stubborn, stiff necked, pertinacious, opinionative, dogmatic.
· Calfa
σκληροτράχηλος rigidam cervicem habens, pertinax, pervicax. Որոյ պարանոցն է խիստ. խստավիզ. բարձրավիզ. անընկճելի. յամառ. ընդվզեալ. անսաստ. խօսք չմռօղ.
Նիկանովղր ամենայն հպարտութեամբ խստապարանոց գնացեալ. յն. բարձրավզեալ։
interval, space;
division, separation;
distinction, difference;
— ընդ մէջ անկանիլ, to interpose;
to interfere, to intermeddle.
· Calfa
Ի միջոյ բարձեալ զխտրոցն, զի մի՛ լիցի խտիր ո՛չ հրէի եւ ոչ հեթանոսի. (Ագաթ.։)
that rejoices with, joining in merriment, feasting together;
— լինել, to rejoice with;
to congratulate.
· Calfa
Խրախակից վերնոյն բարձրութեան. (Նար. կուս.։)
shout of encouragement or incitement, encouragement, comfort, incitement;
encouraging, animating;
exhorting;
— տալ՝ մատուցանել, to encourage, to give heart to or inspirit, to rouse, to excite, to urge on;
— բառնալ՝ հարկանել, to shout encouragingly;
— առնուլ, to take heart, to cheer up, to take courage.
· Calfa
Փող հարին՝ խրախոյս բարձին։ Խրախոյս բարձեալ իւրեանց բարբառովն՝ ձեռն ի գործ առնէին։ Հոգի տեառն զօրացոյց զգեդէոն. եւ խրախոյս եբարձ աբիեզէր զկնի նորա. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 33։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 37։ Դտ. ՟Զ. 34։)
to encourage or excite by mutual shouting, to call loudly, to address with a loud voice;
to encourage, to give courage to, to raise the spirits of, to reanimate, to excite, to incite, to embolden.
· Calfa
Ընդդէմ մահու խրախուսեցաւ, եւ պարտելոյն վերայ ելաւ. (Շ. բարձր.։)
cf. Խրոխտալիր.
· Calfa
Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)
full of haughtiness.
· Calfa
Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)
talking in a lofty or threatening manner.
· Calfa
Բանապաճոյճ, խրոխտաձայն, սիգացօղ, բարձրապարանոց. (Նար. ՟Հ՟Գ։)
to carry the head high, to bid defiance, to bully, to hector, to gasconade, to brag, to laugh to scorn, to rail at, to use insolent language, to swagger, to be disdainful, overnice, to turn up one's nose at, to be proud, pretentious, defiant, arrogant.
· Calfa
Սա խրոխտացեալ՝ ամբարձ զձեռն ընդդէմ բռնաւորութեանն բէլայ։ Գոռալով խրոխտայր ջնջել զզօրութիւն մարաց եւ պարսից. (Խոր. ՟Ա. 9. եւ Խոր. հռիփս.։)
cf. Խրոխտամ.
· Calfa
Սա խրոխտացեալ՝ ամբարձ զձեռն ընդդէմ բռնաւորութեանն բէլայ։ Գոռալով խրոխտայր ջնջել զզօրութիւն մարաց եւ պարսից. (Խոր. ՟Ա. 9. եւ Խոր. հռիփս.։)
cf. Զիջանեմ.
· Calfa
Այլ ոչ զանգիտեալ երբէք զիջանէր ի բարձրագոյն հաւատոցն՝ որ ի Քրիստոս. (Նանայ.։)
to calm;
to eool;
to extinguish;
— զոք առ ի վշտակցութիւն, to soften, to render compassionate.
· Calfa
Զիջուսցէ զխորհրդոցն գերապանծութեան բարձրութիւն. (Փիլ. բագն.։)
thigh;
haunch;
— կենդանեաց, leg;
— կամրջի, stern;
— նաւու, keel of a ship.
· Calfa
μηρός femur ψοιά, ψοά lumbus, ilia τὰ ὁπίσω posteriores partes. (լծ. նիստ). Մսանուտ մասն մարմնոյ ստորին՝ ի նստոյից ցծունկս, յառաջոյ եւ զկնի, ուր են եւ երանք, բարձք, ազդր.
onager, wild ass;
— խանչէ, the — brays.
· Calfa
ὅναγρος, ὅνος ἅγριος onager, asinus agrestis vel sylvestris . պ. կիւռ. Իշավայրի. էշ վայրենի՝ ի ձեւ ջորւոյ, գորշախայտ բազմագունի մանուածով. շրջի յանապատս եւ ի բարձր լերինս եւ ի քարաժայռս եւ նեղի յոյժ ի ծարաւոյ. խանչէ յորոշեալ պահու.
to dissipate, to disperse;
to volatilize, to exhale, to evaporate, to vanish;
— զմիտս ուրուք, to distract, to divert from, to turn from or away;
— զոք յարտօսր, to excite a person's compassion, to move, to affect.
· Calfa
Զայս լուսաւորութիւն շնորհաց անճառից ի բարձրելոյն խնամոց բարդեցեալ՝ մրրկաւն խելագարութեան ցնդեցի. (Նար. ՟Ե։)
to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.
· Calfa
pipe, conduit, duct, tube;
watering-pot;
besprinkling;
dispersion.
· Calfa
Ցնցուղ փրկական աղբեր սուրբ արեանն։ Ցնցուղ արեանն ի բեւեռացն՝ է յայտնաբան. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։)
reflection, reflex, reverberation;
sparkling, flashing, lightening.
· Calfa
Մինչ ի սուրբ լերին՝ համբարձման տեղին՝ ցոլումն խաչին. (Գանձ.։)
showing, indication, mark, index, sign, testimony;
demonstration, evident proof;
show, appearance, parade, ostentation;
spectacle, laughing-stock, butt;
հաստատուն —, plain proof;
— բարեկամութեան, show of friendship;
— մեծարանաց, demonstration of respect;
ի —, ի —ս, ի —ս ինչ, only for show, for pretence, for ostentation;
—ս առնել, to shew, to show off, to make parade or display of, to display;
առնել ինչ ի —ս մարդկան, to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere shew, to obtain applause fraudulently;
լինել ի —ս, to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of;
զոմանս — առնել ի խրատ այլոց, to hold up to opprobrium for example to others.
· Calfa
Այսոքիկ բարձրագոյն ցոյցք էին օրինակի հանդերձելոցս։ Ծնանելն կուսի որդի՝ այս ի վեր են քան զբնութեանն ցոյցք։ Զցոյց զօրութեան որդւոյն Աստուծոյ՝ զոր հայցեցի, ոչ ետուր. (Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)
cold;
cold, senseless, silly, stupid, insipid;
vain, frivolous, trifling;
cold, chill;
— մարդ, cold, frigid, unconcerned, indifferent person;
— ցաւ, piercing cold;
— պատճառք, poverty of argument;
— մահահամբոյր, chill of death;
— սաստիկ, a violent or biting cold;
սոսկալի, խիստ, անտանելի, թափանցող —, horrible, bitter, insupportable, piercing cold;
— է, it is cold;
սարսռացեալ դողալ ի ցրտոյ, to tremble all over with cold, to be benumbed with cold;
պատսպարիլ ի ցրտոյ, to provide against the cold;
վարժիլ ցրտոյ, to be inured to cold;
— առնուլ, to take cold, to catch cold;
դի — յերկիր ընկենուլ, to kill on the spot, to strike, a cold corpse, to the ground;
cf. Ընդարմանամ.
· Calfa
Եւ արդ մի՛ ի ցուրտ եւ ի սնոտի յոյս յուսացեալ պատրիցին։ Զի զայսպիսի զամենայն ցուրտ մխիթարութիւն բարձցես. (Ոսկ. ես.։)
shouts of joy;
air, song, glee, ditty, ballad;
pomp, show;
— բառնալ, to sing a song.
· Calfa
Կայթիւք վազելով՝ ցուց բարձեալ մարդկան, զքաղաքամէջսն լցին խնջոյիւք։ Ի նուագս բամբռան, եւ յերգս ցցոց եւ պարուց։ Միթէ ի ցո՞ւցս պարիցես. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 5։ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun
· Calfa
Նշանակ հաւատոյ՝ ցուցական յարացոյց. (Անյաղթ բարձր.։)
Դու հրեշտակացըն ցուցական, տեառն իւրեանց փառք սրբութեան։ Այլ քեզ առցե՛ս տիպ ցուցական՝ զբազում մանկունս աստուածական. (Շ. ոտ. բարձր.։ եւ Շ. առ ապիրատ.։)
to disperse, to dissipate, to scatter, to spread;
to rout, to disperse, to put to the rout, to destroy;
— զտառս, to distribute the letters, to take down the types;
cf. Ցրեմ.
· Calfa
Զխաւար լոյսն ցրուէ եւ հալածական առնէ. (Շ. բարձր.։)
to become cold, to grow cool, chilly;
to be seized with cold, to catch cold;
to become lukewarm, to grow cool;
to talk nonsense, to prate
· Calfa
Ներհական է ջեռնուլն ցրտանալոյն։ Ոչ քաղցեաւ, եւ ոչ ծարաւեցաւ, եւ ոչ ցրտացաւ։ Ի բաց եկաց ի լուսոյ, եւ ցրտացաւ ի ջերմութենէն։ Զցրտանալն ի հեշտ ցանկութեանց աստի. (Արիստ. ստորոգ.։ Ճ. ՟Զ.։ Շ. բարձր.։ Վրդն. ծն.։)
to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.
· Calfa
Հմուտ մշակք այգւոյ ձողս մերձ ցցեն, եւ զորթն ի վեր կապեն, զի անվնաս պահեսցի պտուղն. այսպէս Աստուած օրինօքն ձողաբարձ արար զիմանալի այգին. (Գէ. ես.։)
to devour, to consume;
to burn.
· Calfa
Առնէ զբաբելոնական բոցոյն կիրս, որ շուրջանակի փաղազէր բարձրանալովն։ Զօրէն հրոյ մտեալ փաղաղէր զբոլոր բնութիւնն։ Զաշխարհ ամենայն արեգակն փաղաղէ. (Առ որս. ՟Ա։ Պիտ.։ Լմբ. սղ.։)
to shine, to glitter, to gleam.
· Calfa
Յանմատոյց գեղեցկութենէն պաճոյճ փաղփաղեալ։ Եւ փաղփաղէր մարմինն (համազասպուհեայ վկայուհւոյն) ի բարձութենէն, զո՛ր օրինակ ձիւն սպիտակութեամբ. (Նար. կուս.։ Բուզ. ՟Դ. 59։)
shine, brilliancy, lustre, glitter, splendour;
shining, brilliant, glittering;
— ի —, extremely bright, dazzling;
sparklingly;
— զ—ի տալ, cf. Փայլեմ.
· Calfa
Փառօք վայրիջեր, փրկիչ վերածեր, փայլիւ զմեզ բարձեր. (Գանձ.) (եթէ չիցէ գրելի, փայտիւ)։
ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.
· Calfa
Փայլակնաբորբոք ճառագայթիւք. (Խոր. հռիփս. եւ Խոր. վրդվռ.։ Շ. բարձր.։)
Անմատոյց լուսով փայլակնաբորբոք ջահաւորեալ ի չորս անկիւնս աշխարհի. (Անյաղթ բարձր.)
cf. Փայլակնակերպ.
· Calfa
Ձկտեալ ձգիս ի բարձունս երկնից փայլակնանման յաււոր գալստեան անմահ արքային. (Նար. խչ.։)
Զհոգին փայլակնանման վերահամբարձեալ վեհից։ Սոքա բարձնական՝ փայլակնանման։ Սոսկալին փայլակնանման երեւեալ լուսափայլ կերպիւ. (Շ. տաղ.։)
cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.
· Calfa
Փայլեցուցանէ զշնորհացն բարձրութիւն։ Զլուսաւոր վարդապետութիւնն որպէս ճառագայթս արեգական փայլեցուցանել. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Ոչ ունին բնաւորականն լոյս փայլեցուցանել յերեւման արեւակին. (Շ. բարձր.։)
wood;
tree;
— կենաց, the Holy-Rood, the Cross;
tree of life, lignum-vitae, guaiacum, thula or thuya;
— խնկոց, odorous, scented wood;
— իւղոյ, olive-wood, olive;
չնչին —, fragile wood;
— այրելի, fire-wood;
— հարկանել, պատառել, to cut wood;
to cut down, to fell;
— ընկենուլ, to draw or cast lots;
կախել զ—է, to crucify.
· Calfa
Ով հրաշիցս շնչին փայտիս.. . Ձաղկ մի ի լիբանանէ ցամաք փայտ։ Ի վերայ փայտի (խաչի) կախել ըստ չարագործսն. (Անյաղթ բարձր.։ Իգն.։)
woodsman, wood-cutter, wood-cleaver, feller;
axe, hatchet.
· Calfa
Ի բարձրութենէ անկեալ դիականցն մօտ առ մօտ խտացեալ իբրեւ զփայտահարս մայրաւորաց։
easel, wooden horse.
· Calfa
Որպէս եւ որ փայտոտամբքն զանհաստատ բարձրութիւնն ամբառնայ յանկանելն. (Արշ. վերջաբ։)
weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.
· Calfa
Չնչին, այսինքն փանաքի եւ նուաստ։ Մարմնոյս կազմածի փանաքւոյ. (Շ. բարձր.։ Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)
weak-minded or poor-minded, of slender parts.
· Calfa
Փանաքիմաց բայիւք մերովք։ Փանաքիմաց խօսիցս։ Ըստ մերումս փանաքիմաց մտածութեանց։ Այսքան ետ բան՝ փանաքիմաց մտաց մեր՝ հոգին Աստուծոյ. (Անյաղթ բարձր.։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։ Երզն. ՟Ժ. խոր։ Մագ. ՟Ծ։ Լմբ. պտրգ.։)
cf. Փանդիռն.
· Calfa
Վիշապագլուխ փողս, եւ փանդիռս բարձրաբարբառս։ Զմեռեալս լային փողովք եւ փանդռօք. (Թղթ. դաշ.։ Բուզ. ՟Ե. 31։)
s. mus. pandura, threestringed guitar;
trumpet.
· Calfa
Վիշապագլուխ փողս, եւ փանդիռս բարձրաբարբառս։ Զմեռեալս լային փողովք եւ փանդռօք. (Թղթ. դաշ.։ Բուզ. ՟Ե. 31։)
to laud, to praise, to glorify.
· Calfa
Զոր փառաբանեն ի բարձունս իմանալի զօրութիւնքն։ Որով յաւէտ փառաբանի երրորդութիւնն անճառելի։ Մշտամռունչ փառաբանեալ՝ զերրորդութիւնն ամենօրհնեալ. (Շար.։ Ժմ.։ Շ. վիպ.։)
happiness.
· Calfa
Զնորակերտն ժառանգեցից փառաբաստութիւն.. . Զրկեցայ յառաջնակն փառաբաստութեանց։ Յոյս խնդացուցանօղ, անհոգ փառաբաստութիւն, եւ բարձրայօնակ ամրութիւն. (Պիտ.։ Գր. տղ. թղթ.։)
to praise, to laud, to glorify.
· Calfa
Ի ձայն բարձր փառատրեն զսուրբ երրորդութիւնն. (Եղիշ. միանձն.։)
glorified, glorious.
· Calfa
Գովասանութիւն փառաւորեցելումս այսմիկ աստուածազօր սուրբ խաչիս հատուսցուք. (Անյաղթ բարձր.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
· Calfa
Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Տեսջիք զփառսն տեառն։ Փառք տեառն երեւեցան ամպով։ Բազմութեամբ փառաց քոց մանրեցեր զհակառակորդս։ Ծագեսցէ Աստուած խորհրդովք՝ փառօք իւրովք յերկիր։ Լի է ամենայն երկիր փառօք նորա։ Փառք Աստուծոյ ծածկեն զբան։ Փառք թագաւորի պատուեն զհրամանս։ Ի հօր մերոյ ընչից արար իւր զայն ամենայն փառս։ Պատմեցէ՛ք հօր իմոյ զամենայն զփառս իմ։ Ետու քեզ զմեծութիւն եւ զփառս։ Պատմուճան սուրբ Ահարոնի ի պատիւ եւ ի փառս։ Հանդերձ կամ աթոռ փառաց։ Զփառս իմաստունք ժառանգեսցեն, իսկ անմիտք բարձրացուցին զանարգանս։ ՓԱռք են առն խոտորիլ ի հայհոյութեանց.եւ այլն։
Ոչ եթէ բարձրեալն բարձրանայ, այլ մարմինն բարձրելոյն. ո՛չ տէրն փառաց փառաւորի, այլ մարմինն փառաց՝ նա առնու զփառս՝ նովիմբ ելանելով յերկինս. եւ անփառութիւն նորա՝ մեզ փառք. (Աթ. ՟Ա։)
Տո՛ւք փառս Աստուծոյ։ Տո՛ւր փառս այսօր տեառն Աստուծոյ իսրայէլի։ Փառք ի բարձունս Աստուծոյ։ Ուրում փառք յաւիտեանս, ամէն.եւ այլն։
gloriously, with glory, pompously, splendidly;
ճշմարիտ, անարատ or անստգիւտ, անեղծ, անկապուտ, շքեղ, յաւերժական —, true, spotless, solid, real, great, imperishable glory;
սուտ, փախստական, սնոտի, կորստական —, false, fleeting, vain, perishable glory;
սիրել զփառս, to love glory;
փառս ստանալ, to acquire fame or glory;
փառաց ի փառս բարձրանալ, to be raised or exalted to the highest pitch of glory;
ընթանալ ի փառս, to be in a fair way the glory;
անկապուտ փառս անձին համարել, to put one's chief glory in;
ուղիղ փառս ունել, to be of an orthodox belief or profession, to have a catholic sense;
տալ փառս աստուծոյ, to glorify God, to give or render glory to God, to thank God;
վասն փառաց մեռանել, to die for glory;
անկանել փառօք, to fall gloriously;
յաւերժացուցանել զփառս իւր, to make one's glory eternal;
կնիք տալ փառաց, to put the seal to one's fame;
տենչալ փառաց, զակատիլ զհետ փառաց, to aim at glory, to pursue glory;
աղարտել զփառս իւր, to tarnish one's glory, to stain one's reputation;
աղօտացուցանել, նսեմացուցանել զփառս իւր, obscure, darken or efface one's glory;
անկանել ի փառաց, to abase, degrade or dishonour oneself;
առանց փառաց, inglorious;
փառաւորեալ փառօք, covered with glory, with laurels, renowned, famous;
շքեղապանծ փառօք, with extraordinary splendour;
փառս քեզ համարեսջիր, make it your aim and glory to;
տեսէք, մի գուցէ քակտեսջիք ի փառացդ, take care not to lose your renown;
անմահական փառս յաւելցէ քեզ այս, this will bring you immortal glory;
նսեմացեալ անհետանայր գոգցես եւ — նորա զոյգ ընդ բաղդին, his glory seemed to be eclipsed with his fortune;
ի փառս աստուծոյ, to the glory of God;
— հօր, the Gloria Patri;
— տեառն, — աստուծոյ, glory to God ! God be praised! thank God !
— քեզ, տէր, glory to Thee, o God;
— ի բարձունս աստուծոյ, glory to God in the highest;
որում միայնոյ վայելեն —, to Whom alone glory belongs.
· Calfa
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
· Calfa
ՓԱՐԱՏԵԼ. չ. Իբր Փարատիլ. ի բաց երթալ. հեռանալ. վերնալ, բարձուիլ, ցրուիլ.
crumbling, falling, fall;
wane;
—ք, ruins, rubbish;
ի — ածել, to ruin, to destroy, to crumble;
ի — գալ, to go to ruin;
լուսին ի — է, the moon is waning.
· Calfa
Զայսքան բարձրացեալ զաշտարակ կամեցաւ ի փուլածել. (Ուռհ.։)