adorned, furnished with wings.
Քերովբէիւք սաւառնազարդեալ պարծածակի թեւօք. (Անան. եկեղ։)
whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.
Սաւառնաթեւեալ հասնէին (զուարթունք)։ Սաւառնաթեւեալ սլացեալ քոյին կառաւարացն։ Հրանիւթեայ սեռիցն անըմբնելի ահիւ սաւառնաթեւալք։ Վեցթեւեան սերովբէք, որք սաւառնաթեւեալք աղաղակեն անլռելի ձայնիւ. (Ճ. ՟Ժ.։ Գանձ.։ Անան. եկեղ.։ Մաշտ.։)
surrounded or covered by wings.
քերոբիմք շուրջ զքաւութեամբն հովանաւորեալք՝ սաւառնապատ թեւոքն գեղազարդեալք. (Անան. եկեղ։)
to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.
Թեւք իւրեանց տարածեալ՝ սաւառնէին ընդ միմեանս։ Լսէի զձայն թեւոց նոցա ի սաւառնելն՝ իբրեւ զձայն ջուրց բազմաց։ Տեսի ձայն թեւոց գազանացն սաւառնելոց ընդ միմեանս. (Եզեկ. ՟Ա. 23. 24։ ՟Գ. 13։)
to shave, to shear;
cf. Մօրուք.
Կարցէր սափրել զփառս եկեղեցւոյ, որպէս պոռնիկ կինն այն ի հնումն զհերսն սամփսոնի. (Լաստ. ՟Ի՟Է։)
cf. Սաքրիմ.
Սարսեալ սաքրէին։ Սարսեալ սաքրեցին մեծաւ դողմամբ. (Անան. եկեղ։)
cf. Սգալի.
Յովհաննէս՝ անկերակուր, եւ սգատեսիկ հանդերձիւն կոչեաց զնոսա ապաշխարել զմեղս իւրեանց. (Մեկն. ղկ.։ 1)
threshold;
doorpost, jamb.
Գրեսցես զնոսա ի վերայ սեմոց տանց քոց, եւ ի գրունս քո։ Նստէր աթոռով առ սեամս տաճարին տեառն։ Դրաց գաբիրայն սեամս հնգեկինս։ Սեամս ի փայտից դիոց չորեքկինս։ Ի վերայ երկուց սեմոցն, եւ բարաւորի տանցն։ Անկեալ զսեմովքն։ Արկցեն զիւրաքանչիւր աթոռ ի վերայ սեմոց դրանցն երուսաղէմի։ Կացցէ ի ի վերայ սեմոց դրանն, եւ երկիր պագցէ ի վերայ սեմոց դրանն եւ այլն։
melon;
շերտ —ի, slice of -;
— մշկահոտ, musk-melon.
Սեկտին սեղխ, կամ սեխղ. (Գաղիան.։)
cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.
Զկազմիչ վկայութեանն խորանի զմեծն մովսէս, եւ զսեղանակազմն հեղիաս զնախանձայոյզ փառանցն աստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
commensality.
Անմեկնելի յինքեան խորհրդոյ արար ի վերնատանն զերկոտասան աշակերտսն ըստ սեղանակցութեան։ Սեղանակցութեամբն զփափկութիւն եւ զհանգիստն նոցա նշանակետաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Երզն. մտթ.։)
head waiter, butler, chief steward;
carver.
Որչափ կոտորուածք ի բարեկեցութեանն տենչանացն գործին, որչափ յամճաբերացն եւ խոհակերացն եւ ի սեղանայօրինացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)
banker, changer;
տալ or արկանել զարծաթ ի —ս, to place money in a bank at interest, to put out money to interest.
Իբրեւ անհմուտ սեղանաւորք՝ պատուեն զխոտան դահեկանն, եւ խոտեն զլաւն. (Գէ. ես.։)
to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.
Որ զայլս սեղանաւորէ, եւ ինքն ի նմանէ մխիթարի. (Մեկն. ղկ.։)
chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.
զանց արարեալ զյարկօք (արքունեաց), զհրապարակօք, զսենեկօք, զնկարօք, զպատկերօք. (Փիլ. նխ. ՟բ.) (յն. կանանոց. հարեմլիք)։
kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.
Եւ այնուհետեւ էր տեսանելմեծ համարձակութիւն մերոյ սեռիս (հայոց) ի թագաւորական քաղաքին եկեղեցիսն. (Ժող. հռոմկլ.։)
to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.
Սերեցից (ըստ յն. եւ քանի մի ձձ) ձեզ մարդիկ զժողովուրդն իմ իսրայէլ. (Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 12։)
born today.
Այսօրածին. եկեալ ի ծնունդ ժամանակեայ.
of today;
ի —, ի — աւուր or աւուրս, — օր, cf. Սերկ.
ὀ, ἠ, τὸ σήμερον hodiernus, hodie. Ցերեկեան. այսր աւուր. յայսմ աւուր. ասօրուան, ասօր.
to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.
Քա՛ջ մի՛տ դիր եւ զգուշութեան՝ զոր ազգէ նա ինքն մագիստոս ի մեկն. քեր.
knowing thoroughly, well informed;
certain, sure, true, certified, verified.
Ուր իցէ ստոյգ գիտութիւն ՝տեղեկութիւն՝ հմտութիւն.
certainly, truly, verily, in truth, without doubt.
Ստուգապէս ուսանել, կամ պատմել, կամ տեղեկանալ. (Սեբեր. ՟Թ։ Խոր. ՟Բ. 45. 72։)
to certify, to verify, to assure, to affirm, to aver, to prove;
to examine thoroughly, to inform oneself of the truth of, to enquire, to ascertain;
to trace etymologies.
ἁκριβόω diligenter exploro, compertum habeo γινώσκω cognosco ἁφοράω intueor. Զստոյգն գտանել կամ ուսանել քննութեամբ. հետաքննել. ճշմարտել. հաւաստի առնել եւ լինել. տեղեկանալ.
certainty, verity, assurance, verification.
Ստուգութեամբ տեղեկանալ, կամ գիտել, գրել եւ ցուցանել, ըստ կարգի դել. (Շար.։ Իսիւք.։ Եղիշ. ՟Է։ Իգն.։ 1)
shadow;
shadow, figure, sign;
—ք, shade, manes, ghost, spectre, spirit;
սին —, vain shadow;
—ք մահու, shades of death;
the dark grave;
—ք գիշերոյ, the shades of night;
— երեկորին, the evening shades;
— եւ լոյս ի նկարս (լուսաստուեր), light and shade in painting, chiaro-oscuro;
— արկանել ի նկարս, to shade a drawing;
իբրեւ զ— անցանել, to pass away like a shadow;
իբրեւ զ— են կեանք մարդոյ, life is but a fleeting shadow.
shady, shadowy, obscure;
figurative, symbolical;
cf. Ստուերանիստ.
Ստուարեկան երկիւղ. (Կլիմաք.)
cf. Ստուերամած.
Ստուերապատեալքն տեսին զմշտենջենաւոր առաւօտուն երեւումն. (Մեկն. ղկ.։)
not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.
ՍՏՈՒՆԳԱՆԵՄ կամ ԸՍՏՈՒՆԿԱՆԵՄ. παρακούω audire detrecto παρασιωπάω tacendo praetereo. Ըստ ունկն թողուլ անցանել, այսինքն անունկնդիր լինել. պատուիրանազանց լինել. անսաստել. հեստել. չանսալ. չհնազանդել. ապախտ առնել. չլսելոյ առնել. անկաճ չըդնել, մեկ անկճէն մտնալ՝ մեկալէն ելլալ, մտիկ չընել, չմռել, սուտ խուլ ըլլալ, թօթվել, չիսեպել, սայպել.
slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.
repentance, regret, concern, sorrow, grief, remorse, compunction.
Զի այս հիացութիւն եւ ստրջումն ձմեռն մի՛ եկեսցէ ի վերայ ձեր. (Եփր. համաբ.։)
killed, slain with a sword.
Ընդ սրախողխողսն եւ ընդ գետավէժսն սատակեցան։ Սրախողխողբեկումն, կամ դառնութիւն, սպանումն. (Արծր. ՟Ե. 9։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Երզն. լս.։)
small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.
Փակեալ զերկինս իբրեւ սրահակաւ իմն յինքն վարագուրեալ։ Զվրանս եւ զհովանոցս եւ զսրահակս եւ զգահոյս եւ զանկողինս։ Փոշոտեցան եւ ծխոտեցան սրահակք եւ որմակալք նորեկ հարսանց։ Փակեցան անթիւ սրահակք անթիւ առագաստացդ յաւիտենից ի վերայ իմ. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Ը։ Բենիկ.։)
bramble, briar.
ժանտափուշն, տափափուշն, սրափուշն. (Ագաթ.։ Տե՛ս եւ ծոր. որ ի բառս Գաղիանոսի մեկնի Լափրի։)
to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.
Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)
hagiographer;
—ք, hagiographic books.
Ի գիրս հաւաքէին զճառս եւ զմեկնութիւնս սրբագրաց։ Այլ եւս գիրս շարագրեաց վարդապետականս, եւ մեկնութիւնս սրբագրաց. (Սոկր. ՟Բ. 3. 4։)
sacred;
His HoliNess, His Grace.
ἰερός, ἰερόν sacer, sacrum, sanctus, -a, -um ἰερώτατος sacratissimus, divinus . Որ է ի սուրբ անէ ի տեսակէ՝ ի կարգէ. սրբանուէր. նուիրական. աստուածազան. աստուածային. հաղորդ սրբութեան. սուրբ. եկեղեցական. հոգեւորական. արգոյ. յարգական. նազելի. պարկեշտ. մաքուր. (անձն, կամ բան, կամ գիր, կամ իր)
to consecrate;
to deify, to idolize.
Զխորհրդական հանճար սրբազանեալք՝ եւ սրբազանիչք լինել կարասցուք. (Դիոն. եկեղ.։)
hagiology.
Սրբազնաբանութեանց եւ նուիրագործութեանց։ Սաղմոսականին սրբազնաբանութեան։ Սաղմոսացն սրբազնաբանութիւն։ Քահանայականօքն սրբազնաբանութիւնք։ Ոչ զմտաւ ածել աւելի քան զաստուածայնաբար ի սրբազնաբանութեանցն (ի սուրբ գրոց) ասացեալսն մեզ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)
cf. Նուիրական.
Զսրբազնականօք մերով աւանդութեամբք։ Հաղորդ գոլ սրբազնականին գոհութեան (այսինքն սուրբ հաղորդութեան)։ Իրիք սրբազնականի կոչման արժանաւորեաց զնոսա (զկրօնաւորս). (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
irreproachable, pure, chaste, godly, saintly, saint-like, holy.
Ընդ քո եկեղեցւոյ սրբակրօն մանկունսն։ Հայցմամբ աղօթից՝ հարց սրբակրօնից՝ եւ սրբագնդից. (Երզն. լս.։ Գանձ.։)
offered piously, with reverence.
Սրբամատոյց աղօթք։ Աղօթս սրբամատոյցս. (Դիոն.։ Սարգ.։ Գագիկ առ ռոմանոս.։ Ճ. ՟Ժ.։ Նչ. եզեկ.։)
fond of holiness, loving chastity.
Սրբասէրք են իբրեւ զանմարմինս։ Տեսանել զսուրբ եկեղեցիսն մեր, եւ զսրբասէր պաշտօնեայսն մեր. (Եղիշ. ՟Ը։)
holy-hearted.
Ստեփաննոս սրբասիրտ եւ պայծառագոյն. (Հ. դեկտ. ՟Ի՟Զ.։)
cf. Սրբասուն.
Ո՛վ այրդ սրբասնեալ։ Սրբասնեալ արբանեկաւն իւրով. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։ Ճ. ՟Ա.։)
fit for saints.
Սրբավայելուչս առանձնաւորութիւնս իւրաքանչիւրումն երկնայնոցն զարդու։ Յետնոցն սրբավայելուչ լուսափայլութեանց։ Սրբավայելուչ կոչմամբք սրբի. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
vestry-room, sacristy.
Սուրբ բնակարան, վանք. հայրապետանոց. եւ մանաւանդ՝ Ուր պահին գրիք եւ սպասք եւ աւանդք եկեղեցւոյ. սարկաւագանոց. պահարան, աւանդատուն, տաճար.
Զգենու եպիսկոպոսն ըստ օրինին ի սրբատունն եկեղեցւոյն՝ քահանայիւք եւ սարկաւագօքն. (Մաշտ.։)
Բանալ զեկեղեցին եւ զսրբատունն. (Մաշտ. ջահկ.։)
Բացեալ զմեծ եկեղեցւոյն զսրբատունն, եւ գտեալ անդ բազում անօթս սուրբ տէրունական. (Ոսկիփոր.։)
sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.
ἀγιαστήριον (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի սրբութիւն) sanctuarium, sacrarium, locus et causa sanctificationis ἰερόν sacellum, templum. Բնակարան սրբութեան՝ սրբոյն՝ սրբոց. տաճար. եկեղեցի. խորան. ընդունարան սուրբ իրաց.
Եկեղեցի կոչի ժողովանոց, աղօթարան, եւ սրբարան. (Սհկ. կթ. եկեղ.։)
Համաքատակի այս սրբարանի խորհուրդ եւ ընդ խորանին աբրահամու. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
sanctifying, saving, wholesome;
— շնորհք, sanctifying or saving grace.
Ծնեալք ի ժառանգութիւն աստուծոյ՝ հոգւովն սրբարարաւ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
polished marble.
Պարսպէ զեկեղեցին սրբաքարով. (Ուռհ.։)
sanctifying;
purifying, cleaning;
abstergent;
razor;
— ձեռաց, towel;
— բաժակի, the purificatory.
Սրբիչ մի՛ ածցէ զգլխով իւրով։ Սուսեր յեսանաւոր սո՛ւր քան զսրբիչ վարսավիրայից. (Թուոց. ՟Զ. 5։ Եզեկ. ՟Ե. 1։)