to devour, to gobble up, to eat like a hog, to swallow or gulp down, to stuff oneself.
· Calfa
ἑμφορέω, -ομαι repleor, ingurgitor. Մռմռալ իբրեւ զգայլ եւ զխոզ եւ զայլ գազանս յուտել անդ. ուտել անյագաբար. խճողել զորովայն. շուայտիլ յուտելիս եւ յըմպելիս. զեղխիլ. տխել, կուլ տալ.
to murmur, to grumble, to mutter, to growl;
— ընդ միմեանս, to fall one upon another furiously or ferociously, tooth and nail, to be cruelly and obstinately bent against one another, to be mutually enraged;
միմռեալ ալիք, angry billows, surging waves.
· Calfa
cf. Մռնչեմ.
· Calfa
Յորժամ հաղորդիմք մարմնոյ նորա, իբրեւ առիւծ՝ որ հուր շնչէ եւ բոց մռնչայ, այնպէս երեւիմք ահաւոր սատանայի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)
dog-muzzled;
dog-faced.
· Calfa
Աչքն (թաթարաց) էր նեղ իբրեւ զձագու, քիթն կարճ իբրեւ զկատուի, դունչն մռուղ իբրեւ զշան. (Մաղաք. աբեղ.։)
s. bot. pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.
· Calfa
Ստեղծուածն մեր առաջին՝ նոր էր, եւ մեղքն մեր առնեն հին եւ մաշ։ Ձորձն հին եւ մաշ։ Ոչ եթէ ի բնէ հին եւ մաշ էին, այլ իբրեւ աղտեղանան եւ պղծին՝ ապա լինին հին եւ մաշ. (Եփր. աւետար.) cf. ՀԱԼ ԵՒ ՄԱՇ։
to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.
· Calfa
Ի ձեռն ծագելոյ նորա մաշեցաւ սպառեցաւ մոլորութիւնն։ Տեսին վերինք, եւ զարմացան. եւ ներքին, եւ յիմարեցան. սատանայ, մաշեցաւ։ Զի՞ այսպէս մաշեալ մաշիս յառաւօտէ յառաւօտ. (այսինքն է՝ զի՞ օրըստօրէ երթաս եւ տժգունիս։) Չիք իբրեւ զեզն ի վար լծոյ. եւ էշ տկարանայ եւ մաշի. (Եփր.։)
made of leather, of skin, membranous.
· Calfa
Մարմնանայ ոչ յեղափոխմամբ, այլ ի մարմին մաշկեղէն բովանդակի. իբր մորթապատ. (Լմբ. հանգ.։)
Ունի ոտս լայնշիս մաշկեղէնս. իբր թաղանթաւորս, կամ մաշկաթեւս. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.
· Calfa
Մարմնանայ ոչ յեղափոխմամբ, այլ ի մարմին մաշկեղէն բովանդակի. իբր մորթապատ. (Լմբ. հանգ.։)
Ունի ոտս լայնշիս մաշկեղէնս. իբր թաղանթաւորս, կամ մաշկաթեւս. (Վեցօր. ՟Ը։)
to lose the hair, to become bald, depilated, bald-headed.
· Calfa
μαδίζω depilis sum, pilis careo. (լծ. յն. մատի՛զօ ). ըստ հյ. որպէս թէ մազատիլ. այսինք Ճաղատ լինել. թափիլ հերաց. լերկանալ իբրեւ զմաշ կամ զմաշկ.
fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.
· Calfa
γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.
particular, special;
private.
· Calfa
Մասնաւոր քահանայիցն հրամայեալ է։ Օրինացն մասնաւորաց։ Զծնօղս՝ որք ծնանին զմասնաւորսն. իբր իւրաքանչիւր մի ըստ միոջէ. (Փիլ. քհ.։)
parcel;
particle, molecule.
· Calfa
Բաշխեն մասնկունքն շրջանակիւ յայլ եւս հեռագոյն մասնկունսն. իբրու մասնկացն այլոց՝ ոչ բաշխելով այլոց մասնկացն. (Պղատ. տիմ.։)
young, tender, new, fresh;
child, little child;
mortuary festival for the poor;
— հասակաւ, յաւուրց, very young;
ի — տիս, in infancy, at so tender an age;
որթ —, milk-fed calf.
· Calfa
to bloom again;
to renew one's youth, to grow young again.
· Calfa
Լինել իբրեւ զմանուկ մատաղ կամ նորածին.
young, tender.
· Calfa
Երբեմն իբրեւ զհինօրեայ, երբեմն իբրեւ զմատաղօրեայ կերպարանեալ։ Կոտորին այլեւայլ տիովք, կէսք մատաղօրեայք, եւ կէսք երիտասարդք. (Եզնիկ.։)
ring;
signet-ring, seal, stamp;
cf. Մատնոց;
ոսկի, ադամանդեայ —, gold-ring;
diamond-ring;
— պատկերեալ, cameo-ring;
հարսանեկան —, wedding-ring;
— կրել, to wear a ring;
կնքել —նեաւ, to seal with a ring.
· Calfa
Զմատանիդ եւ զգինդդ եւ զգաւազանդ։ Ո՞յր իցէ մատանիդ։ Զգինդս եւ զմատանիս։ Հանեալ փարաւոնի զմատանին իւր ի ձեռանէ իւրմէ՝ եդ ի ձեռին յովսեփայ։ Տո՛ւք զմատանին ի ձեռն նորա։ Կնքեաց թագաւորն մատանեաւ իւրով, եւ մատանեօք մեծամեծացն։ Կնքեցաւ մատանեաւ նորա։ Դի՛ր զիս իբրեւ զկնիք ի սրտի քում, եւ իբրեւ զմատանի (յն. դարձեալ կնիք) յաջոյ ձեռին քո, կամ ի վերայ բազկի քոյ. եւ այլն։
Զայս ամենայն բարութիւնս նոցա վճիռ տալով դնէ իբրեւ մատանի ի վերայ զաղօթսն առ հայր. (Արշ.։)
writer, author, bibliographer;
book, writing;
cf. Մատենագրական;
ընտիր —, classic author;
յոռի —, sorry writer, scrawler, scribbler;
—ք, men of letters, the literati.
· Calfa
Եւ իբր Մատենագրական. պատմական.
Եւ իբր Մատենագրութիւն. մատեան. դպրութիւն.
cf. Մատենակալք.
· Calfa
βιβλιοθήκη bibliotheca. Դարան մատենից, իբրու գրարան կամ պահարան գրոց. տուն մատենագրաց. գրատուն. դիւան. եւ Գիրք՝ յորում ամփոփին բանք մատենից առաջնոց.
pointing at, indicating with the finger;
— առնել, լինել, to point at, to addict, to indicate;
to betray;
to deride, to scoff, to ridicule, to quiz, to make a laughing-stock of.
· Calfa
Տարացուցիւ իբր մատնացոյց եղեալ մարգարէն խօսի ընդ բեթղահէմ. (Երզն. քեր.։)
fluting, flutes.
· Calfa
Չափ չորեքտասան կանգուն շուրջանակի թանձրութիւն սեանն, եւ ի չորից մատանց մատնէքն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 15.) գրի եւ ՄԱՏՆԷՆՔՆ, իբր ռմկ։
offering, presenting;
cf. Մատուցական.
· Calfa
ՄԱՏՈՒՑԱՆԵԼԻՔ. προσφέρων, προσάγων . իբր Մատուցանօղ, կամ մատուցօղ.
to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.
· Calfa
ἑγγίζω, προσεγγίζω accedo, appropinquo προσέρχομαι advenio ἄπτομαι haereo, tango, attingo. Մօտ երթալ. մօտիլ. մերձենալ. եւ իբր մատամբ հպիլ, շօշափել. մօտենալ, քովը երթալ, դպչիլ.
Մատեաւ (կամ մատեւ) վաղվաղակի եդ ձեռս ի վերայ (անարժանին). (Սարկ. քհ. (կամ մատ, եւ իբր ի մօտոյ անդանդաղ։))
mossy ground, turf, grass, pasture, herbage, meadow, mead;
marl.
· Calfa
Զուարթունս դիմօք իբրեւ զմարգագետինս ի ձմերայնոյ կապանացն զերծեալս. (Լմբ. ատ.։)
prophet, seer;
սուտ —, false -;
կին —, prophetess;
փոքր —ք, the Lesser prophets.
· Calfa
ԿԻՆ ՄԱՐԳԱՐԷ. προφητίς prophetissa. իբր Մարգարէուհի.
Տեսանէ յանուրջս զմի ի դիոնիսեայ մարգարէիցն աստերիոս անուն. (իբր ըղձապատում մոգ) (Պտմ. աղեքս.։)
Լուսաբեր ծանուցեալ, եւ մթացուցեալ՝ երէկ, քարոզ գոլով գիշերի, եւ մարգարէ տուընջեան. (իբր գուշակ, ցուցակ) (Պիսիդ.։)
to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.
· Calfa
cf. Մարգարէանոց.
· Calfa
Ի մեծի մարգարէարան մատրանն յովհաննու. (իբր ածակ. կամ բացայայտիչ) (Բուզ. ՟Գ. 3։)
prophecy;
the book of the prophets.
· Calfa
Մարգարէութիւն իմն յոչ կամաց լեալ նմա առաջիկայ դիպուածն իւր. իբր չար գուշակութիւն. (Խոր. ՟Ա. 23։)
strung with pearls.
· Calfa
Յեռեալ ընդ ոսկւոյ ակամբք պատուական մարգարտաշար հիւսեմք. այսինքն իբրեւ զշարս մարգարտաց. (Շար.։)
marquis, marquess;
marquee.
· Calfa
Բառ արեւմտեան. marchio. իտ. marchese. գաղղ. մարգուիզ, մարգիզ. ըստ յն. μεθοριάρχης . իբրեւ Իշխան. կողմնապետ. սահմանապետ.
chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.
· Calfa
Անուն յօդեալ իբր եղջերուաքաղ. մարդ իբրեւ զգայլ, կամ գայլ իբրեւ զմարդ.
man-headed.
· Calfa
ՄԱՐԴԱԳԼՈՒԽ. մ. ռամկական ոճով, իբր Ըստ մարդաթուի. մարդ գլուխ.
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
s. zool. anthropomorphite.
· Calfa
ՄԱՐԴԱԿԵՐՊ. իբր Նման մարմնաւորաց կամ մարմնոյ մարդկան.
insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.
· Calfa
Աստուած ցրուեսցէ զոսկերս մարդահաճոյից։ Մի՛ առ ականէ ծառայել իբրեւ մարդահաճոյք. (Սղ. ՟Ծ՟Բ. 6։ Եփես. ՟Զ. 6։ Կող. ՟Գ. 22։)
murderous, homicidal;
murderer, homicide, man-slayer.
· Calfa
Մարդասպան դեղ. իբր մահառիթ. (Եփր. ի յհ. մկ.։)
hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.
· Calfa
Չեմք մարդատեացք իբրեւ զգազանս. (Եղիշ. ՟Ը։)
Անողորմ հրամանաւ զայն զմարդատեացն զօրացոյց զխորհուրդ. իբր մարդատեցական. (Նիւս. ի մկ. բեթղ.։)
cf. Մարդակերպ.
· Calfa
Յերեւելն իւրում արդարոցն՝ զահ իւր յինքն ամփոփէր, եւ մարդատեսիլ եւ հրեշտականման երեւէր։ Նովիմբ մարմնով բարձրացեալ ի խոնարհութեանց, իբրեւ զմարդատեսիլ կերպարանացն՝ զոր առ՝ բարձրացուցանէր. (Ագաթ.։)
cf. Մարդակերպ.
· Calfa
Յերեւելն իւրում արդարոցն՝ զահ իւր յինքն ամփոփէր, եւ մարդատեսիլ եւ հրեշտականման երեւէր։ Նովիմբ մարմնով բարձրացեալ ի խոնարհութեանց, իբրեւ զմարդատեսիլ կերպարանացն՝ զոր առ՝ բարձրացուցանէր. (Ագաթ.։)
cf. Մարդկօրէն.
· Calfa
Կամ որպէս ա. իբր Մարդկային. ἁνθρώπινος humanus.
ἁνθρωπικῶς, ἁνθρωπίνως humano modo, more;
humane, -nitus, -niter. որ եւ ՄԱՐԴԿԱՊԷՍ. Մարդկօրէ. մարդաբար. մարդապէս. իբրեւ զմարդ կամ զմարդիկի. մարդու պէս, մարդկանց պէս.