party wall, partition.
Զմիջնորմ (կամ զմիջնորմն) ցանկոյն քակեաց. (Եփես. ՟Բ. 14։)
middle, centre;
space, interval, interstice;
vacancy;
division, separation;
difference, distinction;
empty space;
*means, way;
— հացի, cf. Միջուկ;
— անօթոց, capacity;
— աշխարհի, interior, inside part;
— պատերազմաց, truce, suspension of arms, armistice;
զ—աւ ռազմին, during the conflict, in the hottest of the battle, thickest of the fight;
զ—աւ ճանապարհին, on the way;
during the journey;
ի —ի ամբոխին ամրանալ, to take refuge among the crowd.
μέσον, μεσίτης medium, medietas διάστημα intervallum αἵθριος locus subdialis. Մէջն տեղեաց եւ իրաց. միջավայր. միջին տեղին կամ դիրքն. բացատ. բացօթեայ վայր. միջնաշխարհ. մէջը, մէջ տեղը.
Եթէ դիպեսցի ժամանակ լուսնի կամ ի լրմունս, կամ ի միջոցի, կամ մերձ ի հինսն. (Շիր.։)
marrow, core, heart;
— հացի, crum of bread;
— ձուոյ, yolk of an egg;
— ընկուզոյ, kernel of a walnut;
— տնկոց, pith;
— պտղոյ, core;
— գիսաւորաց, nucleus of comets.
որ եւ ՄԻՋՈՑ (ըստ վերջընթեր նշ). Որ ինչ կայ ի բուն մէջն կամ ի ներքս անդ՝ իբրու ծուծ եւ սերմն.
cf. Միջօրեայ;
զմիջաւուրբ, at midday, about noon, to wards midday.
ՄԻՋՕՐ կամ ՄԷՋ ՕՐ. յորմէ ԶՄԻՋԱՒՈՒՐԲ. Օր հասարակ. զհասարակ աւուրբ. ի միջօրօի. կէս օրը, կէս օրուան ատենը. ...
noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.
Ի միջօրէ (կամ միջօրեայ) կողմանէ դէպ ուղիղ առ երկին հայելով. (Խոր. ՟Ա. 15։)
ՄԻՋՕՐԵԱՅ ՄԻՋՕՐԷ. գ. μεσημβρία meridies. Կէս կամ հասարակ օր. ճաշաժամ. եւ Հարաւ. զի յայն կողմն լինի արեգակն զմիջաւուրբ.
Լո՛յս կարծէի՝ խաւարեցայ, եւ միջօրեայ (կամ միջօրէ՝) նըսեմացայ. (Յիսուս որդի.։)
of noon, meridian;
— or — շրջանակ, meridian;
— գիծ, meridian line.
Միջօրէական գիծ, կամ շրջանակ։ Ընդ հարաւակողմն միջօրէական գծին։ Յայրեցեալ գօտւոյն, զոր կոչեն միջօրէական գիծ. (Խոր. աշխարհ.։)
flesh;
meat;
— դնդերային, muscular flesh;
— մարդկային, human flesh;
— երէոց, venison;
— հաւուց, white meats, poultry;
— նապաստակի, brown meats, game;
— սպանդանոցի, coarse meat, butcher's meat;
— որսոց, fowls and game;
— պտղոց, pulp;
հում, պախ, խորովեալ —, raw, boiled, roast meat;
— ի կասկարայէ, broiled or grilled meat;
մսոյ ջուր, broth;
— ածել, to fatten, to make fat;
կաթսայ մսոյ, flesh-pot.
Զմիս արեամբ շնչոյ մի՛ ուտիցէք։ Միս խորովեալ, կամ պախ եփեալ ջրով, կամ հում։ Ի մսոյ անտի։ Խորովեաց միս.եւ այլն։
Ո՞ ուսոյց քեզ զամենայն օր պայթուցանել զորովայն՝ մսաց (կամ միսեաց) եւ գինեաց զանազանութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)
wardrobe keeper.
Եւ ասէ յէու ցմիսթաաղսն (կամ ցմիսթաղսն), հանէ՛ք զպատմուճանսդ՝ ամենայն ծառայից բահաղու. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 22։)
readily, willingly.
ἑπιρρεπέστερος pronior σφόδρα nimis, ultro. Առաւել կամ յոյժ միտեալ. դիւրամէտ. եւ Մտադիւր.
cf. Միտումն.
ՄԻՏՈՒԹԻՒՆ ՄԻՏՈՒՄՆ. ῤοπή propensio, inclinatio եւ libramentum τὸ ἑπιρρεπές pronitas. Միտելն. հակումն. հակամիտութիւն. խոտորումն ի միջին կշռութենէ. յօժարութիւն. բերումն.
other, another;
different from, other than;
—ն, the other;
— քան զ—, one more than another;
—ում աւուր, the other day;
բայց եւ զ—ն պատմեցից, but I will tell you something else;
cf. Մի;
անգամ — or միւսանգամ, cf. Միւսանգամ.
ՄԻՒՍ ἔτερος alter ὀ μὲν ... ὀ μὲν կամ ὀ δὲ unus, alter. գրի եւ ՄԵՒՍ՝ նովին հնչմամբ. Որպէս թէ Մի եւս. որ եւ ՄԻՒՍ ԵՒՍ. մի այլ ի վերայ առաջնոյն. այլ. երկրորդն. եւ Ոք, ոմն. մէկալ, մէկալը.
Զմին ատիցէ, եւ զմիւսն սիրիցէ. կամ զմին մեծարիցէ, եւ զմիւսն արհամարհիցէ։ Ասէ ցմիւս եւս։ Եղեւ ողջ իբրեւ զմիւսն։ Ի միւս նաւն. ի միւսում շաբաթուն. միւս մարիամն։ Միւս եւս այլ կորիւն։ Զառաջին պարիսպն, եւ զմիւսն եւս. եւ այլն։
Ի միւս եւս ի գլուխ տարւոյն։ Ի գալ միւս ամին, կամ ամին միւսոյ։ Ի միւսում աւուրն՝ ընդ այգն ընդ առաւօտն. (Ագաթ. եւ այլն։)
ՄԻՒՍ ՔԱՆ ԶՄԻՒՍ. (յն. եւ լտ. ոճով) Մի քան զմի, կամ քան զմիմեանս. այր քան զընկեր.
Միւսանգամ ելանել, կամ բնակել, լինել, երեւել, տեսանել, շարժել, եւ այլն։ Խօսեցայց՝ ե՛ւս միւսանգամ։ Խօսեցայց դարձեալ միւսանգամ։ Որպէս միանգամն եւ միւսանգամն. եւ այլն։ Կամ՝ Միւսանգամ ծնունդ, միւսանգամ գալուստ. եւ այլն։
another time, once more, afresh, anew, over again, again, bis;
second, other, new.
Միւսանգամ ելանել, կամ բնակել, լինել, երեւել, տեսանել, շարժել, եւ այլն։ Խօսեցայց՝ ե՛ւս միւսանգամ։ Խօսեցայց դարձեալ միւսանգամ։ Որպէս միանգամն եւ միւսանգամն. (եւ այլն։ Կամ՝ Միւսանգամ ծնունդ, միւսանգամ գալուստ. եւ այլն։)
mosaic.
ՄԻՒՍԻՈՆ. Բառ լտ. musivum. իտ. musaico, -ca ψῆφος lapillus որ եւ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ ասի. Մանրախիճ քար կամ ապակի ոսկէզօծ՝ յեռեալ ի զարդ որմոց եւ այլն. ... (ա՛յլ է եւ յն. լտ. մուսի՛օն, մուզէ՛ում. իբրու ճեմարան մուսայից եւ այլն)
myrica, tamarisk;
genista.
Բառ յն. միռիգի՛. որ եւ ՄԻՒՌԻԿԻՆԱ. cf. ՄՈՇԱ, կամ ՄՈՇԻ.
of a day, ephemeral, lasting only a day;
a day only;
— ջերմն, ephemera, ephemeral fever;
— ճանճ, ephemera, ephemeral fly;
— ճճի, ephemeron-worm;
— գեղ, fleeting beauty.
ՄԻՕՐԵԱՅ կամ ՄԻՐՕՐԷ. μονημέριος diarius, unius diei. Որոյ տեւողութիւնն է զմի օր. միոյ աւուր. առօրեայ. մէկ օրուան, օրական.
Կարիցէ կեալ միօրեայ ժամանակաւ, կամ միօրեայ ժամանակի. (Կոչ. ՟Ժ։)
Ոմանք միօրեայ (կամ միօրէ), ոմանք երկպահք, ոմանք երեքօրեայ՝ պարկեշտութեամբ կատարեն. (Մանդ. կամ Եփր. պհ.։)
miller.
Աղացօղ ի միլ, այսինքն յերկանի կամ յաղօրիս. որ ըստ յն. ասին՝ մի՛լօս, մի՛լօն.
mixed with smoke, smoking, smoky.
Իբր Ծխախառն. եթէ չիցէ գրելի Մոխրախառն, կամ Մեղմախառն. որպէս ռմկ. մաղմաղ. զի յն. է μαλθακός mollis, lentus, remissus. այսինքն մեղմ. թոյլ.
revolution, circulation, turn;
period.
Երկուտասանից ծառայելով պարբերութեամբ կենդանակերպիցդ. (կամ երկոտասանամեայ ծառայելով պարբերութեա կենդանակերպիցս) յորոց ամք գոյանան. (Երզն. մտթ.։ 9)
bringing presents.
finding favour, favoured.
Գտիչ պարգեւաց. կամ որպէս պարգեւ գտեալ։ (Վրք. հց. ՟Իղ։)
to load with gifts.
ՊԱՐԳԵՒԱԼԻՑ ԱՌՆԵԼ. Լնուլ պարգեւօք. ճոխացուցանել պէսպէս ձրիւք կամ շնորհօք.
given, accorded, granted;
— երկիր, the Land of Promise.
fond of making presents, liberal, generous, large-hearted, open-handed, munificent.
place for distribution of gifts;
place of grace, church.
տեղի կամ գանձարան, եւ ընդունարան պարգեւաց.
to give, to make a present, to present with, to make largesses, to give freely and munificently, to distribute generously or liberally;
to reward.
Ակամայ առատապէս պարգեւէր զնոսա. (Եղիշ. ՟Ա։)
Թագաւորաք յո՛ր քաղաքս բարձրանան կամ ծնանին, խնամածութեամբ պարգեւեն. (Եփր. աւետար.։)
cf. Պարգեւառ.
short tunic.
χιτόνιον, χιτονίσκος tunicula. Ազնիւ եւ սիրուն, կամ փոքրիկ պարեգօտ.
rock, cliff, steep, precipice.
Ժայռ. հերձոտեալ եւ փեռեկեալ մասն ապառաժի, կամ վիհ ապառաժուտ.
to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.
χορεύω salto. Պար առնուլ. պարս բոլորել կաքաւել բազմութեամբ. (իրօք կամ նմանութեամբ).
guardian of provisions, store-keeper.
Որ բերէ եւ ամբարեալ պահէ զպարէնս, որպէս մրջիւն. կամ պահապան պարենից, որպէս շուն.
simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.
ՊԱՐԶ. τρανός manifestus եւ disertus. Որ անպատրուակ կամ անսայթաք եւ համարձակ խօսի. պարզախօս.
Պարզ ի մանկութեան կամսն իւր, եւ իմաստուն խորհրդով. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
Ամենեքեան՝ որք զտէր յանձինս յափշտակեալ կամին, պարզ հարկաւորին լինել՝ առանց ստեղծական (այսինքն շինծու) այլայլուեթեան. (Կլիմաք.։)
ՊԱՐԶ, ոյ, կամ պարզու (որպէս ուղղ)) նոյն ընդ Պասուք, պասքումն.
զի պարզու ծարաւոյ իմոյ զովասցի յաղբերէ վտակաց քոց։ Հանդո՛ զիս ի ցանկութէնէ աստի ի պարզոյ (պարչոյ, կամ պասքու ծարաւու. (Մծբ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.
ἀπλῶς simpliciter. Պարզ գոլով. պարզութեամբ կամ առանց բաղադրութեան.
cf. Պարզ.
simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.
Պօղոս կամ պօղ պարզամիտն։ Ծերն անմեղ եւ պարզամիտ էր. (Վրք. հց. ստէպ։)
to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.
ՊԱՐԶԻԼ ՈԳՒՈՑ. Մեկնիլ կամ բաժանիլ հոգւոյ ի մարմնոյ.
simplicity;
purity, cleanness;
simplicity, sincerity;
clarification, clarifying;
serenity, clearness, calm weather;
explication, development;
ազնուական —, noble simplicity.
Վասն իւր պարզութեան կամացն ասէ. (Մխ. երեմ.։)
bolt;
padlock;
bar, cross-bar;
curtain-rod.
Սկիզբն արարեալ շնութեան ի վերայ հիման տեղւոյն՝ կամեցաւ ձգել ի վերոյ զպարզունակն. (Ոսկիփոր. հին.) (նորն, զպարունակն)։
strainer, filter, colander, cullendar, skimmer;
beaked cruet.
ՊԱՐԶՈՒՏ. ὐποχυτήρ suffusorium, guttus olearius. Ձագար. կամ Աման իւղ արկանելոյ ի ճրագարանն կամ ի կանթեղն.
to take the air, tone or manners of the Parthians, to speak in Parthian.
παρθίζω parthice loquor. Իբրու պարթեւ լինել լեզուաւ. կամ μηδίζω medice loquor.
mat, straw-mat or rush-mat.
στιβάς stratum, torus e gramine. Սփռոց՝ յորոյ վերայ լինի նստել կամ ընկողմանիլ. գորգ. կարպետ. եւ մանաւանդ Փսիաթ. խալի, խսիր.
Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)
siren, mermaid;
fairy;
tom-tit, tit-mouse, mesengia, muskin.
ՊԱՐԻԿ գրի եւ ՊԱՐԷԿ. եկի, եկաց. պ. փէրի. որ եւ ՀԱՄԲԱՐՈՒ, ՅՈՒՇԿԱՊԱՐԻԿ. Ոգի. այս. կամ կենդանի առասպելեալ. Ճին.
Անուանք յուշակապարկաց կամ համբարուաց կամ պարկաց՝ ըստ կարծեաց մտաց մարդկան ասի (ի գիրս), եւ ոչ ըստ բնութեան։ Յորժամ քաղաքք եւ գիւղք աւերեսցին, եւ անդ դեւք բնակիցեն, եւ կեղծ ի կեղծս յայտնեցին, եւ մարդկան ըստ կեղծեաց նոցա անունս եդեալ՝ զոմն յուշկապարիկ. զոմն պարիկ, զոմն համբարու կոչիցեն. (Եզնիկ.։)
Ո՛չ պարկացն (կամ պարակացն) երգք, որպէս ասաց հոմերոս, այսպէս բռնի կոզէ զլսողսն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
autumnal blast.
ՊԱՐԽՈՒՐՑ ՊԱՐԽՐԱՅԻՆ կամ ՊԱՐԽՐՑԻ. Բառ ռմկ. Որպէս զովացուցիչ հողմն հիւսիսային. որ եւ պ. պէրփրիզան կամ պէրփրիզի. տերեւաթափ հողմ աշնայնոյ եւ այլն։ (Վստկ. ստէպ։)
vaunting, boasting.
Ուր իցէ պարծանք իմն, կամ արժանի պարծանաց. որպէս սուրբ խաչն՝ պարծանք պօղոսեան.
vaunt, boast, show, ostentation, pride;
glory, splendour;
decorum, honour;
—նս տալ անձին վասն, to pique or plume oneself on, to glory in;
—նս համարիլ, to be proud of, to be boasted or vaunted of, to make it one's boast to.
Նա է պարծանք քո, եւ նոյն աստուած քո։ Քո է տէր պարծանք եւ յաղթութիւն։ Օրհնեմք զանուն պարծանացդ քույ։ Պսակ պարծանաց ծերութիւն։ պարծանք որդւոց հարք իւեանց։ Յամօթ լերուք ի պարծանաց ձերոց։ Արասցէ զերուսաղէմ ի պարծանս ի վերայ երկրի, Եւն։ Դուք էիք մեր պարծանք (կամ պարծանս) առ թշնամիսն ճշմարտութեան։ Այն ամենայն՝ մարմնոյ պարծանք էին։ Զորս մեծ պարծանս համարէին. (Եղիշ.։)
to glory, to vaunt, to boast, to brag, to hector, to praise oneself;
to put oneself forward, to aim at winning distinction, to preach up oneself, to make a merit of, to affect haughty airs, to play the braggart, to swagger, to be vain-glorious, proud or vain of;
պանծացեալ —, to pride oneself, to look big, to be proud of;
պարծիմ գոլ, I have the honour to be...
καυχάομαι, ἑγκαυχάομαι , κατακαυχάομαι glorior, jacto. Պանծալ . նազիլ անձնագով լինել. պերճանալ. ճոխանալ. մեծաբանել. վստահանալ ընդ բարիս եւ ընդ փառս՝ անձին (որ է չար), կամ Աստուծոյ (որ է բարի). պարծենալ.
vaunting, boasting.
to be modest, to lead a chaste life, to know how to compose one's demeanour;
to be moderate, reserved or circumspect, to abstain, to be sober.
σεμνοῦμαι, ἁποσεμνύνομαι gravitatem super me fero. Պարկեշտ լինել. ժուժկալել. (որպէս եւ պ. պէրքէշտէն ՝ է հրաժարել). եւ պերճալի կամ պատկառելի լինել.
to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.
Եթէ զլեզուն ոչ պարկեշտացուցանիցէ. (Մանդ. ՟Գ. կամ Եփր. պհ.։)
զմանուկն ետ մահուան գովէ, եւ բիւր գուութեմբ պարկեշտացուցանէ։ Ճարտասանի ուրուք եւ կամ բանագրի դժնէի յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն՝ ճայթմամբ իւիք պարկեշտացուցանելով. (Բրս. բարկ. եւ Բրս. գորդ.։)
cf. Պարկեշտ.
Կոյս կամ կին պարկեշտ.
to try, to experience.
պ. պէրմասիտէն կամ պէրմէճիտէն. Զննել. շոշափել. զփորձ առնուլ.