Definitions containing the research մած : 599 results

Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (2)

Խիստ են մեղք, եւ ծանր քան զկապար։ Զըմռովք թաղեցաւ, որ առաւել քան զկապար մածուցանէր ընդ մարմնոյն զկտաւսն. (Ոսկ. յհ.։)

Կապարով մածուցեալ. (Խոր. Բ. 87։)


Կապարճակիր, կրաց

s.

quiverbearer.

· Calfa

NBHL (1)

αἱρών τὰ σκευῆ armiger. Կրօղ զկապարճս եւ զզէն եւ զկազմած տեառն իւրոյ. զինակիր, արբանեակ. գործակից։ Տե՛ս (Դատ. ՟Թ. 54։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 1. 6. 7=17։ ՟Ժ՟Զ. 21։ ՟Լ՟Ա. 4=6։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 37. եւ այլն։)


Կառոյց

cf. Կառուցումն.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. թ. գուռուլուղ ). Կառուցումն. կառուցեալ ինչ. կազմած. կայք. նեցուկ. դիրք.


Կառուցանեմ, ուցի

va.

to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրք զօրէն պարսպաց կառուցեալ եղեն. յն. մածեալ պնդեալ կամ պաղեալ կացին. (Փիլ. տեսական.։)


Կառուցումն, ման

s.

establishment, construction, edifice, erection;
elevation.

· Calfa


Կառչիմ, եայ, ռուցեալ

va. vn. to grasp at, to lay hold of, to cling to;
to be caught by, bent or fixed on.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. կառն, այս ինքն փուշ. եւ կռուիլ) πήγνυμαι pangor, concrescor, haereo, figor ἑφελκύομαι attrahor. Զկայ առնուլ՝ որպէս կռուան գտեալ. մածանիլ. ըմբռնիլ. ձգիլ. մխիլ. յարիլ. պնդիլ. հաստատիլ. փակչիլ, կպչիլ, պինտ կենալ, կայնիլ.


Կարասի, սւոյ, սեաց

s.

moveables, furniture, baggage, equipage;
implements, utensils;
wealth, riches, money;
goods & chattels;
գիր —սւոյ, inventory;
հարեալ ի —սւոջ, covetous, miserly, niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

σκεῦος, σκευή, ἁποσκευή, ἁπαρτία vas, instrumentum, supellex, appararus, sarcina. Կահ. անոթ. աղխ. կազմած. սպաս տան. զարդ. գործի, եւ բեռն. կահ կարասի.


Չորեքանիւ

adj.

four-wheeled.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմած՝ որոյ իցեն անիւք չորք.


Պալարակապ

adj.

studded, adorned or set with studs.

· Calfa

NBHL (1)

λαμπήνη, λαμπηνικός . (որպէս փայլուն գահաւորակ) lampena, currus regius contectus, lectica. Մակդիր գրաստու՝ յորոյ վերայ կապեալ է պալարաձեւ կազմած, այսինքն պաղպաջունք. կամ որ լծեալ է ի հովանաւոր կառս.


Պակումն, ման

s.

fright, start.

· Calfa

NBHL (1)

Տարորոշի եւ երկիւղ ի վեց. ի պակումն, ի խորշումն, յամօթ, ի հիացումն, ի զարհուրումն, ի տագնապ. եւ է պակումն՝ մածումն արեան եւ ընդարմացումն ոգւոյ, եւ երկիւղ ապառնւոյ ներգործութեան. (Նիւս. բն. ՟Ի։)


Ջրահեղձ

adj.

drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեղեղամած մարդիկ ջրահեղձոյց դարին յօրինակ առեալ. (Ագաթ.։)


Ջրահեղձոյց

cf. Ջրահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեղեղամած մարդիկ ջրահեղձոյց դարին յօրինակ առեալ. (Ագաթ.։)


Ջրաղացապան

s.

miller.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրաղացպանք փորձ լիցին արուեստի ամենայն կազմածոյ. (Մխ. դտ.։)


Ջրայարկ

adj.

covered with water, inundated.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկ ջրեղէն. ջրամած կամարն հաստատութեան.


Ջրի

adj.

aqueous, liquid;
insipid, tasteless.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռան մածեալ կոչէ ցզիրն եւ զլոյծն եւ զջրին։ Վասն ջրի եւ լոյծ նորոգ զմեղրն ժողովելոյ. (Սեբեր. ՟Գ։ Վեցօր. ՟Ը։)


Ռուփ

s.

rob, inspissated juice.

· Calfa

NBHL (1)

ՌՈՒՓ կամ ՌՈՒՓԻՆ կամ ԸՌՈՒՊ. Բառ այլազգ. ռէիւպ, ռաիպ. Թանձրացեալ մակարդեալ կաթն, եւ Ամենայն թանձրամած ուտելի. մածուն. քաղցու եփեալ. օշարակ, մեղր, շիրուպ. եւ այլն. իտալ. ռօպ, ռօ՛պպօ.


Սահեցումն, ման

s. fig.

sliding, slipping;
mental perturbation, vacillation, agitation, irresolution.

· Calfa

NBHL (1)

Անասնական գետնաքարշութեան սողնոյ սահեցմամբ։ Որ զորովայն օձին սահեցման հողոյ մտանեցեր։ Անասնաբար սահեցմամբ ըստ հողոյն զիջման ընդ երկիր մածաք. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Զ. ՟Յ՟Զ։)


Սահմանադրութիւն, ութեան

s.

fixing the boundary, setting up landmarks;
constitution;
statute;
ordinance, regulation;
decision;
definition.

· Calfa

NBHL (1)

Կանոնական սահմանադրութեամբ հաստատեաց զողորմածութիւն. (Խոր. ՟Գ. 20։)


Պարգեւախնդիր

adj.

seeking or asking a present or favour.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ առնոյր պատուիրանս օրինացն Մովսէս ի ձեռացն Աստուծոյ, պարգեւախնդիր՝ տեսանելով զաստուած, ի պատասխանւոյն նման զի ասէ, գթած եմ եւ ողորմած, անդ առնոյր զաւանդութիւն իշխանութեան եւ այլն. (Ագաթ.։)


Պարգեւեմ, եցի

va.

to give, to make a present, to present with, to make largesses, to give freely and munificently, to distribute generously or liberally;
to reward.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորաք յո՛ր քաղաքս բարձրանան կամ ծնանին, խնամածութեամբ պարգեւեն. (Եփր. աւետար.։)


Պարեգօտ, ից

s.

tunic, cloth, coat;
morning gown.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս զողորմածն միայն խնդրէ, այլ եւ ի պարեգօտիցն եւս հրամայէ անկանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Պարզունակ, աց

s.

bolt;
padlock;
bar, cross-bar;
curtain-rod.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԶՈՒՆԱԿ որպէս ռմկ. չաթը, պինա. Կազմած շինուածոյ պարզեալ տարածմամբ ի վերայ հիման եւ որմոց.


Պարունակ, աց

s.

orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.

· Calfa

NBHL (1)

Յեօթներորդ պարունակն ի ներքոյ ջրամած հաստատութեանդ. (Ճ. ՟Գ.)


Պարպատեմ, եցի

va.

to fill to overflowing;
to break, to burst.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմինն սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ՝ մածուցեալ արեան. ապա պարպատէ։ Երակք պարպատեալք՝ ի ներքուստ խռովութենէն բեկեցելոյ չնչոյն. (Բրս. ՟խ. մկ. եւ Բրս. վաշխ.։)


Պարտակ

s.

mask, veil, cover.

· Calfa

NBHL (1)

Հասնէին մինչեւ ի դղեակաձեւ կազմած պարտակին, եւ ի վրանն մրուանայ. (Ղեւոնդ.։)


Սարուած

s.

cf. Սարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սարք. գործիք. անօթ. կազմած. սպաս. հանդերձանք.


Սարութիւն, ութեան

s.

instrument, tool, apparatus, harness, furniture;
նաւ կազմեալ ամենայն սարութեամբ, ship complete in stores and rigging.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՍԱՐՈՒԱԾ. որպէս կազմած. հանդերձանք.


Սեղան, ոց

s.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
s. geom. trapezium.

· Calfa

NBHL (1)

պ. շիլան. եբր. զօլխան. τράπεζα mensa. իտ. tavola եւ refectorium, refettorio. Կազմած յորոյ վերայ դնին կերակուրք վասն բազմելոցն շուրջ զնովաւ. ... ուստի եւ կերակուր, հացկերոյթ, կոչունք. եւս Տախտակ լումայափոխից, եւ այլն.


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնոյ ծնողիցն ժողովեցեր զծննդական սերմունսն, եւ մածուցեր զիս յարգանդի մօրն իբրեւ զպանիր ի տիպս. (Իսիւք.։)


Պղնձեան

cf. Պղնձի.

· Calfa

NBHL (1)

Զճակատն՝ պղնձեան եւ տախտակամածի յօրինուածովն ամրացուցաներ ։


Պղնձեղէն

cf. Պղնձի.

· Calfa

NBHL (1)

Զճակատն՝ պղնձեան եւ տախտակամածի յօրինուածովն ամրացուցաներ ։


Պնակիտ, կտի

s.

writing-tablet, table-book;
— ծոցոյ, tables, memorandum-book;
— նկարչի, painter's pallet;
— գրաշարի, galley, composing galley, pan.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգ զառաջին գրեալսն յառաջնում պնակտին (տասնաբանելայ պատուիրանաց) ... եւ զայս եւ որ ըստ միւսում պնակտին է։ Դէպ լինի իմն ջնջեցելոցն՝ գրոյն ջնջել, իսկ պնակտին եւ գրոյն յաւէտ կալ մնալ։ Պնակտք եւ գիրք՝ ձեռաց կազմած են. եւ որք ի սոսայն են՝ դիւրաւ իմն ապականելիք են. քանզի մոմ է ի պնակտսն՝ որ դիւրաւ փխրի. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հասեալ յօդս՝ յինքն ամփոփէ զբնութիւն օդոյն եւ զխոնաւութիւն ջրոյ. եւ այնպէս պրկմամբ օդոյն թանձրանայ՝ մածեալ եռացմամբ հրոյն, եւ կարծրացեալ քարանայ. (Իգն.։)


Պրշակ, աց

s.

roof, ceiling.

· Calfa

NBHL (2)

φάτνωμα laqueare եւ δόκος trabs. Գրի եւ ՊՐՇԱԿ, եւ ՊՉՐԱԿ. որ եւ ԴԱՐԱՒԱՆԴ, կամ ՃԵՄԵԼԻՔ. Տախտակամածք յօրինեալք ի վերայ առաստաղակալ գերանաց տանն.

Ելանիցէ հասանիցէ ծուխն մինչեւ ի նա ի ծակոց առաստաղացն եւ ընդ որմածերպս պրչակին. (Եփր. աւետար.։)


Ջիք

adj.

perihelion.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկայ կամարք արեգականդ, ուր օդն թանձրամած ջիք, շաղաւարն. (Պիտառ.։)


Ստուերանամ, ացայ

vn.

to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.

· Calfa

NBHL (1)

σκιάζομαι obumbror σκοτάζω tenebresco. Ստուերամած լինել. մթագնիլ. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. անշքանալ.


Սքող, ից

s.

veil;
vest.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսն զգեցեալ լինի երկնանման սպիտակ սքողիւք երկնամած նափորտիւն. (Մաշտ։)


Վիրեմ, եցի

va.

cf. Վիրաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դուռն՝ որ զողորմած բժիշկն առ վիրեալս ածեր. (Տաղ.։)


Վշտակցութիւն, ութեան

s.

sympathy, compassion, commiseration, condolence.

· Calfa

NBHL (1)

Կարեւոր է մեզ անտի ճանապարհորդութեանս՝ ողորմածութիւն եւ վշտակցութիւն։ Վշտակցութեան կերպարանս պատճառի. (Ոսկ. ննջ. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Վստահ

adj.

confiding, trusty, unsuspicious;
— լինել, to be sure, reassured;
to trust;
— առնել, to strengthen, to reassure, to remove one's fears, to give one's word for;
— եմ զի, I am sure, I am convinced that, I do not doubt that;
— լերուք յիս, rely, reckon on me;
ոչ էր — յերեւելիսս, he had not placed his hopes in wordily things.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոքա վստահ ի դաշինսի՝ խաշամբք եւ տամբ՝ կահիւ եւ կաղմածով խաղային՞ (Եւս.քր. ՟Ա։)


Վրիպեմ, եցի

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բազմածաղիկս բուրաստանաց ... որք եւ ոչ ի միոջէ կամիցին վրիպել, բազում անգամ յամենայնէ ի բաց անկանին. (Առ որս. ՟Դ։)


Տաղատարափ

cf. Տեղատարափ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թանձրամած տաղատարափս այնպէս յարձակեալք ի վերայ բազմութեանն. (Զենոբ.։)


Տաճարացուցանեմ, ուցի

va. fig. to convert the soul into a temple.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրեաց նա տաճարացուցանել ինքեան զմերս կազմած։ Տաճարացո՛ զմեզ յընդունակութիւն մարմնոյ եւ արեան միածնի քոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Պտրգ.։)


Սեւեռ, աց, ից

s.

nail, stud.

· Calfa

NBHL (2)

Բեւեռ. հեղոյս զօդիչ. գամ. եւ Հեղուսումն. մածումն. պնդումն.

Սեւեռ, մած. (Արիստակ. գրչ.)


Սեւեռապինդ

adj.

nailed, studed, fixed, well-fastened.

· Calfa


Սեւեռապէս

adv.

fixedly, firmly.

· Calfa

NBHL (1)

Սեւեռապէս պնդմամբ մածուցաւ (ի խաչն). (Նար. խչ։)


Սեւեռեմ, եցի

va.

to nail, to stud, to fasten with a nail, to fix well;
to attach, to stick.

· Calfa

NBHL (1)

Բեւեռել. հեղուսել. մածուցանել. պնդել. հաստատել. զօդել. յարել. շաղել. գամել, կպցընել, փակցընել.


Սինտեկնոս

cf. Որդիակիցք.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՆՏԵԿՆՈՍ (կամ ՍԻՆԴԵԿՆՈՍ). Բառ յն. σύντεκνος . որպէս Համածինք. համածնողք. կամ որդիացեալք ի սուրբ աւազանէն. որպէս կնքահայր եւ սան, եւ այլն.


Սիրտ, սրտից

s. adv.

heart;
heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence;
courage, spirit, heart;
heart, inmost thought;
heart, centre;
առ սրտի, through anger;
սրտի դիւր, ease, pleasure, contentment, satisfaction;
բարութիւն, խստութիւն սրտի, kindness, hardness or obduracy of heart;
լքումն սրտի, faintheartedness, despondency;
ուղիղ, անկեղծ սրտիւ, sincerely, openheartedly, openly;
բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօք, with all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily;
կրթել զ—, to form the mind or character;
հեռացուցանել յանձնէ զ—ս, to alienate good will;
գերել զ—, to captivate, to gain the heart or affection;
յինքն արկանել զ— ուրուք, to gain a person's good;
յափշտակել զ—ս, to charm or gain all hearts;
գորովել, ժառանգել զ—, to touch, to move, affect or stir, to possess the heart;
իջանել ի խորս սրտին, to descend into one's heart;
թափանցել ի խորս սրտին, to penetrate the inmost recesses of one's heart;
տալ, նուիրել զ— իւր, to give one's heart;
խոտարեցուցանել զ—, to pervert, to deprave the heart;
խօսել ընդ սրտի, to speak to the heart;
ասել ի սրտի իւրում, to say within oneself, to say in one's heart;
սրտի մտօք վաստակել, to labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with;
— ի բերան շրջել, to seek painfully for;
սրտի դիւր լինել, to be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented;
զեղուլ զ— իւր առաջի աստուծոյ, to open one's heart before God;
հայրական, մայրական, գողտր, զգայուն, խաղաղ or անդորր, խաղաղաւէտ, երախտագէտ, ազնուական, բարի, ազնիւ, վսեմախոհ, վեհ, անվեհեր —, paternal, maternal, tender, feeling or sensible, calm, pacific, thankful, noble, good, excellent, elevated (high-minded), great, intrepid or dauntless heart;
անզգայ, ապերախտ, խիստ, ապականեալ, վատ, անգութ, անողորմ, չար, լքեալ —, unfeeling or insensible, ungrateful, flinty or obdurate, spoilt or corrupt, craven or dastard, hard(hearted), unmerciful or pitiless, cutting, drooping, dejected or despondent heart;
խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջ, great thoughts take their rise in the heart;
—ն բաբախէ, թնդայ, the heart palpitates;
արկ ի — իմ, he placed in my heart, he inspired me;
անկցի գութ ի — քո, let your heart be touched;
նուաղեալ էր — նորա, his heart was weak;
հրճուէր ի սրտի, he rejoiced from the bottom of his heart;
եթէ ուրուք — առնուցու կերիցէ, let him eat it if he has the heart to, if he has courage enough;
— իմ գելանի, my heart is moved;
— ի բերանն էր, he struggled with death;
որ յաչաց հեռացաւ՝ ի սրտէ հեռացաւ, out of sight, out of mind.

· Calfa

NBHL (1)

Սրտիւ պահին հմակերք, եւ ցանկութեան հեշտութեամբ՝ բազմածինք կենդանեացն։ Այսպէս առ սրտին ընդ յառնել ազգակից է անասնոցա յարձակման։ Առնէ սիրտն զարիութիւն, եւ երկիւղն զգուշութիւն. (որպէս եւ ռմկ. սրդողիլ կամ սրտոտիլ, է իբր սրտադողիլ, սրտմտիլ)։


Սլացք

s.

start, flight, sally.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուաթռիչ սլացիւք հերձին զթանձրամած խաւար կռապաշտութեանց. (Տօնակ.։)