Definitions containing the research մայր : 748 results

Պատսպարան, աց

s.

asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.

· Calfa

NBHL (1)

(որդիքն զեբեգեայ) զմայրն դրդեալ՝ զկնի առեալ պատսպարան խնդրուածոցն. (Երզն. մտթ.։)


Պատրաստութիւն, ութեան

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. որպէս Զգուշութիւն. Բարձեալ աշտեայս հանապազակիրս ի պատրաստութիւն գազանացն՝ որ ի մայրիսն արջանան. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ՊԱՐԱԳԱՅՑ ԱՄՕՔ ասի փոխադրութեամբ հոլովոյ՝ որպէս Պարագայիւք ամաց, այս է բազմամեայ շրջանօք. յամայր ամս.


Կամակարեմ, եցի

vn.

to act according to ones entire will, pleasure or caprice.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կամակարօղ հրամանին ոչ ոք դիմակալել զօրէր. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կապտեմ, եցի

va.

to despoil, to depredate;
to plunder, to loot, to collect booty, to rob, to strip, to deprive of, to bereave.

· Calfa

NBHL (1)

Զխայրին կապտէր. այսինքն զարգելեալ պտուղն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կատարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to accomplish, to complete, to consummate;
to crown, to effectuate, to execute, to perfect, to fulfil, to realize;
to improve;
to consecrate, to hallow, to sanctify;
to initiate;
— զպարտս, to perform, to fulfil a duty;
— զխորհուրդ, to carry out a project;
— զկամս անձին, to have one's will, to be contented, to do according to one's desire;
— զկամս ուրուք, to fulfil the wishes of, to humour, to content;
— զբարկութիւն իւք յոք, to glut one's wrath or vengeance on;
— զնթացս, զաւուրս իւր, to terminate one's career;
to end one's days;
— զհոգի, to give up the ghost, to expire, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարել զգործ կամ զգործս. զընթացս, զաւուրս։ Յերիր աւուր կատարիմ։ Իբրեւ կատարեցաւ, եղեւ եւ այլն։ Իմի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Կատարեցան երկինք եւ երկիր։ Ընդ առն կատարելոյ կատարեսցիս։ Սկսայց, եւ կատարեցից։ Շինել եւ կատարել։ Բժշկութիւնս կատարեմ։ Զհրաման թագաւորին վաղվաղակի կատարէր։ Մինչեւ կատարեալ էր նորա զխօսսն ի մտի իւրում։ Իկատարել բանին տեառն։ Կատարեաց զհոգին ի վերայ մահճացն. (յն. պակասեաց շունչն։) Զհետ որդւոցն եւ մայրն երանելի ի նոյն օրէնս կատարեցաւ։ Ծեր հանդերձ կատարելովն աւուրբք։ Տարին կատարեցաւ. եւ այլն։


Կարգաբանութիւն, ութեան

s.

good order, method in oratory.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ համօրէն աւետարանական կարգաբանութեան գլխոցն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Չորեքտառեան

adj.

four-booked (Gospel).

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ստունգանէք չորեքտառեան աւետարանականաւանդ փողոցն։ Չորեքտառեան առատաբուղխ վարդապետութեան ճաշակ. (Թէոդոր. մայրագ. եւ Թէոդոր. կուս.։)


Պազուք

cf. Պասուք.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ բղխեցից ի պազուք երկրի անդ զմայրն եւ զնոճ. (Ոսկ. ես.)


Ջրըմպութիւն, ութեան

s.

drinking water only, teetotalism;
watering;
water-drinking.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞րբեցութեամբ գոլով յիմարեալ, եւ ոչ ջրըմպութեամբն խոհենամայր. (Սկեւռ. լմբ.։)


Ռազմ, ից

s.

battle-array, rank, line, order;
battle, war;
— առնել, կարգել զ—ն, to marshal, to array;
— դնել, ի — մտանել, to make war, to fight, to assail;
հատանել զ— պարւուց զօրաց, to put to rout, to disperse, to defeat, to discomfit.

· Calfa

NBHL (1)

Ռազմարանաց քաջաց. եթէ իցէ մի բառ, ուղղ. լինի ռազմայր։


Սաղարթապատ

adj.

covered with leaves.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղարթապատ եղանիւ (ադամ)։ Սաղարթապատ եղանելով խուսափէր. (Թէոդոր. մայրագ.։ Գանձ.։)


Սաղմնառութիւն, ութեան

s.

conception;
cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրս այս հաւատարիմ, որ է մայր սաղմնառութեանս մերում, (Ոսկ.յհ. ՟Ա. 24։ 2)


Պարտասիմ, եցայ

vn.

to grow tired, to be too much fatigued, to tire or weary oneself, to become weak, debilitated, exhausted.

· Calfa


Սարդի, դւոյ

s.

laurel.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեցոյց զայլս ի յանտառս, որպէս զմայրս, զսարդի, եւ զնոճի. (Մխ. առակ. ՟Ի։)


Սարկաւագուհի, հւոյ, հեաց

s.

deaconess;
abbess.

· Calfa

NBHL (1)

Լուաւ զայն սարկաւագուհի մայր վանիցն։ Ասա ցսարկաւագուհին։ Սարկաւագուհնի առաքեաց զիս։ Կոչեսցես աստ զսարկաւագուհին , եւ զերկրորդն նորա. (Վրք. հց. ՟Զ՟Թ։)


Սարոյ, ից

s.

pine-tree.

· Calfa

NBHL (2)

Ողբասցեն սարոյք, զի մայրք գլորեցան։ Զսարոյն կամ զսօսն, զկաղնին կամ զթեղօշն. (Զքր. ՟Ժ՟Ա. 2։ Ես. ՟Խ՟Դ. 14։)

Փայտս մայրս, եւ սարոյս, եւ թեղօշս ի լիբանանէ. (՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 8։)


Սեղեխ, աց

s.

fornicator, whorekeeper;
suitor, gallant, sweet-heart, admirer.

· Calfa

NBHL (1)

Սեղեխս ունէր մայրն։ Զամենեսին զսիղեսն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)


Սերմակրեմ

va.

to conceive.

· Calfa

NBHL (1)

Աննա (մայր կուսին) զնա սերմակրեաց, որ ելոյծ զերկունս կանանց. (Հ. սեպտ. ՟Ը.։)


Սերմանարկու

s.

sower;
begetter, procreator.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն հայր իցէ, եւ ինքն մայր. եւ նոյն սերմանարկու, եւ նոյն սերմնընկալ. (Եզնիկ.։)


Պեւկէ, կեաւ

s.

pine;
lighted pine-branch, fire-stick, firebrand.

· Calfa

NBHL (1)

Եսայիս յայտնապէս եւ զփայտէն նշանակեաց՝ յորոց խաչն. մայրիւ ասէ. եւ պէկիւ, եւ պէկիւռիսաւ. (Ղեւոնդ.։)


Պիստակ

s.

pistachio.

· Calfa

NBHL (1)

յն. բիսթա՛գիօն. πιστάκιον pistacium. ... Կրկին ազգ պտղոյ. մին կանոնաձեւ բերք ծառոյ, որ նման է մայրեաց, եւ միւսն ողկուզաձեւ բերք այլոյ տնկոյ.


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի սակաւ ժողովս ռամկաց պիտանան տեսուչք եւ վերատեսուչք, ո՞րչափ եւս առաւել աստուածայնոյ մայրաքաղաքիս. (Գր. տղ. թղթ.)


Պիտառեմ, եցի

va.

to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն աւետարանական պիտառութիւնսն ճառագրեաց, զոր ինչ յաղագս աստուծոյ բանին անօրինական կիրառութիւն պիտառէր. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Պիտառութիւն, ութեան

s.

word, oracle, prediction;
testimony, witness;
use, employ;
want, necessity;
work;
writing, useful treatise.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն աւետարանական պիտառութիւնսն ճառագրեաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Պիտաւորութիւն, ութեան

s.

want, indigence;
necessity;
witness, testimony.

· Calfa

NBHL (1)

ծարաւեցաւ արդարապէս, եւ ինքն գիտէ՝ մերով պիտաւորութեամբն ծանուցանիլ զինքն գոլ մարդ ճշմարիտ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Պսակեմ, եցի

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պսակն՝ որով պսակեաց զնամ մայր իւր յաւուր փեսայութե իւրոյ. (Երգ. ՟Գ. 11։)


Պտղախայծ

adj.

ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ պղծախայծ զսոյն տիրամայրն, պահանջէ զտոհմականս իւր շնորհաց. (Լմբ. վերափոխ.։)


Պտուտակ, աց

s.

screw;
windlass, hand winch;
wheel and axle;
*whirligig;
— խոր or — մայր, hollow or female screw;
screw-box, nut;
— մանրաչափական, micrometrical screw;
— վերակոչ, nut-screw;
— օդահան, ventilating screw;
— արքիմեդեայ, Archimedes' screw, spiral pump;
— հոլանտացի, Dutch screw-pump;
— անվախճան or — անեզր, endless or perpetual screw, worm, creeper, conveyer.

· Calfa


Պրակ, աց

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

· Calfa

NBHL (4)

(գրի առ յետինս եւ Պուրակ. լծ. պ. պէրք, որ է տերեւ, սաղարթ). Տերեւալից ծառք խիտ առ խիտ բուսեալք. անտառացեալ վայր. մացառք. մայրիք.

Արջք որջացեալք ի պրակս անտառախիտ մայրեացդ։ Ի միջոցս պրակացն. (Արծր. ՟Ա. 14. ՟Բ. 7։)

Պրակք, գործք. կամ պուրակ, որպէս ժողովք մայրի. (Ոսկիփոր.։)

Պրակք, գործք. կամ պուրակ, որպէս ժողովք մայրի. (Ոսկիփոր.։)


Պրտուեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

made of rush or papyrus;
rush-mat;
rush-garments;
— թուղթ, papyrus-scroll.

· Calfa

NBHL (1)

Առ մայրն տապանակ պրտուեայ. (Ել. ՟Բ. 3։)


Ջեռնում, ռայ

vn. fig.

to get warm, to warm oneself, to be warmed;
to burn, to grow warm, hot, angry or excited, to chafe;
— յարեւու, to bask in the sun;
ջեռեալ նստել ի վերայ ձուոց, to sit on eggs, to sit brooding, to hatch;
իբրեւ արեւն ջեռնոյր, when the sun spread his beneficent heat.

· Calfa


Ստուարածառ

adj. s.

furnished with great trees;
large tree.

· Calfa

NBHL (1)

Զթանձրախիտ մայրիսն, զթաւաթուփսն, եւ զստուարածառսն. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Ստուերաբանութիւն, ութեան

s.

circumlocution, ambages.

· Calfa

NBHL (1)

Բամբասի եւ մեծ մակադիտօղն Գրիգոր՝ ստուերաբանութեամբ դրուատեալն ի ձէնջ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Սրովբէանման

adj.

seraph-like.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետիս քեզ տիրամայր՝ սրովբէանման (կամ սրովբէնըման) քրովբէաթոռ. (Նար. տաղ.։)


Սրտակոտոր

cf. Սրտաբեկ;
cf. Թօթափիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մայրն՝ որ յայնժամ սրտակոտոր էր խոցելոց։ Ւիւծեալ միջաբեկ եւ սրտակոտոր՝ մայրն մարիամ հառաչմամբ յորդոր։ Սրտակոտոր լինէր տրտմութեամբ. (Լմբ. վերափոխ.։ Տաղ.։ Գանձ.։)


Սքանչելածին

adj.

miraculously bringing forth.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածածինն սքանչելածինն կոյսն մայր՝ մարիամ. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)


Սօս, ից

s.

plane-tree, platane;
white poplar.

· Calfa

NBHL (3)

Սօսեօքն եւ սարդեօքն՝ մայրք եւ կազամախք. (Վեցօր. Ե։)

Զմայրն ընդ նոճոյն, եւ զսարդն ընդ սօսոյն. (Նար. խչ։)

Կամ πεύκη, abies. Ազգ մայրւոյ։ Ես. կ. 13։ (ռմկ. ըստ լեհացւոց՝ սօսնա։)


Սօս

adj. fig. stately, lofty, haughty, proud;
clear (colour);
— երիվար, high-mettled, prancing, fiery or spirited horse.

· Calfa

NBHL (3)

Սօսեօքն եւ սարդեօքն՝ մայրք եւ կազամախք. (Վեցօր. Ե։)

Զմայրն ընդ նոճոյն, եւ զսարդն ընդ սօսոյն. (Նար. խչ։)

Կամ πεύκη, abies. Ազգ մայրւոյ։ Ես. կ. 13։ (ռմկ. ըստ լեհացւոց՝ սօսնա։)


Վկայաբանութիւն, ութեան

s.

martyrology.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեդրուատելին գրիգոր (լուս) վկայաբանութեամբ ճառագրեաց, թէ անօրէն իշխանն իբրեւ աստուածակալն կամեցաւ՝ ասէ մաքուր առաքեալն եւ այլն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Վշտածին

adj.

born to sorrow.

· Calfa


Վսեմաբանութիւն, ութեան

s.

sublime language;
praise, encomium.

· Calfa

NBHL (1)

Վսեմաբանութեամբ փառաւորել մաքուր սպասաւորաց՝ զօրութիւն անուանեաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Վտականամ, ացայ

vn.

to stream down, to fall or flow as a river.

· Calfa

NBHL (1)

Վտականալ աղբերց անմահականաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Վրդովեմ, եցի

va.

cf. Վրդովեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Աղէ՛ զարհուրեցո՛ դու զտունկ, վրդովեցո՛ զգետս։ ամենայն հոսանք փորձութեանց ոչ կարէն. իւիք վրդովեցուցանել զնա. (Թէոդոր. մայրագ.։ Իգն.։)


Վրդովեցուցանեմ, ուցի

va.

to alarm, to rouse, to disquiet, to trouble, to disturb, to perturb, to agitate.

· Calfa

NBHL (1)

Աղէ՛ զարհուրեցո՛ դու զտունկ, վրդովեցո՛ զգետս։ ամենայն հոսանք փորձութեանց ոչ կարէն. իւիք վրդովեցուցանել զնա. (Թէոդոր. մայրագ.։ Իգն.։)


Տախտակամած, ից

adj. s.

covered with boards, planks, boarded, planked, floored;
wainscoted;
wooden floor;
scaffolding;
wainscot;
— նաւու, deck;
— առնել, գործել, to wainscot, to plank, to board, to floor.

· Calfa

NBHL (1)

σανιδωτός tabulatus, asseribus tectus ἑξυλώμενος ligno tectus, contignatus. Տախտակօք մածեալ, պատեալ, զօդեալ. Խոր տախտակամածս արասցես զնա (զսեղանն)։ Բովանդակ տախտակամած գործեաց զնա։ Շինեցեր քեզ տուն ... տախտակամածս ի մայրից։ Տունն եւ որ զնովաւ յարկքն ... տախտակամած. (Ել. ՟Ի՟Է. 8։ ՟Լ՟Ը. 7։ Երեմ. ՟Ի՟Բ. 14։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 18։)


Սերմնընկալ

adj.

f. conceived, with child or young.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մեծի ծաղու արժանի է, եթէ ինքն հայր իցէ, եւ ինքն մայր. եւ նոյն սերմանտրու, եւ նոյն սերմնընկալ. (Եզնիկ.։)


Սեւազգած

cf. Սեւազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Սեւազգեստ

adj. s.

clothed in black, in mourning;
cf. Սեւազգած;
mourning suit.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Սէր, սիրոյ

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.

· Calfa