Entries' title containing նա : 6571 results

Զլանամ, ացայ

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.

· Calfa

NBHL (20)

ԶԼԱՆԱԼ. ἁρνέομαι nego, recuso, inficior Ժխտել, ուրանալ զիրաւն եւ զիրաւունս. ապախտ առնել. յուլանալ ի ճանաչել զերախտիս եւ զպարտս.

Մի զլասցիս զվարձս տնանկին. (Օր. ՟Ի՟Դ. 14։ Ո՛րդեակ, զկեանս աղքատաց մի՛ զըլանար. Սիր. ՟Դ. 1։)

Զլանամ զանձն իմ ի բարութենէ. այլձ. զրկեմ. (Ժող. ՟Դ. 8։)

Հեղու արիւն, որ զըլանայ զվարձս վարձկանի. (Սիր. ՟Լ՟Ա. 27։)

Անձամբ անձին զանձինս ի սրբութենէ պարգեւաց անտի զլանան։ Ա՛յր դու, չզըլանամ ինչ զքեզ, բայց կամիմ տալ սմա՝ որպէս եւ քեզդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6. եւ 8։)

Զանձն իւր զրկէ եւ զլանայ, ո՛չ զԱստուած ... զրկել եւ զլանալ. (Փիլ. այլաբ.։)

Զտաճարն տեղի արարին վաճառոյ, եւ աւազակօրէն զլանալոյ. (Իգն.։)

Զառաջին մարդն խաբեցի, եւ յանմահութենէն զլացայ. (Վանակ. յոբ.։)

Զլացեալ զրկեցաւ ի սքանչելի կենաց անտի. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 2։)

Ոչ զլանայր զծառայակիցս իւր ի տէրունեացն աւանդից ոգւոյ կերակրոց. (Սկեւռ. լմբ.։)

Որ յոյժդ ես մարդատեաց՝ զլանալով զԱստուծոյ մարդասիրութիւնն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Բաժակ մի ցուրտ ջուր տալ հրամայէ, եւ ոչ զայնորիկ զվարձս զլանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Զլանան զմարդեղութիւնն Քրիստոսի. (Շ. ՟բ. յհ.։)

Զտասանորդացն ասէ, զոր զլանային տալ ի տաճարն՝ ղեւտացւոց. (Մխ. երեմ.։)

Զնորա պատուիրանաւն զլացաք։ Զլացան զտէր այգւոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։ Սարգ. յուդ. ՟Ա։)

Զփրկականն ոչ զլանայ մերձ դնել զբանս. (Իգն.։)

Ի ժամանակս սերմանելոյ արդեանց ոչ ոք զլանայ ի սերմանելն. (Եփր. պհ.։)

Ո՞ր ազգ զլացաւ զերախտիս տեառն իւրոյ մարդկութեանն։ Զլանամ զնոյն եւ ո՛չ բնաւ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)

Զանզբաղութիւն անապատին զլանալ ոչ յօժարէր. (Սկեւռ. լմբ.։)

Նման Յուդայի, որ ժողովեաց ի վերայ տեառն իւրոյ զգունդս զլացողացն այսինքն ապերախտից. (Վանակ. յոբ.։)


Ցնցղանամ, ացայ

vn.

to gush forth, to spout out.

· Calfa


Ցնցղկանամ, ացայ

vn.

cf. Ցնցղանամ.

· Calfa


Ցոլանամ, ացայ

vn.

cf. Ցոլամ.

· Calfa

NBHL (5)

Կամին կայծական ի մեզ չարեաց լինել բոց, որ բորբոքի, եւ ի վեր ցոլանայ. (Առ որս. ՟Ա։)

Ի լերինն սինեայ ծուխն ցոլանայր, եւ հուրն տոչորէր. (Ոսկ. մտթ.։)

Ի գոլորշոյն՝ որ ի սրտէ երկրին ի վեր ցոլանայ. (Եզնիկ.։)

Բարկութեանն բոցով ցոլացայ տիղմս բանաւոր. (Նար. ՟Ի։)

ἁναρριπίζομαι, ἁναρρίπτομαι, ἁναρρέω flato quodam resuscitor, sublime jaculor. Ցայթել ցոլիւք կամ շողիւք. ցայտել ծագմամբ, սլանալ, բզխել, ի դուրս ծաւալիլ.


Ցորենաբաշխ, ից

adj.

wheat-distributing.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ զյովսեփաւ զանց արարի, որ ծառայ եղեւ, եւ ցորենաբաշխ եգիպտոսի. (Առ որս. ՟Ը։)


Ցորենաբեր

adj.

bearing or producing wheat.

· Calfa

NBHL (2)

Լինի ցորենաբեր փոխանակ կնիւնաբերի։ Պրակագեղ, եւ ցորենաբեր, որպէս ամաւենի. (Ածաբ. մկրտ.։ Վրդն. երգ.։)

Սափոր ոսկի՝ մանանայիւ լցեալ, շեղջ ցորենաբեր. (Տաղ.։)


Ցորենագոյն

adj.

wheat-coloured.

· Calfa


Ցորենահատ, ի

s.

grain of wheat, grain.

· Calfa

NBHL (8)

Ցորենահատ եմ Աստուծոյ, եւ յատամունս դազանացաղացեալ լինիմ, եւ գտանիմ հաց սուրբ Աստուծոյ. (Ածազգ. ՟Է։)

Մեռաւ Ստեփաննոս որպէս ցորենահատն, եւ արդիւնացոյց իւրում սերմանողին զսրբոցն ժողովս. (Բրս. ի ստեփ.։)

Ցորենահատն անկեալ մեռաւ, եւ բազմապտուղ հասկ եղեւ. (Վրդն. աւետար.։)

Գեղեցիկ սերմնացեալ ցորենահատքն զտէր անգոյն ուրախ արասցեն. (Եղիշ. մատն.։)

Սրբել զկալ իւր, եւ ընտրել զցորենահատն ... եղիցուք մեք սրբեալ ցորենահատ. (Փարպ.։)

Ցորենահատ գեղեցիկ տեառն անգոյն։ Ըստ սրբութեան ցորենահատին. (Ոսկ. արմաւ.։)

Վայել իսկ էր սուրբ ցորենահատին թաղիլ. (Վանակ. յոբ.։)

Ցորենոյ, եւ կամ կորեկան, եւ կամ այլ ինչ ի ցորենահատացն. (Նիւս. կազմ.) յն. σιτηρός frumentaneus, qui frumenti loco censetur.


Ցորենամորթ

adj.

wheat-coloured, sallow.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր մորթ մարմնոյ է ցորենագոյն.

Ցորենամորթ պատկերն. (Ախտարք.։)


Ցորենաշահ

adj.

profiting by corn.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ցորենիաշահք եւ ցորենավաճառք. (Ածաբ. կարկտ.։)


Ցորենաշատ

adj.

abounding in wheat.

· Calfa

NBHL (1)

Իջանել յեգիպտոս ի ցորենաշատ երկիրն. (Վրդն. ծն.։)


Ցորենավաճառ, աց

s.

corn-merchant, corn-chandler;
seedsman.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛վ ցորենաշահք, եւ ցորենավաճառք. (Ածաբ. կարկտ.։)

Զո՞ ախորժելով ցորենավաճառն տեսցէ. (Բրս. սղ.։)

Ճշդեն առաւել քան զյայտնի ցորենավաճառ. (Համամ առակ.։)


Ցորենավաճառութիւն, ութեան

s.

corn trade.

· Calfa


Ցուցականապէս

adv.

ostentatiously, with vain show.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ցանկալ զիւր զբանն ցուցանկանապէս առաջի արկանել. (Բրս. թղթ.։)


Ցուցանակ

s.

index, token, sign.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուցակ. նշանակ.

Այսոքիւք անուամբ կոչի եկեղեցի, զորոյ զցուցանակ ունի յայտնապէս. (Ճ. ՟Գ.։)


Ցոփագնաց

adj.

leading a dissolute life.

· Calfa

NBHL (2)

Ցոփ ի գնացս վարուց.

Ամենայն ցոփագնացաց, եւ աղուաշ լեզուաց։ Ի ցոփագնաց դիճութիւնս էիք յափրացեալ. (Մանդ. նոր ձ։ Ճ. ՟Գ.։)


Ցոփագնացք

s.

dissolute life, disorderly conduct;
— կեաց, cf. Ցոփագանաց.

· Calfa

NBHL (2)

ՑՈՓԱԳՆԱՑՈՒԹԻՒՆ ՑՈՓԱԳՆԱՑՔ. Ցոփութիւն գնացից եւ վարուց. ցոփ գնացք.

Միտք մոլորեալք (կամ մեղկեալք) ցոփագնացութեամբ։ Ի ցոփագնացս ինչ ցանկութեամբ յափրացեալք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Ա։)


Ցոփագնացութիւն, ութեան

s.

cf. Ցոփագնք.

· Calfa

NBHL (2)

ՑՈՓԱԳՆԱՑՈՒԹԻՒՆ ՑՈՓԱԳՆԱՑՔ. Ցոփութիւն գնացից եւ վարուց. ցոփ գնացք.

Միտք մոլորեալք (կամ մեղկեալք) ցոփագնացութեամբ։ Ի ցոփագնացս ինչ ցանկութեամբ յափրացեալք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Ա։)


Ցոփանամ, ացայ

vn.

to follow ill courses, to lead a dissolute life, to rush headlong into vice.

· Calfa


Ցռկանաւ, ու

s. mar. rostral, beaked ship, galley;
— մեծ, galeas;
— փոքր, galiot;
cf. Հնգաթի.

· Calfa


Ցրտանամ, ացայ

vn. fig.

to become cold, to grow cool, chilly;
to be seized with cold, to catch cold;
to become lukewarm, to grow cool;
to talk nonsense, to prate

· Calfa

NBHL (4)

Ներհական է ջեռնուլն ցրտանալոյն։ Ոչ քաղցեաւ, եւ ոչ ծարաւեցաւ, եւ ոչ ցրտացաւ։ Ի բաց եկաց ի լուսոյ, եւ ցրտացաւ ի ջերմութենէն։ Զցրտանալն ի հեշտ ցանկութեանց աստի. (Արիստ. ստորոգ.։ Ճ. ՟Զ.։ Շ. բարձր.։ Վրդն. ծն.։)

Ցրտանայ ձմերայնի (արեգակն կամ օդն), եւ սառուցանէ զամենայն բոյսս. (Եղիշ. ՟Ը։)

ՑՐՏԱՆԱԼ. իսր Անհամանալ. ցուրտ բանսխօսել. անիմաստ գտանիլ.

Եթէ յերկինս պահեցաւ ժառանգութիւն հաւատացելոցն, ցրտանան ոմանք՝ կարծիս ունելով ի ներքին Երուսաղէմ վայելել, եւ հազարամեայ փափկութեամբ զբօսնուլ. (Շ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Ցրտունակ կուժ

s.

alcarraza, vessel, wine-cooler or water-cooler.

· Calfa


Ցցունազարդ

adj.

crested;
tufted, plumed.

· Calfa

NBHL (1)

Անդաստան ծաղկանց ցցունազարդ գեղգեղեալ (ոլորեալ՝) բազմագունակ երանգօք եւ յարազուրաճ առատացօղօվք. (Թէոդոր. կուս.։)


Ցօղանամ, ացայ

vn.

to grow cool, to cool, to be refreshed;
to drop with dew.

· Calfa

NBHL (4)

Ցօղով կամ ցօղագին շնչմամբ զովանալ. ի ցօղ փոխիլ.

Իջմամբ որդւոյն Աստուծոյ բոց հնոցին ցօղանայր։ Հնոց նցօղանայր. (Շար.։)

Անձրեւաձեւ ցօղանայր ի քում յորովայնիդ. (Գանձ.։)

Քեւ քաղցրանան ամպք ի վերուստ, եւ ցօղանան. (Սիւն. տաղ խաչի.։)


Փաղանունաբար

adv.

cf. Փաղանունապէս.

· Calfa

NBHL (7)

Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)

Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Անուանք՝ որ միայն զարարչական բնութիւնն փաղանունակի նշանակեն, ընդ որում ոչ այլ ոք ի գոյից լծակցի հոմանունութեամբ. (Խոսրովիկ.։)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Զերկիր եւ զվայր փաղանունաբար կոչեաց. (Փիլ. այլաբ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունակի

cf. Փաղանունապէս.

· Calfa

NBHL (7)

Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)

Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Անուանք՝ որ միայն զարարչական բնութիւնն փաղանունակի նշանակեն, ընդ որում ոչ այլ ոք ի գոյից լծակցի հոմանունութեամբ. (Խոսրովիկ.։)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Զերկիր եւ զվայր փաղանունաբար կոչեաց. (Փիլ. այլաբ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունապէս

adv.

univocally;
synonymously.

· Calfa

NBHL (7)

Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)

Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Անուանք՝ որ միայն զարարչական բնութիւնն փաղանունակի նշանակեն, ընդ որում ոչ այլ ոք ի գոյից լծակցի հոմանունութեամբ. (Խոսրովիկ.։)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Զերկիր եւ զվայր փաղանունաբար կոչեաց. (Փիլ. այլաբ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փայլակնաբար

adv.

like a flash of lightning.

· Calfa


Փայլակնաբորբոք

adj.

ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.

· Calfa

NBHL (4)

Փայլակնաբորբոք ճառագայթիւք. (Խոր. հռիփս. եւ Խոր. վրդվռ.։ Շ. բարձր.։)

Զհետ փայլակնաբորբոք շաւղաց նորա. (Ոսկ. լուս.։)

Անմատոյց լուսով փայլակնաբորբոք ջահաւորեալ ի չորս անկիւնս աշխարհի. (Անյաղթ բարձր.)

Ուստի թերեւս առեալ՝ գրի ի Տօնակ. թէ փայլակն ասի ոչ միայն փայլատակումն, այլ եւ փայլածու, եւ արեգակն։


Փայլակնակերպ

adj.

like lightning.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլակնատեսիլ, եւ փայլակերպ։ (Պիտառ.։)


Փայլակնահար

adj.

striking like a thunderbolt;
— առնել, to fulminate, to lighten.

· Calfa

NBHL (2)

Յանդուգն յարձակմամբ ի վերայ հասեալ՝ զանօրէնն Շաւասպ փայլակնահար իմն սրով սատակէր. (Յհ. կթ.։)

Զյառաջագահ ախոյեանսն փայլակնահար արարեալ դիթաւալ կացուցին. (Արծր. ՟Գ. 15։)


Փայլակնաձեւ

adj.

like lightning, very luminous, radiant, coruscant.

· Calfa

NBHL (3)

մ. Ի ձեւ փայլական. իբրեւ զփայլակն. փայլակնատեսիլ.

Տեսիլ փայլակնաձեւ զուարթնոյն. (Շար.։)

Սուր աստուածամուխ.. . նշան սքանչելարուեստ՝ փայլակնաձեւ փայլմամբ յեսանեալ. . . շողշողեալ. (Նար. խչ.։)


Փայլակնանամ

vn.

to flash like lightning, to gleam transiently.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր փայլակնացեալ։ Հրաբորբոք փայլմամբ փայլակնացեալք։ Զփայլակնացեալ նշխար մարմնոյ նորա եդին ի գերեզմանի. (Շար.։ Անան. եկեղ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Փայլակնանման

cf. Փայլակնակերպ.

· Calfa

NBHL (4)

Ի խնդիր վրիժուց արձակեցից զձեռն իմ փայլակնանման սուսերաւ. (Սկեւռ. աղ.։)

Ձկտեալ ձգիս ի բարձունս երկնից փայլակնանման յաււոր գալստեան անմահ արքային. (Նար. խչ.։)

Զհոգին փայլակնանման վերահամբարձեալ վեհից։ Սոքա բարձնական՝ փայլակնանման։ Սոսկալին փայլակնանման երեւեալ լուսափայլ կերպիւ. (Շ. տաղ.։)

Յարքայութիւնն երկնից փայլակնանման երեւեալք. (Երզն. լս.։)


Փայլակնանշոյլ

adj.

bright as a flash of lightning.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրեալ որոշեաց ի քարանց յոքունց զփայլակնանշոյլս. (Նար. խչ.։)


Փայլակնատարած

adj.

gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.

· Calfa

NBHL (3)

Ծայրագոյն լուսոյ ծագումն.. . փայլակնատարած ճառագայթարձակ փայլմամբ. (Խոր. վրդվռ.։)

Վասն մեր ի խանձարուրս շարունակեցաւ վերարկօղն փայլակնատարած լուսոյն. (Զքր. կթ.։)

Փայլակնատարած շաւիղ. (Շ. տաղ.։)


Փայլակնատեսիլ

adj.

resembling a flash of lightning, flashing, flaring.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ տեսիլն է իբրեւ զփայլակն. փայլակնացեալ դիմօք.

Երեսք հօրն պամբոյի պայծառացան իբրեւ զփայլակն. եւ նոյն շնորհաց հաղորդք էին հայրն սիլովանէ, եւ սիսոյի՝ արք փայլակնատեսիլք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Փայլակնացայտ

adj.

emitting flashes, flashing, sparkling.

· Calfa

NBHL (4)

Զոր հրեղէն աթոռքն փայլակնացայթ հնչմամբ ընդունել ոչ բաւէին. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)

Տեսանեմ այր մի փայլակնացայթ։ Մերկացեալ ի փայլակնացայթ փառացն. (ՃՃ.։)

Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ եւ յանմատոյց լուսոյ աստուածութեանդ։ Յորմէ սասեալ դողային փայլակնացայտ ի լուսոյն։ Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ տեսլենէ դատաւորին. (Պտրգ.։ Շար.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)

Ամպքն՝ լուսատեսակ, փայլակնացայտ եւ այլն։ Փաղփաղուն եւ փայլակնացայտ պայծառութիւն (ականց). (Խոր. վրդվռ.։ Վրք. ոսկ.։)


Փայլունակ

adj.

resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Դոյզն պալար փայլունակ տգեղ լսնացեալ. (Նար. ՟Ի՟Դ։)


Փայծաղնացաւ

adj. s.

spleen-sick, troubled with the spleen, splenetic;
spleen, melancholy.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս թէ տեսանիցես զոք ջրգողեալ, կամ փայծաղնացաւ. (Ոսկ. ղկ.։ Սարգ. ստէպ։)

Ջերմն, կամ փայծաղնացաւն։ Հանապազ հետ այս ջերմանդ փայծաղնացաւութիւն լինի. (Մխ. բժիշկ.։)


Փայտանամ, ացայ

vn. fig.

to become wood, to be changed into wood;
to be benumbed, to become stiff.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ զփայտ լինել յերեսաց ցրտոյ, սառնուլ. եւ Կապիլ կաշկանդիլ. փատնալ. փատ կտրիլ.

Ի տուէ արեւակէզ լինէի ի խորշակէ, եւ զցայգ ի ցուրտ փայտանայի. (Մծբ. ՟Ժ։)

Ի տուէ արեգակնակէզ լինէի, եւ ի գիշերապահն ի ցրտոյ փայտանայի։ (Յորմէ եւ Նչ. եզեկ.)


Փանաք, ի

cf. Փանաքի.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

«տկար, խեղճ» Պղատ. տիմ. Մագ. թղ. 237. «աղքատ» Յհ. կթ. որից փանաքի «չնչին, խեղճ, աննշան» Փիլ. Խոսր. Սարգ. փանաքապէս Լմբ. պտրգ. փանաքիմաց Անյ. բարձր. Մագ. փանաքու-թիւն Մագ. Լմբ. Մխ. առակ. նոյն բառն է և փանաքի Սոկր. 363՝ սեռ. փանաքւոյ ձևով (սխալ գրուած փանաքիոյ)։

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. sphn-«կարօտ կամ պակասաւոր լինել» արմատից, ոռ pn-կամ spn-, spen-ձևով գտնւում է նաև յունարէնում. հմմտ. οπάνιος «քիչ, հազու-ագիւտ, սակաւ, անբաւարար, չնչին, ոդռո-մելի», οπανός «քարց, մազկարօտ», οπάνις «պակասութիւն, սակաւութիւն, աղքատու-թիւն», οπανίως «քիչ անգամ, հազիւ իմն», οπανίζω «ցանցառ լինել, պակասութիւն ու-նենալ, պակասիլ», ήπανία «պակասութիւն». πείνη. πεῖνα «քաղց», γεωπείνης «սակաւա-հող» (Boisacq 890, 756, Walde 553, Po-korny 2, 8 և 661)։ Հայերէնի մէջ -աք, -աքի մասնիկ է, ինչպէս արմատաքի։

ՆՀԲ լծ. լտ. vanus, vanidus, թրք. ֆանի, ֆանըգ, ֆէնա։ Ուղիղ մեկնու-թիւնը տուաւ Տէրվիշ. Altarm. 4։ (Յոյն բառերի մասին զանազան համեմատու-թիւններ կան առաջարկուած եւրոպացե լեզուաբանների կողմից, բայց վերջի-վերջոյ բոլորը մերժուած և յոյն բա-ռերը մնում են առանձին)։-Հիւնք.

NBHL (2)

Ի փարթամէն եւ ի փանաքէն զնոյն կշիռ միապէս պահանջէին գանձս ոսկւոյ եւ արծաթոյ։ Մրգուզ փանաք ծրդեալ. (Յհ. կթ.։ Մագ. ՟Ի։)

Փանաք եւ տկար բնութիւն կամ տրամախոհութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Փանաքապէս

adv.

meanly, poorly.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս փանաքի. աղքատ մտօք. դոյզ տեսութեամբ.

Այսքան իմանամք փանաքապէս յաղագս Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)


Փանաքի, քւոյ, քեաց

adj.

weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.

· Calfa

NBHL (7)

Չնչին, այսինքն փանաքի եւ նուաստ։ Մարմնոյս կազմածի փանաքւոյ. (Շ. բարձր.։ Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)

Փանաքի այրն։ Ծառայն փանաքի ապտակեաց։ Հարկ արքունի ի յոլովից փանաքեաց եւ փարթամաց ի միոյ մեծութեան պատիւ հաւաքի։ Ի յոմանց ազգաց փանաքին մտախոյզ ախտարակայ խտրադիմայ հմայից. (ՃՃ.։ Սկեւռ. լմբ.։ Նար. մծբ.։)

Ըստ մերում փանաքի տեսութեանս. (Խոսր.։)

Անհաս է ի մերմէ տկար եւ փանաքի գիտութենէս։ Փանաքիքն ըստ ուժոյ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)

Ոչ կամեցայ սեւադեղով դրոշմել, որ կարի իմն փանաքի է եւ դիւրաջնջելի. (Սարգ. ՟բ. յհ.։)

Փոքր եմք հասակաւ, սակայն բեղմնաւոր. փանաքիք, յոյժ գովելիք։ Թէեւ փանաքի, սակայն բազմաժամանակեայ, եւ այլն. (Մխ. առակ.։)

ՓԱՆԱՔԻ σμικρός pusillus, exilis (լծ. եւ լտ. վանուս, վանիտուս. եւ թ. ֆանի ). որ եւ ՓԱՆԱՔ. Չնչին. նուաստ. անարգ. աղքատ. տկար. տրուպ. գձուձ. սինլքոր. դուզնաքեայ. յետին. փոքր.


Փանաքիմաց

adj.

weak-minded or poor-minded, of slender parts.

· Calfa

NBHL (1)

Փանաքիմաց բայիւք մերովք։ Փանաքիմաց խօսիցս։ Ըստ մերումս փանաքիմաց մտածութեանց։ Այսքան ետ բան՝ փանաքիմաց մտաց մեր՝ հոգին Աստուծոյ. (Անյաղթ բարձր.։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։ Երզն. ՟Ժ. խոր։ Մագ. ՟Ծ։ Լմբ. պտրգ.։)


Փանաքիմացութիւն, ութեան

s.

slender wit, mediocrity, weakness or poverty of mind.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի ձերոյ սրբոյ ձեռնադրութենէդ, եւ ի մեր փանաքիմացութենէս. (Զենոբ.։ եւ ՃՃ.։)


Փանաքութիւն, ութեան

s.

weakness, slenderness, smallness, meanness.

· Calfa

NBHL (4)

Փանաքի գոլն. նուաստութիւն. յետնութիւն. տկարութիւն. փոքրկութիւն.

Սակս պանդխտութեան, եւ փանաքութեան, եւ օտար գոլոյ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)

Առ հրեշտակս՝ Աստուծոյ հեղմամբն, եւ նոքօք ի մեր փանաքութիւն։ Հոգի՝ որ ի փոքր մի իրաց՝ զերծելի ի փանաքութենէ մարմնոյն։ Զփանաքութիւն մարդկան անասունքն սնեալք խոստովքն պաշտեսցեն. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)

Զիա՜րդ նման մեզ լինելով մրտի՝ տեսլեամբ, եւ փանաքանութեամբ՝ վարդ, եւ այնքան պատուին. (Մխ. առակ. ՟Ի՟Ե։)


Փանդռնակ

s. mus. jew's harp.

· Calfa


Փանդռնահար, աց

s.

player on the pandura, guitar-player, guitarist;
trumpeter.

· Calfa

NBHL (4)

Կառնին եդաւ նախ ի զակեդեմոնիտ փանդռահարացն մրցութիւն։ Ներոն երգեցկաց եւ փանդռնահարաց յաղթեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Մի՛ փանդռնահարաց նմանեսցուք. (Ոսկ. ես.։)

Փողահարին, եւ փանտեռնահարին. (Պղատ. մինովս.։)

ՓԱՆԴՌՆԱՀԱՐ. κιθαριστής, κιθαρῳδός citharoedus. գրի եւ ՓԱՆԴԵՌՆԱՀԱՐ, ՓԱՆՏԵՌՆԱՀԱՐ. Երաժիշտ՝ որ հարկանէ զփանդիռն կամ զքնար. միանգամայն եւ նուագէ. վասն որոյ եւ փանդռներգակ ասի.


Փառաբանական, ի, աց

adj.

laudable.

· Calfa

NBHL (1)

Փառաբանական ձայնիւ մատուցանեն զերգս։ Յասելն զփառաբանական եւ զբազմօրհնեան աղօթս. (Թէոդոր. խչ.։ Խոսր.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անսանձ

adj.

without bridle, without reins;
unbridled, unrestrained;
unruly, ungovernable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁχάλινος. infrenis, effrenis. Ոյր չիք սանձ. անկապ. արձակ. անարգել. անդուռն. զապթսըզ, նամազպուդ.


Անսասան

adj.

unshaken, immovable, firm.

· Calfa

NBHL (1)

Անսասան մնացի յաստուածպաշտութիւն. (Վրդն. սղ.։)


Անսասանելի

cf. Անսասան.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց զկաթողիկէ սուրբ անսասանելի հաստատութեամբ. (Շ. իմ. եղանակ.։)


Անսաստ

adj.

ungovernable, unruly, disobedient, obstinate, incorrigible.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Անանսացօղ. հեստ յանսալոյ, կամ անամոքելի սաստիւ. անհանդարտ. անհնազանդ. ըմբոստ. խեռ. ստահակ, կամ անսանձ. ապարասան. զապթսըզ, իդաաթսըզ.


Անսաստելի

cf. Անսաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքոյ անյագ սահմանին հանէ զմեզ (բանս) յանսաստելի անդունդս արշաւանաց իւրոց. (Վեցօր. ՟Զ։)


Անսաստեմ, եցի

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

· Calfa

NBHL (3)

παραβαίνω, παρακούω. transgredior, praevaricor, ngligo, non obtempero. Չանսալ. հեստել. ըմբոստանալ. ի բաց ոստնուլ կամ վազել. ստունգանել. միւդիւ օլմամագ.

Անսաստեցաք ի բանիցն։ Միթէ անսաստեա՞ց քրիստոսի հրամանացն անօթն ընտիր. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Ոչ զի անսաստիցեմ տեառն հրամանաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Անսաստութիւն, ութեան

s.

disobedience, contumacy, obstinacy.

· Calfa

NBHL (5)

ἁπόνοια, ἁταξία, ἁπροσεξία. arrogantia, inobsequentia, negligentia. Հեստութիւն. չանսալն. ըմբոստութիւն. ապարասանութիւն. անհնազանդութիւն. իդաաթսըզլըգ, ինատ.

Առ իմաստուն բժիշկ ոգւոցն՝ անսաստութիւն հիւանդին։ Զախտն՝ որ յանսաստութենէն իցէ, եւ զառողջութիւնն՝ որ ի հնազանդութենէն լինի։ Յանսաստութիւն անկանիլ՝ կրթելովն զընդդէմսն ասել նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 21։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)

Ոչ յարարչէն, այլ յանսաստութենէ ստունգանողին։ Անսաստութիւնն եւեթ՝ որ արտաքոյ աստուծոյ կամացն գործիցի, պատճառ չարեաց իմանալի է. (Եզնիկ.։)

Գնացիւք անսաստութեան. (Նար. ՟Ի՟Ա։)

Յանսաստութենէ եղեւ գնալն, եւ ի կամակոր մտաց. (Ոսկ. փիլեմ.։)


Անսերմն

adj.

without seed;
unfruitful, barren.

· Calfa

NBHL (3)

Զի որ անմարմին ոք է, նա եւ անսերմն է։ (Ջորիք) անսերմն եւ անծնունդք են. (Եզնիկ.։)

Իմաստունն՝ անսերմն է եւ անպտուղ ի յատկական սերմանէ, բազմաբեղուն ի սկզբնականէն (յիմաստութենէն աստուծոյ). (Փիլ. լին.։)

Անսերմն, եւ առանց վարելոյ ամենայն ինչ բուսանէր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անսէր

adj.

without love, — affection;
cold, unfeeling.

· Calfa

NBHL (2)

Յիշատակէ զանանձուկ եւ զանսէր ժամանակն (գեհենին). (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)

Ցուրտ հմութիւն անսէր եւ անհաղորդ եւ անգութ կենաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)


Անսին

adj.

without nourishment.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր Անսուն). Անսնունդ, անաճ. անբարգաւաճ. հասըլսըզ.


Անսխալ

adj. adv.

without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՍԽԱԼ գրի եւ ԱՆՍՂԱԼ. ἁπλανής, ἁσφαλής. erroris expers, non erraticus, stabilis, firmus, securus, infallibilis. Ազատ ի սխալանաց. անմոլար. անվրէպ. ուղիղ. զգուշաւոր. ապահով. ստոյգ. աներկբայ. հաստատուն. անյողդողդ. խալատսըզ. եանզլըշսըզ, եանզըլմազ, սահիհ, սազ, էմին.

Ի հին եւ յանսխալ օրինակաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անսխալութիւն, ութեան

s.

infallibility.

· Calfa

NBHL (1)

Այծեման վազքն, եւ աչացն անսխալութիւն։ Առ ի զգուշութիւն անսխալութեանկենացն. (Նիւս. կազմ. ՟Ը եւ ՟Լ՟Բ։)


Անսկզբնութիւն, ութեան

s.

uncreatedness, eternal existence.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԿԶԲՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՍԿԶԲՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. τὸ ἅναρχον. principio carere. Չունելն զսկիզբն ժամանակի, որ հասարակ է երից անձանց. եւ Չունելն նա եւ զսկիզբն ծագման յայլմէ անձնէ. եւ այս սեպհական է հօր աստուծոյ.

Առանձնաւորութիւն հօր՝ անսկզբնաւորութիւնն. (Առ որս. ՟Բ։)

Ի պատմել զանեղութիւն որդւոյ եւ զանսկզբնութիւն եւ զմշտնջենաւորութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Որ պատմէ զանսկզբնութիւն (այսինքն զանժամանակ ծնունդ) առ ի հօրէ. (Արշ. ՟Ժ՟Ա։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

· Calfa

NBHL (12)

ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.

Զիա՞րդ քննել կարիցեմք սզկբնաւորք զանսկզբանէն. (Ագաթ.։)

Մի երրորդութիւն, անսկիզբն եւ անժամանակ. (Նար. ՟Խ՟Դ։)

Զանսկիզբն բանդ անձնաւոր։ Տեառն անսկզբան. (Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։)

Զի մի՛ երկու իշխանութիւնս անսկզբունս կարծիցի. (Տօնակ.։)

Սկսանիքն ասի յանսկզբնէ ումեմնէ։ Ամենայն մարդ ժամանակօք արարեալ է, եւ անսկիզբն ինչ ոչ գոյ ի նոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Խոստովանիմք զհօր յատկութիւն առանձնաւորութեանն՝ անծին եւ անսկիզբն. (Շ. թղթ.։)

Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ոչ երեք անսկզբունք, քանզի հայր միայն է անսկիզբն՝ ոչ յումեքէ ծնեալ ... բայց ըստ ժամանակի անսկզբունք իբրեւ զհայր. (Սարկ. հանգ.։)

Անսկզբան հօր անկզբնակից է եւ որդին. (Լմբ. հանգ.։)

Առանց բանաւոր պատճառի. անհիմն. վայրապար.

Եւ ո՛չ անսկիզբն ի ներսք ածեմք զլծակացն (օրինակ), որ արեամբ ողջակիզին պատարագեցաւ. (Միսայ. խչ.։)


Անսնունդ

cf. Անսին.

· Calfa

NBHL (1)

անսնունդ որ եւ ԱՆՍԻՆ. Ոչ առեալ զսնունդ. ոչ սնեալ. անաճ.


Անսովոր

adj.

unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ծնէ կոյրն բժշկեաց, եւ զքաղցրն եւ զանսովորն նմա տնկեաց ի նա լոյս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Անսուգ

adj.

without mourning, without affliction.

· Calfa

NBHL (1)

Կորեաւ անսուգ անխնամ. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Անսուտ, ստից

adj.

real, true, certain.

· Calfa

NBHL (2)

Անսուտ զասողսն համարեալ։ Անսուտ մնալ յերդմանն. (Խոսր.։)

Անսո՞ւտ ուրեմն (իցեն) զարարածս փոխանակ արարչին մեծարողք. քաւ լիցի. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Անսուրբ

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ երբէք կերայ խառնակ ինչ եւ անսուրբ։

Մի՛ զոք խառնակ, կամ անսուրբ ասել ի մարդկանէ. (Գծ. ՟Ժ. 14. 28։)

ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)

Այսոց պղծոց ... ամենայն ոգւոց անսրբից (կամ անսրբոց). (Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 2։)


Անսպառ

adj.

infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.

· Calfa

NBHL (6)

ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.

Անսպառին եւ մնացականին միայն սկելով. (Խոր. ՟Բ. 77։)

Յանսպառն թողուլ ամանակ. (Պիտ.։)

Յաւիտենականաւն կորնչիցիմք կորստեամբ, այսինքն անսպառաւն. (Խոսր.։)

Յանսպառ պատժապարտութեան. (Տօնակ.։)

Անսպառ թշնամութիւն։ Անսպառ աշխարհ. (Պտմ. աղեքս.։ եւ Խոր. ՟Գ. 62։)


Անկողոպուտ

adj.

that cannot be plundered, not subject to devastation.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆԿՈՂՈՊՈՒՏ ԱՆԿՈՂՈՊՏԵԼԻ ἅσυλος. inspoliatus, intemeratus, tutissimus. Զոր չէ մարթ կողոպտել. անկապտելի. անքոյթ. անձեռնարկելի. անապական, որ չի թալլըւիր. սօյուլմազ. չալընմազ. էմին.

Յանկողոպուտ գանձս արքայութեանն համբարիցես։ Սատանայ անգամ չկարէ կողոպտել. այլ յանկողոպուտ գանձին պահեսցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 25։)

Աստի անդր մատուսցուք յանկողոպտելի գանձանակն ի ձեռն աղքատաց։ Զամենայն ինչ անդր ժողովեսցուք յանկողոպտելի գանձարանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24. 28։)


Անկոչ

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

· Calfa

NBHL (3)

Անկոչ ինքնակամ յօժարէր երթալ ի տունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)

Մերթ՝ անանուն. անյորջորջելի յատուկ կոչմամբ. ἅκλητος. nomine carens, apellatione potior.

Անկոչի, եւ գերագոյն քան զանուն երեւեցելոյ գերագոյի Աստուածութեանն։ Օրհնել զանկոչին եւ անանուան Աստուածութեանն բազմանունութիւնս. (Դիոն. ածայ.։)


Անկործան

adj.

not fallen;
that cannot fall or be thrown down.

· Calfa

NBHL (2)

Անկործանելի մնալ ի դրդուողացն. (Լմբ. սղ.։)

Հաւատ անկործանելի զարգանայ խորհրդով ընդ խոկումն մահու. (Կլիմաք.։)


Անկորուստ

adj. adv.

that cannot be lost, imperishable;
without loss.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զիս զանարժանս՝ անկորուստ եւ անվնասելի ընդ փրկեցելոցն հաղորդեսցես. (Նար. ՟Լ՟Զ։)


Անկուած, ոց

s.

weaving, texture;
weft.

· Calfa

NBHL (4)

որ եւ ԱՆԳՈՒԱԾ. ὔφασμα, συνυφή. textura, contextura. Ոստայնանկութիւն. եւ հիւսուած. ընդելուզումն. գործած. բանուածք. տօգույուշ. էօրմէ. եւ գործն անկեալ՝ հիւսեալ. բանած բան. իշլէնմիշ տօգունմուշ շէյ.

Դուն ուրեք՝ որպէս անկումն, այս ինքն անկանիլն. ինկնալն, տիւշիւղ. σύπτωσις.

Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Ըստ վերնոյ խառնուածոյն անկուածոյ վակասին։ Հիւսեալս ընդ միմեանս յանկուած վակասին. (Ել. ՟Լ՟Թ. 10. 18. 19։)

Զի մի՛ երբէք կակղացեալք ախտիցն՝ ի ներքս անկուածովքն հովտանայցեմք. (Նիւս. երգ.։)


Անկուածոյ, ից

adj.

woven.

· Calfa

NBHL (1)

Ոստայնանկեալ. հիւսեալ. հիւսկէն. ընդելուզեալ. բանած, հուսած. տօգունմուշ. եօրմէ. ὐφαντός. textus, textilis.


Անկումն, ման

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

· Calfa

NBHL (5)

Անկանիլն, ըստ ամենայն նշ. իբր կործանումն. վայրաբերումն. զրկումն, վրիպումն, մահ, պատահումն եւ այլն.

Յարուցին ի գլորմանէ զանկումն ամենայնի երկրի. (Ագաթ.։)

Ահա անկումն անհնարին. (Պիտ.։)

Յանգումն բերեալ՝ տեսանէ զամենայն ի բարիս աւարտեալ. (Մագ. Ե։)

Բաբիլոնացւոց անկմամբ ոսկեղէն թել ճեղանակ. (Պտմ. աղեքս.։)


Անկուշեմ, եցի

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

· Calfa

NBHL (2)

Նոքօք գիրանայ եւ անկուշէ. (Եփր. հռ.։)

Մի՛ հեթանոսաբար անկուշներ ի պատուիրանացն Աստուծոյ. (Մանդ. ՟Զ։)


Անկուռ

adj.

rough, rude, uneven, rugged.

· Calfa

NBHL (3)

Անկուռ է առաքինութեանն ճանապարհ. քանզի սակաւք են՝ որ գնան ընդ նա. եւ կո՛ւռ եւ կո՛խ՝ չարութեանն։ (Անխրատն) ի յանկուռ ճանապարհաց ոչ խոտորեալ եւ խորշեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Չէ՛ անկուռ ճանապարհ, ընդ որ ընթանալ եմք հանդերձեալ. (Լմբ. սղ.։)

Եւ ոչ սրբոց հարցն է անկուռ ճանապարհ. (Գերմ. թղթ.։)


Անկոփ

adj.

not carved, unpolished, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ի քարանց պատուականաց, չափով յանկոփից (յն. այլազգ է)։ Առնեն վէմս անկոփս ըստ օրինացն (յն. ամբողջ). (՟Գ. Թագ. ՟Է. 9։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ. 47։)


Անկռինչ

adj.

without cries;
unable to cry out.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ձայն պաղատանաց զկնի արձակեաց, քանզի անկռինչ էր. (Նար. ՟Ժ՟Դ։)


Անկռիւ

adj.

without contention;
without resistance;
without quarrel.

· Calfa

NBHL (4)

Որոց (հրեշտակաց) ոչինչ այնպէս առանձինն՝ իբրեւ զանկռիւն եւ զանամբոխն (գոլ). (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Ի նոցա (դիւաց) բառնալն, եւ զմեզ մոռանալն՝ մեք անկռիւք լինէաք. (Լմբ. սղ.։)

Եւս եւ ըստ յն. ոճոյ իբր անկռուելի. անառիկ.

Ետես նա զերկիրն յուսացեալ բերդիւք եւ անկռիւ ամրոցօք. (Եփր. ծն.։)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

adj.

impregnable;
invincible.

· Calfa

NBHL (6)

ἅμαχος. inexpugnabilis. Անմարտնչելի. անառիկ. անպարտելի. ճէնկ իլէ ալընմազ, գարշը գօնմազ.

Աստուծոյ զօրութեանն՝ որ անկռուելին է։ Անշարժ հիմանն, անկռուելի նաւահանգստին. (Ոսկ. ՟ա. կոր. եւ եղ։)

Անկռուելի է յամենայն իրս սովորութիւնն. (Նիւս. կուս.։)

Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)

Օծումն՝ անկռուելի ի ձեռաց թշնամւոյն. (Վրդն. սղ.։)

Փուշս շուրջ զպտղովն արկեալ, որպէս զի անկռուելի օդագնացացն դարանակալութեան պահեսցի. (Պիտ.։)


Անկրական, ի, աց

adj.

impassive, insensible.

· Calfa

NBHL (2)

Անկիր. անկարեկան. ոչ կրօղ կիրս ինչ յինքեան կամ յայլմէ. անվնասելի. անախտ. անապական.

Յանկրական հրոյ եւ լուսոյ երկին բաղկացեալ. (Տօնակ.։)


Անկրելի, լւոյ, լեաց

adj.

unable to bear;
insupportable.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած անկրելի մնայ ի կրից մարմնոյ. (Սանահն.։)


Անկրթական, ի, աց

cf. Անկիրթ.

· Calfa

NBHL (1)

Յովանակս անկրթական. (Նար. ՟Ի՟Բ։)


Անկրթութիւն, ութեան

s.

want of discipline, indocility, rudeness.

· Calfa

NBHL (1)

Անկիրթն գոլ. անվարժութիւն. սորված չըլլալը, կրթութիւն չունենալը.


Անկցորդ

adj.

disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայն ախտի անկցորդ՝ Աստուծոյ բնութիւնն է։ Անկցորդ է եւ ի վեր քան զամենայն ախտս։ Անուն ունայն՝ անկցորդ ի ճշմարտութենէ իրաց. (Փիլ.։)

Անկցորդ մնացեր ի մասնէ հողածնելոցս հասարակաց։ Անկցորդ տեսականաց, կամ պարտեաց մեղանաց։ Առ օրէնս երկրի անկցորդ. (Նար.։)

Կենդանի արծաթն (սնդիկ՝) յամենայն աղտոյ մարմնոյ անկցորդ. (Կլիմաք.։)


Անկքելի, լւոյ, լեաց

adj.

inflexible.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԿՔԵԼԻ կամ ԱՆԿԸՔԵԼԻ Որ ոչն կքի. անկորանալի. անընկճելի. որ չի ճկիր. էկիլմէզ. եէնիլմէզ.

Անկքելի նահատակք, կամ նահատակութիւնք։ Անկքելի արութեամբ, կամ բռնութեամբ. (Պիտ.։)


Անհագագ

adj.

speechless;
without aspiration;
breathless.

· Calfa

NBHL (1)

Անհագագ ոմն, եւ անկենդան, եւ առ ամենայն հրաման նուազեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անհալ

adj.

not fusible;
indissoluble;
indigest.

· Calfa

NBHL (1)

Զմենանդրի զպատկերն անհալ թողեալ ի ձաղանս յանպատեհ տեղւոջ. (Սոկր.։)


Անհակառակելի, լւոյ, լեաց

adj.

indisputable, irresistible.

· Calfa

NBHL (2)

Որում չէ մարթ հակառակ կալ՝ իրօք կամ մտօք. անժխտելի. յն. անյերկուանալի.

Այս է ճշմարտութեանն անհակառակելի արդիւնք, յորժամ զթշնամիս ոք կոչիցէ վկայս. (Փիլ. իմաստն.։)


Անհաղորդ, ից

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

· Calfa

NBHL (7)

ἁμέτοχος, ἁμέθεκτος. non particeps, expers. որ չէ հաղորդ իմիք. անկցորդ. անմասն. անբաժ. մասնակից չեղօղ. իլհագ օլմայան, լագասը եօգ.

Խնամակալութեան անհաղորդ լեալ ի Քրիստոսէ. (Գէ. ես.։)

Անհաղորդք են յետինքն բոլորիցն գերագունիցն առանձնաւորութեանց. (Դիոն. երկն.։)

Չհաղորդեալ խորհրդոյ սուրբ հաղորդութեան. եւ հատեալն ի սուրբ խորհրդոյ անտի կամ ի հաղորդակցութենէ եկեղեցւոյ. հաղորդ՝ կամ սրբութիւն չառած, մասնակցութենէ կտրած.

Անհաղորդ եմ յանապական օրինացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

ՅԱստուծոյ անհաղորդ էէն յառաջ եկեալ առատ հեղմամբ (գոյք ամենայն). այս ինքն յԱստուծոյ՝ որ ըստ Աստուածութեանն է անհաղորդելի. (Դիոն. ածայ.։)

ἁμέθεκτος, ἁκοινώνητος. incommunicabilis, non communis. Անհաղորդական. անհաղորդելի. որում ոչ լինի հաղորդ լինել ըստ ամենայն բանի.


Անհաճոյ, ից

adj.

unpleasant, disagreeable, offensive;
disgustful;
— իմն օրինակաւ, disagreeably;
— լինել, to displease;
to disgust.

· Calfa


Անհամ, ից

adj.

insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.

· Calfa

NBHL (3)

ἅναλος. insulsus եւ μωρός. insipidus. որ եւ մորոս, եւ անհամեստ. Անբաժ ի համոյ. անհամեմ. անախորժ. անաղի. անլի. տադսըզ. լեզզէթսիզ.

Զի եթէ յայտնեալ էր՝ թէ ե՛րբ գայ նա, անհամ լինէր գալուստ նորա. (Եփր. համաբ.։ եւ Ոսկ. գծ.։ եւ Երզն. մտթ.։)

Լացցո՛ւք, մի՛ անառակս եւ անհամս. (Ոսկ. փիլիպ.։) (այս ինքն անհամեստ կամ անշնորհ օրինակաւ։)


Անհամառօտ

adj.

not brief, not concise, prolix.

· Calfa


Անհամար

adj.

innumerable, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Զենուին արջառս եւ ոչխարս անհամարս եւ անթիւս (յն. մի բառ) ի բազմութենէ։ Մեռեալս անհամարս։ Անհամար մնացեալ են արտաքոյ այդր գրոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 5։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 12։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14։)


Անհամբեր

adj.

impatient;
intolerant.

· Calfa

NBHL (1)

Անըմբերելի. անհանդուրժելի. անտանելի. չդիմանալու. սապր օլունմազ. տայանըլմազ.


Անհամբոյր, բուրից

adj.

haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.

· Calfa

NBHL (5)

Անհաշտ եւ անհամբոյր նախանձ. (Բրս. թղթ.։)

Թշնամիք անհամբոյրք։ Աննուէր եւ անհամբոյր թշնամեաց գործ է. (Փիլ.։)

Յովանակս անհամբոյր։ Անհամբուրիցն հեռաւորաց։ Անհամբոյր դրացի. (Սարգ.։)

Փորուած քարի անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)

Յանհամբոյր նմին ձեռնարկեսցէ զգովութեանցն զհետեւումն. (Պիտ.։)


Անհամեմատ

adj.

disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.

· Calfa

NBHL (5)

ἁσύγκριτος. incomparabilis. որ եւ ԱՆՀԱՄԵՄԱՏԵԼԻ. Անբաղդատ. աննման. անչափ. անկշիռ. չունօղ զհամեմատ ինքեան, կամ զհամեմատութիւն ընդ այլում. մենէնտի՝ ագրանը եօգ, պինազիր, պիմիսալ.

Անհամեմատ կենացն. (Յճխ.։)

Անհամեմատդ ի կանայս։ Ի մարմնի վարս ստացեալ անհամեմատ մարմնաւորաց. (Շար.։)

Եթէ կամիցի յիրս ինչ համեմատել, անհամեմատ գտցէ զնա. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Իսկ ես անհամեմատս յամենայնի. (Շ. ատ.։)