Entries' title containing նա : 6571 results

Ցասմնալի

adj.

wrathful, angry.

· Calfa


Ցասմնական, ի, աց

adj.

fit to excite anger;
irascible;

· Calfa

NBHL (3)

Զցասմնականն ի մեզ ուղղելով. (Նախ. առակ.։)

Միտք բանական՝ ցասմնականին արքայ։ Ցասմնականն՝ ընդդէմ եղբօրն ի սրտմտութիւն։ Անձնիշխանն միտք ընդ իւր ունելով եւ զցասմնականն. (զի սորա հրամանաւն ըստ ճշմարթութեան վարին. Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Ցասմնական ցպով սաստկութեան յանդիմանիչն (մեծն Ներսէս). (Ճ. ՟Ը.։)


Ցասմնականն

s.

irascibility.

· Calfa


Ցասնական

cf. Ցասմնական.

· Calfa

NBHL (3)

Որոյ երեք մասունք են, բանական, ցասնական, եւ ցանկական։ Երեք մասունք ի նոսա ուստի՛ իցեն, բանական, ցասնական, եւ ցանկական. (Եզնիկ.։)

Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք , խոհականն, եւ ցանկականն, եւ ցասնականն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ցասնական իմն սրտիւ դժգմեալ. (Յհ. կթ.։)


Ցաւանակիմ, եցայ

vn.

to last.

· Calfa

NBHL (2)

Բաւել. տեւել. դիմանալ.

Մակեդոնացւոց իշխանութեանն մինչեւ ի հռովմայեցւոց վախճան առնլոյ՝ ցաւանակեցաւ զայս ձեւ օծինակի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Տիեզերաբանական, ի, աց

adj.

cosmological.

· Calfa


Տիեզերատօնակ

adj.

celebrated or feasted by all the world.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ տիեզերս տօնախմբեալ, տօնելի բոլորից.

Ի տտիեզերատօնակ աւուրս համաշխարհական համախմբեալ բարեբանումն. (Սհկ. արմաւ.։)


Տիկնակիւ

s.

gum-mastic (of Chios).

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ Հին բռ. իբր Կիւ ծամելի տիկնայց. կամ լաւն ի կիւըս, եւ կամ որպէս ռմկ. չամ սագըզը։


Տիկնանման

adj.

lady-like.

· Calfa


Տիտանական, եան

adj.

gigantic, titanic.

· Calfa


Տիրաբնակ

adj.

where God lives or dwells.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեալ ի տեառնէ. բնակ կամ բնակարան աստուծոյ. աստուծաբնակ.

Տիրաբնակ եւ հոգիազարդ տաղաւար (տաճար)։ Յոր յարկ տիրաբնակ եւ անձեռակերտ ... եւ երջանիկս այս պատկանեցաւ. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Տիրանամ, ացայ

vn.

to make oneself master of, to become master, to rule, to dominate, to govern, to have dominion over, to sway;
to pass under the dominion.

· Calfa

NBHL (6)

Տիրանայ ամենայն գանձուց առն իւրոյ. (Եփր. աւետար.։)

Տէրն անուն զտիրանալն եւ զտիրելն յայտնէ ծառայիցն։ Եւ է՝ զորս տիրացեալս ինքեանց եւ հակառակորդս գիտեն. (Խոսր.։)

Իշխեցեալս եւ տիրացեալս եւ կարծեցեալս նուաճել։ Բռնութիւնն սատանայի դարձեալ տիրացաւ ի վերայ մարդկան. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟բ. յհ.։)

Կամ որպէս կ. Ընդ տէութեամբ անկանիլ. ծառայանալ.

Տարերք վաճառեցան, ջուրք տիրանան. (Ոսկ. սղ.։)

Գերեաց զնա ձեռնն տիրացեալ, զի թեւակոխիցի նովաւ ազատութիւնն տիրացեալ. (Եփր. ել.։)


Տիրանարգ

adj.

despising one's master.

· Calfa

NBHL (2)

Անարգու տեառն, արհամարհօղ աստուծոյ կամ քրիստոսի.

Տապանն՝ նախայանցիցն, եւ կտակարանն՝ տիրանարգիցն ... դատախազեն. (Նար. ՟Հ՟Թ։)


Տխեղծանամ, ացայ

vn.

to be spoiled, disordered, corrupted.

· Calfa

NBHL (1)

Տխեղծանան եւ զգայութիւնք (ի գինւոյ). (Պիտ.։)


Տխրանամ, ացայ

vn.

to lose splendour, to become insignificant.

· Calfa

NBHL (1)

Տօնք տարեկանաց տխրացան. (Յհ. կթ.։)


Տկարանամ, ացայ

vn.

to lose strength, to become weak, to be weakened, to decay;
to become infirm, unwell, indisposed, poorly, to fall sick;
to be incapable, unable;
to have the weakness to;
to be scandalized;
— ի հաւատս, to be of little faith;
որում —նայ եւ ոչ ինչ, nothing is impossible with Him.

· Calfa

NBHL (12)

Տկարացայց, եւ եղէց իբրեւ զմի ի մարդկանէ։ Տկարացան ձեռամբ եւ զարհուրեցան։ Աչք իմ տկարացան յաղքատութենէ։ Ծանկք իմ տկարացան ի պահոց։ Տկարացան ի նոսա լեզուք նոցա։ Աղեղունք հզօրաց տկարացան։ Տունն դաւթի երթայր եւ զօրանայր, եւ տունն սաւուղայ երթայր եւ տկարանայր.եւ այլն։

Խնամ տանել բեկելոյն, տկարացելոյն։ Զտկարանալս մարմնով ինձ յիշեցուցանէ։ Տկարացեալ է ի կանայս։ Մի՛ երկբայիր եւ տկարանար ի հաւատոց։ Տկարացան ի յօրինաց ճանապարհէն. (Խոսր. Մանդ.։ Փարպ.։ Շ. թղթ.։ Մխ. երեմ.։)

Տկարացաւ եւ նա առ օրէնս սիրոյն. (Լմբ. ատ.։)

Եւ զի ոչ մկրտեցաւ, տկարանայր (ընդ անլուայ ուտելն)։ Մի՛ ոք տկարասցի վասն մարմնոյն. (Իգն.։)

Ոչ տկարացեալ ի պատերազմի տալ զմպարիշտս ընդ ձեռամբ արդարոց։ Եթէ աղքատայցէ եղբայր քո, եւ տկարանայցէ ձեռօք։ Ամպարիշտք տկարասցին ի չարիս.եւ այլն։

Թէ տկարասցին ոմանք իմանալ զորդւոյ ծնունդն։ Հեզ լինել տկարանան։ Տկարանայր եկեղեցին ամփոփել զնոսա. (Կիւրղ. գանձ.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Միթէ տկարանայ առ փոխարէնսն։ Արդեօք տկարացա՞ւ զծածուկս սրտի քոյ գիտել. (Լմբ. պտրգ.։)

Տէ՛ր, ոչ տկարանայ քեզ ապրեցուցանել բազմօք եւ սակաւուք։ Միթէ տկարանայցէ՞ ա՛ռ զաստուծոյ բան։ Տկարանայ ինչ ոչ քեզ։ Ոչինչ տկարանայ քեզ։ Զի ոչ տկարասցի առ յաստուծոյ (կամ առ ի յաստուծոյ, կամ առ աստուծոյ) ամենայն բան.եւ այլն։

Այն՝ որում տկարանայ եւ ոչինչ. (Իգն.։)

ἁσθενέω, ἑξασθενέω infirmor, imbecillis sum Տկար եւ անկարօղ գտանիլ. թափիլ. յուժոյ. նուազիլ. յետնիլ. լքանիլ. հիւանդանալ. ախտանալ. ուժէ ինկնալ, վատուժնալ, անճրկիլ, հիւանդընալ, զայիֆնալ.

ՏԿԱՐԱՆԱԼ. ἁδυνατέω impotens sum. ԱՆձեռնահաս կամ անբաւական լինել. անկարանալ առնել. չկարել. չբաւել.

դիմազ. ՏԿԱՐԱՆԱՑ. դիմազ. ἁδυνάτει impossibile est, fieri nequit. Անհնարին կամ անկարելի է.


Տղայանամ, ացայ

vn. fig.

to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.

· Calfa

NBHL (4)

Որ տղայացաւն այսօր յանարատ ի կուսէն։ Անսկիզբն որդի անճառաբար տղայացեալ՝ ի խանձարուրս պատեցար. (Շար.)

ՏՂԱՅԱՆԱԼ. Մատաղանալ. առուգանալ.

Որպէս նորոգին տղայանան օձք եւ արծուիք մարմնովք իւրեանց, եւ ոչ ամօք, սոյնպէս եւ սառռա եւ աբրահամ. (Եփր. ծն.։)

νηπιάζω pueresco, infans sum. Տղայ լինել. մանկանալ.


Տղմաբնակ

adj.

living, dwelling in the dirt or mud.

· Calfa

NBHL (3)

Բնակեալ ի մէջ տղմոյ.

Ի ներքսագոյնսն գայռս թաւալեցան տղմաբնակք զեռունքն. (Մեկն. ղեւտ.։)

Ընդ տղմաբնակ լինելոյս՝ ի յերկնային կամարացդ զերծայ (այսինքն վրիպեցայ). (Բենիկ.։)


Տղմանամ, ացայ

vn.

to get dirty, to be dabbled or covered with mire, to draggle in the mud.

· Calfa

NBHL (4)

Կնքէ զաղբիւրն զայն մաքրութիւն, եւ ոչ միով իւիք իմաստիւք տղմանայ լուսափայլ եւ օդային սրտին իրք պղտորեալք. (Նիւս. երգ.։)

Տղմանայ ի յագեցութենէ որովայն. (Կլիմաք.։)

Իսկ եւ իսկ յետ ջուրցն մեկնելոյ յամենայն կողմանց տղմացեալ բղխէր. (Կիւրղ. ծն.։)

ἱλυόομαι oblimor, limo obducor. Տիղմ լինել, ի տիղմ փոխիլ. սկանալ. ցեխ դառնալ. ցեխոտիլ. չամուր օլմագ.


Տմահանամ

vn.

to become immortal, to be immortalized.

· Calfa


Տնաբաժին

adj.

dividing verses (point).

· Calfa

NBHL (2)

Բաժանիչ տուն առ տուն զընթերցուածս. տնատօղ.

Ամենեքին անաբաժին կէտ եւ հանգիստ զայս առնեն անմտութեամբ. (Ի գիրս խոսր. (ա՛յլ ձ. տնօրինաբաժին. իբր տնօրինեալ բաժանմամբ)։)


Տնագիտականն

s.

oecomancy, divination by domestic accidents.

· Calfa

NBHL (1)

Հմայականին մասունք են հաւադիւթականն, եւ տնագիտականն ... Տնագիտական է, յորժամ զպատահեալսն ի տան մեկնեն ասելով, թէ զայս ինչ նշանակէ. (Նոննոս.։)


Տնազ

s.

scorn, derision.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. Դվ. Երև. Ախց. Ղրբ. Մկ. Մշ, Շմ. Վն. տնազ, Ագլ. տնօզ. Հճ. թնօզ, Ննխ. դնազ, դնաձ, ձնաձ «ծաղր» (իսկ Սվ. «բամ-բասանք»). նոր բառեր են տնազել, տնագա-վարի, տնազատեղ։

NBHL (1)

Մեղայ զայլով ծիծաղելով, տնազով, զայլս արհամարհելով։ Տնազ առնէ։ Գիտացի՛ր որ քեզ տնազ լինին արարեալ (կամ արարեալքդ). (Ոսկիփոր.։)


Տնակ, աց

s.

small house, cottage, cabin, hut.

· Calfa

NBHL (2)

Է տէունական տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց. (Փիլ. տեսական.։)

οἱκόν domicilium, nidus. Տնիկ. փոքրիկ եւ անշուք տուն, բնակարան. խուղ. դադարք. վանք.


Տնակալ, աց

s.

householder, master of the house.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ սեպհական տան. բուն բնակիչ. տանուտէր.

նախ զտունն (արար՝զաշխարհ), եւ ապա զտնակալն (զադամ). (Եզնիկ.։)


Տնական, ի, աց

adj.

domestic, household, family, private;
— տնտեսութիւն, domestic economy;
cf. Առտնին, cf. Ընտանի.

· Calfa

NBHL (1)

Տնական կենդանիք։ Տնական պատերազմ, որ ամբոխէ զմեզ. (Սհկ. արմաւ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Տնակից, կցի, կցաց

adj.

living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.

· Calfa

NBHL (11)

Տնակից եւ խորանակից եւ համաբնակ։ Իբր տնակից իմն առաքեալ լինին (մեղուք). (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)

Բժշկաց մանկունքն, եւ տնակիցքն նոցա սպասաւորքն. (Ածաբ. աղք.։)

Զանյարկն տնակից մեզ առնես. (Նանայ.։)

Տհղայոց բարւոք սննդակից է աղօթք, արանց գործակից, կանանց տնակից. (Խոսր.։)

Մի՛ թողացուսցես լինել տնակից ինձ բելիարայ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)

Տնակից առնուլ զանտունն, մխիթարել ի վշտաց զնեղետլն. (Գէ. ես.։)

Որկորստութիւնն բնաբար եւ կարեկցապէս իբր տընակից՝ հարկաւորացն արտաքոյ շարժեսցի. (Սկեւռ. աղ.։)

Յոյս է՝ որ զխնդութիւն տնակից հոգւոյ առաքինւոյն պատաստէ. (Բրս. գոհ.։)

ՏՆԱԿԻՑ. Բնակեալն յորմնակից տան. դրակից. պատկից. դրացի.

Զտունս տնակից աղքատացն եւ զսահմանս անդաստանաց նոցա յափշտակէին մեծատունքն. (Լաստ. ՟Ծ՟Բ։)

σύνοικος eadem domo habitans, contubernalis, domesticus, conjux. Բնակեալն ի նմին տան. բնակակից. յարկակից. ընտանի. կենակից. լծակից.


Տնակցութիւն, ութեան

s.

dwelling together, cohabitation.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ ունի դառնութիւն տնակցութիւն նորա. (Իմ. ՟Ը. 16։)

Վասն զի տաճար չեւ եւս էր շինեալ, զիւրաքանչիւր ուրուք բարեաց զտնակցութիւն տաճար երեւեցոյց եւ բագին առ տնին։ Հրաժարել ի միասինն բնակութենէ, եւ զտնակցութիւնն ի բաց քակել. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Եւ նոքա (կանայք) օգնականք ձեզ՝ իւրեանց համեստ եւ պարկեշտ տնակցութեամբն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

συνοίκησις cohabitatio, contubernium. Տնակիցն գոլ. բնակակցութիւն. ընտանութիւն. կենակցութիւն. լծակցութիւն.


Տնահարկ, ի

s.

house-tax.

· Calfa

NBHL (2)

Վարձ տան եւ որպիսի եւ է բնակարանի՝ որպէս հարկ ինչ.

Աղեքսանդր ասէ. ո՛ մայր իմ, դառն իմն տնահարկ իննամսեայ ժամանակի պահանջես յինէն. (Ոսկիփոր.։)


Տնանկ, աց

adj. s.

poor, indigent, impoverished, ruined;
bankrupt.

· Calfa

NBHL (2)

Զիրաւունս տնանկին։ Հեծութեան տնանկի։ Կեցուսցէ զորդիս տնանկաց։ Անխնայեսցէ նա յաղքատն եւ ի տնանկ, եւ զանձինս տնանկաց կեցուսցէ։ Մի՛ բուռն լինիցիս տնանգի, եւ մի՛ անարգեսցես զտանգն ի դրունս։ Կերիցեն տնանկք ազգի քո։ Հալածեաց զայր աղքատ եւ զտնանկ։ Դու զժողովուրդ տնանկ կեցուսցես, եւ այլն։

ՏՆԱՆԿ πένης, πενόμενος, πτωχός , πενιχρός inops, egens, egenus, pauper, mendicus. գրի եւ ՏՆԱՆԳ. Անկեալն ի մեծութենէ տան կամ նախնեաց մեծատանց. տառապեալ աղքատ. չքաւոր. կարօտեալ. ցանկանեալ.


Տնանկաբար

adv.

poorly, penuriously, in poverty.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ զտնանկ. աղքատաբար.

Որով (խանձաբրովք) ի ծննդեանն աւուր տնանկաբար վերասքօղեցաւ. (Նար. խչ.։)

Յաղքատէ ծնար դու տնանկաբար. (Գանձ.։)


Տնանկանամ, ացայ

vn.

to lose wealth, to decay, to go to ruin, to become poor, needy or necessitous;
to be expelled, driven out or deprived of one's house, to be forsaken, abandoned;
to fail, to become a bankrupt.

· Calfa

NBHL (6)

Ընչիւք թոյլ ետ տնանկանալ։ Մեծացուցեր, եւ տնանկացայ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։ Սկեւռ. աղ.։)

Աստուած զծառայի առեալ զկերպարանս՝ մեծատունն տնանկանայ։ Իսկ տնանկացաւ, որով ճոխացաւ. (Ածաբ. խլ։ Նար. կուս.։)

Եթէ տնանկասցի եղբայր քո ... եւ վաճառեսցի քեզ. յն. խոնարհեսցի. (որ եւ մերձի ի յաջորդ նշ)։

Եւ ես լքայ յամենեցունց, կորեայ, եւ տնանկացայ. (Յոբ. ՟Զ. 18։)

πένομαι inops vel pauper sum, egeo ταπείνομαι humilior. Անկանիլ ի մեծութենէ. աղքատանալ. նուաստանալ.

ՏՆԱՆԿԱՆԱԼ. ἕξοικος γίνομαι extorris fio, exul de domo mea factus sum. Ի դուրս անկանիլ ի տանէ. անտուն մնալ.


Տնանկանոց

cf. Աղքատանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգէ հիւրանոց եւ տնանկանոցս ի քաղաքագեօղս եւ յաւանս. (Յհ. կթ.։)


Տնանկացուցանեմ, ուցի

va.

to impoverish, to make poor, to render indigent.

· Calfa

NBHL (2)

Տալ տնանկանալ. աղքատացուցանել.

Աղքատացոյց տնանկացոյց զմեծատունս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ եւ Կանոն.։)


Տնանկիմ, եցայ

vn.

cf. Տնանկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գիտես, թէ տնանկեալ կորնչիս. (Եղիշ. երէց.։)


Տնանկութիւն, ութեան

s.

poverty, indigence, beggary;
impoverishment;
bankruptcy;
ի վերջին տնանկութեան կայ, he is reduced to extremities, he is at his last shift, in utmost distress, in a despairing condition.

· Calfa

NBHL (4)

Վարակեսցի տոռամբք տնանկութեան. (Յոբ. ՟Լ՟Զ. 8։)

Զի՞նչ է զանազանութիւն աղքատութեան եւ տնանգութեան. կարծեմ թէ տնանգ է, որ ի մեծութենէ իջեալ ի կարօտութիւն. եւ աղքատ՝ որ ի սկզբանէ ի կարօտութեան է. (Բրս. հց.։)

Որ յետին նշան տնանկութեան է պատառատուն գործին։ Տնանկութիւն կարօտ է մեթութեան, որ զեղու ի նոսա զլիուիւն։ Այլք ի մեծատանց ի վերջին տնանկութիւն հասանէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։ Յճխ. Յհ. կթ.։)

πενία inopia, paupertas. Տնանկն գոլ. վիճակ տնանկաց. յետին աղքատութիւն. չքաւորութիւն.


Տնանկօրէն

adj. adv. like a poor man;
cf. Տնանկաբար.

· Calfa

NBHL (2)

Տնանկաբար. իբրեւ զտնանկ ոք.

Տնանկօրէն կրիւք տխրաւոր, ընդդէմ վշտաց մահու ահաւոր. (Նար. մծբ.։)


Տնաշէն

adj.

erecting, building a house;
cf. Տնարար.

· Calfa

NBHL (5)

Լինի տնաշէն եւ բախտաւոր կին. (Ախտարք.։)

Բարձից զճարտարապետն. եւ աստ ոչ զտնաշէն ինչ ճարտարապետաց ճառեաց. (Ոսկ. ես.։)

Զիմաստուն ճարտարապետս ո՛չ զտնաշէն արուեստաւորս ասէ. (Գէ. ես.։)

οἱκοδόμος, οἱκοποιός domus fabricator, aedificator. Շինօղ տանց. ճարտար. որմնադիր.

ՏՆԱՇԷՆ. οἱκουρός rem familiarem provide curans. Տնարար. շէն պահօղ զտուն.


Տնաշինութիւն, ութեան

s.

house-building, construction;
cf. Տնարարութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Դիտաւորութեամբ՝ մտածօրէն իմն ըստ տնաշինութեան առակի (ի միտս ճարտարապետի). (Մագ. տէր։)

Արանց եւ կանանց՝ պարկեշտութիւն, տնաշինութեամբ եւ միամտութեամբ զինքեանս փրկել։ Հաւանեցուցանէ լինել արծաթասէր, ուսուցանելով թէ տնաշինութիւն է. (Փիլ. քհ. ՟Ծ՟Բ։ Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Լմբ. սղ.։)

ՏՆԱՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. οἱκουρία cura et administratio domus. Տնարարութիւն. բարեկարգութիւն տան.


Տնապան, աց

s.

guardian, door-keeper, porter;
a stay-at-home.

· Calfa

NBHL (2)

Պահապան տան. եւ ըստ յն. ոճոյ՝ Տնարար, տնաշէն (կին).

Այրն իշխան է, եւ նա ընդ իշխանութեամբ. վասն որոյ եւ տնապան է. (Մխ. երեմ.։)


Տնապանութիւն, ութեան

s.

house-keeper's calling or office;
domestic life, staying at home.

· Calfa

NBHL (2)

Տնպահութիւն. եւ Դեգերանք ի տան. տնասուն կեանք.

Տնապանութիւն ըստ ընտանութեան՝ դիմադրութիւն վայրագութեան է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 165։)


Տնառութիւն, ութեան

s.

dispossession, expropriation.

· Calfa

NBHL (1)

Տանջանօք, կամ տնառութեամբ, կամ վասն ի տեղեաց օտարացուցանելոյ. (Կանոն.։)


Տնասէր

adj.

fond of home, domestic, retired, sedentary;
— լինել, to delight in domestic or sedentary life.

· Calfa


Տնասուն

adj.

homebred, homeborn, nourished, brought up at home, domestic, private;
tame.

· Calfa

NBHL (3)

Հռեբեկա սիրէր զյակոբ վասն ընդելութեան, զի տնասուն էր. (Կիւրղ. ծն.։)

Տնասուն էր (յիսուս) (Ոսկ.մ. ՟Ա. 12։ եւ Շ. մտթ.։)

Տնասուն կենդանեաց մարդիկ խնամօղք. (Վանակ. յոբ.։)


Տնասպասեակ

s.

staying at home.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ի տան սպասէ կամ սպաս տանի. տնապան. տնասուն. ընտանի.

Ի խաղաղուն տնասպասեակ առնէ։ Զգայութեան մարդոյ խոցոտելով եւ կտտելով ի տնասպասեակ ախտիցն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. լին. ս. 49։)

Մի՛ կրեսցուք ինչ վիշտս արտաքոյ մարմնական կարօտութեանս, եւ տնասպասեակ ախտից. (Լծ. ածաբ.։)


Տնարար, աց

s. adj.

housekeeper;
housewife;
thrifty, housewifely, frugal.

· Calfa

NBHL (5)

Զգաստացուսցեն զմանկամարդսն՝ այրասէրս լինել, որդէսէրս, տնարարս։ կամիմ մանկամարդացդ ամուսնանալ, որդիս ծնանել, տնարարս լինել. (Տիտ. ՟Բ. 5։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 14։)

Կանայս տնարարս. (Լմբ. առակ.։)

Եւ իբր Տնարարական.

Եղիցի այնուհետեւ յառաջանալ ըստ տնարար շինութեանն. (Պիտ.։)

οἱκουρός domus curam habens, domi manens. Բարեկարգիչ եւ հոգացօղ տան. տնաշէն. տանտիկին ժրագլուխ.


Տնարարութիւն, ութեան

s.

housekeeping, housewifery;
husbandry, thrift.

· Calfa

NBHL (5)

Տնարարութեանն հոգովք եկեսցէ ի լաւ անդր։ Ունին ասել խրատս զայրասիրութեան, որդեսիրութեան, զտնարարութեան. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ Ոսկ. տիտ.։)

Վասն որդեծնութեան կամ տնարարութեան. (Կանոն.։)

Վասն կնոջ տնարարութեան։ Շնորհազարդ կին ի տնարարութիւն՝ առն իւր փառաց եւ գովութեան պատճառ լինի. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ. ստէպ։)

Թէպէտ այրն ներքինի գոլով, այլ ստացեալ էր զկինն ի տնարարութիւն. (Վրդն. ծն.։)

οἱκουρία cura domus. Բարւոք հոգատարութիւն տան. տնաշինութիւն. տնապանութիւն.


Տնարգել

adj.

homely, sedentary, retired.

· Calfa

NBHL (2)

Արանց եւ կանանց, եւ ամենայն չափու հասակի. մինչեւ նոցունց իսկ անարգել աղջկանց. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։)

Սահմանեալ հարկապահանջութիւն ի մեծամեծաց մինչեւ ի փոքունս, եւ ի անարգել աղջկանց. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)


Տնաւեր

adj.

whose house is destroyed, ruined, homeless;
*cf. Վատնիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեք գերիք եւ կալանաւորք, սրակոտորք, տնաւերք, եւ յընչից կողոպտած. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)


Տնկաբանական, ի, աց

adj.

botanical.

· Calfa


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անմեռ

cf. Անմահ.

· Calfa


Անմիաբան

adj.

discordant, different, dissonant, diverse, divided, not agreed, at variance, contrary;
irreconcilable;
— լինել, to differ, to disagree.

· Calfa

NBHL (2)

Անմիաբան բարբառ թշնամեացն. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 10։)

Յայլ թիւս անմիաբան հանդիպին ժամանակագրութիւնք. (Տօմար.։)


Անմիաբանիմ, եցայ

vn.

"cf. Անմիաբան լինիմ."

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՄԻ ԱՌՆԵԼ. Չթողուլ եւ զմի ոք. բնաջինջ առնել. կամ չթողուլ ի միասին, ցիր եւ ցան առնել.

Զամենայն զօրսն պարսից կոտորեալ, անմի արարեալ սպառեցին. (Բուզ. ՟Դ. 31. 47։ ՟Է. 5։)


Անմիաբանութիւն, ութեան

s.

discord, dissension, disagreement, difference, misunderstanding;
— ձայնի, discordance, dissonance.

· Calfa

NBHL (2)

Անմիաբանութիւնք զօրացն, եւ այլ ազգականացն լինէին. (Խոր. ՟Բ. 27։)

Ժամանակի անմիաբանութիւն, եւ պահոց. (Կամրջ.։)


Անմիջաբար

adv.

immediately, directly.

· Calfa

NBHL (2)

Անմիջաբար յիմանալիսն կոյս յարձակիլ տեսութիւնս. (Դիոն. երկն.։)

Րաբունական սիրոյն տիպար կացուցանէ անմիջաբար։ Խորհրդոցն աստուածայնոց անմիջաբար խորհրդածուք. (Շ. յիշ. առակ. եւ Շ. տաղ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

· Calfa

NBHL (5)

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)

Անմիտ գոլով (ասէր ապողինար) զմիաւորեալն ընդ բանին մարմին։ Մարմին անանձն (անհոգի) եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Ոչ զանանձն եւ անմիտ մարմին առեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)

Թէ էութիւն նորա այլ է, եւ զոր իմանայն՝ ա՛յլ է ի նմանէ, անմիտ եղիցի էութիւն նորա. (Մաքս. ի դիոն.։)

Եւ զի անմիտ է այս, անպիտանացուացն փոյթ ունել, ծանօթ է ամենեցուն.

որպէս Անիմանալի. անիմաստ. ἁνόητος. qui intelligi non potest.


Անմխիթար

adj. adv.

disconsolate, inconsolable;
disconsolately.

· Calfa

NBHL (2)

Մնալոյ ի նոցանէ որբք եւ անմխիթարք. (Փարպ.։)

Անմխիթար տրտմութիւն, կամ սուգ, խորհուրդ, ապաշաւ, սպառնալիք. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ. ՟Գ։ Սկեւռ. յար.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։) Թէպէտեւ սուղ ինչ իցեն տրտմութիւնքն, սակայն նա անմխիթարս կարծեցուցանէ. (Մանդ. ՟Է։)


Անմշակելի, լւոյ, լեաց

adj.

incapable of cultivation.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ մշակեալ. չվարած. չբանած.


Անմոլար, ի, ից, աց

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

· Calfa

NBHL (7)

Անմոլար շաւիղ, կամ գնացք վարուց. (Նար. առաք.։) (Պիտ.։)

Ի պարունակեալ աստեղացն՝ անմոլարքն ամենայն ընդ նմին ընդ երկնի շրջաբերեալ լինին։ Անմոլարիցն բազմութիւն անգիտելի է մարդկան. (Արիստ.։)

Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԳՈՒՆԴ, կամ ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Անշարժ պարունակն վերնագոյն երկնի. եւ միօրինակ անվրէպ շրջան հաստատութեան.

Ի վերայ անմոլար գնդին միակն։ Ի վերջին տիեզերս ի բուն սպառուածինի ամենայնի (այսինքն աշխարհի՝) անմոլար գունդ. (Փիլ.։)

Զանմոլար շրջաբերութիւն ընկալաւ։ Զանմոլարն շրջաբերութիւն ամենայն երկնի. (Փիլ.։)

Անմոլար գնամք ընդ ճանապարհս. (Լմբ. սղ.։)


Անմոլորութիւն, ութեան

s.

infallibility.

· Calfa

NBHL (1)

Անդրէն դառնայ, յօտար բոյն ոչ հպի, բայց ի վար արկանէ զանմոլորութիւնն. (Փիլ. լիւս.։)


Անմոռացութիւն, ութեան

s.

eternal remembrance.

· Calfa

NBHL (2)

Չմոռանալն. անմոռաց յիշատակաութիւն.

Միթէ զմտացդ անմոռացութիւն ո՞չ յիշիցէք. (Եղիշ. ՟Գ։ եւս եւ Վրդն. սղ.։) (Տօնակ.։)


Անմուղ, մղից

adj.

indomitable, unbroken.

· Calfa

NBHL (3)

Յաւանակ՝ անմուղ եւ անվարժ է. (Զքր. կթ.։)

Յաւանակն՝ որ էր անմուղ, եւ անկիրթ ի ծանրութենէ բեռին. (Մարաթ.։)

Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Անմուտ

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

· Calfa

NBHL (3)

Որում եւ մեք նոյն նըմանագոյն՝ երկրպագեմք անմուտ արեւուն. (Գանձ.։)

Տուն անմուտ թշնամեաց. (Լմբ. սղ.։)

Անհաս եւ անմուտ մնաց (դրախտն). (Համամ առակ.։)


Անմտաբար

adv.

foolishly, stupidly, inconsiderately, ignorantly, rashly, madly.

· Calfa

NBHL (1)

Անմտաբար սահիլ, կամ ասել, թշնամանել, ի վերայ միմեանց յառնել, թողուլ զպատուիրանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։ Խոսր. պտրգ.։ Սարգ. յռջբ. ՟Դ։)


Անմտութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

· Calfa

NBHL (3)

Անմտութիւն բորբոքեալ ի սիրտ երիտասարդի։ Սկիզբն բերանոյ նորա անմտութիւն. Եւ այն է անհնարին անմտութիւն։ Միւս եւս անմտութեան խորհուրդ. եւ այլն։

Ամենայն չարեաց պատճառք անմտութիւնն է. (Ոսկ. ես.։)

Է առաւելութիւն իմաստութեան քան անմտութեան։ Զոր ինչ խորհի, ամենայն անմտութիւն է։ Զանմտութեան յիշատակ թողին յաշխարհի. եւ այլն. որք հային եւ ի յաջորդ նշանակութիւն։


Անյագ, աց

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

· Calfa

NBHL (6)

ԱՆՅԱԳԱԲԱՐ. ἁκορέστως. avide, κατακόρως, ad satietatem, immodice. Առանց յագելոյ. անյագութեամբ, անչափ բաղձանօք. ցյագ. ցյափրութիւն. յանչափս. անդադար. անխոնջ. սերտիւ. եւ Անխնայ. առանց կշտանալու, անհագաբար.

Մանունքն ի կենդանեաց կերակուր են մեծացն եւ անյագիցն. (Տօնակ.։)

Անյագ ցասումն կամ թշնամութիւն, կամ պատերազմ։ Անյագ բերկրումն, խնդութիւն, կամ վայելչութիւն. (Եզնիկ.։ Լմբ. անառակ. եւ սղ։ Փարպ.։ Վեցօր. ՟Ա։)

Եթէ ոչ կապեսցուք զբանս ընդ լռութիւն.. արտաքոյ անարգ սահմանին հանէ զմեզ. (Վեցօր. ՟Զ։)

Զմիս անասնոյ ոչ ուտեն, եւ զեղբայրն անյագաբար ուտեն. (Եզնիկ.։)

Անյագաբար ի գերագոյնս տռփել, կամ սիրել, կամ եղանակել զօրհնութիւնս. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)


Անյաղթ, ից

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՆՅԱՂԹ որ եւ ԱՆՅԱՂԹԱԿԱՆ ԱՆՅԱՂԹԵԼԻ. ἁνήττιτος. invictus, invincibilis. Որ ոչն յաղթի յո՛ր եւ է կարգի. անպարտելի. վերագոյն հանդիսացեալ. հզօր. աննուաճելի. անվանելի. որ չյաղթիւր, տակ չի մնար. եէնիլմէզ, տայմա մուզաֆֆէր օլան.

Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։

Յետ եօթնամեայ անյաղթ համերութեանն. (Կլիմաք.։)

Զօրաւորօքն անյաղթականաց։ Անյաղթական զճշմարտութեանն բան ամենայն ազգաց ծանուցին. (Նար. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)

Անյաղթելի մարտիրոս, կամ ճգնաւոր, նշան, եւ այլն. (Շար.։)


Անյայտ, ից

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

· Calfa

NBHL (3)

ἅδηλος. non manifestus, occultus, obscurus, nonnnotus. Որ չէ յայտ կամ յայտնի. անգիտելի. անծանօթ. ծածուկ. գաղտնի. մթին. անհաւաստի. անստոյգ. պէլիրսիզ, նամալիւմ, սըրր, կիզլի.

Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ, իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ։ Անյայտիցն հաւաստի հաւատ յայտնիքս։ Փոխանակ անյայտ բարեաց զյայտնիս յանձն առնուլ չարիս. (Փիլ.։)

Անջրպետելով ի միմեանց զբանակեալսն, եւ անյայտ յիրերաց առնելով. (Պիտ.։)


Անյայտագոյն

adj.

more or very obscure.

· Calfa

NBHL (2)

Առակաբանութեամբ անյայտագոյնս խօսեցաւ. (Նանայ.։)

Անյայտագունիցն փոփոխեալ ի յայտնագոյնսն. (Ածաբ. ի պասեք.։)


Անյայտիմ, եցայ

vn.

to be annihilated, to vanish, to disappear.

· Calfa


Անյայտնութիւն, ութեան

s.

obscureness, occultness, secretness.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում ինչ անյայտութիւն եւ տարակուսանք յաւետարանականսն գտանի ձայնս եւ յառաքելականս. (Յհ.։ իմ. երեւ։)

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյայտութիւն, ութեան

s.

cf. Անյայտնութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում ինչ անյայտութիւն եւ տարակուսանք յաւետարանականսն գտանի ձայնս եւ յառաքելականս. (Յհ.։ իմ. երեւ։)

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյանգ

adj.

rhymeless.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր՝ խոտորեալ եւ անյանգ է ի ձաղանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Անյապաղ

adj. adv.

prompt, diligent;
promptly, diligently, without delay.

· Calfa

NBHL (2)

Անյապաղ արագութեամբ ընթանան. (Ձիլ. բագն։)

ἁνυπερθέτως. sine mrrora, incunctanter. Առանց յապաղանաց. արագ արագ. փութով.


Անիշխան

adj.

without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.

· Calfa

NBHL (6)

Ոյր չիք իշխան եւ տէր. անիշխան, ինքնատէր. որ է սեպհական Աստուծոյ.

Աստուած իշխէ ի վերայ բնաւից, ինքն անիշխան գոլով. (Գր. հր.։)

Իշխէ ամենայնին, եւ ոչ իշխի յումեքէ. զի բայց յԱստուծոյ ոչ ոք է անիշխան. (ՃՃ.։)

Եւ զրկեալն ի սեպհական իշխանէ իւրմէ. անտերունչ. անթագաւոր. անառաջնորդ, ստրուկ. անգլուխ. պաշսըզ, ռայէ.

Անիշխան կենաց էի. (Սկեւռ. աղ.։)

Անիշխան արարեր զիս, եւ նախ քան զիմ դատելն դատեցար. (Լմբ. սղ.։)


Անիշխանութիւն, ութեան

s.

anarchy.

· Calfa

NBHL (2)

ἁναρχία, τὸ ἅναρχον. anarchia. Պակասութիւն կամ բարձումն իշխանի եւ թագաւորի, եւ թագաւորութեան. անիշխան մնալն. չունելն զոք գլուխ. փատիշահսըզլըգ. պաշսըզ նիզամսըզ գալմագ.

Զկնի մահուն Խոսրովու ի ժամանակս անիշխանութեանն։ Յանիշխանութեան մնացեալք՝ յարեան ազգ յազգի վերայ. (Խոր. ՟Բ. 72։ ՟Գ. 2։)


Անիրան

adj.

bodiless, difformed.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարմնոցն եւ անիրանանց ոգւոց ոչ ինչ ծանր ընդ ոտս անկեալ է եւ խափան եղեալ տեսանել եւ իմանալ զբնութեանն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 90. յորմէ Հին բռ.)


Անիրաւ, աց

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆԻՐԱՒ. ՅԱՆԻՐԱՒԻ ՅԱՆԻՐԱՒՍ Ընդդէմ իրաւանց. անիրաւութեամբ. եւ ի զուր. անպատճառ. ἁδίκως. injuste, inique. նէհագ եէրէ, նաֆիլէ.

ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.

Ստացուածոց ի բաց բառնալով, կամ անիրաւից մահուց ի վերայ եկելոց. (Փիլ.։)


Անիրաւեմ, եցի

va.

to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.

· Calfa

NBHL (2)

ἁδικέω. injuriis afficio. Յանիրաւի զրկել, վնասել. յանցանել կամ մեղանչել ումեք. չարաչար եւ վնասակար լինել. զրկանք՝ յանցանք ընել, վնաս տալ. զարար՝ քէտէր վերմէք. զուլմ էթմէք.

Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)


Անիրաւիմ, եցայ

vn.

to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.

· Calfa

NBHL (2)

Զրկիլ, վնասիլ. կրել զանիրաւս. զրկանք քաշել. զարար՝ զուլում չէքմէք.

Մեղաք, անօրինեցաք, անիրաւեցաք. (Դան. ՟Բ. 5.) (որպէս վնասել այլոց։)


Անիրաւութիւն, ութեան

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

· Calfa

NBHL (5)

Լցաւ երկիր անիրաւութեամբ։ Կատարաեցին զանիրաւութիւն ի կամաց իւրեանց։ Բառնայ զանօրէնութիւնս եւ զանիրաւութիւնս եւ զմեղս։ Ածէ զանիրաւութիւնս հարց որդւոց՝ եւ յորդիս որդւոց։ Ոչ գոյ ի դատասատնի նորա անիրաւութիւն։ Ոչ գտաւ յիս անիրաւութիւն։ Զանիրաւութիւն խորհեցաւ ի լեզուի իւրում։ Երկիւղ Տեառն ատեայ զանիրաւութիւն։ Ի բաց կացէք յինէն ամենայն մշակքդ անիրաւութեան։ Անիրաւութիւն, կամ խարդախութիւն չարեաց։ Զի՞նչ գտին յիս անիրաւութիւն։ Անիրաւութիւն է այդ։ Խօսին զարդարոյ զանիրաւութիւն. եւ այլն։

Ամենայն չարեաց ե՛ւ բանիւ եւ գործով՝ անիրաւութիւն է անուն. (Շ. մտթ.։)

Ո՛չ ըստ իրաւանց եւ ո՛չ ըստ անիրաւութեանց պարտ է զինքն ի բաց բառնալ ումեք. այս ինքն ոչ պատճառաւ եւ ոչ անպատճառաւ անձնասպան լինել. (Սահմ. ՟Թ։)

Ոչ եթէ անիրաւութեամբ ինչ յաղթել ջանամք, այլ իրաւամբք զճշմարիտն ուսանել. (Եզնիկ.։)

Եւ ոչ անիրաւութեամբ արդարանալ՝ որպէս վիճաբան. (Շ. թղթ.։)


Անլիութիւն, ութեան

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տոկոսիսն մեծ կարօտութիւն է՝ տենչանացն անլիութիւն. (Սահմ. ՟Դ. եւ ՟Ժ։)


Անլիր

adj.

incomplete, imperfect.

· Calfa

NBHL (2)

ἅπληστος, ἅπλητος. inexplebilis. Զոր ոչ լինի լնուլ. անյագ. որ չի լցուիր, չիկշտանար. տօլմազ. տօյմազ.

Ամենայն շուայտութեամբ եւ անլիր ագահութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)


Անլլուկ

adj.

free from vexation, tranquil.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ գրի ԱՆԼԸԼՈՒԿ. Ազատ ի լլկանաց, ի հարստահարութենէ կամ ի տառապանաց.

Անլլուկ իւրեանց ստանան կեանս. (Խոսր.։)


Անլծորդ

cf. Անլծակից.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգաթուեսցի եւ աթենայ իւրով անլծորդ եօթնեկիւն. (Անան. եկեղ։)


Անլոյծ, լուծի, ից

adj.

indissoluble;
insoluble.

· Calfa

NBHL (10)

որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.

Անլոյծ կենդանութիւն։ Անլոյծ եւ մնացական է պատիւն. (Իգն.։)

Վասն կենացն անլուծից. (Արիստակ.։)

Հաղորդ կենացն անլուծից. (ՃՃ.։)

Էիցս անլոյծ յարակայութեան անայլայլելի հաստատութիւն. (Դիոն. երկն.։)

Ըմբռնեալ յանլոյծ. (յն. աներկաթ) տագնապ հասանէր. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 16։)

Յանլոյծ սպառնալեաց զերծուցանէր. (Պիտ.։)

Բնաւորականաւ ծննդեամբ, եւ անլոյծ միաւորութեամբ. (Աթ. ՟Դ։)

Անլոյծ մնաց. (Նիւս. բն.։)

Եւ զթշնամին անլոյծ կապեաց։ Անլոյծ կապիմք. (այս ինքն ոչ եւս լուծանիմք մահուամբ). (Շար.։)


Անլոյս, լուսի, ից

adj.

dark, obscure.

· Calfa

NBHL (4)

Անպայծառ յերեքկին լուսոյն, եւ ի ճշմարտութենէն անլոյս։ Նոր լուսաւորեալ՝ եւ անլոյս, աստուածային՝ եւ անաստուած. (Առ որս. ՟Ը։)

Արգելանաց անլուսից. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)

Իբր ոչ տեսօղ զլոյս կենաց, եւ ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ.

Բազումք կան մնացեալ անլոյսք եւ անկնիք (յն. մի բառ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Անլու, ի, աց

adj.

disobedient.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ ԱՆԼՈՒՐ, իբր անլսող. որ ոչ լսէ. եւ ոչ հլու. անունկնդիր. անհնազանդ. ἁνήκοος. non audiens, inobediens.


Անլուայ

adj.

unwashed, impure.

· Calfa

NBHL (2)

Խառնակ ձեռօք, այս ինքն է անլուայ՝ ուտէին հաց. (Մրկ. ՟Է. 2։ որ եւ մ.)

Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Անլուաց

cf. Անլուայ.

· Calfa


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անլուծական.

· Calfa

NBHL (5)

Ի կապանաց անլուծանելեաց. (Վրդն. սղ.։)

Անլուծանելի կուսութեամբ. (Տօնակ.։)

Հարսնարան անլուծանելի. (Նար. կուս.։)

Անլուծանելի կեանք. (Կիւրղ. ղկ.։ եւ Մամբր.։ եւ Անան.։)

Զյաւիտենականսն զանլուծանելի ուրախութիւնսն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Անլուծիչ

adj.

indissoluble, incorruptible.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս անկելոյն յանլուծիչ կենաց. (Շար.։)

Դու ես քահանայ յաւիտեան՝ ըստ զօրութեան կենացն անլուծիչ. (գուցէ՝ անլուծից). (Անան. ի յհ. մկ.։)


Անլուութիւն, ութեան

s.

cf. Անլսողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդն առաջին դատեցաւ սակս անլուութեան պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Անլուսին

adj.

moonless, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Ամանակն՝ գիշեր, եւ նա անլուսին. (Տօնակ.։)


Անլուր

adj.

unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.

· Calfa

NBHL (7)

Ոչ լսելի եղեալ կանխաւ. նոր եւ անկարծ. անհնարին. չլսուած. իշիտիլմէմիշ. ἁνήκουστος. inauditus.

Ընդ զգայարանս իբրեւ ընդ պատուհանս տեսանեմք եւ լսեմք. եւ յորժամ սոքա փակին, անտես մնամք եւ անլուր. (Շ. թղթ.։)

Աչք կուրաց բացցին, եւ անլուրքն լուիցեն. (Տօնակ.։)

Ըստ անլուր խստութեանն արժանապէս մերժեցեր. (Գանձ.։)

Միշտ լսէք, եւ հանապազ անլուր մնայք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Իբր անլսելի. անիմանալի. այն՝ զոր ոչ հասկանայ ոք.

Որք եւ անլուրք լեալք միմեանց՝ զքակտումն ընկալան բարբարոսական միաբանութեանն. (Անան. եկեղ։)


Անլռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անլռաբար.

· Calfa


Անլսող

adj.

deaf;
disobedient.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ լսէ, կամ չանսայ. անհնազանդ.

Որք անլսող եղեալ՝ ապստամբեալ գնացին առ Շապուհ. (Խոր. ՟Գ. 29։)


Անլսողութիւն, ութեան

s.

disobedience.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԼՍՈՂՈՒԹԻՒՆ ԱՆԼՍՈՒԹԻՒՆ. Չանսալն. անհնազանդութիւն. չմըռելն.

Մի թէ ոք ի մէնջ տրտմեցո՞յց զնա անլսողութեամբ իւիք։ Ի պատրանս բանսարկուին, որ է անհնազանդութիւնն եւ անլսողութիւնն. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)


Անխաբ

adj.

infallible;
sure.

· Calfa

NBHL (4)

Անխաբ մնալովն՝ անմեղ ցուցաւ. (Լմբ. պտրգ.։)

իբր անառիկ. անքոյթ. էմին.

Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.

Ոչ երկնչելով յանխաբ դատաստանացն։ Յանխաբ ատենին. (Սարգ. յկ. ՟Է. եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Անխախուտ

adj.

firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.

· Calfa

NBHL (3)

Անխախուտ մնացեալ լիութեամբն. (Ագաթ.։)

Ողջ ամբողջ անխախուտ մնասջիք. (Յհ. կթ.։)

Անարատ եւ անխախուտ պահէ զլեալսն. (Եզնիկ.։)