Definitions containing the research նա : 10000 results

Գերեմ, եցի

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

· Calfa

NBHL (4)

αἱχμαλωτεύω, αἱχμαλωτίζω, ἁποικίζω captivo, captivum duco, in servitutem abduco, deporto Գերի կամ ի գերութիւն վարել. ըմբռնել կալանաւորել ի պատերազմի. վտարել յօտարութիւն. բռնի ձգել ի ծառայութիւն.

Աւար առին զքաղաքն, եւ զկանայս նոցա գերեցին։ Ո՛չ սպանին զայր եւ զկին, այլ գերեցին։ Եւ երկոքին կանայքն Դաւթի գերեցան։ Գերեցաւ Յուդայ յերկրէ իւրմէ.եւ այլն։

Հարին զՅուդայ, եւ գերեցին գերութիւն. այսինքն զբազում գերիս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)

Գերեալ զիս օրինօքն մեղաց։ Գերեմք զամենայն միտս ի հնազանդութիւն Քրիստոսի. (Հռ. ՟Է. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 5։)


Գերեվար, աց

adj. s. that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.

· Calfa

NBHL (3)

Որք գերեվարք լինին յանօրինաց. (Կանոն.։)

Տեսեալ զանամօթ եւ զլրբենի բարս մատնչին գերեվար եղեալ ի սէր ընդ արծաթոյն. (Զքր. կթ.։)

Գերէվարեալ էին ի թշնամւոյն բազումք. (Գէ. ես.։)


Գերիմաստ

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (2)

ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.

Գերիմաստիցն բանաւորաց. (Շ. հրեշտ.։)


Գերիմացական, ի, աց

adj.

inconceivable.

· Calfa

NBHL (2)

Գերագոյն յիմացական եւ յիմանալի կարգի.

Գերիմացական քահանայապետութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Գերիչ, չի, չաց

cf. Գերեվար.

· Calfa

NBHL (1)

Բռնութիւն ոչ կարաց յայս գերչէս զերծանել զնա. (Լմբ. ժղ.։)


Գերծանեմ, ծի

va.

to shave;
to make bald.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերծեմ, եցի

va.

cf. Գերծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերծում, ծի

va.

cf. Գերծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերմակ, աց

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

· Calfa

NBHL (2)

Մանր, մանրեալ. բարակ. որպիսի է ազնիւ ալիւր, որ եւ նաշիհ. արաբ. տէրմէք. եւ Հաց փափուկ.

Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)


Գերութիւն, ութեան

s.

captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ա՛ռ զհամար աւարի գերութեանդ ի մարդոյ մինչեւ յանասուն։ Մինչեւ ցօր գերութեան երկրին։ Դարձուցէ՛ք անդրէն զգերութիւնսդ, զոր գերեցէք դուք յեղբարց ձերոց։ Խնամակալութիւն արարին գերութեան.եւ այլն։

Ի վերայ այսքանեաց գերութեանց ամենաթշուառ վտանգաւորիս։ Ողորմութեամբ քո լցցի գուբն իմ գերութեան (գերեզմանն). (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Կ՟Ե։)

Ոչ վարին ի գերութիւն բնակիչք. (Փարպ.։)


Գերփանք

s.

cf. Գերփումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ փոյթ եղեւ ումեք հոգալ զուստեք արշաւանս եւ զգերփանս։ Զբազում աւարհարութիւնս եւ զգերփանս հայոց աշխարհիս ի մերհուժանայ։ Առնուլ վրէժս զգերփանացն եւ զսաստիկ արիւնհեղութեանցն. (Արծր. ՟Ա. 14. 15։ ՟Բ. 2։)


Գերփեմ, եցի

va.

to ravage, to ruin, to pillage, to sack.

· Calfa

NBHL (4)

Գերփէին աւարէին զերկիրն ամենայն. (Բուզ. ՟Դ. 12։)

Գերփեն առնուն զշէնս եւ զաւանս։ Գերփեալ զինչս, եւ գերեալ զկանաայս եւ զտղայս. (Արծր. ՟Ա. 14։ ՟Գ. 10։)

Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)

Գերփեցաւ նա ի մոլորութեւիւն անդր տանն վաղենտիանոսի. յն. վայրաքարշեցաւ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 20։)


Գեւղ

s.

village, country.

· Calfa

NBHL (2)

Գեւղիւք եւ ագարակօք։ Զամենայն գեւղս եւ զաւանս. (Եղիշ.։)

Զվանաց երէց գեաւղջն։ Ի գեօղ միում։ Գեօղից իւրոց. (Փարպ.։)


Գզեմ, եցի

va.

to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.

· Calfa

NBHL (2)

Սակաւ ինչ առնել օրինադրին զխաղալիսն ինչ, զ ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Ղակոնացւոց երիտասարդացն գզեալ ուսքն քքովքն. (Անան. եկեղ։)


Գզեռեմ, եցի

va.

to attract, to grapple, to grasp, to catch.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գէտ, գիտաց, տից

s.

skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԷՏ. γνώσιμος notus, familiaris Ծանօթ. բարեկամ. ճանչւոր. ալնա.

Բազմագէտք, եւ ամենայն լեզուաց գէտք. (Երզն. քեր.։)

Յորդորեցին զնա գէտք եւ ծանօթք իւր. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։ ՟Զ. 3. 14. 15։)


Գթած, ի

adj.

clement, compassionate, merciful, humane, benign, mild, charitable, flexible, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Գթած խնամովն յանձանձէ. (Յճխ. ՟Ե։)


Գթամ, ացայ

vn.

to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.

· Calfa

NBHL (4)

οἱκτείρω miseror, commiseror, σπλαγχνίζομαι visceribus, affectu misericordiae tangor Շարժիլ ի գութ. աղեկիզիլ. խնայել, ողորմել. գորովիլ. մարդասիրել.

Գթալ ի նոսա. ի վերայ որդւոց. ի ժողովուրդ, կամ ի վերայ ժողովրդենա. եւ այլն։

Որ գթացաւ առ հողանիւթեայ եւ անարգ բնութիւնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Լու՛ր աղաչանաց մերոց տէր մարդասէր, եւ գթա՛ ի մեզ. (Ժմ.։)


Գթասիրաբար

adv.

tenderly.

· Calfa

NBHL (2)

Գթասիրաբար զգեցաւ մարմինս. (Արիստակ. նաւակատ.։)

Զչարեալ ... ընդ այնպիսոյ աստուածամարտին մերհուժանայ գթասիրաբար վարել ազգականութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Գթասիրեմ, եցի

vn.

Գթամ.

· Calfa

NBHL (1)

Որով գթասիրեալ երկնային հօրն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գթեմ, եցի

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (5)

Գթեաց ի գնալն. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 39։)

Ներեա՛ գթելոյն սոցա քում պատուիրանի։ Զգթելն մեզ ի պատուիրանաց քոց սրբոց ներողութեամբ թողուլ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)

Զուղիղ բանն աստուծոյ նախահօրն ձեր թիւր մեկնեալ՝ գթեցուցի. (Լմբ. ատ.։)

Գթեցուցանեմ ի ճանապարհէ կենաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

· Calfa

NBHL (3)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)

Զուղիղ բանն աստուծոյ նախահօրն ձեր թիւր մեկնեալ՝ գթեցուցի. (Լմբ. ատ.։)

Գթեցուցանեմ ի ճանապարհէ կենաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Գթութիւն, ութեան

s.

clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.

· Calfa

NBHL (4)

οἱκτιρμός, οἱκτείρημα, σπλάγχνα clementia, miseratio, pietas, viscera Գութ. գթածութիւն. գորով. աղեկիզութիւն. կարեկցութիւն. մարդասիրութիւն. խնամ. սէր ընտանի. գթալն, խղճալն.

Բազում են գթութիւնք նորա։ Գթութիւն նորա ի վերայ ամենայն արարածոց իւրոց։ Դարձայց առ Երուսաղէմ գթութեամբ։ Խնդրէին գթութիւն յաստուծոյ երկնից։ Տացես զնոսա ի գթութիւն առաջի գերչաց իւրեանց։ Հայր գթութեանց.եւ այլն։

Գթութիւն՝ խնամք է սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Յաղագս առ մեզն գթութեան անբաղդատականի կոչի քահանայապետ. (Սարկ. քհ.։)


Գժդմիմ, եցայ

vn.

to pout, to be sulky with, angry, offended, in a passion;
to take offence.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ ցնա դարձեալ գժդմելով. (Ճ. ՟Զ.։)


Գժդմնութիւն, ութեան

s.

vexation, sulkiness, anger.

· Calfa

NBHL (1)

Գժդմութեամբ եւ խոժոռութեամբ անդէն զնա լի առնէ ակամայ. եւ անուն է ախտիս այսորիկ տրտմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գժտիմ, եցայ

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

· Calfa

NBHL (2)

Ես եւ եղբայր իմ փոքր մի գժտեցաք ընդ միմեանս։ Ոչ կարեմ բնակիլ ընդ եղբարս առանց գժտելոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Ե։)

Ասէ, յե՛տս երթ սատանայ. եւ գժտեցաւ նմա. (Եփր. համաբ.։)


Գժտութիւն, ութեան

s.

altercation, contention, dispute, quarrel, discord, dissension, disagreement.

· Calfa


Գինեբեր

adj.

that produces much wine, abounding in wine.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.


Գինեբուղխ

cf. Գինեբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Այգի տաշտաւոր եւ ողկուզաբեր՝ գինէբուղխ, եւ սաղարթաճեմ բարունակեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գինեգոյն

adj.

wine-colour.

· Calfa

NBHL (1)

Յասպիս բազմագոյն եւ գինէգոյն. (Տօնակ.։)


Գինեխում

adj.

cf. Գինարբու.

· Calfa


Գինեկէզ

cf. Գինեհար.

· Calfa

NBHL (1)

Գինեսէրք ոչ զտրտմութիւն հանդարտեցուցանեն, այլ չար ընդ չարեաց փոխանակեն. (Բրս. յուդիտ.։)


Գինեհան, ի

s.

wine-taster (instrument).

· Calfa

NBHL (1)

Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)


Գինեհարիմ, եցայ

vn.

to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνοπλήσσομαι vino percutior, inebrrior Հարկանիլ ի գինւոյ. մոլիլ գինւով. արբենալ. Գինովնալ, գինին գլուխը զարնել.

Զմի գինի արբեալք, ոմանք գինեհարին, իսկ ոմանք հեզանան. (Ոսկիփոր.։)


Գինեհարութիւն, ութեան

s.

drunkenness.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνοφλυγία vinolentia, temulentia Արբեցութիւն. գինեխազութիւն. գինեկիզութիւն. գինովնալը, գինովութիւն.

Գինեհարութեամբք, անառակութեամբք, արբեցութեամբք. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 3։)


Գինեճանութիւն, ութեան

s.

drunkenness.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնել եւ զքնոյն խորութիւն, եւ զգինեճանութեան որովայնամոլութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գինեմ, եցի

vn.

to be seasoned with wine.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.

Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)


Գինեման

cf. Գինեկարաս.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ի գինեման հայիր՝ թէ ե՛րբ ունայնացուսցես. (Բրս. արբեց.։)


Գինեմոլ, աց

adj.

great drunkard, toper, sucking-bottle.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինեվաճառ, աց

adj. s. tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն ի գինեվաճառն, եւ ասէ ցնա, տու՛ր գինի, զի ուրախ լիցուք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Գինեւէտ

adj.

abounding in wine.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր գտանի գինի յաւէտ. գինաւէտ. գինեբեր.


Գինըմպուք, ուաց

cf. Գինարբուք.

· Calfa


Գինութիւն, ութեան

s.

intoxication.

· Calfa

NBHL (1)

Գինելն. գինարբութիւն. գինովութիւն.


Գիշակեր, աց

cf. Գիշախանձ.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի նա գիշ, եւ կերակուր գայլոց յափշտակողաց. (Եփր. աւետար.։)


Գիշատեմ, եցի

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

· Calfa

NBHL (1)

Զժողովուրդսն գիշատեմ։ Գիշատի ի շանց։ Գիշատել դիւաց զմտացն բերան, կամ զբանական հոգին, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գիշեմ, եցի

va.

cf. Գիշատեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Սատանայ առիւծ ասի վասն շաղղակերութեան, եւ գազանաբար կապտելոյն եւ գիշելոյն զկենդանիսն. (Մխ. դտ.։)

Իմաստասիրաբար ի քեզ ամփոփել (զբանս) եւ ո՛չ զնա ցիր եւ ցան գիշել գռեհից. (Մագ. կբ։)


Գիշերական, ի, աց

adj.

nocturnal.

· Calfa

NBHL (3)

Արհաւիրք եւ բոմբիւնք գիշերականք։ Թռեաւ իբրեւ զտեսիլ գիշերական։ Զբազմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Դ. 13։ ՟Ի. 8։ ՟Լ՟Գ. 15։)

Գիշերական պաշտօն, հսկումն, հսկմունք, հանդարտութիւն, փորձութիւնք, ցնորմունք. (Լաստ.։ Տօնակ.։ Սարգ.։ Վրք. հց. ձ։ Բրս. հց. եւ Բրս. թղթ.։)

Արժանաւորեա՛ զմեզ՝ զգիշերական չափս անբծապէս անցուցանել, եւ անփորձ ի չարէ. (Ճշ.։)


Գիշերամարտ

adj. s.

that makes war during the night;
cf. Գիշերամարտութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

Գիշերամարտ մենակռիւ (տէրն ընդ Յակոբայ). (Ագաթ.։)

Անգիտանայ զմերձաւորսն զո՛ր օրինակ ի գիշերամարտի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Իբրեւ ի գիշերամարտութեան դանդաչէին ոչ որոշելով զթշնամին եւ զբարեկամն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն. (Պիտ.)


Գիշերամարտութիւն, ութեան

s.

nocturnal combat.

· Calfa

NBHL (3)

Անգիտանայ զմերձաւորսն զո՛ր օրինակ ի գիշերամարտի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Իբրեւ ի գիշերամարտութեան դանդաչէին ոչ որոշելով զթշնամին եւ զբարեկամն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Զբանակն մադիանացւոց իմաստութեամբ ի գիշերամարտութիւն գեդէոնեան վարէր զօրութիւն (Պիտ.։)


Գիշերայած

adj.

noctivagant.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերայածու բուն առ արծիւն ի տունջեան մրցի։ Գիշերայածու գազան, գերեզմանակրկիտ բորէ. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)