Entries' title containing նա : 6571 results

Մաւրիտանական, ի, աց

adj.

Moorish, of the Moors, mauresque;
— նկար, mauresque, moorish style of painting;
arabesque;
— կաքաւ, morris, morris-dance.

· Calfa


Մելանագիծ

adj.

written, delineated with ink.

· Calfa


Մելանառ

s.

ink-stand.

· Calfa


Մեծահնար

adj.

all wise, omniscient.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ մեծ են հնարք. ճարտար. ամենարուեստ.

Տե՛ս զմեծահնար իմաստութիւնն աստուծոյ վասն մեր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36.) յն. զաստուծոյ իմաստութեանն զգերազանցութիւն։


Մեծանամ, ացայ

vn.

to grow, to increase in stature or size;
to become larger, greater;
to grow rich;
to become renowned;
— մեծութիւն յոյժ, to become very wealthy or immensely rich.

· Calfa

NBHL (7)

Մեծացաւ մանուկն սամուէլ առաջի տեառն։ Որպէս մեծացաւ անձն քո աստ այսօր առաջի աչաց իմոց, այնպէս մեծասցի անձն իմ առաջի տեառն։ Երթալով երթայր դաւիթ, եւ մեծանայր։ Մեծացաւ սողոմոն քան զամենայն թագաւորս երկրի մեծութեամբ եւ իմաստութեամբ։ Մեծացար մեծութեամբ, եւ հասին ծայրք քո յամպս.եւ այլն։

Յորժամ հեռանայ լուսինն յարեգակնէն, մեծանայ լնու լոյսն լուսնի. (Շիր.։)

μεγαλύνομαι magnus fio, ingrandesco, magnificor Մեծ լինել. զարգանալ. յարգի լինել. առաւելուլ յո՛ր եւ է կարգի. մենծնալ.

Եւ πλουτέω, πλουτίζομαι dives fio, sum;
ditesco. Մեծատուն լինել. փարթամանալ. հարստանալ.

Մի՛ երկնչիր, յորժամ մեծանայ մարդ։ Յագի մեծանալով։ Մեծացաւ այրն յոյժ յոյժ։ Մի մեծասցի, եւ մի՛ մնասցեն ինչք նորա։ Յղփացան լցան մեծացան։ Յամենայնի մեծացարուք դուք նովաւ։ Յամենայն մեծացեալք ամենայն առատութեամբ.եւ այլն։

Ոչ կամօք ոք մեծանայյ, եւ ոչ ըստ կամաց է առողջութիւն մարմնոյ. (Իսիւք.։)

Մեծանան զերկնային եւ զանպատում մեծութիւնս նորա. (Համամ առակ.։)


Մեծաքանակ

adj. s. wholesale;
— վաճառ, the — trade;
— մթերք վաճառաց, wholesale warehouse.

· Calfa


Մեկնաբան

s.

paraphrast.

· Calfa


Մեկնաբանեմ, եցի

va.

to paraphrase.

· Calfa


Մեկնաբանութիւն, ութեան

s.

paraphrase.

· Calfa


Մեկնաբար

adv.

cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (1)

Է՞ր վասն զմի վէմն զճշմարիտն՝ շինուած ոչ անուանեաց, այլ մեկնաբար զանունն եդ առաջի. (վէմ ասէ կենդանի. Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Մեկնագոյն

adv.

cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (2)

ἀπλῶς . Պարզագոյնս. պարզապէս. յայտնապէս.

Մեկնագոյնս իմն ճառէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Մեկնակ

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (14)

Կրկին փոխանակ մեկնակի տայ զինքն. (Ածաբ. ի պասեք.։)

Արասցուք մարդ ըստ պատկերի կերպարանաց մերոց. միթէ մեկնա՞կ երես ցուցանիցէ կարգ բանիցս այսոցիկ։ Մեծ եւ կարեւոր թուեսցին յաչս քո հաւատքն իւրով մեկնակն հաւանութեամբ՝ քան զամենայն օրինակս անսպառ բանից. (Վեցօր. ՟Ը. եւ ՟Ա։)

Ի մեկնակ հողոյ լինել՝ ոսկերացն կարծրութիւն, եւ շնչափողոյն փափկութիւն, եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)

Եւ թուղթ եւս մեկնակ (այսինքն միակ եւ ընտիր) եթող նա մեզ. (Եւս. պտմ. ՟Է. 25։)

Առանձինն իմն եւ մեկնակ եւ զատ պատուոյ արժանի առնեն։ Մեկնակ ընկալաւ սկիզբն լինելութեան (մարդն)։ Զաւ եւ մեկնակ խնամոյ կցորդութիւն տայ այրեաց եւ որբոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 3։)

Ընդ միոյ մեկնակ անձին՝ բիւրս եւ հազարս. (Ագաթ.։)

Նա զմի մեկնակ խնդրեաց, աստուած երիս տեսակօք խորհուրդս յայտնեաց նմա. (Եղիշ. դտ.։)

Մեկնակն եւ աննմանակն լեառն աստուծոյ. (Տօնակ.։)

Ինչ մի միանձնութեամբ մեկնակ մեծ է. (Շիր.։)

ՄԵԿՆԱԿ. ա.մ. Մեկին՝ ըստ ՟Բ եւ ՟Դ նշ. Յայտնի, եւ յայտնապէս.

Մեկնակ իսկ ասէր, թէ շմուէլ յարեաւ. (Եփր. թագ.։)

Ասաց մեկնակ, եւ բարբառեաց։ Այս յայտ է եւ մեկնակ։ Մեկնակ յայտնապէս։ Մեկնակս քարոզեաց յայտնապէս. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)

Ընդ կենդանւոյն մեկնակ տուժեսցի, եւ ընդ սպանելոյն՝ չորեքկին. (Կիւրղ. թագ.։)

ἔν, μόνος, μοναχός, μενόμενος unum, unicus ἀπλοῦς simplex μονοειδής unius formae ἑξαίρετος, διάφορος exemptus e numero, eximius, differens. Մեկին (առաւել ըստ ՟Ա նշ). միակ. միայնակ. զատուցեալ. առանձինն. սոսկ. պարզ. միատեսակ. մասնաւոր. աննման. մէկ, մինակ, մէկ հատիկ.


Մեկնակազէն

s.

marauder, freebooter, bandit.

· Calfa

NBHL (3)

ՄԵԿՆԱԿԱԶԷՆ որ եւ ՄԵԿՆԱԶԷՆ, ՄԵԿՆԱԶԻՆԵԱԼ. Մեկնակ եւ ինքնագլուխ զինեալ. կամ զմի ազգ զինու կրօղ. սրիկայ. զօրական. ըսի յն. միագօտեալ կամ մենագօտեալ. (որ պէսպէս մեկնի)

Առաքեաց նմա տէր զմեկնակազէնսն քաղդէացւոց, եւ զմեկնակազէնսն ասորւոց, եւ այլն. (տե՛ս ՟Դ. Թագ. ՟Ե. 2։ ՟Զ. 23։ ՟Ժ՟Գ. 20. 21։ ՟Ի՟Դ. 2։)

Հասին մեկնակազէնքն խութայ։ Մեկնակազէնքն (կամ մեկնազէնքն) պատեցին շուրվ զեկեղեցեաւ. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Մեկնակաձի

adj.

having only one horse.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ թէ ասիցեմք եզաձի, նշանակեմք զոմն մեկնակաձի. (Անյաղթ պերիարմ.։)

μόνιππος qui uno equo utitur, singulator. Հեծեալ ոք, որ ունի զմեկնակ ձի.


Մեկնական, ի, աց

adj.

explicable.

· Calfa


Մեկնակի

adv.

only, particularly;
specially.

· Calfa

NBHL (2)

Առանձինն. առանձնակի.

Ինչ մի միանձնութեամբ մեկնակի (կամ մեկնակ) մեծ է իւրով բնութեամբ. (Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)


Մեկնահանդերձ

adj.

clad in a single garment, having but one vest.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մեկնահանդերձ օր, կրկնակի մի (այսինքն կրկնոց մի եւս) զիւրեւ ունէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Մեկնանամ, ացայ

vn.

to retire, to go away, to remove to a distance.

· Calfa

NBHL (4)

Դու յիմ գրկացս ոչ երբէք մեկնացար. (Ոսկ. ղկ.։)

Մեկնանալ (կամ մեկուանալ) յաշխարհէ. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)

Զմեկնանալն (այսինքն զհրաժարումն յաշխարհէ) կրթութիւն մահու եւ փախուստ մարմնոյ հարքն մեր անուանեցին. (Եւագր. ՟Ե։)

ἁναχωρέω secedo. Մեկնիլ. մեկուսանալ. միայնանալ. հեռանալ, եւ առանձնանալ.


Մեկնապէս

adv.

cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (6)

Որպէս Մեկնելով. պարզելով, մեկնաբանութեամբ.

Մեկնապէս թարգմանեալ ի մեզ զայս գանձ անվաճառ։ Ստուգաբանեալ մեկնապէս ըստ մեզ։ Ի դմէս կերպաւորեալ մեկնապէս։ Որ եւ անունն իսկ թարգմանեալ մեկնապէս՝ հիմն է հաճութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. մծբ.։)

Մարգարէքն անուամբ զքրիստոս քարոզէին մեկնապէս։ Նա եւ մեկնապէս իսկ ի դանիէլ մարգարէէ ասացեալ է. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 3. 6։ տե՛ս եւ ՟Գ. 39։ ՟Դ. 16։)

Բայց մեկնապէս հագար ասաց. (ասէ. տեսիլ աստուծոյ երեւեցաւ ինձ. Եփր. ծն.։)

Մեկնապէս ունի առակս զմիտսն. (Մխ. առակ. ՟Ղ՟Ը։)

ՄԵԿՆԱՊԷՍ. σαφῶς, σαφεστέρως, σαφεστάτα manifeste, diserte, disertissime. Յայտնապէս. պարզ եւ մեկին օրինակաւ.


Մեկնաւոր, աց

adj.

alone, solitary.

· Calfa

NBHL (5)

Մեկնակ. մեկին, միակ, միայնակ.

Օրն միանձն մեկնաւոր՝ որ ունի հաղորդութիւն ընդ այլ աւուրսն. (Վեցօր. ՟Բ։)

Արկանեն եւ աղաբողոնս մեկնաւորս. (Եղիշ. միանձն.։)

Եւ Մեկնաբանեալ. յայտնի.

Այս է կերպարանին մեկնաւոր բարեցեւութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Մեկուսանամ, ացայ

vn.

cf. Մեկուսիմ.

· Calfa

NBHL (13)

Ամենայն գիծ բոլորակի որքան ի նմանէ (ի կենդրոնէ), այսքան ի միմեանց մեկուսանան։ Բոլորովիմբ մեկուսացան յառաքինութեանցն չարութիւնքն. (Դիոն. ածայ.։)

Ի բարւոյն մեկուսանայ, եւ նմանօղ լինի սատանայի. (Յճխ. ՟Ի։)

διΐσταμαι disto, discedo, discrepo ἅπειμι, ἁφίσταμαι abeo, absto, absisto ἁποδημέω absum domo vel patria, peregrinor, proficiscor μετατίθεμαι transferor. որ եւ ՄԵԿՈՒՍԻՄ. Մեկուսի լինել. երթալ ի մի կոյս. մեկնիլ. ի բաց կալ. հեռանալ. հրաժարիլ. որոշիլ. օտարանալ. փոխադրիլ.

Մեկուսանան տեսութիւն եւ լսելութիւն յայլոց երիցն. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)

Ի չար ի վարուցն մեկուսացեալք։ Մի՛ ի մեկուսանալ առաջնորդին՝ անառաջնորդութեան ձեւ առցէ զեղբայրութիւնն։ Մեկուսանալ ուրեք. (Բրս. հց.։)

Զքառասուն օր բոլոր մեկուսացաւ ի կերակրոյ մարմնականէ. (Աթ. ՟Գ։)

Յամենայն ազգատոհմէն մեկուսանալ. (Փիլ. իմաստն.։)

Զարշակունիսն զմեկուսացեալսն ի թագէն եւ յայրարատն բնակելոյ. (Խոր. ՟Բ. 74։)

Ի քահանայական գաւթէն ոչ երբէք մեկուսանայր. (Ճ. ՟Գ.։)

Որ ախորժեսդ հեթանոսաբար առ ի մէնջ մեկուսանալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ի մեղացն մեկուսանալ. (Մաշկ.։)

Մեկուսանալն ի կանանց. (Կամրջ.։)

Այսչափ մեղուցեալ յիս ժողովրդեանն՝ արժանապէս մեկուսացան ի լուսոյն, եւ եղիցին ի խաւարի. (Մեկն. ղկ.։)


Մեհենագիրք, գրոց

s.

ancient codices, pagan archives;
hieroglyph.

· Calfa

NBHL (2)

Քուրմք ունէին զմատեանս ի մեհենագիրս. (Եւս. քր. ՟Ա։)

ἰεραί βίβλοι . Մեհենական գրուածք, մատեանք, եւ դիւան.


Մեհենազարդ

s.

neocorus, guardian or maintainer of the temples.

· Calfa

NBHL (6)

Ո՞վ է ի մարդկանէ, որ ոչ գիտէ զեփեսացւոց քաղաքս (գոլ) մեհենազարդ մեծին արտեմեայ դիցն եւ դիոպետեայ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 35։)

Դիւացն աշակերտ էր մեհենազարդ եղեալ քուրմն։ Զմեհենազարդն ածելով յառաջ՝ հրաշացուցանէր նովաւ զազգն. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Եւ Որ ինչ հայի ի զարդ եւ ի հանդէս մեհենական.

Նուէրս (առնել) զոհից մեհենազարդ խնճոյիւք աստուածոց իւրոց. (Կաղանկտ.։)

Տապարք հոգւոյն տապալէին զմեհենազարդ տաճարս դիցն մեռեալ պատկերացն. (Տաղ.։)

νεώκορος curator, cultor vel cultrix templi. Զարդարիչ մեհենի. ջերմ պաշտօնեայ կռոց. քուրմ վերակացու եւ պաշտպան մեհենաց.


Մեհենազարդութիւն, ութեան

s.

office or duties of a neocorus.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեհենազարդութեանցն զմոլութիւն փայլակնադէտ նետիւն հարեալ շիջոյց. (Անան. եկեղ։)


Մեհենազերծ

adj.

plundering temples, sacrilegious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի Փովկիդա օրէնք կային՝ զմեհենազերծն կա՛մ ի վախէ արկանել, կամ ընկղմել, կամ այրել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մեհենազերծութիւն, ութեան

s.

sacrilege, sacrilegious robbery.

· Calfa

NBHL (1)

Մեհենազերծութեան պարտաւոր է՝ զնուիրեալ զաստուծոյ արարածոցն մերկացեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մեհենակալ, ի, աց

s.

chief-priest or president of a heathen temple.

· Calfa

NBHL (3)

Մեհենակալն զոհս մատուցանէր։ Առեալ մեհենակալին զգիրն։ Գիտացեալ մեհենակալին, եւ այլն. (Նիւս. ի սքանչ.։ եւ Ճ. ՟Ա.։)

Մեհեան ի նմա նշանաւոր. եւ մեհենակալն որէս զաստուած էր պատուեալ ի բարբարոսաց անդ։ Դուստր մեհենակալին ի դիւաց ըմբռնեալ մոլէր. եւ այլն. (Սոկր.։)

νεώκορος curator templi, aedituus, antistes. Որոյ ընդ ձեռամբ է մեհեանն. վերակացու մեհենին. մեհենազարդ քուրմ.


Մեհենական, ի, աց

adj.

of a heathen temple or belonging to a heathen temple;
hieroglyphical.

· Calfa

NBHL (5)

Մեհենական մատեանք. (Եւս. քր. ՟Ա. ստէպ։)

Մեհենական պատմութիւնք. (Խոր. ՟Բ. 35. 45. 63։)

Մեհենական պատիւս արկեալ. (Մագ. ՟Ե։)

Մեհենական պատերազմն (կարքեդոնացւոց՝ սրբազան համարեալ). (Եւս. քր. ՟Բ։)

Ի մեհենական մարտս նահատակութեան. այն է ագոնն ողոմպիական. (Փիլ. լիւս.։)


Մեհենակապուտ

adj.

cf. Մեհենազերծ.

· Calfa

NBHL (4)

Մչ մեհենակապուտս, եւ ոչ հայհոյիչս աստուծոյն մերոյ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 37։)

Անարգող եղեալ դիցն, եւ մեհենակապուտ. (Ճ. ՟Ա.։)

Կարդարցէ՛ք զթեկղ մեհենակապուտ դիցն. (Ճ. ՟Գ.։)

ἰερόσυλος sacrilegus. Կապտիչ կողոպտիչ սպասուց մեհենին. գողացօղ նուիրական իրաց. մեհենազերծ. տաճարակապուտ. սեղանակապուտ.


Մեհենային

adj.

cf. Մեհենական.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կայ ներքնագիրս այս նուիրական մեհենային գրովք. (Պտմ. աղեքս.։)


Մեհենանի

s. pl. heathen temples.

· Calfa

NBHL (1)

Երթան ի հեթանոսս, եւ խորտակեն զմեհենանին (կամ ըզմեհեանին). (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Մեհենաշէն

adj.

temple building.

· Calfa

NBHL (2)

Շինօղ մեհենից. մեհենազարդ.

Շինել շինէին (զաշտարակն) ի պաշտօն դից անձանց իմն՝ անուն մեհենաշէն կապեալ դիւաց առ իւրեանց որդիսն թողուլ. (Ագաթ.։)


Մեհենապան

cf. Քրմապետ.

· Calfa


Մեհենապետ

cf. Քրմապետ.

· Calfa

NBHL (2)

Պետ մեհենից եւ մեհենակալից. քրմապետ.

Պողեմոն մեհենապետ ... ասէ մեհենապետն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մեհենասէր

adj.

fond of temples.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրօղ մեհենից. մեհենազարդ.

Առ այլովք դիցապաշտ մեհենասէր թագաւորօք. (Բուզ. ՟Դ. 3։)


Մեհենատեղի

s.

place where heathen temples are built.

· Calfa


Մեհենատուն

s.

heathen temple.

· Calfa


Մեղանամ, ացայ

vn.

cf. Մեղանչեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Յորժամ մեղանամք մեք կամ այլք, յայնժամ միայն տրտմելն բարի է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)

Առաւել չարագոյն է, որ ընդանոյն եւ ջերմին (այսինքն ջերմ սիրելւոյն) մեղանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)

ἀμαρτάνω pecco. Մեղանչել. որպէս անկանիլ ի մեղս, եւ որպէս վնասել ումեք.


Մեղկանամ, ացայ

vn. fig.

to soften, to become loose, to slacken, to mollify, to loosen;
to become effeminate, to give oneself up to softness or effeminacy.

· Calfa

NBHL (1)

μαλακύνομαι mollior, mollesco, langueo, remittor ἑκλύομαι dissolvor. Մեղկիլ. մեղկ լինել. թուլանալ. լուծանիլ. թուլնալ.


Մեղմագնաց

adj.

slow-paced.

· Calfa

NBHL (4)

Ուր իցէ մեղմ գնացք. հանդարտաքայլ.

Մեղմագնաց եւ հանդարտագնաց ոտիւք. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։)

Սողելով մեղմագնաց քայլիւք մերձեցան ի պարիսպն. (Ճ. ՟Ա.։)

Կէսքն երագընթաց գնացիւք հասանեն միմեանց, եւ կէսքն մեղմագնացիւքն յամեն եւ անագանեն. (Շիր.։)


Մեղմանամ, ացայ

vn.

to grow mild, to be softened, to become moderate or temperate;
to diminish, to abate, to relent.

· Calfa

NBHL (2)

Նմա պա՛րտ է աճել, եւ ինձ մեղմանալ. (Յհ. ՟Գ. 30։)

ἁναπαύομαι requiesco, sedor, mitigor ἑλαττόομαι minuor, diminuor. Մեղմ լինել. հանդարտել. զիջանիլ. ցածնուլ. նուազիլ. յետնիլ. կակղնալ, ինջնալ.


Մենաբնակ

adj.

living alone.

· Calfa


Մենազինիմ, եցայ, նեալ

vn.

to be armed or accoutred lightly;
to be armed at all points.

· Calfa


Մենախօսութիւն, ութեան

s.

an aside, words spoken aside;
monologue.

· Calfa


Մենակեաց, կեցաց

cf. Միայնակեաց.

· Calfa

NBHL (6)

Միայնակ, միայկ. մինակ.

Յորժամ ինձ մենակ աշխատէիր, ես հոգայի զքեզ. (Վրք. հց. ձ։)

Մենակեաց, անապատակեաց։ Առաժնորդ մենակեցաց։ Լնոյր զամենայն անապատս մենակեցօք. (Բուզ. ՟Զ. 6. 15։)

Զմենակեցացն պարս, զորս ոչ արժէ աշխարհս. (Կիւրղ. խչ.։)

Եւ Միակեցական. առանձնական.

Բազմաց ի մէնջ մենակեաց բնակութիւն հաճոյ թուի. (Վեցօր. ՟Ը. յն. հրաժարականն եւ առանձնականն։)


Մենակերպ

adj.

monotonous.

· Calfa


Մենակերպութիւն, ութեան

s.

monotony, sameness.

· Calfa


Մենակեցութիւն, ութեան

s.

solitary life, solitude;
lonesomeness.

· Calfa

NBHL (2)

Եկն անդստին ընդ նմին ի բնէ գազանութիւն առիւծու, եւ մենակեցութիւն. որ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ տոհմակցի իւրոյ, այլ զվայրենամիտ յեղուզակութիւնն զմենակեցութիւնն սիրէ. (Վեցօր. ՟Թ։)

μοναστικόν τῆς ζωῆς vivendi ratio solitaria. Առանձնակեցութիւն. առանձինն բնակութիւն.


Մենակռիւ

adj.

cf. Մենամարտ.

· Calfa

NBHL (2)

Մենամարտիկ. ըմբիշ.

Մենակռիւ մենամարտիկ։ Գիշերամարտ մենակռիւ. (Ագաթ.։)


Մենաճիւ

adj.

hoofed, having hoofs.

· Calfa

NBHL (1)

Միաճիւք կենդանեացն արագագլորք են. եւ հաստատագոյն երկաճիւքն՝ միւսոյ օգնական մատչելով կճղակացն. (Իրեն. առ Լեհ.։) որպէս յն. μονώνυξ, μονόνυχος ... unicae ungulae, solidas ungulas habens.


Definitions containing the research նա : 10000 results

Աւանդագիտութիւն, ութեան

s.

knowledge of traditions.

· Calfa

NBHL (2)

Տեղեկութիւն աւանդութեանց, եւ տենչ դիտելոյ զխորհուրդ բանիցն աւանդելոց ի նախնեաց.

Այս աւանդագիտութեան (վասն ծագման աստեղն յակոբայ) սպասեալ մնային մոգքն. (Զքր. կթ.։)


Աւանդապահ, աց

cf. Աւանդակիր.

· Calfa

NBHL (5)

Պահօղ զաւանդն ընչից, կամ օրինաց, ուխտից, եւ այլն. եւ Որ ինչ հայի ի հաւատարմութիւն նորին.

Աւանդապահքն տային ցմիմեանս մինչեւ ի յովաննէս. զի ի նա հասեալ էր յառաջին նախնեացն իբրեւ յաւանդապահ. (Ագաթ.։)

Երկիւղած ի տեառնէ Աստուծոյ, յոյժ աւանդապահ պատուիրանաց նորա. (Բուզ. ՟Դ. 3.)

Կանոնական սահմանաւ զմեզ պարսպեալ զգուշացուցին նոցին աւանդապահք. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ոչ եղեն աւանդապահք, այլ օրինապահք. (Լմբ. առ լեւոն.) իմա՛, ոչ պահօղ մարդկային աւանդութեանց եւ խտրանաց։


Աւանդառու, աց

adj.

that has received a deposit, depositary, trustee.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի հաւանակցութիւն միմեանց խոնարհէին, աւանդողաւն եւ աւանդառուաւն. (Սարկ. մարդեղ.։)


Աւանդատու, աց

adj.

that deposits;
who has given, who is the author of a tradition.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուրս (կամ աւանդատուս) հասուցանել մարթասթեն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Աւանդեմ, եցի

va.

to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.

· Calfa

NBHL (8)

ԱՒԱՆԴԵՄ կամ ԱՒԱՆԴԻՄ. որ եւ ԱՒԵՄ, կամ ԱՒԻՄ. Յաւիւն հարկանիլ. իբր ցնորեալ աստանդիլ. մոլեդնիլ. παροιστρέω. oestro captus insanio (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի, զայրանալով զայրանալ լծընկէց լինել).

Զաւանդն՝ զոր աւանդեցաւ նմա։ Որպէս աւանդեցին մեզ։ Ես ընկալայ ի տեառնէ, զոր եւ ձեզն աւանդեցի։ Աւանդեսցես զնա որդւոյ քում ի խրատ։ Աւանդեաց իւրոց հնազանդելոցն խորհուրդս եւնուէրս. եւ այլն։

Աւանդելի է նորագունիցն զուսումնականն. (Սահմ. ԺԶ։)

Որ ինչ իմաստութեան են ջան, փոյթ յանին կալան աւանդել յունաց. (Խոր. Ա. 1։)

Զոր ի ներքս ի գերեզմանիդ աւանդեցէք։ Այնչափ մեծարեաց զդանակսն գայլախազեայ, մինչեւ ընդ իւր աւանդեաց ի թամնաքարի. (այսինքն յանձնեաց գնել). (Եղիշ. թղմ. եւյես։)

Որ ապականացու աւանդեալ (զմարմինս՝) անեղածս ստանաս. (Նար. ԿԳ։)

ԱՒԱՆԴԵԼ ԶՈԳԻ. Յանձն առնել ի ձեռս Աստուծոյ զհոգի իւր. հանել զհոգին. վախճանիլ. փոխիլ ի կենաց. հոգին տալ. ճանընը թեսլիմ էթմէք, թէսլիմ օլունմագ.

Չարախօսէս զեփրեմայ իբրեւ զաւանդող երնջի ստահակութիւն մոլորէ. այս է, զի զօրինացն լուծն անարգեաց. (Սեբեր. Ժ։)


Աւանդութիւն, ութեան

s.

consignment, deposit;
tradition.

· Calfa

NBHL (6)

παράδοσις traditio, δόγμα decretum Աւանդելն, աւանդիլն, եւ աւանդեալն բան. որպէս վարդապետութիւն, ուսումն, օրէնք, պատուիրան, սովորուիւն եւ այն. եւ այն՝ աստուածային, առաքելական, կամ եկեղեցական, կամ մարդկային՝ գովելի կամ պարսաւելի. որ ինչ ի նախնեաց փոխանցեալ իցէ առ յետինս՝ որդւոց յորդիս.

Պինդ կալարուք զաւանդութիւնս՝ զոր ուսարուք եթէ բանիւ, եւ եթէ թղթով։ նախանձախնդիր էր իմոյ հայրենի աւանդութեանցն։ Ունիք զմարդկան աւանդութիւնս.եւ այլն։

Զաւանդութիւնս հարցն սրբոց (գրաւորս)։ Ընդունայնախօս աւանդութիւնք. (Կորիւն.։)

Զհնոյն օրինաց, եւ զնորոյս աւանդութեան։ Զայս աւանդութիւն խոստովանութեան. (Նար.։)

Տօնից կամ այլ ինչ աւանդութեանց եկեղեցւոյ զանազանութիւն։ Նորաձեւ աւանդութիւնք. (Շ. թղթ.։)

Անդ առնոյր զաւանդութիւն իշխանութեան քահանայութեան, մարգարէութեան, եւ այլն. (Ագաթ.։)


Աւանդումն, ման

s.

cf. Աւանդութիւն;
— հոգւոյ, commendation of the soul.

· Calfa

NBHL (1)

Աւանդելն, իլն. յանձն առնելն, մանաւանդ զհոգի.


Աւանիկ

adv.

see there, see here;
here is, there is.

· Calfa


Աւաչ, ոյ, ի

adj.

voice, sound;
melody, harmony;
— ասեմ, to sing.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԱՉ կամ ԱՒԱՋ. Ձայն, հնչիւն, մանաւանդ եղանակաւ որպէս երգ, քաղցրաձայնութիւն. մրմունջ. (նոյն բառ է տճկ. ավազ, ավազի, հավա, եւ լտ. վոօքս, իտ. վոչէ. սանս. վաչա։) ձան.


Աւաչական, ի, աց

adj.

tender, mild.

· Calfa

NBHL (1)

Մրմնջական. եղանակաւոր.


Աւարաբաշխ

adj.

that distributes the booty.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գտանիցեն զնա աւարաբաշխք. (Դտ. ՟Ե. 30։)


Աւարաբար

adv.

with plunder.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն եհաս նա ի քաղաքն յայն, եւ խնդրէր առնուլ աւարաբար. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 3։)


Աւարամասն

s.

portion of plunder.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսաժողով բանակին աւարմասն առեալ զողորմութեանցն Աստուծոյ բերումն. (Ճ. ՟Գ.։)


Աւարառու, ռուաց

adj.

plunderer, depredator, freebooter, marauder.

· Calfa

NBHL (2)

Որասեմ կիւրոսի իմաստնանալ. ակիղաս ասէ, եթէ որ ասեմ կիւրոսի աւարառուիդ իմ. (Ոսկ. ես.։)

Այլեււ լցեալք երեււույթանային աւարառու եւ յորդառատ շահիիւքն. (Պիտ.։)


Աւարառութիւն, ութեան

s.

sack, pillage.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ զաւարառութեանցն կարեն յինքեանս բերել մրցանակ. (Պիտ.։)


Աւարեմ, եցի

va.

to make booty;
to sack, to pillage, to ravage.

· Calfa

NBHL (2)

σκυλεύω, πορθέω. depraedor, spolio, devasto եւ այլն. Աւար առնուլ. յաւարի առնուլ. աւար հարկանել. յափշտակել. կողոպտել. Տես (Յես. ՟Ը. 27։ Օր. ՟Ի՟Ա. 10։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 19։ ՟Լ. 24։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի. 25։)

Ընդ աւարողի գերել զմիտս ամենեցուն ի հնազանդութիւն Քրիստոսի։ Աւարող ժողովումն. (Պիտ.։)


Աւարտաբանութիւն, ութեան

s.

epilogue, concluding discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէսի խորենացւոյ աւարտաբանութիւն մերոց հայրենեաց. (Խոր. ՟Ա. 1. ի վերնագրի։)


Աւարտահասակ

adj.

having a finest shape.

· Calfa

NBHL (1)

Զաւարտահասակ գիտակն իւր եււս առաւել փայլուն եւ պաղպաջուն զգեստիւք պճնաւորեալ. (Յհ. կթ.։)


Աւարտեմ, եցի

va.

to terminate, to finish, to end, to complete, to consummate, to close, to conclude, to make an end.

· Calfa

NBHL (4)

Աւարտեսցես զպէտսն դուզնաքեայ ի վերայ բանիւ (այսինքն վերջաբանութեամբ)։ Բազմազան հալածանօք (զկեանս) աւարտեալ. (Պիտ.։)

Բանաւոր իմացուածովք աւարտել զբանսն. (Խոսր.։)

Զամենայն ի լրումն ածեալ աւարտեաց։ Հրաման սոսկալի կամացն հօր յորդին աւարտեալ։ Շաղկապեալ աւարտեցաւ ի մի բոլոր լրութիւն։ Ո՜վ որքան մեծ է ի քեզդ աւարտեալ խորհուրդ սը՛րբուհի. (Նար. խչ. եւ կուս։)

Ամենայն ընթացք շաւղաց իւրոց յոչինչ աւարտի. (Կլիմաք.։)


Աւարտումն, ման

s.

termination, term, end, completion.

· Calfa

NBHL (2)

Պատուհաս իմոցս պարտուց առանց աւարտման ունի զսահման։ Ի նոյն գիր բերեալ զաւարտումունս տանցն։ Մինչեււ ի լրումն աւարտման բանիս։ Ի յաւարտումն եւրոպէի։ Աւարտումն ամանակի։ Ամբարձար ի կատար աւատման վերնայինն երկնի. (Նար.։)

Զի եւ թիւն ինունցն քահանայապետութեանց առցէ զաւարտումն. (Շ. բարձր.։)


Աւարտուն

adj.

ended, finished.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ր աւարտուն, եւ ո՞ր անաւարտ։ Աւարանոց եւ անաւարտից. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Աւաքեմ, եցի

va.

to cure, to deliver from sickness;
cf. Հաւաքեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Անդէն աւաքէր զդա ի բորոտութենէ իւրմէ ... Աւաքեսցես զդա ի բորոտութենէ իւրմէ ... Աւաքեսցէ զբորոտութիւնս. (Դ. Թագ. Ե. 3. 6. 7. 11.) ուր յօրինակս ինչ գրի եւ ԱՒԱՔԵՑՈՒՑԱՆԵԼ։

Երկնային պտուղ աւաքեալ արարէք. (Բրս. ողորմ.։)


Աւել, ի, աց

s.

broom;
hair or feather broom;
brush;
coat-brush;
— ածել, to sweep;
to brush;
to dust.

· Calfa

NBHL (2)

σάρος scopae, verriculum Խուրձ Ճիւղից բուսոց ի մաքրել զփոշի զաւելորդս եւ զաղտեղութիւնս գետնոյ, կամ յատակի բնակութեանց.

Զաշխարանաց (կամ զապաշաւանաց) աւելըն կապեալ, զեկեղեցիս ի մեղաց մաքրեալ. (Գանձ.։)


Աւելաբանութիւն, ութեան

s.

pleonasm, redundancy of words.

· Calfa

NBHL (1)

περισσολογία sermo supervacuus Աւելորդ բան կամ խօսք. ընդունայնաբանութիւն, զրախօսութիւն. աւելորդաբանութիւն, փճախօսութիւն.


Աւելագոյն

adj.

very abundant, much.

· Calfa

NBHL (5)

Ունի իմն ծերութիւն, իմաստութիւն, ժամանակաւ եւ հմտութեամբ աւելագոյն. (Ոսկիփոր.։)

Մի՛ նախանձել ընդ շնորհս ընկերին, եթէ աւելագոյն ինչ ունիցի քան զնա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)

Օգուտ շահի աւելագոյն ստանալ. (Ագաթ.։)

Զբանաւոր ազգն աւելագոյն պարգեւօք պատուեալ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 51։)

Նոցա ասէ աւելագոյն խնամ առնիցէք ճանապարհացն։ Եւս աւելագոյն պատժոյ արժանի է. (Ոսկ. ես.։)


Աւելախօս

adj.

cf. Աւելաբան.

· Calfa

NBHL (1)

περισσόλογος multo sermone utens Զրախօս ունայնաբան. փճախօս.


Աւելածու, աց

s.

sweeper.

· Calfa

NBHL (2)

Եղէց լուացօղ ոտից ձերոց, եւ աւելածու վանացս. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Վիճակ տաճարին աւելածուաց է այս։ Զքսան նախ առաջին տասներորդն՝ տայ աւելածուաց տաճարին։ Իսկ զտասներորդին տասներորդ հրամայէ դարձեալ աւելածուաց՝ նախնիս հանել դեր ի վերոյ եղելոյն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)


Աւելաստաց, ից

adj.

avaricious, greedy.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՒԵԼԱՍՏԱՑ ԱՒԵԼԱՍՏԱՑՈՒ. πλεονέκτης avarus, avidus, fraudator Ստացօղ աւելորդաց, եւ յաւելորդս ձկտեալ ի ստանալ, ագահ. յափշտակօղ.

Կամի Աստուած ի հաւասարութեան կալ աւելաստացին առ նուազեալն. (Շ. մտթ.։ Տօնակ.։)

Սեղանակապուտ եւ աւելաստացու վաճառողացն. (Անան. եկեղ։)

Բռնաւորք եւ աւելաստացուք. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Աւելաստացութիւն, ութեան

s.

acquisition of superfluous things, avidity.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ քան զամենեսին՝ որք ի զօրութիւն, յիւրմէ առաւելաստացութենէ ձեռնհաս եղեալ՝ յամենայն կամս վայելեաց. (Փիլ. նխ.։)


Աւելի, լւոյ, լեաց

s.

adj. adv. exceeding, superfluous;
more, ahove, beyond;
աւելեաց բանք, exaggeration;
աւելեաց, the five epagomene days of the Armenian calendar.

· Calfa

NBHL (8)

Աւելի տանջանք քան զամենայն մարդկան. (Ագաթ.։)

Յաղագս անչափին եւ աւելւոյ։ Ոչ դուզնաքոյ, եւ ոչ աւելւոյ նիւթոյ պէտք էին աշխարհի առ կազմութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Հարիւր դահեկանի, եւ թերեւս եւ՛ս աւելոյ։ Նոցայն աւելիք էին, եւ սորայս կարեւորք։ Ի բազմութենէ աւելեաց եւ՛ս վաղնջուց (այսինքն ի յոլովից հնագունից). (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)

Գրեթէ ըստ ամենայն ախտից, կամ ըստ աւելեաց (այսինքն յոլովից) այլայիլ պատահեաց մեզ. (Արիստ. շարժ.։)

Բազմացուցանէ յերեսնաւոր, կամ թէ յեւ՛ս աւելի ի հարիւրաւորն. (Պիտ.։)

առնէ զնոսա աւելիս ի կենաց իւրեանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ.) կա՛մ ընթերցի՛ր ատելիս, կամ իմա՛ անպէտ եւ անշահ։

Թողում ըզհինգ թիւ աւելեացն անքննական. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Ըստ կարի աղաչանաց զանուն տեղւոյն փոխեցաք յիւր աւելի անունն (այսինքն կոչեցաք վանք գլակայ, որ էր մականուն զենոբայ). (Զենոբ.։)


Աւելորդ, աց

adj. s.

exceeding, redundant, superfluous, too much;
rest;
—ք որովայնի, excrement.

· Calfa

NBHL (8)

περισσός, -όν, πλεονάζων redundans, superfluus Աւելի քան զպէտս. յաւելեալն քան զարժանն. անկարեւոր. ումպէտ. ընդունայն. անդէպ. էւելորդ, փուճ.

περισσόν quod superfuerit, residuum Յաւելեալ մասն. մնացորդ. էւելցածը, էւելցուքը, մնացածը.

περισσός, -όν impar Թիւն միակ, եւ ամենայն թիւն միութեամբ առաւելեալ քան զզոյգն. այսինքն ո՛չ դար, այլ՝ կոճատ. թէք.

Աւելորդ բոյս։ Զաւելորդս իրաց քան զկարեւոր պիտանացուս։ Աւելորդացն տռփանօք։ Ոչ ի յաւելորդացն մանաւանդ քան ի հարկաւորացն. (Պիտ.։)

Առագաստք, վարագոյրք, եւ այլ եւս աւելորդ ամենայն գործոյ նորա։ Աւելորդ աւարին, կամ մանանային, փեղկին։ Աւելորդն գաղաադու։ Աւելորդ ոսկի նուիրացն։ Աւելորդքն զտեղի առին։ Զաւելորդս ժողովրդեանն զմնացեալս ի քաղաքին.եւ այլն։

Եւ իբր Ի դուրս մնացեալ. անբաժ.

Աւելորդ եւ կատարեալն. իսկ դարն, եւ այլն։ Աւելորդքն ընդ դարսն համաբանեցին։ Մի ըստ միոջէ ի միակէն աւելորդք։ Ի դարէն եւ ի կոճատէն, կողմանաւորս ունելով դարին զնիւթական տեսակն, եւ աւելորդին զգործական տեսակն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 49. 61. եւ այլն։)

Եւ աւելորդ ի նոցանէ՝ որդեա՛կ իմ զգո՛յշ լեր ի ստանալոյ գիրս բազումս. (Ժղ. ՟Ժ՟Բ. 12.) ուր այլք իմանան որպէս մակբայ զգո՛յշ լեր բայիս, ի մեզ կարծի լինել եւ իբր նխ. թո՛ղ զի այլք այլազգ կետադրեն։


Աւելորդութիւն, ութեան

s.

redundance, superfluity.

· Calfa

NBHL (3)

Աւելորդութիւն (են) ամենայն բանք ձեր. (ՃՃ.։)

Բանաւորքս քան զդայականս են գերագոյն՝ առաւելեալ քան զնոսա աւելորդութեամբ բանի. (Դիոն. ՟Աստուածայ։)

Յորժամ մարդկաբար ինչ խօսի, իբրեւ աւելորդութեամբ զայս դնէ. այսինքն անչափ խոնարհութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Աւետաբան

adj.

that gives, firings good news.

· Calfa

NBHL (1)

Ունակ բանից աւետեաց. աւետարանիչ.


Աւետաբանեմ, եցի

va.

to give, to announce good news.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր մարդարէն ի դէմս մեր աւետաբանեաց, արի՛ երուսաղէմ. (Անան. ի պետը։)

Հրեշտակապետն աւետաբանելով։ Տեսլեամբ հրեշտակի աւետաբանել (կր). (Ճ. ՟Գ.։) (Տօնակ.։)


Աւետաբեր

adj.

that brings good news, messenger.

· Calfa

NBHL (2)

Ծառայ էր աւետաբերն (հրեշտակ). (Անան. ի յհ. մկ.։)

Խնամածութիւն հօր աւետաբեր լինէր. (Պիտ.։)


Աւետագիր

s.

copy or writing of good news;
a. that writes goodnews.

· Calfa

NBHL (2)

Կործանման մահունախաժաման մեծ աւետագիր. (Կորիւն.։)

Կորածանման մահու նախաժաման մեծ աւետագիր. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Աւետագրեմ, եցի

va.

to write good news.

· Calfa


Աւետագրութիւն, ութեան

s.

writing of good news.

· Calfa


Աւետատու

cf. Աւետապարգեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Կենաց յարութեան ես աւետատու. (Նար. խչ.։)


Աւետարան, աց

s.

Gospel;
պատմել, քարոզել զ—, to preach the -.

· Calfa

NBHL (5)

εὑαγγέλιον evangelium Ընդունարան աւետեաց. որպէս մատեանն մարդեղութեան որդւոյն Աստուծոյ, եւ տնօրինական գործոց եւ աւետաւոր քարոզութեան նորա, գրեալ ի չորից աւետարանչաց հոգւո սրբով.

Ի տան՝ յորում աւետարան եդեալ կայ, ոչ համարձակի մտանել սատանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Աւետարանումն գալստեանն Քրիստոսի. աւետաելից քարոցութիւն Քրիստոսի եւ առաքելոց. հաւատք՝ եւ վիճակ նորոյ օրինացս.

Ապաշխարեցէ՛ք եւ հաւատացէ՛ք յաւետարանն։ Որ կորուսցէ զանձն իւր վասն աւետարանին, ապրեցուսցէ զնա։ Զոր պաշտեմն հոգւով իմով յաւետարանի որդւոյ նորա։ Տէր հրամանեն՝ յաւետարանէ անի կեալ.եւ այլն։

Քրիստոսեան աւետարանն՝ կեանս է ամենեւին։ Քո կտակն աւետարան է (այսինքն ընդունարան ամենայն աւետեաց). (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Խ՟Գ։)


Աւետարանեմ, եցի

va.

to give good news, to announce;
to evangelize, to preach the Gospel.

· Calfa

NBHL (3)

Շրջէին աւետարանէին զբանն. (Գծ. ՟Ը. 4. եւ այլն։ Հելլենաբանութեամբ ասի.)

Բարութիւնս աւետարանես։ Աւետարանեմ ձեզ ուրախութիւն մեծ։ Եւ այս են աւետիքն, զոր աւետարանեաց նա մեզ, զկեանսն յաւիտենականս։ Աւետարանել աղքատաց առաքեաց զիս։ Աղքատք աւետարանին։ Աւետարանեցէք օր ըստ օրէ զփրկութիւն նորա.եւ այլն։

Զտուողին զօրութիւն՝ ամենահնար աւետարանէ։ Ճայթմամբ իմն աստոածայնով աւետարանէ. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Աւետարանիչ, չի, չաց

s.

evangelist.

· Calfa

NBHL (5)

εὑαγγελιστής evangelista Աւետարանագիր, եւ քարոզ աւետարանին.

Բանին կենաց կանուխ քարոզ եւ աւետարանիչ, սուրբդ մատթէոս։ Ցուցեր աւետարանիչ զորդիսն որոտման. (Շար.։)

Փիլիպպոս շրջեալ աւետարանէր ամենայն քաղաքացն, մինչեւ ի գալ նորա ի կեսարիա ... Եկաք ի կեսարիա, եւ մտեալ յապարանսն փիլիպպոսի աւետարանչի՝ ագաք առ նմա. (Գծ. ՟Ը. 40։ ՟Ի՟Ա. 8։)

Տէր աւետարանչացն զանաւելաստացութիւն ուսուցանէր. (Լծ. ածաբ.։)

Սուրբ աւետարանիչ եպիսկոպոսն գնա ի տեղի իւր. (Բուզ. ՟Գ. 10։)


Աւետարանութիւն, ութեան

s.

notification of goodnews;
preaching the Gospel.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանելն՝ ըստ ամենայն առման. որպէս աւետաւորութիւն. աւետումն.


Աւետաւոր, աց

adj.

that has, firings good news.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ նա աւետաւոր է։ Առաքեցին շուրջանակի աւետաւորս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 26։ ՟Ա. Թագ. ՟Լ՟Ա. 9։)

Աւետաւոր համբաւ, կամ ժամանակ. ձայն. յիշատակ. բան. վարդապետութիւն (Քրիստոսի աւետարանական). (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Բ։ Սկեւռ. յար. Եւս. քր. ՟Բ։)

երկնչել ի սպառնալեացն, եւ ցանկալ աւետաւոր բարւոյն։ Հանդիսացեալ յառաքինութեան մրցմունս աւետաւոր յարութեամբն. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ե։)


Աւետաւորեմ, եցի

va.

to give, to bring good news, to announce.

· Calfa

NBHL (2)

Ուրբաթուն ընթերցուածք եւ սաղմոսք խորհրդաբար զմարդն մասնաւոր յարութեամբն աւետաւորեն. (Արշ. ՟Ի։)

Աւետաւորեցաւ աբրահամ՝ ի զաւակի նորա օրհնիլ ամենայն ծագաց երկրի. (Լաստ.։)


Աւետեմ, եցի

va.

cf. Աւետաւորեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սոփոփանոս զուարթարարս ոմանց աւետէ։ Պետրոս աւետէ. (դուք ի վէմն կենաց շինիք. Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. մծբ.։)

Զամբարտաւանուեւեան գալուստն աւետէ սնափառութիւն, (Նեղոս) իմա՛ ըստ յն. ոճոյ՝ զեկուցանէ։


Աւետիք, ետեաց

s.

good news, notification of good news;
երկիր աւետեաց, land of promise;
աւետիս տալ, cf. Աւետեմ;
տօն աւետեաց, Lady-day.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՒԵՏԻՔ. ἑπαγγέλμα, ἑπαγγελία annunciatio et promissio Ըստ հոմաձայնութեան յունին՝ ստէպ դնի ի մեզ որպէս Խոստումն պարգեւաց. զոր օրինակ եւ երկիրն աւետեաց՝ ասի եւ երկիր խոստմանց, կամ երկիր խոստացեալ կամ պարգեւական. Քանզի եւ խոստումն բարեաց է տիրապէս աւետիք ուրախարար.

Սպառանալիս, եւ աւետիս. (Յճխ. ՟Բ։)

Այսօր մեծ աւետիք ադամայ նախաստեղծին տուաւ։ Այսօր ձայն աւետեաց յեւայի գոչեն լսելիս. (Շար.։)

Լուաւ աղեքսանդրոս արքայ զաւետիսն՝ զոր ետ բերել դեմետրիոս առ յովնաթան. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 15։)


Աւերած, ից, ոց

s.

ruin, demolition, destruction, desolation.

· Calfa

NBHL (4)

Զամենայն աւուրս աւերածոյն իւրոյ։ Պղծութիւն աւերածոյն։ Կատարած տացի ի վերայ աւերածոյն։ Կատարած տացի ի վերայ աւերածոյն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 34։ եւ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Զ. 21։ Դան. ՟Թ. 27։)

Եւ այս բազում աւերածի նշանակ է. (Ոսկ. ես.։)

Յօրինել շինել զամենայն զգերութիւնս յաւերածոյն եւ այրեցածոյն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)

ἠ ἕρημος որպէս ռմկ. աւէր, անուանը աւրած կին. Շնացեալ. շուն. սկնդիկ. պոռնիկ.


Աւերակ, աց

adj. s.

ruined, desolated;
ruin, rubbish.

· Calfa

NBHL (4)

ἕρημος, ἑξερημώμενος desertus, desolatus, ἁοίκητος inhabitabilis Աւեր. աւերերալ. անշէն. անբնակ. անապատացեալ. եղծեալ. աւրած, քանդած.

ἑρημία, ἑρήμωσις, ἁφανισμός desolatio, disparitio Աւերեալ տեղի. մնացորդ աւերածոյ. եւ Աւերումն. աւեր.

Ձայն բարբառոյ յանապատի. ոչ միայն աւերակ տեղիսն, այլ յոդիս աւերակս եւ անապատացեալս. (Ոսկ. ես.։)

Եղէ ես որպէս բու յաւերակի։ Լերինք գոչեսցեն աւերակօքն հանդերձ։ Աւերակք շինեսցին։ Բնակիչք աւերակաց։ Տաց զերկիրն յաւերակ եւ յապատականութիւն։ Յաւերակ եղիցի տունդ այդ Դնել զնոսա յաւերակ եւ յանապատ։ Արարաին զերկիր նորա աւերակ.եւ այլն։


Աւերանք, նաց

s. pl. ruin, desolation, ravage, devastation.

· Calfa

NBHL (2)

Վրդովումն աւերանաց։ Յեղծումն աւերանաց բերիլ։ Խուժան աւրեանաց. (Յհ. կթ.։)

Զեգիպտացւոցն աւերանաց մարգարէանայր. (Լաստ. ՟Ժ՟Գ։)