Entries' title containing նա : 6571 results

Հիմնաւորեմ, եցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (7)

Բանակ բարձրելոյն ոտից ի յերկրի աստ հիմնաւորեաց. (Նար. մծբ.։)

Հաստատել զձեզ եւ հիմնաւորել ի նախանձ հաւատոյ. (Ոսկ. ի մելիտ.։)

Զիւրաքանչիւր ոք ճանաչէր՝ նախ քան զաշխարհս հիմնաւորել. (Խոսրովիկ.։)

Զօրացոյց հոգւոյն սքանչելեօք ի կալ անշարժ հիմնաւորեալ. (Համամ առակ.։)

Յորոյ վերայ հիմնաւորեալ է երկիր. (Ոսկիփոր.։)

Զի մի՛ տեղի տացէ (կամ առցէ) հիմնաւորել յանձն՝ բարութեանն. (Լմբ. առակ.։)

Ի սոսա հիմնաւորին ամենայն հաճոյական առաքինութիւնք. (Ի գիրս առաքին.։)


Հիմնափայլեմ, եցի

va.

to found magnificently.

· Calfa

NBHL (2)

Յայսմ քրիստոսազարդեալ հիմնափայլս տաճարի. (Անան. եկեղ։)

Քեւ չափ բնակցութեամբ հիմնափայլեցեր զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս այս. (Շար.։)


Հիմնափոր

adj.

excavating or digging the foundation.

· Calfa

NBHL (1)

Դուք էք գաղատոսք ճարտարք, եւ հիմնափորք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Հինաբար

adv.

like a sea-rover or corsair.

· Calfa

NBHL (1)

Հինաբար յափշտակէին. (Եղիշ. ՟Բ։)


Հինախաղաց ժամանակ

sn.

periodical incursion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հինախաղաց ժամանակէն ոչ ոք կարաց շինել (զեկեղեցի սրբոյն գրիգորիոսի). (Ճ. ՟Գ.։)


Հինածաղիկ, ղկան

s. bot. balsam.

· Calfa


Հինահալած արշաւանք

sn.

aggression, assault by brigands.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխեցին զաթոռ հայրապետութեանն աղուանից ի չորայ քաղաքէ ի քաղաքն պարտաւ վասն հինահալած արշաւանացն թշնամեաց խաչին քրիստոսի։ Մինչեւ ցգետն եփրատ հինահալած արարեալ արշաւանօք զհետ ընթանայր թշնամին։ Հինահալած արշաւանօք տարեալ զնոսա անցուցանէր ընդ գետն. (Կաղանկտ.։)


Հինահար, աց

s.

marauder, plunderer, robber, brigand;
— առնել, to go marauding, to plunder, to pillage, to sack, to ravage, to rifle.

· Calfa

NBHL (3)

Դրժող ըստ աւազակաց եւ հինահարաց. (Տօնակ.։)

Գադ՝ աւազակ հինահար. (Վրդն. ծն.։)

Արարին զնա տինահար. (Եփր. ծն.։)


Հինահարութիւն, ութեան

s.

marauding, plundering, invasion, pillage.

· Calfa

NBHL (3)

Հինահարութեամբ ուղխեալ յաշխարհ հեղեղեն։ Ի գերութեան տանել հինահարութեամբ։ Վարին յաւազակութիւնս, եւ յաւարիցն հինահարութիւնս։ Ի դժնդակ հինահարութենէն զերծեալք. (Պիտ.։)

Ի բազում հինահարութեանց այլազգեացն. (Ճ. ՟Ը.։)

Ի բազում աւերմանց եւ հինահարութեանց կորուսեալ էր. (Ուռպ.։)


Հինամեայ

adj.

hoary, grey-headed;
inveterate.

· Calfa

NBHL (2)

Հնացեալ աւուրբք (չարութեն). հին օղլու հին.

Սատանայ հզօր է, եւ հինամեայ. (Լմբ. սղ.։)


Հինայ, ից

s. bot.

alkanet, red dye;
henna.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

= Արաբ. [arabic word] hinnā «հինայ». այս բառը անցել է նաև շատ ուրիշ լեզուների (al յօդով կամ առանց յօդի). ինչ. գերմ. Hen na-Kraut, սպան. alcanna, alhena, alfena, իտալ. alchenna, ֆրանս. henné, բուլռ. kê-na, ռուս. xнa (Berneker 530), արևել. թրք. ❇ ︎ xina, տճկ. [arabic word] qəna, քրդ. hene, xene ևն, բոլորն էլ նոյն նշանակութեամբ։

Ուղիղ մեկնեց նախ ՆՀԲ։

ԳՒՌ (dialectal) նոր փոխառութեամբ սովորաբար հինա, որից կազմուած են հինադրէք, հի-նադրօնք, հինամօն, հինայտուք, հինայուան, հինայուել, հինահան, հինաւուն։

NBHL (1)

Կացուցանէ պահապանս արքունի ի հինայից թագաւորացն, որ բուն ոստ (այսինքն ոստանիկք) անուանին. որպէս եւ վիրք այժմ սէփէծուլ. պարտի գրիլ, ի հին զարմից, (ըստ Խոր. ՟Բ. 7։)


Հինաւանդ

adj.

barbarous.

· Calfa

NBHL (2)

Պատերազմն, յաղթութիւն հինաւանդին, յաւարի բաժանել. (Ոսկ. ես. ՟Ը։)

ՀԻՆԱՒԱՆԴ կամ ՀԻՆԱՎԱՆԴ. Բառ անստոյգ, ի Հէն ձայնէ, եւ ո՛չ Հին. զի դնի փոխանակ յն. բառիս βαρβαρική այսինքն Բարբարոսական.


Հինգամանակ

gr.

of five feet, pentametrical.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάχρονος quinque temporibus constans pes. Որ ունի ամանակս հինգ ըստ յոյն քերականաց եւ քերթողաց. որպէս ա՛մաբկո՛ւմ. յո՛վսէ՛պոս. ստեփանո՛ս. (Թր. քեր.։)


Մարմնաբանութիւն, ութեան

s.

somatology.

· Calfa

NBHL (2)

Ունէր նշանակել՝ Բան զմարմնոյ կամ ըստ մարմնոյ.

Ոչ որպէս մարմնաբանութիւնս յաղագս մարդկան կարծել (զերիս անձինս), զի մի՛ բազմաստուածութիւն թստ հեթանոսաց իմանայցեմք. ընթերցի՛ր մարմնաբնութիւնս. զի յն. է մարմնաբնապէս կամ մարմնաբուսապէս. այսինքն ըստ մարմնաւոր բնութեան։


Մարմնաբոյծ

adj.

too indulgent to the appetites, carnal, sensual.

· Calfa


Մարմնագեղ

adj.

well shaped.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցիկ մարմնով. ունօղ զգեղ մարմնաւոր.

Տեսանիցես զգլխաւորս քաղաքաց՝ մարմնագեղս, անդամայաղթս. (Ոսկ. ես.։)


Մարմնագոյք

s.

corporeal substances;
creatures, mortals.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնեղէն գոյակք. մարմնաւոր էակք.

Մարմնագոյիցս հոգիաձիր. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Մարմնագործեմ, եցի

va.

to change into flesh.

· Calfa

NBHL (2)

Զկաւն մարմնագործէ (յաչս կուրին), եւ զջուր ի բնութիւն գինւոյ փոխարկէ. (Սարկ. մարդեղ.։)

Ի հոգւոյն սրբոյ եկելոյ առ մարիամ՝ ըստ գաբրիէլի ձայնին՝ մարմնագործեցաւ փրկչականն. (Սարկ. հանգ.։)


Մարմնագործութիւն, ութեան

s.

incorporation, embodiment.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ թէ պիտոյ է՝ ասէ, աստուածաբանիցն բնաւ ի մարմնագործութիւն գալ անմարմնոցն. (Դիոն. երկն.։)

ՄԱՐՄՆԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. Մարմնանալն բանին աստուծոյ, եւ մարդկեղէն գործք նորա.

Հաւատամք, զի ի հոգւոյն սրբոյ կազմութիւն մարմնագործութեան այնորիկ եղեւ։ Որոշել ոչ ուսեալք զմարմնագործութիւնսն՝ բանին միայն, եւ զմարդկայինսն՝ մարմնոյ եւեթ. (Սարկ. հանգ.։)


Մարմնազգած, ից

adj.

clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.

· Calfa

NBHL (9)

Վասն մսապատ մարմնազգած լինելոյս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 16։)

Եկեալ մերձեցաւ առ մեզ ըստ մարմնազգած մարմնապատն լինելոյ. (անդ. 19։)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)

Ոչ ոք ի մարմնազգեստիցս եւ ի հոսանուտ բնութենէս։ Անհնար է մարմնազգեստի սրբութիւն ստանալ առանց մեծի ժուժկալութեան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Ի մարմնազգեստից ազանց՝ անմարմնոցն յաղթեալ ի փառս (սուրբ կոյս). (Տաղ.։)

Նա է աստուած մարմնազգեստ, իսկ մեք մարդիկ հոգեզգեստք։ Երկիր պագանել աստուծոյ մարմնազգեստի. (Աթ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ։)

Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)

ՄԱՐՄՆԱԶԳԱԾ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵԱՑ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՍՏ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՑԻԿ. σαρκοφόρος, σαρκα φόρων carne vestitus, carnem gestans, carniferus. Որ զգեցեալ է զմարմին որպէս ի բնէ մարմին ունօղ, եւ մարմնացեալ, եւ մարմնաւոր.


Մարմնազգեաց, եցից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (9)

Վասն մսապատ մարմնազգած լինելոյս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 16։)

Եկեալ մերձեցաւ առ մեզ ըստ մարմնազգած մարմնապատն լինելոյ. (անդ. 19։)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)

ՄԱՐՄՆԱԶԳԱԾ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵԱՑ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՍՏ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՑԻԿ. σαρκοφόρος, σαρκα φόρων carne vestitus, carnem gestans, carniferus. Որ զգեցեալ է զմարմին որպէս ի բնէ մարմին ունօղ, եւ մարմնացեալ, եւ մարմնաւոր.

Ոչ ոք ի մարմնազգեստիցս եւ ի հոսանուտ բնութենէս։ Անհնար է մարմնազգեստի սրբութիւն ստանալ առանց մեծի ժուժկալութեան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Ի մարմնազգեստից ազանց՝ անմարմնոցն յաղթեալ ի փառս (սուրբ կոյս). (Տաղ.։)

Նա է աստուած մարմնազգեստ, իսկ մեք մարդիկ հոգեզգեստք։ Երկիր պագանել աստուծոյ մարմնազգեստի. (Աթ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ։)

Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)


Մարմնազգեստ, ից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (9)

Վասն մսապատ մարմնազգած լինելոյս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 16։)

Եկեալ մերձեցաւ առ մեզ ըստ մարմնազգած մարմնապատն լինելոյ. (անդ. 19։)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)

Ոչ ոք ի մարմնազգեստիցս եւ ի հոսանուտ բնութենէս։ Անհնար է մարմնազգեստի սրբութիւն ստանալ առանց մեծի ժուժկալութեան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Ի մարմնազգեստից ազանց՝ անմարմնոցն յաղթեալ ի փառս (սուրբ կոյս). (Տաղ.։)

Նա է աստուած մարմնազգեստ, իսկ մեք մարդիկ հոգեզգեստք։ Երկիր պագանել աստուծոյ մարմնազգեստի. (Աթ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ։)

Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)

ՄԱՐՄՆԱԶԳԱԾ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵԱՑ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՍՏ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՑԻԿ. σαρκοφόρος, σαρκα φόρων carne vestitus, carnem gestans, carniferus. Որ զգեցեալ է զմարմին որպէս ի բնէ մարմին ունօղ, եւ մարմնացեալ, եւ մարմնաւոր.


Մարմնազգեցիկ

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (9)

Վասն մսապատ մարմնազգած լինելոյս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 16։)

Եկեալ մերձեցաւ առ մեզ ըստ մարմնազգած մարմնապատն լինելոյ. (անդ. 19։)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)

Ոչ ոք ի մարմնազգեստիցս եւ ի հոսանուտ բնութենէս։ Անհնար է մարմնազգեստի սրբութիւն ստանալ առանց մեծի ժուժկալութեան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Ի մարմնազգեստից ազանց՝ անմարմնոցն յաղթեալ ի փառս (սուրբ կոյս). (Տաղ.։)

Նա է աստուած մարմնազգեստ, իսկ մեք մարդիկ հոգեզգեստք։ Երկիր պագանել աստուծոյ մարմնազգեստի. (Աթ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ։)

Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)

ՄԱՐՄՆԱԶԳԱԾ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵԱՑ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՍՏ ՄԱՐՄՆԱԶԳԵՑԻԿ. σαρκοφόρος, σαρκα φόρων carne vestitus, carnem gestans, carniferus. Որ զգեցեալ է զմարմին որպէս ի բնէ մարմին ունօղ, եւ մարմնացեալ, եւ մարմնաւոր.


Մարմնազգեցութիւն, ութեան

s.

incarnation.

· Calfa

NBHL (5)

Զխնամով եւ տեսչութեամբ մարմնազգեցութիւնն օրինակէ. (Երզն. մտթ.։)

Ճշմարիտ, կամ անհաս մարմնազգեցութեամբ. (Ճշ.։ Ճ. ՟Գ.։)

Զքրիստոսի աստուծոյն իմոյ եւ ո՛չ զմարմնազգեցութեանն զճառսն հետազօտել կարես. (Ճ. ՟Ա.։)

Եսասէ՝ ի մարմնազգեցութեանս՝ խաչի եւ չարչարանաց ճանապարհաւ գնացի. (Գր. հր.։)

σάρκωσις, ἑνσωμάτωσις incarnatio. Մարմին զգենուլն բանին. մարդեղութիւն. խորհուրդ մարմնաւորութեան.


Մարմնազեղծ

adj.

impudic, sensual, libidinous;
impotent, frigid, incapable of procreation.

· Calfa

NBHL (2)

Ընչասէր, կամ մարմնազեղծ, կամ արիւնահեղ։ Թէ ոք ներքինի իցէ, կամ մարմնազեղծ, եւ կեղծաւորութեամբ կին առնէ։ Խառնակէ ընդ ուրուկս, կամ ընդ այլ մարմնազեղծս. (Կանոն.։)

σωματοφθόρος corpore corruptus. Զեղծեալ մարմնով, ըստ պղծութեան, կամ ըստ խօթութեան եւ բնական պակասութեան.


Մարմնազեղծութիւն, ութեան

s.

luxury, licentiousness, lechery, wantonness;
impotence, frigidity.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պոռնկութեան եւ մարմնազեղծութեան։ Եւ էր այն ամենեւին գարշ եւ անսուրբ մարմնազեղծութիւն. (Կանոն.։ Շ. ՟բ. պետ. ՟Ժ՟Է։)


Մարմնախորժ

adj.

pleasing or grateful to the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստմունս մարմնախորժս ի վայելումն կացուցանէին. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Մարմնախորժութիւնք

s.

sensual delights;
pleasures.

· Calfa


Մարմնածածուկ

adj.

hiding, covering the corpse (tomb), or the body (hair).

· Calfa

NBHL (2)

Վազելով շնչովն առ դժոխաբնակ մարդկան շուշան, եւ մարմնովն առ մարմնածածուկ ներքսագոյն դժոխս. (Նիւս. խոստով.։)

Ի տապանի ներծածկիլ մարմնով՝ ի մարմնածածուկ ներքնագոյն դժոխս. (Թէոդոր. խչ.։)


Մարմնածին

cf. Մարմնածնունդ.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԱՐՄՆԱԾԻՆ ԾՆՈՒՆԴ. Ծնունդ ըստ մարմնով. ծնանիլն մարմնով.

Վասն մարմնածին ծննդեան աստուածորդւոյն։ Զմարմնածին ծնունդն պատմէ. (Ագաթ.։)


Մարմնածնունդ

s.

corporeal birth, according to the flesh.

· Calfa


Մարմնակալ, ի

s.

corporal, a fine linen-cloth on which the priest places the chalice at mass.

· Calfa


Մարմնական, ի, աց

adj.

corporeal, bodily;
mundane, worldly;
carnal, sensual.

· Calfa

NBHL (9)

Ի սուրբ կուսէն զծնունդն կրեաց մարմնական։ Փրկեաց մարմնականօքն զմարմնականսս։ Եթէ անմարմնապէս զմարմնականսն կարելի էր կրել քրիստոսի, ընդէ՞ր եւ մարմին զգեցաւ ի կուսէն։ Քրիստոս աստուած մեր, քրիստոս՝ ըստ մարմնական տնօրէնութեանն, որով փրկեցաք, եւ աստուած՝ ըստ արարչական տէրութեանն. (Պրպմ. ՟Է։ Թէոդոր. մայրագ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Խոսր.։)

Վասն մարմնոյն եւ մարմնականացն կրից։ Ախտք ի մարմնականէ եւ յանձնականէ շարժութենէ. (Աթ. ՟Բ. ՟Գ։)

Մարմնական պատերազմ, կամ կռիւ, կամ մարտք, սպառազինութիւնք, կենցաղ, վարք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ե։ Խոսր.։ Շար.։ Վրք. հց. ՟Բ։)

Ի խորտակիլ մարմնական գործոց՝ պայծառանայ յաղթութիւն հոգւոյ. (Նախ. դտ.։)

Անռէ եւ մարմնական օրինակ. այսինքն նիւթական. (Մխ. երեմ.։)

ՄԱՐՄՆԱԿԱՆ. որպէս Մարմնասէր, կապեալն ի նիւթսն աշխարհի. երկրասէր.

Մարմնականքն ընդ երկիր միայն՝ զերկինս ոչ կարեն տեսանել. (Եղիշ. դտ.։)

Բարիս ոչ գործեցաք, զի մարմնական էաք. (Երզն. մտթ.։)

σωματικός corporalis, corporeus σαρκικός carnalis. Սեպհական մարմնոյ. մարմնային. մարմնաւոր.


Մարմնակեր, աց

adj.

carnivorous.

· Calfa

NBHL (4)

Բայց միայն ի յետնոցն ի մարմնակերացն. եւ այսոքիկ նոր մարմնակերքս կերակրին ի կենդանեաց՝ որք ի յերկրէ ճարակին. (Նիւս. բն.։)

Վայրենագոյն քան զգազանս մարմնակեր։ Զմնացեալ քան զգազանս մարմնակեր։ Զմնացեալ մարմինն՝ մարմնակեր թռչնոցն ընկենուլ. (Ճ. ՟Բ.։)

Ի շաղղակերութիւն շուայտէր իբրեւ առիւծ մարմնակեր. (Գէ. ես.։)

Որդանցն ազգ թիւնաւոր եւ մարմնակեր. (Մաշկ.։)


Մարմնակերութիւն, ութեան

s.

use of flesh for food.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջինքն ի մարմնակերութենէ հրաժարեցին. (Փիլ. լիւս.։)

մանք ի ձկանցն կազմեցան հառի ի մարմնակերութենէ. (Նիւս. բն.։)


Մարմնակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.

· Calfa

NBHL (15)

Բան մարմնակից եւ հաղորդ մեզ։ Որ եղեր մարմնակ մեր՝ բայց ի մեղաց. (Արշ.։ Ճշ.։)

Յաղագս յերկնուստ իջանելոյ, եւ մարմնակից մարդկեղէն բնութեանս լինելոյ. (Մամբր.։)

Եղբայր է ձեր՝ եւ մարմնակից։ Միածինն մարմնակից եղեւ ադամայ. (Սկեւռ. ես.։ Տօնակ.։)

Որ մարմնակից եւ պատկերակից մեր եղեալ. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)

Գործակից, եւ ո՛չ մարմնակից ինքեան ունելով զհայր եւ զհոգին. (Ոսկիփոր.։)

Լինել հեթանոսաց ժառանգակիցս եւ մարմնակիցս եւ հաղորդս աւետեացն. (Եփես. ՟Գ. 6։)

Արդարք մարմնակիցք տէրունական մարմնոյն։ Փեսայն քրիստոս ուրախ լիցի առ հարսինն, այս ինքն առ մարմնակից արդարսն. (Ագաթ.։)

Լինել հաղորդակիցս եւ մարմնակիցս եւ կցորդս անճառելեացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)

Ի կրկին նշանակութիւնսդ բերի ասել.

Մերձաւ ո՛ր իմ. վասն զի մարմնակից քրիստոսի եղաք. (Նար. երգ.։)

Եթէ ի վերայ թռչնոց ասաց քեզ ողորմել, առ մարմնակիցսն քանի՞ եւս առաւել. (Եփր. օրին.։)

Փրկելով զմեզ յանմարմին դիւաց, եւ ի մարմնակից դաւողաց. (Խոսր.։)

Կամ Արենակից. ազգական.

Ի մարմնակցացն առնուլ կին որդւոյն. (Վրդն. ծն.։)

Գովեսցի ի դրունս այր նորա.. ... եւ զիւր գլուխն եւ զմարմնակիցն զայրն գովեցէ՛ք ի դրունս քաղաքաց. (Լմբ. առակ.։)


Մարմնակրթանք

s.

gymnastics, athletics.

· Calfa


Մարմնակրթութիւն, ութեան

s.

bodily exercise.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմնակրթութեամբն քամահեցին. զայն՝ որ յոգւոջն է՝ կազմեն զիւրեանց զառողջութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)


Մարմնահատ, աց

s.

anatomist, dissector.

· Calfa


Մարմնահատական, ի, աց

adj.

anatomical.

· Calfa


Մարմնահատեմ, եցի

va.

to anatomize, to dissect.

· Calfa


Մարմնահատութիւն, ութեան

s.

anatomy, dissection.

· Calfa


Մարմնահատօրէն

adv.

anatomically.

· Calfa


Մարմնահար, աց

adj.

impotent, unhealthy, apoplectic, disabled, crippled.

· Calfa

NBHL (3)

Ժողովել զախտաժէտս եւ զուրկունս եւ զմարմնահարս (կամ զմարմնավարս) եւ զամենայն ցաւոտս։ Կաղք եւ կոյրք, եւ մարմնահարք (կամ մարմնավարք), խուլք եւ հաշմեալք եւ ցաւագնեալք. (Բուզ. ՟Դ. 4։)

Խելք թիւրք, մարմնահարք, հիւանդք, անդամալոյծք. (Կանոն.։)

Սրով մաշեցաք առ հասարակ, եւ մարմնահարք եղաք. (Համամ առակ.։)


Մարմնաձեւ, աց

adj.

having a bodily form or figure, corporeal.

· Calfa

NBHL (5)

Էգ ազգն՝ նիւթականն, ախտանայինն, մարմնաձեւն, զգայունն։ Բաղկացութիւն մարմնաձեւ հողեղինագոյն եհաս (այսնիքն ընկալաւ) զգայութիւնն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 8. եւ Փիլ. այլաբ.։)

Զգալեացս, եւ մարմնաձեւից կերպացելոցս. (Դիոն. ածայ.։)

Անմարմին զօրութիւնքն մարմնաձեւ երեւին, այլ ոչ մարմնացան. (Մամբր.։)

σωματοειδής corporis speciem gerens, corporeus. Մարմնատեսակ. մարմնաւոր. մարմնակերպ.

Մարմնաձեւ կերպարանօքն ցուցանեն զիմանալի խորհրդոյն զօրութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Մարմնամարզ, ից

s.

gymnastics;
gymnastic-master.

· Calfa


Մարմնամոլ

adj.

carnal, sensual, voluptuous.

· Calfa


Մարմնամոլութիւն, ութեան

s.

sensuality, attachment to sensual pleasures.

· Calfa

NBHL (2)

Մոլիլն ի մարմինս. մարմնապաշտութիւն, կամ մսամոլութիւն. որովայնամոլութիւն.

(Որդիք հեղեայ) անպարապ լինելով ի մարմնամոլութեանն յղփութենէ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մարմնային

cf. Մարմնական.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնային աչաց։ Մարմնային վնասուք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 52։ եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Բարձօղ արարչին՝ բազկօք մարմնային։ Եւ մաքրելով յախտից մարմնային. (Գանձ.։)


Մարմնանամ, ացայ

vn.

to become incarnate;
to take the human body or nature.

· Calfa

NBHL (9)

Մարմնանալ աստուծոյ։ Տէրն արարածոց մարմնացեալ. (Աթ. ՟Բ. ՟Է։)

Մարմնացաւ մարդացաւ. (Հանգ.։)

Որ միայն մարմնացար վասն մեր ըստ մեզ, զի արասցես զմեզ վասն քեզ. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)

Մարմնանայ մարմինն։ Մարմնացեալդ ի կուսէն. (եւ այլն. Շար.։)

ՄԱՐՄՆԱՆԱԼ. որպէս Մարմնաձեւ իմն լինել. թանձրանալ.

Մարմնացաւ՝ տեսաւ եւ շօշափեցաւ անմարմինն (բանն աստուած), ըստ նմանութեան բանին (մերոյ) որ ի քարտէզն մարմնանայ. (Խոսր. պտրգ.։)

Համբաւ հարազատացն երկոցունց մարմնացեալ մատուցեալ ի կերպ պատկերի դիմաց քարտենի, հասին ի խուժս եւ ի սկիւթացիս. (Նար. խչ.։)

Յայնպիսեացն իբրեւ ի մարմնացեալ դիւաց պարտ էր խոյս տալ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)

σαρκόομαι, σωματόομαι, ἑνσωματόομαι . որպէս եւ մարմնանալն. σάρκωσις incarnari, carne sive corporea natura indui, incarnatio. Մարմին զգենուլ բանին. մարդ եղանիլ. (առեալի բանէ անտի, Բանն մարմինն եղեւ)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անփառութիւն, ութեան

s.

inglorious state, abject condition, vileness, baseness.

· Calfa

NBHL (2)

Դարձուցանէ զփառս յանփառութիւն։ Սնափառութեանն (ընդդէմ դնել) զանփառութիւն. (Յճխ. ՟Է. ՟Ի՟Գ։)

ἁδοξία. ignominia, dedecus, vilitas. Պակասութիւն փառաց. անշքութիւն. անպատուութիւն. անարգութիւն. նուաստութիւն. խոնարհութիւն.


Անփոխ

cf. Անփոփոխ.

· Calfa

NBHL (2)

Ստանալ զանփոխն եւ զհաստատուն. (Սկեւռ. աղ.։)

Յատուկ, որ է անփոխ, մարդոյս է, ծիծաղելն. սոյնպէս եւ ամենայն կենդանեաց բնութիւն անփոխ, որ է յատուկ. որպէս հաջելն շանց է, եւ վրնջելն է ձիոց. (Երզն. քեր.։)


Անփոխադրելի, լւոյ, լեաց

adj.

immutable, not liable to change, invariable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμετάθετος, ἁμετάβολος, ἁνεξάλλακτος. immutabilis, invariabilis, integer servatus. Որում չէ մարթ փոխադրիլ. անփոփոխելի. անյեղլի. եւ Անայլայլելի. անշարժ. հաստատուն.


Անփոխան

adj.

immutable, invariable.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չիք փոխան. անփոխանորդելի. անփոխանակելի. անգին.


Անփոխելի

cf. Անփոփոխ.

· Calfa


Անփոյթ

adj.

negligent, careless, inattentive, indifferent, indolent;
— առնել, — լինել, to neglect, to slight, cf. Անտեսել.

· Calfa

NBHL (7)

Ոչ իբրեւ զանփոյթ եւ զանպիտան կանայս. (Փարպ.։)

Անփոյթ զքոյդ առնել զյօժարութիւն. (Նանայ. յռջբ։)

Եւ ի գոլոյն աստուած ոչ անփոյթ արարեալ. քանզի եկաց մնաց այսպէս բոլորիցս տէր. (Պրպմ. լ.։)

ԱՆՓՈՅԹ ԼԻՆԵԼ. որպէս կր. վերնոյն. Յանհոգս կամ անխնամ թողեալ լինել. եւ Չլինել փութոյ. իհմալ օլունմագ, թէրք օլունմագ.

(Քարեղէն պատկերքն) անփոյթք եղեալք տգեղանան. (Ագաթ.։)

Եւ ἁμελής. qui negligitur, cujus cura non geritur. Ոչ հոգացեալ, անխնամ. զորմէ չառնեմք չառնեմք զփոյթ. թէրք՝ իհմալ օլունմուշ, ինթիմամսըզ.

ԱՆՓՈՅԹ ԱՌՆԵԼ. ἁμελέω. curare non habeo, supersedeo, negligo, contemno. Անտես առնել. զանց առնել. փոյթ չառնել. եւ Անփութութիւն առնել. յուլանալ. հեղգանալ. արհամարհել. չհոգալ, հոգը չըլլալ. իհմալլըգ էթմէք, խօրլամագ. պագմամագ.


Անփոյթութիւն, ութեան

s.

negligence, carelessness.

· Calfa

NBHL (1)

Կարեւորքն յանփոյթութեան են, եւ չպիտոյքն ի բազում խնամակալութեան։ Ցուցանէր զընչից անփոյթութիւն։ Անտի եկեսցուք յընչիցն անփոյթութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։ եւ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։)


Անփորձ, ից

adj.

that does not put to the test;
that is not tried or put to the test;
inexperienced, untried, new;
pure, chaste.

· Calfa

NBHL (12)

Անփորձ գտեալ իշխանական կարգին։ Ոչ եմք անփորձ յայսպիսի աստուածագործակ տնօրէնութեանց. (Լմբ. պտրգ.։)

Անփորձիցն եւ տկարաց։ Անփորձ էր ի խարդախութենէ թշնամւոյն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Զ։)

Մի՛ զիս փորձեր, տէր, ընդ նմին, զանփորձ բարեաց ամենայնին. զփորձեալս ի չարն, եւ ոչ բարին, եւ զանհամբեր անձն ի փորձին. (Յիսուս որդի.։)

Մատնեաց յանփորձ միտս, եւ յախտս անարգութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)

Որոց սկիզբն անփորձ, եւ ամենայնն ի բաց ընկենլի։ Անփորձ եւ աննշանաւոր մահու վճարեսցէ զկեանս. (ՃՃ.)

Յանփորձ եւ յանընտիր բարս։ Անփորձք եւ անարգք. (Փիլ. իմաստն.։)

Որ ամենեւին անփորձ ես ի չարեաց։ Անփորձ յանցանաց. (Նար. ՟Կ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

Անփորձ են յառնէ։ Յանփորձ ամուսնութենէ ծնար զէմմանուէլն. (ՃՃ.)

Եւ երեւիս որպէս զյոբն՝ անփորձդ (այսինքն չեւ փորձեալ ի դիւէ), եւ յետ փորձանացն՝ արդար. (Լմբ. սղ.։)

Մերձենայ ի սոյն անփորձ խորհրդով։ որպէս զանփորձ դատապարտիմ. (Լմբ. պտրգ.։)

Առանց փորձանաց կամ փորձեան. անվտանգ.

ἁπείραστος, ἅψαυστος, ἁθῷος. intentatus, illibatus, expers, indemnis, ἅχραντος, intactus. Ո՛չ փորձեալ ի չարէ. անփորձելի. անպարտելի, ազատ, անկցորդ. անմերձ. անարատ. մաքուր. անշաղախ. կոյս. եւ առաքինի.


Անփորձութիւն, ութեան

s.

want of temptation;
inexperience.

· Calfa

NBHL (2)

Օրինակ գինւոյ անփորձութեանն՝ նոյ. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Եւ Ազատութիւն ի փորձանաց.


Անփութութիւն, ութեան

s.

cf. Անփոյթութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ բնաւին յանփութութեան եղեւ. (Մխ. դտ.։)

Կամ թէ ի տեառնէ եղեւ անփութութիւնն. (Եփր. մնաց.։)


Անփուտ

adj.

not rotten, incorruptible, not liable to decay.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ի փայտից անփտից տապանակն։ Բնութիւն անմարմնոցն եւ իմանալեացն անփուտ եւ անապական եւ տեւող է. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լին.։)


Անփոփոխ, ից

adj. adv.

immutable, invariable, unalterable, uniform, constant immutably, invariably.

· Calfa

NBHL (5)

Անփոփոխ են բարիքն։ Լոյս անփոփոխ։ Անփոփոխ կենաց։ Յանփոփոխ քաղաքին. (Ագաթ.։)

Անփոփոխ ձայնարձակութիւն (հաւու). (Փարպ.։)

Թոյլ տացել մեզ ի մեր աւանդութիւն մնալ անփոփոխ. (Լմբ. ատեն.։)

ἅτρεπτος, ἁμετάθετος, ἁμετάβολος. imutabilis. Որ ոչ փոփոխի. անփոխ։ անյեղլի. անայլայլելի. հաստատուն. անվրէպ. տէյիշմէզ, թէպտիլ օլմազ.

ἁμεταβόλως, ἁτρέπως. immutabiliter. իբր Անփոփոխապէս. անյեղլի օրինակաւ. նոյնպէս միշտ՝ որպէս յառաջն.


Անփոփոխադիր

adj.

cf. Անփոփոխ.

· Calfa

NBHL (2)

Դադարումն եւ կայք յաւիտենականք եւ անփոփոխայեղս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անփոփոխայեղ

adj.

cf. Անփոփոխ.

· Calfa

NBHL (2)

Դադարումն եւ կայք յաւիտենականք եւ անփոփոխայեղս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անփոփոխական, ի, աց

adj.

cf. Անփոփոխ.

· Calfa

NBHL (2)

Դադարումն եւ կայք յաւիտենականք եւ անփոփոխայեղս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Որպէս բնութիւն տուողին անփոփոխական է, նմանապէս եւ տուրքն որ ի նմանէ՝ անփոփոխական է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անփոփոխելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անփոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Բախտի եւ ճակատագրութեան եւ հարկի անփոփոխելւոյ զամենայն ինչ վարկանէին. (Փիլ. նախերգ.։)


Անփոփոխութիւն, ութեան

s.

immutability, invariableness, constancy.

· Calfa

NBHL (2)

Զմիաւորութիւնն յայտ առնէր, եւ զանփոփոխութիւն հրամանացն (ընդ հօր)։ Ի ձեռն ամենայնի ցուցանէ զանփոփոխութիւն էութեանն (ընդ հօր). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։ ՟Բ. 23։)

ἁμεταβλησία, τὸ ἅτρεπτον, ἁπαραλλαξία. immutabilitas, constantia. Անփոփոխն գոլ. անայլայլութիւն. անյեղութիւն. հաստատութիւն. եւ Նոյնութիւն.


Անփտութիւն, ութեան

s.

want of rottenness, incorruptibility.

· Calfa

NBHL (1)

Վէմ յաղագս հաստատութեանն, եւ անշարժութեանն, եւ անփտութեանն. (Տօնակ.։)


Անքակ

adj. adv.

indestructible, indissoluble;
insoluble;
inherent;
indissolubly.

· Calfa

NBHL (5)

Օձիքն շուրջանակի անքակ. (Ել. ՟Լ՟Թ. 21։)

Յանքակ միաւորութիւն յարմարեալ զիշխանականն ընդ խնամականին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Անքակ մնալ ի սէրն՝ որ առ աստուած է։ Անքակ կացցուք ի ճշմարտութեան աւանդսն։ Միշտ անքակ մնասցեն ի վերին իմաստութենէն. (Յճխ.։)

Ի նորայն սիրոյ անքակ մնալ. (Խոսր.։)

cf. ԱՆՔԱԿԱԲԱՐ. ἁδιαλύτως. indissolubiliter. Առանց քակելոյ եւ զատանելոյ. անլուծանելի օրինակաւ. անբաժանաբար. եւ Անյողդողդ. հաստատուն.


Անքակութիւն, ութեան

s.

indissolubility.

· Calfa

NBHL (1)

Անքակութեամբ ընդ նմա բերելով յուխտ միաբանական սիրոյ. (Յհ. կթ.։)


Անքաղաք

adj.

without a city or country.

· Calfa

NBHL (3)

Ագռաւն անտուն է, անբնակ, անքաղաք. (Փիլ. լին.։)

Ինքեանք անտունք եւ անքաղաքք յերկրի, եւ այլոց տունս եւ քաղաքս խոստանային յերկինս. (Եղիշ. յառաք։ տե՛ս եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)

Անգեօղք եւ անքաղաք ընդ ամենայն աշխարհ շրջին. (Ոսկ. ես.։)


Անքայլ

adj.

that does not walk.

· Calfa

NBHL (2)

(Նաւն) անքայլ գնացիւքն թռուցեալ ի վերայ ծովուն. (Ագաթ.։)

Յառաջել անքայլ գնացիւք. (Շ. գանձ վերափոխմ.։)


Անքասքնելի, լւոյ, լեաց

adj.

intrepid, fearless, bold.

· Calfa

NBHL (1)

Անքասքնելի բարուք առընկեցեալ զամենայն, արբոյց փոխանակ կենսականի զմահաշունչն դեղ. (Պիտ.։)


Անքատութիւն, ութեան

s.

indigence, poverty.

· Calfa

NBHL (1)

Փանաքի անքատութիւն. (Թէոդոր. խչ.։)


Անքաւելի, լւոյ, լեաց

adj.

inexpiable, irremis sible, unpardonable.

· Calfa

NBHL (2)

Անարժան քաւութեան. եւ Աններելի.

Եթէ գացի անձն քո անքաւելի եւ անբժշկելի ի կեանս մնացեալ. (Բրս. ապաշխ.։)


Անքէն

adj.

void of malice, not vindictive.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածութիւն անքէն ե, եւ առաքինասէր. (Փիլ. լին.։)

Պաշտին ի զուարթնոց երկնից, որք անքէն եւ աննախանձք են. (Մծբ. ՟Ծ՟Թ։)


Անքթթելի, լւոյ, լեաց

adj. adv.

that does not wink the eye;
without winking, with fixed eyes.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)

Անքթիթ հայելի է. (Եօթնագր.։)


Անքթիթ

cf. Անքթթելի.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)

Անքթիթ հայելի է. (Եօթնագր.։)

Եւ նա հայէր ընդ երկինս անքթիթ աչօք՝ լի զուարթութեամբ. (Պտմ. վր.։)


Անքնին

adj.

inscrutable, impenetrable, hidden, secret.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ստեղծեր զանչափ զանքնին զերկինս ամենայն. (՟Գ. Մակ. ՟Բ. 5։)

Անքննին է այս խորութիւն յւէտ քան զամենայն սրբութիւն սրբոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անքննելի, լւոյ, լեաց

cf. Անքնին.

· Calfa

NBHL (4)

Որ հասանէ անքննականաց. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 24։)

Անքննականն ի քննողաց. (Ագաթ.։)

Ահագին է եւ անքննական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

Զի մի՛ ոք տրտմեսցի, եթէ բնաւ անքննելի թողցուք զսա. (Կլիմաք.։)


Անքննութիւն, ութեան

s.

inscrutability;
want of examination.

· Calfa


Անքուն

adj.

awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.

· Calfa

NBHL (4)

Տեսանէր զնա ամենատես եւ անքուն ակամբ։ Որ անքուն ակամբ պահես զիսրայէլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։) (Շար.։)

Զգիշերն ամենայն անքուն անցուցանել. (Աթ. անտ.։) (Տօնակ.։)

Մաշի հանապազ անքուն՝ ի հոգոցն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

ἁκοίμητος (յորմէ Ակումիտ) ἅγρυπνος, ἅνυπνος. insomnis, non accumbens, non dormiens. Որ ոչ լինի երբէք ի քուն. աննինջ. աննիրհելի. եւ տքուն. տքնօղ. արթուն. մշտազուարթ. զգաստ. անհանգիստ. անխոնջ. քուն չունեցօղ, չքնացօղ. ույումազ. ույգուսուզ.


Անքօղ

adj.

without veil;
without pretext, plain.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չիք քօղ կամ պատրունակ. անաղօտ. պայծառ.


Անօգուտ

adj. adv.

useless, fruitless, vain, unprofitable;
յ—ս, unprofitably, vainly.

· Calfa

NBHL (5)

Յանօգուտ զբօսանաց. (Պիտ.։)

Մի՛ կարծեր անօգուտ ի ժամանակս ժամանակս գոլ գոռոզութիւն. քանզի եւ ոչ պատուհասն անօգուտ է. (Փիլ. նախ. ՟բ.։)

Որ անօգուտ ընդ մարդկան է բնակեալ. (Ագաթ.։)

ἁνωφελής, ἁνόητος, ἁλυσιτελής, ἁσύμφορος. inutilus, μάταιος vanus. Որ չունի կամ չբերէ ինչ օգուտ. անշահ. անպիտան. անպտուղ. ումպէտ. ընդունայն. ֆաիտէսիզ, մէնֆաաթսըզ.

ԱՆՕԳՈՒՏ ՅԱՆՕԳՈՒՏ. ἁχρήστως, εἱς ἁνωφελῆ. inutiliter. Առանց օգտի. յումպէտ. ի զուր. նաֆիլէ, ապէս եերէ.


Անօթի

cf. Նօթի.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ծանրանայ արբեցութեամբ. զուարթութեամբ եւ անօթի գնայ ընդ այն ճանապարհն. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)


Անօսրագոյն

adj.

more or very thin, very subtile.

· Calfa

NBHL (3)

Ծանուցեալ թէ որքան է քոյդ անօսրագոյն խորհուրդ քան զնորայն։ Անօսրագունիւքն (այսինքն գաղտնագոյն մեղօք) խրատեն յանցանել. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Քան զսարդի ոստայն անօսրագոյն եւ կնատագոյն։ Գութն ընդ բազումս բաժանեալ անօսրագոյն տկարացեալ առ մի մի ի նոցանէ անօսրացեալ հասանէ. (Ոսկ. մ. ՟Թ. 9։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

λεπτώτερος, λεπτώτατος, tenuior, tenuissimus, ἀραιότερος, rarior, ἑπαφρότατος, levissimus. Առաւել կամ կարի անօսր (ըստ ամենայն առման).


Անօսրաթեւ

adj.

that has light wings.

· Calfa

NBHL (1)

Անօսր թեւօք, թեթեւաթռիչ. թեւերը բարակ. ինճէ գանատլը.


Անօսրամարմին

adj.

that has a body subtile, thin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնաւորացն՝ են որ թանձրամարմինք են, եւ են որ անօսրամարմինք. (Եզնիկ. ՟Ի՟Դ։)


Անօսրեմ, եցի

va.

cf. Անօսրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Ժամանակաւ անօսրի ծով. (յոփ. ՟Ժ՟Դ. 11։)

(Ի գարնան) անօսրին մաղձք եւ արիւնք. (Ոսկիփոր.։)

Քուն բազում թանձր առնէ զմիտսն. բայց տքնութիւն անօսրէ զնա. (Վրք. հց. ձ։)

ԱՆՕՍՐԵՄ անոսրացուցանել. λεπτύνω, attenuo. Իսկ ԱՆՕՍՐԻՄ. կ. ձ. Անօսրանալ. σπανίζομαι, raresco.


Անօսրիմ, եցայ

vn.

cf. Անօսրանամ.

· Calfa


Անօսրութիւն, ութեան

s.

subtilty, thinness.

· Calfa


Անօրէն, րինի, նաց

adj.

unjust, wicked;
impious;
untoward;
illicit, base;
profane.

· Calfa

NBHL (5)

Կործանումն արանց անօրինաց չար է։ Որ գործէն զանօրէնս. (Առակ. ՟Ա. 18։)

Անօրէն է, որ խոտորի յօրինաց. (Լմբ. սղ.։)

Եղծանել զանօրէն հրաման թագաւորին։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Անօրէն գնացիւք. եւ այլն։

Աստուած այսպէս հրամայեաց՝ անօրէն գոլ մերձենալ հրէի առ այլազգի. (Ոսկ. գծ.։)

ἅνομος, παράνομος, ἁθέμητος , δυσεβής, ἅτυπος եւ այլն. iniquus, nefarius, impius, absurdus եւ այլն. Որ չունի կամ չպահէ զօրէնս. որ ոք եւ որ ինչ է արտաքոյ կամ ընդդէմ օրինաց. անձն կամ գործ անիրաւ. ամպարիշտ, ժանտ, անսուրբ, անտեղի. ոչ օրինաւոր. անկարգ. ինսաֆսըզ, ատաչէթսիզ, զալըմ, նահագ.


Անօրէնութիւն, ութեան

s.

iniquity, malice;
impiety.

· Calfa

NBHL (4)

Ամենայն որ զմեղս առնէ, նա եւ զանօրէնութիւնս առնէ. եւ ինքն իսկ մեղքն անօրէնութիւն է. (՟Ա. Յհ. ՟Գ. 4։)

Անօրէնութիւն (ասի), որ կամ խոտեն եւ անարգեն զճշմարիտ օրէնսն, եւ զչարն կամաւ ողջունեն, եւ կամ գոլով ի մեղսն՝ կամօք հեշտացեալ են ի նոյն. (Լմբ. սղ.։)

Անդէն ի տան պահել (զկոյսն յղի) անօրէնութիւն համարէր. այսինքն հակառակ օրինաց ինչ. (Շ. մտթ.։)

ἁνομία, ἁνόμημα, παρανομία, ἁδικία եւ այլն. iniquitas, legum contemtus. Խոտորումն յօրինաց. գործ ընդդէմ օրինաց. մեղք. յանցանք. չարութիւն. ապիրատութիւն. ամբարշտութիւն.


Անօրինեմ, եցի

vn.

to be iniquitous, to be unjust;
to sin, to transgress.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գերեալ քանդեսցի աշխարհս, եւ սուրբ եկեղեցիք անօրինեսցին. այսինքն անօրինաբար աւերեսցին, եւ այլն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)


Անօրինիմ, եցայ

vn.

cf. Անօրինեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ասացի անօրինաց, թէ մի՛ անօրինիք։ Անօրինեցաւ ժողովուրդն։ Երկիր անօրինեցաւ բնակչօք իւրովք։ Անօրինիք յամենայն ժողովուրդս զայս։ Ոչ անօրինիմք յօրէնս մեր։ Վասն իւր ի քաղաք անդր անօրինելոյ։ Անօրինել ոք յաստուածեղէն օրէնսն դիւրին մի՛ համարեսցի. եւ այլն։ Չանօրինեցայ. այլ զկաթողիկէ եկեղեցւոյ օրէնքն պատուեցի. (Լմբ. առ լեւոն.։)

ἁνομέω, παρανομέω. transgredior legem, impie ago. Վարիլ հակառակ օրինաց եւ կանոնաց. անօրէնութիւն գործել. ամպարշտիլ. անիրաւիլ. խոտորիլ յուղղութենէ. յանցանել. զրկանս առնել.


Աշակերտաբար

adv.

like a scholar or disciple.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտաբար զլսելիսն ի ներքոյ եդեալ պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Աշակերտակից, կցի, կցաց

s.

fellow-student, companion, school-fellow, comrade.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ննոսա նախանձեալ իւրեանց աշակերտակցաց։ Հանդերձ աշակերտակցօքն. (Խոր. ՟Գ. 60. 67։)


Աշակերտեմ, եցի

va.

to hare in tuition, to teach, to instruct.

· Calfa

NBHL (2)

Աշակերտեցէ՛ք զամենայն հեթանոսս։ Որ եւ աշակերտեցաւ իսկ յիսուսի։ Դպիր աշակերտեալ արքայութեան երկնից։ Զի ծանիցես զբանիցն՝ որոց աշակերտեցար՝ զճշմարտութիւնն։ Էր կին ոմն աշակերտեալ (յն. աշակերտուհի). եւ այլն։

Զաշխարհս ամենայն աշակերտեցին. (Նար. առաք.։)


Աշակերտութիւն, ութեան

s.

pupillage;
apprenticeship.

· Calfa

NBHL (3)

Վասն մանկտոյն յաշակերտութիւնն ժողովելոյ։ Ուստի եւ ի մասնաւոր աշակերտութեամբ վիճակ առեալ. (Կորիւն.։)

Տե՛ս դու զխոնարհութիւն առաքելոյն, զի յաշակերտութենէ անտի իւրմէ խնդրէր աղօթս առնել նմա. (Եփր. կողոս.։)

Եկեղեցիք միանձանց, եւ աշակերտութիւնք կրօնաստանաց. (Նար. ՟Հ՟Բ)


Աշակերտուհի, հւոյ, հեաց

s.

school-girl.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրէին զնա աշակերտուհիքն յընչից իւրեանց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)