smoky, fuliginous, sooty.
· Calfa
Հեփեստոս էր ասեն արուեստիւ դարբին. (վասնորոյ) աստուած մրաթաթախ եւ ծխոտեալ կոչէ զնա. (Նոննոս.։)
cf. Մրուր.
· Calfa
Ոչ ելանէ ջուր ի վերայ երկրի, որ պարզէ զմրրութիւն նորա եւ զպղտորութիւն. վասն այնորիկ է դառն եւ աղի (ասեն՝ ծով). (Շիր.։)
cf. Մրուր.
· Calfa
Ոչ ելանէ ջուր ի վերայ երկրի, որ պարզէ զմրրութիւն նորա եւ զպղտորութիւն. վասն այնորիկ է դառն եւ աղի (ասեն՝ ծով). (Շիր.։)
· Calfa
Մրցականք եւ ընթացականք ասին՝ վասն զօրութիւն ունելոյ առնել ինչ դիւրեաւ։ Մրցական մակացութիւն ասի, եւ մարտական. (Արիստ. որակ.։)
cf. Մօտակաց.
· Calfa
Ոչ վասն առաքելոցն, այլ վասն մօտակացաց հրէիցն երեւեցան լեզուքն։ Բազմացն խրախոյսք, մօտակացացն յարգանք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)
assisting, present, neighbouring, near, close to.
· Calfa
Ոչ վասն առաքելոցն, այլ վասն մօտակացաց հրէիցն երեւեցան լեզուքն։ Բազմացն խրախոյսք, մօտակացացն յարգանք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)
near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.
· Calfa
Զմտաւ ածեալ զմօտաւոր ասացեալսն։ Զի արժանի երկնից լինիցիս, արհամարհեա՛ զմօտաւորսս։ Խնդրեա՛ զհանդերձեալսն, զի առնուցուս եւ զմօտաւորսս։ Ոչ եթէ հանդերձեալ բարութեամբքն եւեթ յորդորէ, այլեւ մօտաւորօքս՝ վասն թանձրամիտ լսողացն, որք նախ քան զհանդերձեալսն՝ զմօտաւորսս խնդրեն. (Ոսկ. մտթ.։)
step mother.
· Calfa
Մեր օրէնքս՝ եւ ոչ որդւոյ առնել զմօրուն կին՝ թողացոյց. վասն զի մօր եւ մօրուի անուն ազգակից են ... վասն զի որ յայլոց ի բաց կալ ուսաւ, վասն զի մօրու անուանեցաւ, կարի յոյժ ի բաց կացցէ ի բուն մօրէն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.
· Calfa
Եսայի՝ որ էառ զմիջին յիդ, վասն զի բերանն ի լարման կայ, յայն մէջն վասն այնր յի պիտի, որ թերատ չգայ. են եւ այլ անուանխ՝ որ ունին ի միջին յի, բեթսայիդա, միքայէլ, նաթանայէլ։
Յ. Յերկբարբառդ ոյ, լծորդ է ընդ ո՛ւյ. կամ ի յոլովիլն փոխի ստէպ ի ու. զոր օրինակ գրի յոմանց Թողոյի, Թողոյիր, Թողոյր. իմա՛ հնչելով՝ Թողույի, Թողույիր, Թողույր. այլ նովին հնչմամբ առաւել սովորական է գրել, Թողուի, Թողուիր, Թողոյր. որպէս եւ գոյն, կոյս, լոյս եւ այլն, հնչեն՝ գո՛ւյն, կո՛ւյս, լո՛ւյս, վասն որոյ եւ հոլովին՝ գունոյ, կուսի, լուսոյ. եւ այլն։
cf. Յագուրդ;
satiated, sated, glutted, cloyed, full;
—, ց-, to satiety, to one's fill, to the full;
ց— ուտել եւ ըմպել, to eat and drink one's bellyful.
· Calfa
cf. Յագեցուցիչ.
· Calfa
Այն ինչ՝ որ հոգոց է, վասն անշահ սովորութեան յագելի լինի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
cf. Յագեցումն.
· Calfa
Յագեցութիւնն՝ թշնամանաց սկիզբն։ Մի՛ վասն յագեցութեանցն թշնամանեսցուք։ Յորժամ յագեցութիւնն գնայ, սով տիրէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. յանառակն։)
satiety, surfeit, repletion;
պատառիլ ի յագեցմանէ, to burst with eating.
· Calfa
Յագեցութիւնն՝ թշնամանաց սկիզբն։ Մի՛ վասն յագեցութեանցն թշնամանեսցուք։ Յորժամ յագեցութիւնն գնայ, սով տիրէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. յանառակն։)
to immolate, to offer up, to sacrifice to idols.
· Calfa
Իսկ զհում միսն՝ զոր առնուին. վասն զի յազեսցի, եւ եղիցի նոցա առ ի պէտս կամաց իւրեանց. (Եփր. թագ.։)
audacious, venturesome, overhasty, inconsiderate, imprudent;
precipitately, headlong, furiously, impetuously, rashly, at a venture, or random, audaciously, insolently;
indiscreetly, without discretion or consideration;
— քաջութիւն, impetuous courage;
— խիզախել, to venture headlong, to expose oneself to great peril.
· Calfa
Ոչ եթէ յախուռն եւ յայտնի պատերազմին, այլ հնարիւք։ Ոչ յախուռն ընդ օտարոտիսն հաւատոց խառնիլ։ Ոչ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք, այլ ընդ լկտի մտացն։ Մի՛ վասն մեռելոց ինչ սուգ ունիցիմք վայրապար, եւ մի՛ կենդանեացս ուրախ լինիցիմք յախուռն. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ.։)
for, on account of, for the sake of, in consideration of.
· Calfa
περί, ἔνεκα, ἔνεκεν, διά , ἑπί, χάριν ob, de pro, propter. Աղագաւ. վասն. սակս. ի պատճառս. ի պէտս. ի վերայ. ղ, (պատմական) (ի ձայնէս Աղագ. թ. ըլաճ. դեղ. հնար. ճար. նպաստ) համար. իչին.
Ո՛չ յաղագս իւր մեռաւ, այլ վասն մեր. (Աթ. ՟Ա։)
Յաղագս ձեր մարմնացայ, ձեր աղագու տանջեցայ. յաղագս ձեր թուք առի, վասն ձեր ապտակեցայ. յաղագս ձեր խաչեցայ. (Եփր. գալստ.։)
Ըստ ամենայնի, եւ յաղագս ամենեցուն։ Յաղագս հարց եւ եղբարց մերոց, եւ այլն։ Որ յաղագս մեր մարդկան, եւ վասն մերոյ փրկութեան իջեալ ի յերկնից. (Պտրգ.։ Ժմ.։)
Յաղագս անհարթութեան երեւելեացս խոտորեցուցանելով՝ փոփոխէ ի կայունսն եւ ի մնացականսն. պիտէր թարգմանել՝ ի ձեռն, կամ ընդ, կամ անհարթութեամբ. զի յն. այլեւայլ խնդրով՝ է յաղագս, եւ ի ձեռն. որպէս եւ ի լտ. է ի ձեռն. իսկ յիտալ. է՝ վասն։
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
· Calfa
Ոչ յաղթեմք վասն անչափ բազմութեանն. այսինքն չեմք ձեռնհաս ի գիր անցուցանել զամենեսին. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 14։)
cf. Յաճախագոյնս.
· Calfa
Յաճախագոյն ասեմ զբանս սիրոյն. վասն զի այս է բարի. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Յաճախագոյնս խօսեցան մարգարէքն եւ վասն բանին հաւատոյ. (Իգն.։)
long;
— ամս, ամօք, for a number of years, for many years;
կեցցե՛ս — ամն, may you live many years ! live for ever !
· Calfa
Իբր Յամեալ. կամ ի բառէս Ամ, ամեր՝ իբր ամք, յամս. ուստի եւ ՅԱՄԵՐԱՄ. վասն որոյ ասի Յամայր ամս, իբր յամաց յամս, ընդ բազում կամ ընդ երկար ամս եւ ամանակս. ի բազում ժամանակաց հետէ՝ եւ ընդ բազում ժամանակս. διὰ χρόνου πολλοῦ, διὰ πολλοῦ τοῦ χρονοῦ per vel ad multos annos, post multum temporis.
cf. Յամառիմ.
· Calfa
Եթէ վերին վարիւք անուանեցաւ հրեշտակ, եւ ոչ վասն այսորիկ յամառիմք ինչ. (Եփր. համաբ.։)
Պնդել յամառել վասն այնր։ Յամառեալ քարացեալ սրտիւ։ Կայցէ յամառեալ մինչեւ ի մահ իւր. (Ագաթ.։ Նար. ՟Կ՟Գ։ Շ. ընդհանր.։)
obstinacy, stubbornness, restiveness, self-will, prejudice, perverseness, fanaticism;
stiffness, harshness, tenaciousness, obduracy;
յամառութեաբ, obstinately, wilfully, stubbornly, obdurately.
· Calfa
evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.
· Calfa
evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.
· Calfa
Դուք ինքնին իսկ վկայէք վասն յայտնեաց մերոց, եւ Աստուած վասն գաղտնեաց մերոց. (Եփր. ՟ա. թես.։)
cf. Յանկ.
· Calfa
Այլ նորա աղօթքն յանկ ելանէին, վասն զի փութայր վաղվաղակի ելանել յաշխարհէ. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Յանդգնեցուցանեմ.
· Calfa
Իսկ դեւն լկտեալ յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գրոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)
to render impudent or rash, to embolden.
· Calfa
Իսկ դեւն լկտեալ յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գրոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)
audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.
· Calfa
Յանդգնութեամբ հասեալ էք ի վերայ իմ։ Այր ամպարիշտ յանդգնութեամբ հարկանի ի դիմի։ Յանդգնութիւն նորա խորտակեցաւ։ Առիւծացաւ, որսայր յանդգնութեամբ իւրով։ Արկեր փառս լանջաց նորա (ձիոյ) զյանդգնութիւն։ Դու ինքնին գիտես զյանդգնութիւն ժողովրդեանդ։ Զյանդգնութիւն իւր պահեաց ի հակառակութիւն։ Բարկացաւ տէր Ոզայ, եւ եհար զնա անդ Աստուած վասն յանդգնութեանն.եւ այլն։
apparent, plain, visible, evident;
reproachful, reproving.
· Calfa
Վասն Պետրոսի յանդիմանաւոր վարդապետութեանն՝ վշտակցութեամբ եւ խրատտուութեամբ վասն փրկութեան նոցա. (Նախ. գործ.։)
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
· Calfa
Յանդիմանեաց Աբրաամ զԱբիմելէք վասն ջրհորոյն։ Յանդիմանեաց զքեզ (Աստուած)։ Տէր մի՛ սրտմտութեամբ քով յանդիմաներ զիս։ Որ յանդիմանէ զամպարիշտս, ատեայ զանձն։ Զօրութիւն փորձ յանդիմանէ զանզգամս։ Տկարութիւն անպիտան յանդիմանի։ Ոչ գայ առ լոյսն, զի մի՛ յանդիմանեսցին գործք նորա.եւ այլն։
Դի՛ր առաջի եղբարցս իմոց եւ եղբարցս քոց, եւ յանդիմանեսցեն ի մէջ մեր երկոցունց։ Յանդիմանութեամբ յանդիմանեսցես զընկեր քո, եւ մի՛ ընդունիցիս վասն նորա զմեղս։ Յանկարծ գայր միջնորդ, եւ յանդիմանէր եւ լսէր ի մէջ երկոցունց։ Մի թէ յանդիմանիցէ՞ զԱստուած, եւ տայցէ նմա պատասխանի։ Դատաստան է Տեառն ընդ ժողովրդեան իւրում, եւ ընդ Իսրայէլի յանդիմանեսցի։ Յանդիմանեցայց առաջի նորա, եւ այլն։
reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.
· Calfa
Ուստի՞ ունիս զյանդիմանութիւն վկայութեան բանից։ Որ ինչ մնացեալ իցէ յանդիմանութեանց աստի։ Եկա՛յք ընթասցո՛ւք ի յանդիմանութիւնս մարգարէիցն (վասն Քրիստոսի)։ Ե՛կ եւ վասն յարութեանն հաստատութեամբ զյանդիմանութիւնսն հաւատարիմ ցուցցուք. (Կոչ. ՟Զ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ. (յն. ապացոյց)։)
sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.
· Calfa
careful person, provider, protector, manager, director.
· Calfa
παραληψόμενος, ἁντιληψόμενος , ἑπισκεψέμενος, ἑπισκέπτης acceptor, susceptor, curator, procurator, visitans ἁναψυχή refrigeratio, recreatio. Որ յանձանձէ. խնամակալ. դարմանիչ. այցելու. հոգաբարձու. վերակացու. ոստիկան. ընդունելի՝ այսինքն ընդունօղ. վասն այսորիկ յասելն (Երեմ. ՟Խ՟Թ. 1.)
subject to sin, guilty, culpable.
· Calfa
Եթէ մեղաւոր յանցական իցես։ Կամքն Աստուծոյ զմեղս մեր ջնջեն, եւ անմեղին զյանցականն նման առնեն։ Ընդէ՞ր վասն տանջականացն տրտմիմք եւ սգամք, այլ ո՛չ վասն յանցականացն. (Ոսկ. ապաշխ. եւ Ոսկ. քանան. եւ Ոսկ. ղկ.։)
to commit a fault, error or crime;
to transgress, to trespass, to sin;
to fall in error, to fail, to do amiss, to stumble, to go astray;
to abuse, to offend, to give offence, to wrong, to injure;
cf. Թեթեւ.
· Calfa
cf. Յանցանք.
· Calfa
Գիտացից վասն որո՛յ յանցման. այնպէս աղաղակէին զնմանէ. (Գծ. ՟Ի՟Բ. 24։)
Ոչ ինչ ամենեւին յանցումն ընդունել տեղւոյն՝ վասն երեւելոյ յայտնութեանն Հօր. (Փիլ. ել. ՟Բ. 32։)
surviving;
inheriting;
—ք, posterity, descendants, successors.
· Calfa
Յետամնացքն չտան աղքատաց։ Որդիքն եւ յետամնացքն առնեն ողորմութիւն եւ պատարագ վասն նորա. (Ոսկիփոր.։)
a decrepit old man.
· Calfa
Ըստ խրատուց անմտի, եւ յիմարի, եւ յետնածերոյ՝ որ դատի վասն պոռնկութեան. (Սիր. ՟Խ՟Բ. 8։)
adj. adv. long;
a long or great while or time;
— հիւանդանալ, to have a long illness.
· Calfa
Խօսեցար վասն տան ծառայի քո յերկար. (՟Բ. Թագ. ՟Ե. 19։)
cf. Յերկարեմ;
— օր ի յօր, to procrastinate, to postpone or defer from day to day;
—ձգեցան իրքն, that affair went on slowly.
· Calfa
to be prolonged, to last, to continue, to remain permanently.
· Calfa
Մի՛ յերկարեր վասն իմ (այսինքն երկայնմտեր). (Երեմ. ՟Ժ՟Ե. 15։)
cf. Յիմարիմ;
to fool, to play the fool.
· Calfa
Որ յիմարանայն վասն Տեառն, Աստուած իմաստնացուցանէ զնա։ Յիմարանալով դարձուցանել զմեղաւորս յապաշխարութիւն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Զ։)