to harden, to grow tough;
to insist, to sustain, to be obstinate;
to pretend;
to run, to go quick;
cf. Զկնի;
cf. Զհետ;
ի պահս —, to be rigorous in fasting.
· Calfa
Պնդեալ է երթալ նա ընդ նմա։ Պնդեցան կամօք իւրեանց, եւ ոչ կամեցան դառնալ։ Պնդէին եւ ասէին, թէ խռովէ զժողովուրդս։ Ասեն ցնա, մոլիս. եւ նա եւս պնդէր, թէ այդպէս է։ ինքեան ոչ իմանան զինչ խօսին, եւ ոչ վասն որոց պնդեալն են. (Հռութ. ՟Ա. 18։ Երեմ. ՟Ը. 5։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 5։ Գործ. ՟Ժ՟Բ. 15։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 7։)
consistence, solidity, fixity, hardness, density, consolidation;
steadiness, firmness, constancy;
stiffness, severity, obstinacy;
strength, vigour;
sustained, unflagging or continued effort, endeavour, care, solicitude, diligence;
— որովայնի, constipation, costiveness;
պահք պնդութեան, rigorous fasting;
բազում, մեծաւ or փութոյ պնդութեամբ, carefully, diligently, eagerly, cordially, earnestly.
· Calfa
ԵՒ յիշատակ այլոց պնդութեանց եթող մեզ վասն բանից աստուծոյ։ Թէ քանի՞ խօսս ընկալաք մեք ի պնդութէան անտի իրինիոսի. (եւ այլն. Եւս. պտմ.։)
polypus.
· Calfa
ՊՈՂԻՊՈԴ ՊՈՂԻՊՈԴԷՍ. πολύπος, -πόδος polypus. Ազգ կաղամար ձկան՝ թափանցիկ մարմնով ի մէջ ջրոյ, վասն որոյ եւ պէսպիսագոյն եաեւեալ.
to contract the tongue on tasting acids.
· Calfa
Խօսելով անյայտս եւ անհաւաստիս. վասն զի լեզուն ահա անդէն իսկ պորոմեցաւ ի մահադեղէ. (Պտմ. աղեքս.։)
navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.
· Calfa
Ի պորտ ձկանն (յովնան)։ Մարդք՝ որ վասն պորտոցն աղետի եւ որկորոյն չարութեան յօժարեցին անցին ըստ օրէնս նախնեացն. (՟Գ. Մակ. ՟Ղ. 7։ ՟Է. 7։)
Կերակուր վասն պորտոյ հաստեալ է, եւ պորտ՝ ուտել խնդրէ. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
Պարզեաց զինքն պորտ ի վեր՝ վասն ցաւոյն։ Կայր պարզեալ պորտ ի վեր. (Վրք. հց. ձ։)
portioned, endowed.
· Calfa
Դուստր՝ որոյ ընկալեալ իցէ ի ծնողացն զպռոյգս՝ վասն հարսնանալոյ.
crown, diadem;
crown, prize, premium, reward;
circle, coping, top, crowning, brim, frame, edge, cornice, parapet, battlement;
coronation, achievement, accomplishment;
nuptials, espousals, marriage, nuptial blessing;
— դպրաց, tonsure, shaven crown;
— ծաղկեայ, wreath, garland, chaplet;
— ի փշոյ, crown of thorns;
սրբոց, halo, gory, nimbus;
— կուսին, chaplet, beads, string of beads;
— արեգական, halo around the sun;
— տարւոյ, the course of the year;
— պարծանաց, փառաց, crown of honour, of glory;
հիւսել —, to weave a garland or chaplet;
— դնել ումեք, to marry.
· Calfa
apocryphal books on the Apostles.
· Calfa
Իսկ զպրակս աւաթայսն (կամ զպրակսաւաթայսն), եւ զաւետարանն, որ կոչին քարոզութիւնք, ոչ գիտացաք։ Պրաքս տւաթեայքն, (կամ պրաքսաւաթեայքն՝ որ կոչի թէ պօղոսի են, կարծիք երկմտութեան են վասն նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 4։)
Իսկ զպրակս աւաթայսն (կամ զպրակսաւաթայսն), եւ զաւետարանն, որ կոչին քարոզութիւնք, ոչ գիտացաք։ Պրաքս տւաթեայքն, (կամ պրաքսաւաթեայքն՝ որ կոչի թէ պօղոսի են, կարծիք երկմտութեան են վասն նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 4։)
to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.
· Calfa
flambeau carrying;
acolyte.
· Calfa
Չորրորդ կարգ ակօլիտին, այսինքն ջահընկալին։ աղաչեսցուք վասն ջահընկալաց, եւ յաղագս երդմնեցուցչաց. (Մաշտ. կիլիկ.։)
multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.
· Calfa
Ասել եւ զեռակլեան սոճին, որ ջայլեացն օդից բիւրուց եօթեանց կաթամբ սնասէր։ Բանս ոչ կամի զքեզ (զալեւսդ) ջջնի յորջորել. վասն զի ջատագով ջայլեաց՝ գաղափար հարանցն կոչի. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ձ՟Գ։)
diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.
· Calfa
conjurer, sorcerer, wizard;
divineress, sorceress, witch, enchantress;
vixen, scold.
· Calfa
to heat, to cudgel, to cane, to whip.
· Calfa
Սմանք ջնէին, եւ ոմանք հարկանէին. վասն զի էչ էր, եւ առիւծ կեղծաւորէր. (Ոսկիփոր.։)
pair.
· Calfa
Ջուխտակն տատրակաց, որ վասն նորա պատարագ մատուցանէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ.) (որ ի նոր տիպ ըստ միում ձ. ջամբթակն)։ 30
pond, pool;
hydraulicist;
distributor or guardian of the water for irrigation in the vineyards.
· Calfa
Էին գեօղք երկու մօտ ի նեղոս գետ. եւ կամէին. ճակատել ընդ միմիանս վասն ջրաբաշխին. եւ բազումք մեռանէին վասն այս ջրաբաշխի. (Վրք. հց. ձ.) իբր յն. ὐδροστάσιον stagnum, lacus.
cf. Ջրաբաշխ.
· Calfa
Էին գեօղք երկու մօտ ի նեղոս գետ. եւ կամէին. ճակատել ընդ միմիանս վասն ջրաբաշխին. եւ բազումք մեռանէին վասն այս ջրաբաշխի. (Վրք. հց. ձ.) իբր յն. ὐδροστάσιον stagnum, lacus
vn. va. to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.
· Calfa
Ստուգաբանէ զաշակերտացն, կամ վասն առաքելոցն. (Նանայ.։ Բրսղ. մրկ.։)
cf. Ստունգանումն.
· Calfa
Որ զմեռեալս զմեզ վասն ստունկանողութեանն՝ (կամ ստունգանութեան) նորոգեաց վերստին. (Աթ. համբ.։)
contempt, disobedience, indocility.
· Calfa
Որ զմեռեալս զմեզ վասն ստունկանողութեանն՝ (կամ ստունգանութեան) նորոգեաց վերստին. (Աթ. համբ.։)
to repent, to regret, to rue, to be seized with repentance, touched with contrition.
· Calfa
Ուսի՛ր որպէս վասն անհնարին մեղաց ստրջանալ (ի վերայ նախանձու), եւ ապաշխարել. եւ եթէ այնպէս ստրջանայցես, վաղվաղակի զերծանիցիս յախտէն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)
pestilence, plague, epidemy, contagion, mortality.
· Calfa
Սովք, եւ սրածութիւնք. (Մտթ. ՟Ի՟Դ. 7։ Մրկ. ՟Ժ՟Գ. 8։ Ղկ. ՟Ի՟Ա. 11։) (Զոր անգիտացեալ ոմանց ի յետնոց՝ կարծեցին կոտորած սրոյ. վասն որոյ ի Գանձ. ասի.
to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.
· Calfa
enlightening the spirit, of spiritual light, pure, holy.
· Calfa
Աղօթք թարգմանօրէն վասն սրբալոյս իւղոյն մեռոնի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.
· Calfa
Վասն այսորիկ սրեցան վասն իմ դեւքն, եւ իբրեւ զբոց բորբոքեցան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
disheartened, dismayed, struck with consternation.
· Calfa
Սրտաթափ գոլով (հերովդի՝) զմանկունսն կորոյս։ Սրտաթափ էին վասն հեռանալոյն ի նոցանէ (տեառն). (Նիւս. մկ. բեթղ.։ Արշ.։)
to take to heart, to get angry, to chafe.
· Calfa
Եւ սրտառեալ թաագաւորն՝ հրամայեաց հարկանել զնա ջալոտիւք։ Զորոյ մերձաւոր սպանեալ էր ի կարճոյ. եւ սրտառեալ կայր վասն այնոսիկ. (Վրդն. պտմ.։)
compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.
· Calfa
Առաջի անկանէին սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) վասն առնն զուր մեռելոյ։ Առատապէս սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) հանդերձեցին զնոսա եւ յղարկեցին։ Վասն իրացս արքունի սրտացաւութեամբ ցուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 36. 49։ ՟Ժ՟Դ. 8։ Մի՛ դանդաղիք տալ զնա ինձ սրտացաւութեամբ։ Են բազումք, որ զսիրելն սիրեն, այլ ոչ սրտացաւութեամբ. Սարգ. յհ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)
indignation, passion, vexation, anger, ire, spite, wrath, rage;
շիջուցանել զբոց սրտմտութեան, to stifle, smother or suppress the fire of one's indignation;
cf. Հրաբորբոք.
· Calfa
Սրտմտութիւն է եռանդն շուրջ զսրտիւն՝ արեանն, ի վերածխութենէ մաղձոյ կամ ի պղտորմանէ եղեալ. վասն որոյ եւ դառնութիւն ասի, եւ ցասումն. (Նիւս. բն.։)
cf. Սրտմտիմ.
· Calfa
Պատրուակաւ ասացաւ. վասն որոյ սրտնեցաք, եւ բացայայտեցաք զառ ի քէն ծածկեալն։ Դաւիթ սրտնեալ ի վերայ նաբաղայ՝ խորհէր ի սպտնութիւն։ Ի հիւանդանալոյ, ի սրտնելոյ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)
cf. Փարիմ.
· Calfa
Ի վերայ մեռեալ գործոց անկանիս, եւ զնովիմբք սփարիս։ Ոչ դարմանս վիրացն մատուցանեն, եւ ոչ զցաւովքն սփարին։ ժողովուրդ երկրիս զհրէականն պարտ է իմանալ, վասն զի զերկրաւս սփարի. (Իսիւք.։)
cf. Սփիւռ.
· Calfa
Օդ վասն նուրբ եւ պարզ եւ սփիռն (կամ սփիւռն) բնութեան իւրոյ։ Հուր ցանեալ է ընդ աշխարհս պէսպէս մասամբք՝ նուրբ եւ սփիռ բնութեամբ. (Վեցօր. ՟Դ։)
cf. Սքանչացումն.
· Calfa
Գեղեցկութիւն վարուց ձերոց արժանաւորեցաւ ամենայն սքանչանաց։ Զարմանս առնեն սք, անչանս համարին։ Սքանչանք՝ սկիզբն են իմաստասիրութեան. վասն զի թէ ոչ սքանչանայ ոք, եւ ոչ ի խնդիր անկանի, եւ ոչ իմաստասիրէ. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։ Ոսկ. եփես.։ Անյաղթ պորփ.։)
doing wonders, working miracles;
prodigy, miracle, portent.
· Calfa
Աղաչէին զնա՝ բազում յոյժ սքանչելագործութիւնս առնել։ Սքանչելագործութիւն առնել վասն մեր։ Արդ առ իս սքանչելագործութեան չիցե՞ս կարօղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։ Իսիւք.։)
Իմաստունն գիտասցէ զպատիւ արարչին սքանչելագործութեան։ Մի՛ զարմանար ընդ աստուծոյ առ այդ սքանչելագործութիւն։ Ելին յերուսաղէմ տեսանել զփրկիչն մեր քրիստոս վասն լրոյ համբաւուց սքանչելագործութեանցն. (Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։ Խոր. ՟Բ. 29։)
charming, ravishing, beautiful to behold, imposing, delighting the eye, graceful, superb.
· Calfa
admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.
· Calfa
Վասն այնորիկ եւ մակաբէացիքն սքանչելիք երեւին, զի վասն պահպանութեան օրինացն (նախ քան զքրիստոս) չարչարեցան՝ զոր ինչ չարչարեցան. (Ոսկ. մ. Բ. 11.)
superhumeral, amice or amict of the Armenian priests;
ephod, high priest's girdle;
— լանջանոց, deacon's stole.
· Calfa
վասն այսորիկ ի (Հին բռ.) գրի.