Definitions containing the research տար : 6174 results

Նիշ

s. geom.

sign, mark;
spot, speckle;
point;
այս —, այն —, such a one, such;
so and so;
յայս — աւուր, in such a day;
բանից նիշ, cf. Նշանաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Նիշ նշանակի իմն ի վերայ նորա։ Ասէ գաւազան, ի նիշ նշանի խաչին տեառն մերոյ երեւեալ լինի յերկինս։ Տեսանեն յերկինս զնիշ նշանի խաչի նորա. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ. աւետար.։)


Նիրհ

s.

light sleep, drowsiness, sleepiness, dozing.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ տար նիրհ արտեւանաց, այսինքն մաքուր բրօք լինել որպէս անմարմին ի մարմնի. (Համամ առակ.։)

Սփռի քուն, եւ նիրհ յաչաց։ Մինչդեռ զառաւօտին կատարէին պաշտօն ի յոտն կալով, նիրհ անկանէր մատթէ երիցու. (Ճ. ՟Գ.։)


Նիրհեմ, եցի

va.

cf. Նիրհեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր մի ննջիցես, փոքր մի նիրհիցես։ Ոչ նիրհեսցես, եւ ոչ ննջեսցեն։ Յերազանան յանկողինս իւրեանց, սիրեն զնիրհել։ Նիրհէր ի քուն թանձրութեան. յն. տարբերեալ լինէր խոր քնով։


Նիւթական, ի, աց

adj.

material.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ չորից տարերացդ, որ ի նիւթականումս մեր գտանի մարմնի. (Յհ. իմ. ատ.։)

ὐλικός materialis, crassus πρόσυλος materiae adhaerens sive affixus, mundanus. Նիւթեղէն. նիւթաւոր. տարրեղէն. մարմնեղէն. թանձր. զգալի. զգայական. երկրաւոր.


Նիւթականութիւն, ութեան

s.

materiality.

· Calfa


Նիւթապաշտ, ից

s.

idolater;
materialist.

· Calfa


Նիւթապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry;
materialism.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտօն նիւթեղինաց. տարրապաշտութիւն.


Նիւթացուցանեմ, ուցի

va.

to give a material form or existence, to create, to produce.

· Calfa


Նիւթեղէն, ղինի, նաց

adj.

material, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

ὐλαίος, ὐλικός materialis, materiatus. Ի նիւթոյ կազմեալ. տարրեղէն. նիւթական. նիւթաւոր. զգալի. մարմնեղէն. մարմնաւոր.


Նիւթեմ, եցի

va.

to spin, to twist;
to weave, to plait;
to prepare, to form, to project, to design;
to cause, to produce, to excite;
to contrive, to machinate, to plot;
— զնենգութիւն, to weave plots or snares, to conspire, to plot, to lay snares;
դաւ —, to frame or plot a treacherous design, to hatch treason;
կործանումն —, to ruin, to cause the ruin of;
չարիս — ումեք, to meditate evil against a person, the ruin of;
— խորհուրդս չարութեան, to meditate gloomy, foul or heinous thoughts;
— անձին չարիս or զկորուստ, to contrive one's own ruin;
— նիւթ, to accumulate;
— զգործն, to undertake, to execute, to put into execution;
լրբենի սէր նորա մահ նիւթեաց նմա, his infamous passion cost him his life.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԻՒԹԵԼ. παρασκευάζω, κατασκευάζω, συγκατασκευάζω praeparo, molior, nitor, probro, conscisco συρράπτω , ἁναπλάττω, σύστημι consuo, struo, comminiscor եւ այլն. Հայթայթել, որպէս թէ հիւթելով հիւթել. նօթճել. կազմել. պատրաստել. մեքենայել. հնարիլ. ջանալ. ճարտարել. յարմարել. յերիւրել. կարկատել. կցկցել. խոխոտել. պատճառել. առթել.


Նկատութիւն, ութեան

s.

cf. Նկատումն.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեա՛ զնկատումնս իմ, յաջողեա՛ զյօժարութիւնս իմ։ Որ եբաց զաչս իմ ի նկատումն սքանչելեաց իւրոց. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Նկատումն, ման

s.

observation, contemplation;
regard, consideration.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեա՛ զնկատումնս իմ, յաջողեա՛ զյօժարութիւնս իմ։ Որ եբաց զաչս իմ ի նկատումն սքանչելեաց իւրոց. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Նկարագիր, գրաց

s. adj.

description;
picture, painting;
representation, likeness, portrait;
delineation, design, plan, model, form;
style;
text;
cf. Նկարագիծ;
painted;
described;
պատկերակերպ —, portrait, likeness;
— բնութեան, the picture of nature;
ըստ —գրին, literally;
մեկնել ըստ —գրին, to explain literally.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նկարագրին՝ կատարեցաւ այս նախ ի գանձին ի գերութենէ. (Ոսկ. ես.։)


Նկարագրեմ, եցի

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

· Calfa

NBHL (2)

Նկարագրեաց իբր զտարացոյց գեղոյ պատկերի ձեւոյ տեսակի զնմանութիւն նորին ի յանձին։ Նկարագրեա՛ հոգւով քո բարձրեալ ի նորոգումն անեղծանելի։ Որ զօրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն. (Նար. խչ. եւ ՟Ի՟Զ. կ. ուր եւ ՟Ծ. ասի, նկարագրեր, իբր նկարագրեցեր։)

Նկարագրեա խորհրդով, եւ յանդիման կացցէ քեզ քաղաք (ի միտս)։ Մտօք միայն նկարագրեալ։ Զայսոսիկ օրէնքն նկարագրեցին, զայս քրիստոս կատարեաց. (Ածաբ.։)


Նկարակերտ, աց, ից

s. adj.

embroiderer;
painter;
of divers colours;
figured;
embroidered.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան նկարակերտաց. (Ել. ՟Լ՟Ե. 35։)


Նկարակերտութիւն, ութեան

s.

painting;
embroidery.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ետ կանանց իմաստութիւն ոստայնանկութեան, կամ հանճար նկարակերտութեան։ Որ ճարտարապետէր զոստայնանկութիւն, եւ զասղնագործութիւն, եւ զնկարակերտութիւն ի կապուտակէ եւ ի ծիրանւոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 36։ Ել. ՟Լ՟Ը. 23։)


Նկարեմ, եցի

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

· Calfa

NBHL (1)

Նկարեաց յակոբ զգաւազանսն ըստ բանի տեառն. (Եփր. աւետար.։)


Նկարէն

adj.

painted, coloured, variegated, varied with many colours;
embellished with imagery;
— պաստառք հնդկաց, printed calico, chintz, cotton.

· Calfa

NBHL (1)

Մայրն հասարակ միագոյնն, որ ծնաւ զնկարէն գառինսն. (Եփր. աւետար.։)


Նկարիչ, չի, չաց

s.

painter;
կենդանագիր —, portrait painter;
կին —, paintress.

· Calfa

NBHL (2)

Ետուն ցհիւսունս, ցնկարիչս, ցճարտարս. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 12։)

Բեւեռեցին զաւետարանիս նկարիչ իբր զհայհոյիչ օրինին. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Նման, ից

adj. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

· Calfa

NBHL (2)

Այս ի վերայ ինքեան եւ նմանից իւրեանց կատարի. (Վանակ. յոբ.։)

Որ զայն (զողորմածութիւն) չունիցի, եւ մարդ լինելոյ իսկ չէ՛ նման. (յն. ի մարդ գոլոյ օտար է). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Նմանագոյն

adj. adv. cf. Նման.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորատեսակ զսա ճախարակեաց, ամենեցուն կատարելագոյն եւ նմանագոյն սորա ձեւ յօրինեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Նմանագրութիւն, ութեան

s.

facsimile.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այսուեւեթ նմանագրութեամբ կշռի տարացոյց տարժանեցելոյս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Նմանեմ, եցի

va. vn.

cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սեռն նմանեաց նիւթոյ, եւ կերպի՝ տարբերութիւն. (Պորփ.։)


Նմանութիւն, ութեան

s.

similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμοίωσις, ὀμοίωμα, ὀμοιότης , μίμημα similitudo, assimilatio, imitatio եւ այլն. Նման գոլն կամ գտանիլն. նմանելն. հետեւողութիւն. եւ Նմանեալն իւիք՝ պատկեր, կերպարան, ձեւ, երեւոյթ. առակ. օրինակ. սարաս. տարազ.


Նմանունակ

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ նմանօրէն սմա զծոմականսն դատարկացուցանել եւ փափկացուցանել զաւուրս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նմանցօրէն

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ նմանօրէն սմա զծոմականսն դատարկացուցանել եւ փափկացուցանել զաւուրս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նմանօրէն

adv.

likewise, equally;
like, same, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ նմանօրէն սմա զծոմականսն դատարկացուցանել եւ փափկացուցանել զաւուրս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ննջեմ, եցի

vn. fig.

to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում մարմինք ննջեցելոց սրբոց յարեան։ Զննջեցեալսն ի ձեռն Յիսուսի ածցէ ընդ նմա։ Ոչ ժամանեմք ննջեցելոցն, եւ այլն։ Յաղագս ի վերայ ննջեցելոց կատարմանց։ Խորհուրդ ի վերայ սրբազանաբար ննջեցելոցն։ Աղօթս սրբազանս առնէ ի վերայ ննջեցելոյն։ Անսրբազանիցն ննջեցելոց ոչ առնէ զայս աղօթս. (Դիոն. եկեղ.։)

ՆՆՋԵԼ. ἑγκείμαι եւ այլն. Քունել ընդ կնոջ. մատնել առ ամուսինն, կամ առ օտար կին.


Ննջիւն

cf. Ննջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ննջումն սրբոյ կուսին։ Ննջումն Յովհաննու աւետարանչի. (ՃՃ.։)


Ննջումն, ման

s.

sleep, repose, dormancy;
decease, death, exit, transit;
coition, copulation;
ի — խոնարհիլ, cf. Նիրհեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ննջումն սրբոյ կուսին։ Ննջումն Յովհաննու աւետարանչի. (ՃՃ.։)


Նշանաբանութիւն, ութեան

s.

signification.

· Calfa

NBHL (1)

Բան կարգեալ ի նշանակ իրաց ինչ. յայտարարութիւն.


Նշանագիր, գրաց, գրոց

s.

character, letter;
register, archives;
secretary;
cipher;
signature, paraph, flourish;
—ք, alphabet;
elements, rudiments;
—ք եգիպտականք, hieroglyphs.

· Calfa

NBHL (2)

Օտար խորհրդով նշանագիրս գծել, կամ մարգարէանալ առ յապայսն, եւ երազահմայ լինել անքրիստոնէաբար. (Եղիշ. հոգ.։)

ՆՇԱՆԱԳԻՐ. Նշանագրօղն, եւ նշանագրեալն. որպէս Դպիր կամ նօտար համառօտագիր եւ երագագիր, եւ գրուած նորին.


Նշանագործութիւն, ութեան

s.

miracle, prodigy, sign.

· Calfa

NBHL (2)

Յիսուս զմի ըստ միոջէ գրեալ զնշանագործութիւնսն կատարէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ահաւորագոյն նշանագործութեամբ տարեալ հարուցեալ ի խոստացեալսն։ Զնոցին մոլորեցուցիչ նշանագործութեանցն ճառէ. (Ագաթ.։)


Նշանական, ի, աց

adj.

significative, expressive;
symbolic;
characteristic.

· Calfa

NBHL (1)

σημναντικός significativus, indicativus, significans, indicans. Որ ինչ կարէ նշանակել զիմն. (ձայն կամ նշան ինչ) նշանակօղ. յայտարարօղ.


Նշանակապէս

adv.

cf. Նշանակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ նշանակաւ պատուանդան միայն, այլեւ տաճար։ Նշանակաւն ոչ ունի զկատարելութիւն, այլ օրինակաւն ցուցանէ զստուգութիւն. (Շ. բարձր.։)


Նշանակիր

s.

ensign, ensignor standard-bearer.

· Calfa

NBHL (1)

σημειοφόρος signifer. Կրօղ զնշան, զդրօշ. դրօշակիր. նշանաբարձ. նշանատար. պայրագտար.


Նշանացոյց

adj. s.

showing a sign, signal-giving;
formula.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցիչ կամ ցուցակ նշանաց. կարգեալ որպէս նշան յայտարար իրաց ինչ.


Նշանաւոր

adj.

signed, marked with a sign;
special, signal, famous, remarkable, notable;
symbolic, mystical;
ensign-bearing;
նաւ մի —աւ դիոսկորացւոց, a ship bearing the sign of Castor and Pollux.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ մի նշանաւոր, որում անուն էր յեսու բարաբբա։ Գրեցան անուանք նշանաւորացն քսան։ Յաւուր նշանաւորի տարեկանաց մերոց (յն. բարենշան). (Մտթ. ՟Ի՟Դ. 16։ ՟Ա. Եզր. ՟Ը. 50։ Սղ. ձ. 4։)


Նշխարակուժ

s.

host-box.

· Calfa

NBHL (1)

Անօթ ի պէտս գործելոյ զնշխար պատարագի, որպէս գուժ. կամ պահելոյ զգործեալն՝ որպէս կուժ, կամ որպէս սափորն մանանայի, եւ կամ որպէս տուփ.


Նշխարատուն

s.

place for making hosts or wafers.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամատուն վասն գործելոյ զնշխարս ի պէտս պատարագի.


Նշկահեմ, եցի

va.

to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ եւս յաւելցեն վտարանջել՝ նշկահելով զնա. (Խոր. ՟Գ. 38։)

Մի զՔրիստոսի շնորհսն մերով թերահաւատութեամբ նշկահեսցուք։ Մոռանսն զաստուծոյ դատաստանն, նշկահեն եւ զերկիւղ իշխանաց ... Մանուկն զքաղցրութեամբ խրատիլն նշկահէ, իսկ գաւազանին ցաւ երկեցուցանէ։ Նշկահեաց զայս սէր եւ զողորմութիւն, եւ գնաց յարեցաւ ի կուռս օտարոտիս. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ովս.։)

ἁθετέω rejicio, sperno, despcio, praevaricor, rebellor. եւս եւ ὐπερφονέω insolesco ἁτιμάζω dedignor ἑπιβουλέω insidias struo եւ այլն. Շկահել իբր շառաչմամբ՝ սիգալով՝ խրոխտալով. մերժել. անարգել. արհամարհել. անգոսնել. թօթափել զլուծ. ընդվզիլ. վտարանջել. ապստամբիլ. չսեպել. սայպել, թօթվել, գլուխ վերցընել.


Նշոյլ, շուլից

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծի լուսոյ աղօտ նշոյլք։ Կատարեալ լուսոյն նշոյլք։ Եւ ոչ փոքր ինչ նշուլիւք մտացդ պայծառանաս. (Առ որս. ՟Է։)


Նշուլազարդ

adj.

cf. Նշուլափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Լոյսն ձգեաց զտարածածս իւրոյ նշողազարդ լուսաւորութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)


Նոխազեան

adj.

goatish;
s. pl. he-goats.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցին զպատարագ նոխազեան. (Եփր. մնաց.։)


Նոխազերգութիւն, ութեան

s.

cf. Ողբերգութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ողբերգութիւն՝ նոխազերգութիւն ասի ըստ յունականին։ Զողբերգութիւն յայն սակս ասացին նոխազերգութիւն, զի յողբերգութիւնս իւրեանց՝ ի սկսանելն եւ ի կատարելն՝ նոխազօք մեծարեալ լինէին. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Շնչական, ի, աց

adj.

respiratory;
cf. Շնչաւոր.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ կատարեալ ի սորա է շունչ (այսինքն հոգի), այլ մասն ինչ շնչական ներգործութեան. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Առնուլ զնոյ հանդերձ ընտանեօքն, եւ ամենայն շնչականօք ի տապանն։ Հանդերձ ամենայն շնչականօք՝ տարեւոր ժամանակօք նաւակաց պահեալ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)

Նախահայրն (զկնի մեղաց) թուեցաւ ընդ շնչականսն՝ մինչեւ յայն, որ բանն աստուած պատարագեցաւ։ Անկեալ ընդ շնչականսն ճարակի. (Ճ. ՟Ա.։)


Շշունջ

cf. Շշնջիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Շրշունջ գաղտնի դատարկ ոչ անցցէ. (Իմ. ՟Ա. 11։)


Շոգի, գւոյ

s.

vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.

· Calfa

NBHL (1)

Շոգի եւ հոտոցն սեռ՝ բնութեամբ է ի միջի օդոյ եւ ջրոյ։ Զշոգեացն զզօրութիւն ընդունի. իսկ շոգեացն սեռականագոյնն տարբերութիւն՝ է անուշահոտութիւն եւ ժահահոտութիւն. (Նիւս. բն.։)


Շող, ոց, ից

s.

ray, flash of light, beam;
—ս արձակել, to emit or throw out rays, to beam.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լուսատարր օդոյ եւ յանօսր շողից կերպացեալ. (Ուռպ.։)


Շողիմ

vn.

cf. Շողամ.

· Calfa

NBHL (1)

Անստուեր նշոյլ տարփալի՝ շողեալ ի ստորինս տեղի. (Նար. կուս.։)