to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.
leave off ! come on !
save, excepting, besides that;
— անդր, set aside, leave out, pass over, nonsense! go! get away, or out! fy! pooh! — թէ, so much the more, more than, rather than;
— զայն, — զի, not only;
— լիք լինել, to be abandoned, outcast.
• Brosset, JAs. 1834, 369-406 սանս. tyas, վրաց. տեվ, տիա։ Müller SWAM 42, 329 զնդ. tərə, պհլ. vitartan, պրս. guδastan, իսկ 48, 425, միայն զնդ. tərə. Պատկ. Изслед. 14. լծ. հյ. ծոյլ։ Հիւնք. դոյլ բառից։ Meillet MSL 8, 163 սանս. tari «անց կենալ» բառի հետ։ Այս մեկնութիւնը ինքը MSL 9, 154 մերժե-լով՝ առաջարկում է թոյլ ձևի դէմ լեհ. tulic՝ «հանգստացնել, խաղաղել», սերբ. tuliti «մարել», սանս. tūsnfm «լուռ», հպրուս. tusnan «լուռ», հսլ. tunje «ի զուր, ձրի», սանս. tuchyás, հսլ. tusti, իսկ թողուլ ձևի դէմ հսլ. utoliti «խա-ղաղել, հանգստացնել», լիթ. tilti «լուռ լինել», հիռլ. tuilim «ննջեմ»։ Հիւբշ. մինչև անգամ չէ յիշած այս մեկնութիւ-նը։ Patrubány SA 1, 195 յն. δολός «խորամանկութիւն», լտ. dolus «նպա-տակ», անգսք. tal «խաբեբայութիւն», գերմ. Zahl «թիւ», Ziel «նպատակ» ևն. իսկ SA 2, 285 յն. τλὴναι, գոթ. ϑu-lan սռ. tuli. tolle, tolerāre, հսլ. toliti «մեղմանալ» ևն։ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 36 վերջինիս պէս։ Scheftelovitz BВ 29. 22 սանս. tulayati «բարձրաց-նել», լտ. tollo «բարձրացնել», հիռլ. tol «կամք», գոթ. ϑulan «համբերել», յն. έτλη «տանիլ, համբերել» ևն։ Բադ-րուպանեան ՀԱ 1907, 16 կարծում է որ tol արմատի վրայ աւելացած է նաև p՝ որ epi բառի համառօտութիւնն է. որով մևո արմատր լինում է p-tol։ Karst Յուշարձ. 419 թթր. tul, dul «մինակ, մերկ, լքուած, այրի կին»։ Պատահական նմանութիւն ունի վրաց. მოთულემა մոթուլեմա «дремать, նիրհել, թմրիլ. անհոգ լինել»։