Your research : 1 result for ծննդական

Ծննդական, ի, աց exact entry

adj.

lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.

· Calfa

NBHL (11)

ԾՆՆԴԱԿԱՆ ա.գ. γεννητικός, -κόν, -κά enitalis, -le, -lia. Գործի կամ անգամ ծնանելոյ. ծննդականոց. ծնոց.

Իբրեւ զկանայս ծննդականս։ Իբրեւ զծննդական։ Երկունք ծննդականի։ Զամուլն եւ զծննդականն ես արարի. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Ի՟Ա. 3։ ՟Կ՟Զ. 9։ Միք. ՟Ե. 3։ Երեմ. ՟Զ. 24։)

Վասն ամլութեան եթող զկին իւր, եւ առնէ կին ծննդական. (Կանոն.։)

Եւ անբան կենդանիք ծննդականք են առաջի քո տէր. (Ճ. ՟Բ.։)

Գոլ համայնից՝ ծննդական, բուսոց տնկոց եւ այլն. (Շ. իմ. եղակ.։)

Ամպ է ծննդական ջրոյ։ Պահելն ծննդական ժամանակացն զգեղեցկագոյն բոլորումն. (Արիստ. աշխ.։)

Մտօք ծննդական. (Խոր. ՟Գ. 67։)

Զեօթնեակն ասեմ, եւ զայն՝ որ հանդերձ վեցերեկաւն ծննդականաւ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Մեղացն յղութիւն ծննդական մասունս ոչ ունի ի ստեղծմանէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)

Մալեալս, եւ ի բաց հատեալսզծննդականսն՝ հալածէ. (Փիլ. բագն.։)

Զի՞նչ ասես եւ յաղագս ո՞չ երբէք ծնիցելոյն. ծննդակա՞ն, թէ անծին ... զի եղիցի ծննդական. (Աթ. ՟Ը։)


Entries' title containing ծննդական : 2 results

Անծննդական, ի, աց

adj.

barren, steril.

· Calfa

NBHL (6)

Զանծննդական զամուլ հոգիս. (Յիսուս որդի.։)

Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)

Քարինս անծննդականս. (ՃՃ.։)

Զանծննդականն անդաստան՝ որայից յանկարծակի ցուցանէ մայր. (Ոսկ. կուս.։)

Մառախուղ է խոնաւ գոլոշի՝ անծննդական ջրոյ (այս ինքն ոչ բերօղ զանձրեւ). (Արիստ. աշխ.։)

Ոչ անծննդական (գտանին՛), եւ երկորիք լինին. (Նիւս. երգ.) յն. ոչ անծննդանան։


Ծննդականութիւն, ութեան

s.

generative faculty;
fecundity, fertility.

· Calfa

NBHL (7)

Զփորձ առեալ ես զհոգւոյն ծննդականութիւն գերագոյն քան զմարմնոյն. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)

Կեանս վշտագինս հանդերձ մահուամբ. (եւ ծննդականութիւնս տրտմութեամբ. Արծր. ՟Ա. 1։)

Կենդանարար ծննդականութեան սնուցիչս. (Դիոն. երկն.։)

Զարմացեալ եմ ընդմտաց ծննդականութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Ի ծննդականութիւն չարի կառաւարեալ զմիտս. (Յհ. կթ.։)

Զամուլ զվէմն դարձուցեր(ի) ծննդականութիւն ջուրցն վտակա. (Ագաթ.։)

Զբազմօրեայ ամլութիւն երկնի եւ երկրի ի ծննդականութիւն փոխարկէր։ Փարինք եւ երկաթ ի ծննդականութիւն հրափայլութեան. (Խոսր.։)


Definitions containing the research ծննդական : 41 results

Անծնունդ

cf. Անծննդական.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս անծննդական, անծին. անզաւակ, եւ անբեր. ἅγονος.

Զանծնունդ բնութիւն արծաթոյն ծննդական առնել. (Գր. հր.։)


Երկն, երկան, երկունք, կանց

s.

pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԿՆ ԵՐԿՈՒՆՔ. ὡδίν, ὡδύνη dolor parturientis, anxietas Ճիգն եւ ցաւ ծննդականի, որպէս ծայրագոյնն յերկս աարժանելիս. տղաբերքի ցաւը.

Երկունք կալցին զնոսա իբրեւ զկանայս ծննդականս։ Ցաւք երկանց. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Կ՟Զ. 7։)


Անցաւութիւն, ութեան

s.

health, freedom from pain;
insensibility;
apathy, inaction;
impassibility.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի նոցա (անասնոց) յանցաւութիւն եւ ի ծննդականութիւն. (Մաշտ.։)


Առամսեայք

s.

menses.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զառամսեայս կանանց՝ ծննդականութիւն մարդկան (կարգեաց). (Ղեւոնդ.։)


Աղիւսակ, աց

s.

little brick;
tablet;
draught-board;
arithmetical table, logarithm.

· Calfa

NBHL (1)

Քառասուն եւ հինգն ծննդական թիւ է՝ բաղկացեալ յաղիւսակէ երեքկնացն. եւ է աղիւսակն, ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. շարադրութիւնն ՟Խ՟Ե։ Զամենայն երկին ընդ ոտիւք գոլ էին. քանզի եւ գոյնն՝ շափիղայի առաւել նմանեալ էր. եւ աղիւս՝ միահամուռ աստեղաց է աղիւսակ, դասիւ թուոց՝ բանից եւ համեմատութեանց յարմարեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։ Փիլ. ել. ՟Բ. 37։)


Աճելական, ի, աց

adj.

cf. Աճեցական.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանի ի ծննդական, ի սննդական, յաճելական։ Աճելական ծանուցանելով զբնութիւնս. (Խոսրովիկ.։)


Ամուլ, մլոյ, ոց

adj.

steril, barren.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուլ վէմն դարձուցեր ի ծննդականութիւն ջուրց։ Ոչ եթէ այնպիսիք իցեն սերմանիքն ամուլք. (Ագաթ.։)


Ամպ, ոյ, ոց

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ է թանձրութիւն գոլորշատեսակ թաղկեալ՝ ծննդական ջրոյ. (Արիստ. աշխ.։)


Անծին, ծնի

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγονος. sine facto. Անծնունդ. անծննդական. անզաւակ. ամուլ. ստերջ. անբեր. զաւակ կամ բերք չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.


Բացատ, աց

adj.

distant, far off;
camp;
suburb;
interval.

· Calfa

NBHL (1)

(Ասէ արիանոսն) Սուղ ինչ տամ բացատ լինելութեանն որդւոյ, զի եղիցի ծննդական. (Աթ. ՟Ը։)


Բեղմնաւոր

adj.

fruitful, fecund.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկանց եօթնամսեայքն բեղմնաւորք (կամ բեղնաւորք) են եւ ծննդական. (Փիլ. այլաբ.։)


Բեղնաւոր

cf. Բեղմնաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

γόνιμος, εὕτοκος, εὕφορος fecundus, ferax, ferttilis Ունօղ զբեղուն, այսինքն զբերս, կամ զծնունդ բերրի. բարեբեր. բազմապտուղ. եւ Բազմածին. ծննդական.


Բղխեմ, եցի

va.

to produce, to cause;
to spread;
to pour.

· Calfa

NBHL (1)

(Հոգին սուրբ) աղբիւր մշտական՝ բղխեալ յարական՝ յերկուց միական, յակնէ հայրական՝ գետէ ծննդական՝ ծով ծաւալական. (Գանձրն.։)


Ժուժկալեմ, եցի

vn.

to be patient, to suffer patiently;
to resign one's self to;
to be courageous, to suffer or bear with courage;
to oppose, to resist;
to abstain from, to be continent;
to do without;
— ի կերակրոց, to fast, to live on a diet;
— ի դինւոյ, to abstain from wine.

· Calfa

NBHL (1)

Ժուժկալեցի իբրեւ զծննդական. (Ես. ՟Խ՟Բ. 14։)


Երանք, նաց

s. pl. groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ասէ, դի՛ր զձեռն քո ընդ երանաւ իմով... Հրամայէ դնել մերձ ի տեղւոջ ծննդականացն՝ առակելով մաքուր խօսս մերձաւորութեան ... ստուգաբանապէս (ըստ յն) զերանն ասել՝ զայն, որ ոչ ծորէ ոգւոյն տեղի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 86։)


Թաղկիմ, եցայ

vn.

to grow tighter, thick, to condense, to be condensed.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ է թանձրութիւն գոլորշատեսակ թաղկեալ, ծննդական ջրոյ. (Արիստ. աշխ.։)


Զուգաւորութիւն, ութեան

s.

conjunction, union;
coition, embrace;
parity, equality;
the equinox;
relation, connexion;
union, match, marriage;
երջանիկ — դարնայնոյ ընդ աշնան, happy union of spring and autumn.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ եկաց ի կարգս ծննդականի առանց զուգաւորութեան. (Ճ. ՟Գ.։)


Լեշկ

adj.

hairless, napless, worn out, consumed, wasted.

· Calfa

NBHL (1)

Արականքն ընդ իգի, եւ թաւականքն ընդ լեշկի. այսոքիկ են քերականք եւ ծննդականք. (Հին քեր. եւ Եօթնագր.։)


Շնչերակական

cf. Շնչերակային.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւանողք բանի են կերակրականն, ծննդականն, եւ շնչերակականն։ Շնչերակականն զօրութիւն՝ կոչի եւ կենդանական զօրութիւն՝ զսիրտն ունելով սկիզբն։ Շնչերակականն՝ կենդանական. (Նիւս. բն.։)


Ողն, ղին, ղունք, ղանց

s. fig.

spine, back-bone;
chine, back;
spinal marrow;
— նաւին, deck of a ship;
— երկնի, the highest heaven;
ողունք երկրի, precipice, declivity;
mountains;
բեկանել զ—, to break the spine, to chine;
— անկանել, to lie down, to lay oneself down, to stretch one's limbs;
to neglect, not to care for;
յ— երթալ, to stretch oneself;
to stretch out one's arms (in yawning or awaking);
յ— կալ, to stand erect, to draw oneself up, cf. Բարձրավզիմ, cf. Խրոխտամ;
to grow proud;
to become rebellious;
խստացուցանել զ—, to stiffen one's neck, to be proud, stubborn, contumacious;
— առնուլ, to lean against;
to find support;
— առնուլ ի վշտաց, to breathe from one's troubles, to repose from care or affliction;
— բեկանիլ, to sprain or break one's back or neck;
to end in smoke;
to become discouraged, disheartened, desponding, to droop.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ իջուցին առ ողամբն, եւ զծննդականն ի միջի ըմբռնեալք ուղեղ. (Պղատ. տիմ.։)


Մառախուղ, խղոյ, խլոյ, խղոց, խլոց

s.

fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.

· Calfa

NBHL (1)

Մառախուղ է խոնաւ գոլորշի անծննդական ջրոյ (կամ անձրեւի), քան զօդ թանձրագոյն, եւ քան զամպ անօսրագոյն։ Պարզութիւն՝ օդ առանց ամպոյ եւ մառախղի։ Միգաց եւ մառախղաց. (Արիստ. աշխ.։)


Հանճար, ոյ

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբանի՝ Անճարիցն ճար. բայց ըստ դիւրին տեսութեան՝ է որպէս Հա՛ն ճար. մանաւանդ թէ համ ճար) Հնարագիտութիւն. խելամտութիւն. զգօնութիւն. ճարտարութիւն ուշոյ մտաց. ուշիմութիւն. իմաստութիւն. գիտութիւն. մակացութիւն. հասողութիւն. խոհեմութիւն. խորհուրդ. գիւտ. հնարք. միտք ծննդական, եւ բան նորա ներքին. խելք, խելք բանեցընելը.


Խորհրդակցութիւն, ութեան

s.

council, consultation;
conference, parley;
confidennce.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեգն իմ մանուկ, եւ թագաւոր, զխորհրդակցութեամբ վատթար։ Մտօք ծննդական, խորհրդակցութեամբ մեծ (սուրբն մեսրոպ). (Խոր. ՟Գ. 68. եւ 67։)


Կենդանածնական, ի, աց

adj.

prolific, procreating.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ հայի ի ծնունդ կենդանւոյ. ծնողական. ծննդական.


Պարագօտիմ

vn.

to gird oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Թզենոյ տերեւսն կարեն, եւ պարագօտին զտեղեաւ ծննդականացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 41։)


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնոյ ծնողիցն ժողովեցեր զծննդական սերմունսն, եւ մածուցեր զիս յարգանդի մօրն իբրեւ զպանիր ի տիպս. (Իսիւք.։)


Սերմնական, ի, աց

adj.

seminal;
spermatic.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս ծննդականի կամ սերմնականի։ Գործարանք սերմնականին զօրութեան. (Նիւս. բն.։)


Տաճար, աց

s.

temple, fane, church;
palace, court, hotel;
banqueting-hall;
banquet, feast;
— խորհրդոյ, council-hall, House of Parliament.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց ի քաղաքին տաճարս հիւանդանոցս. շինեաց եւ այլ տաճարս, եւ զծերս եւ զխեղս անդ հանգուցանէին. շինեաց եւ այլ տաճարս, եւ զամենայն կին ծննդական եւ աղքատ անդ հանգուցանէին. (ՃՃ.։)


Ստերջանամ, ացայ

vn.

cf. Ստերջիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏԵՐՋԱՆԱՄ կամ ՍՏԵՐՋԻՄ. στερέομαι privor, orbor ὐστερέω deficio, indigeo ἁτεκνόομαι liberis orbor. Ստերջ լինել. վերջանալ կամ յետնիլ ի ծննդոց. անծննդական գտտնիլ. եւ Անզաւակիլ.


Ստերջիմ, եցայ

vn.

to become sterile, barren, to be past breeding.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏԵՐՋԱՆԱՄ կամ ՍՏԵՐՋԻՄ. στερέομαι privor, orbor ὐστερέω deficio, indigeo ἁτεκνόομαι liberis orbor. Ստերջ լինել. վերջանալ կամ յետնիլ ի ծննդոց. անծննդական գտտնիլ. եւ Անզաւակիլ.


Ծննդագործ, աց

s. adj.

genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

γενεσιουργός, γονιμοποιός, γόνιμος conferens ad generationem, fecundus. Գործօղ կամ պատճառ եւ առիթ եւ սատար ծննդեան. ծննդական. ծնական. բեղմնարար. բեղմնաւոր.


Ծննդագործութիւն, ութեան

s.

faculty of reproduction, generative faculty.

· Calfa


Ծննդանոց

s.

male genital organ.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆՆԴԱՆՈՑ որ եւ ԾՆՈՑ. Գործարան ծննդեան. ծննդական մասն։ (Փիլ. լին. ՟Գ. 48։)


Ծնողութիւն, ութեան

s.

generation, paternity, maternity.

· Calfa


Ծնչութիւն, ութեան

s.

birth;
midwifery, obstetrics.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ γόνιμον fecunditas γένεσις generatio, nativitas. Ծնունդ. ծննդականութիւն. ծննդագործութիւն.


Ժանտ, ից

adj.

wicked, bad;
profligate;
mischievous, hurtful, noxious, injurious, baneful;
pestilential, pestiferous, pestilent, contagious;
obscene, wanton, lascivious;
bitter, sour, harsh to the taste;
—, — ախտ, plague, contagion;
— օդ, foul air;
—ք դժոխայինք, the Furies.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Չգիտեմ թէ կապ ունի՞ն վրաց. ყანტი ժանտի «խոնաւութիւն, թացութիւն», քրդ. [arabic word] žan «ժանտախտ, ժանտամահ, ծննդականի երկանց ցաւ», žan ketiié «ժան-տախտ ծագեզաւ», ewe žin žan dikešine «այս կինը երկանց մէջ է», žān-asära «գըլ-խացաւ». (այս բառերը Justi, Dict. Kurde էջ 229 դնում է փոխառեալ հյ. ժանտ բառից)։


Մայռ, ի

s.

vein.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ մեկնում է «երակ», որ ուղիղ է անշուշտ. ՋԲ «սերմն կենդանեաց կամ արգանդ», ԱԲ «երակ կամ ծննդական անդամք».-իսկ Հիւնք. ուղղում է ի չար մրրոյն։


Մարմենի

s.

distaff.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Երև. Խրբ. Կր. Հմշ. Մկ. Մշ. Ննխ. Շմ. Պլ. Ջղ. Ռ. Սեբ. Սլմ. Սչ. Տփ. մարմին, Տիգ. մmրմին, Ոզմ. մարմէ՛ն, Զթ. մայմինք, մարմինք, Սվեդ. մmրմէնք։-Նոր նշանակութիւն են ստացել Կր. մարմին «կա-նառե ամօթոյք», Նբ. մարմին «էգ անասուն-ների ծննդական գործարանը»։-Նոր ձևեր են մարմինք դառնալ, Շշ. «շատ ծիծ ուտելուց ուռիլ, կարմրիլ», մարմնիլ Մշ. «ապրիլ», մարմնատակ «մանրագոր»։


Խորոպ

s.

the hymen;
maidenhead.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

. անստոյր բառ, որ նշանակում է ըստ Լեհ. «կնիք կուսութեան, միզն կանա-ցի» (իբր Բժշկարանից առնուած) կամ ըստ ԱԲ «կուսութիւն, կոյս աղջիկ»։ Սրա հետ նոյն է խորոպճին «կանանոց, կանանց բնա-կարանը» Փիլ. լին. էջ 256, որ Բառ. երեմ էջ 145 մեկնւում է «իգի ծննդական մասն», իսկ էջ 58 բունոց հոմանիշ բառի բացատրու-թեան մէջ դառնում է խորապաճիկ։


Քարձ, ից

adj.

thin-bearded.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ լծ. կարճ, գոս, քօշ, թրք. քէօսէ։ Տէրվ. Altarm. 18 քերել, քերծուլ ձևերի հետ. հմմտ. յն. παρτίς, լտ. curtus, մոգ. schart։ Պատկ. Maтep. I. 16 պրս. օ [arabic word] karza «ծննդական գործա-րանից զուրկ մանուկ»։ Հիւնք. քերծուլ բայից։ Թիրեաքեան ՀԱ 1912, 288 նոյն ընդ կարճ։ Պատահական նմանութիւն ունի վրաց. քարցի «շէկ, գունատ»։


Մարմենի, նւոյ

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Երև. Խրբ. Կր. Հմշ. Մկ. Մշ. Ննխ. Շմ. Պլ. Ջղ. Ռ. Սեբ. Սլմ. Սչ. Տփ. մարմին, Տիգ. մmրմին, Ոզմ. մարմէ՛ն, Զթ. մայմինք, մարմինք, Սվեդ. մmրմէնք։-Նոր նշանակութիւն են ստացել Կր. մարմին «կա-նառե ամօթոյք», Նբ. մարմին «էգ անասուն-ների ծննդական գործարանը»։-Նոր ձևեր են մարմինք դառնալ, Շշ. «շատ ծիծ ուտելուց ուռիլ, կարմրիլ», մարմնիլ Մշ. «ապրիլ», մարմնատակ «մանրագոր»։