Your research : 1 result for անարի

Անարի, րւոյ, րեաց exact entry

adj.

weak, feeble, unmanly, timid, pusillanimous, cowardly;
gigantic, enormous, monstrous.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

-Նոյն է անարի «Արեաց ազգից դուրս, ոչ-արիական» բառի հետ և փոխառեալ է իրա-նականից. հմմտ. զնդ. anairya-, սանս. ana-гva-ահլ. anēr «ոչ-արիական, օտար»։ Ազ-գերը սովորութիւն ունին իրենցից դուրս գըտ-նուած ազգերին «վայրենի, բարբարոս, այ-լանդակ» համարելու և նրանց անունը այս նշանակութեամբ կամ ուրիշ վատ իմաստով իբր ածական գործածելու. հմմտ. հպյերէնում խուժիկ, խուժան, խուժադուժ, խաղտաւուր. խաղտալեգու, գաւառականներում *ուրդ թուրք, զազա, լազ, բոշա, յունարէն՝ բարբա-րոս, վրացերէն՝ քուրդի «գող», ղ'ազախի «ա-ւազակ» ևն։ Ըստ այսմ վերի ոսկեդարեան անարի «անճոռնի, անհեթեթ» բառը պէտք չէ շփոթել. յետոսկեդարեան անարի «տկար, երկչոտ» բառի հետ, որ արի «քաջ» բառի բա-ցասականն է։ Առաջինը յատուկ անունից է, երկրորդը՝ հասարակ անուն։

ՆՀԲ լծ. թրք. իրի, հա՛մ իրի «խոշոր»։ Տէրվ. Altarm. 85 անարի «հսկայ» և ա-նարի «երկչոտ» բառերը նոյն համարե-լով՝ դնում է զնդ. anarya, ինչպէս որ արի «քաջ» = զնդ. airya, որով երեք բա-ռերն էլ հաւասարապէս Արեաց անունից ծագած են լինում։ Հիւբշ. 25-26 թէև Անարի ազգի անունը զնդ. anairya-ձևին է կցում, բայց սխալուելով ՆՀԲ-ից, ա-նարի «երկչոտ» և անարի «վիթխարի» բառերը հայերէն այր բառից ծագած է համարում անխտիր։

NBHL (7)

Յառաջ կոչել զանարիս ի քաջ արանց. (Եղիշ. Բ։)

Արդար կամ արի, անզգամ կամ անարի. (Փիլ.։)

Ամբարհաւաճ միանգամայն եւ անարի։ Անարեացն վերաբերիցին թշուառութիւնք. (Պիտ.։)

Ձկունք անարիք ծովականք. (Եզնիկ.։)

Զվիշապ անարիք սանձեալ։ Անարի ոմն սկայ. (Խոր. Ա. 25։ Գ. 9։)

Զայնչափ այրն անհեթեթ զանարի. (Բուզ. Ե. 37։)

Սպառազինեալ անարի նիզակօք. (Մագ. ԾԸ։)


Entries' title containing անարի : 4 results

Անարիագոյն

adj.

more or very feeble, very weak, very timid.

· Calfa

NBHL (3)

ἁδρανέστερος, vilior. Առաւել կամ յոյժ անարի. տկարագոյն. աղկաղկ. խիստ վախկոտ, անճրկած, տկար.

Առ ոստայնս սարդից, եւ ստուերս եւ երազս, եւ առ անարիագոյնս քան զայսոսիկ վարելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)

Մի՛ ինչ անարիագոյն ախտանար ո՛վ նահատակ իմ. (ՃՃ.։)


Անարիական, ի, աց

adj.

timorous, fearful;
cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Երկչոտ եւ անարիական առնէ զանձն անուսումնութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Անարիութիւն, ութեան

s.

timidity, pusillanimity, tearfulness, cowardice;
gigantic size.

· Calfa

NBHL (3)

Հետեւեալ լինի զանգիտութեանն՝ անարիութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Ո՛վ անարիութեանն եւ ընդվայր երկիւղին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)

Մի՛ անկանիցիս ի կործանումն անարիութեան։ Արիութեան զվարս զգեցի՛ր. (Վրք. հց. ձ։)


Անարիւն, րեան, րեանց

adj.

that has no blood, bloodless;
that does not bleed.

· Calfa

NBHL (5)

Բազումք են անարիւնք, բայց շնչաւորք։ Արիւնաւորացն կենդանեաց, եւ անարեանց. (Նիւս. բն. ՟Բ։)

Սովորութիւն է մեղուաց՝ քաղցր եւ անարիւն կերակուր մատուցանել. (Մագ. ԾԷ։)

Անմարմին եւ անարիւն Աստուածութեանն անմարմին եւ անարիւն կերակուր աղօթք եւ սրբութիւն. (Նար. յովէդ.։)

Իբրու զանարիւն զենումն կատարելով. (Փիլ. ել.։)

Հոտոտեսցիս յայս նուէր բանի անարիւն զոհի. (Նար. ՁԸ։)


Definitions containing the research անարի : 63 results

Անարութիւն, ութեան

s.

cf. Անարիութիւն.

· Calfa


Վատ, աց

adj. s.

bad, wicked, vile, low;
cowardly, weak, pusillanimous, dastardly, craven-hearted, unmanly, poor-spirited or mean-spirited;
idle, lazy, slothful, sluggish;
damage, loss, hurt, ruin, misfortune;
— անուն, infamy, brand of infamy;
— արանց, the most cowardly of men, the basest of wretches.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա հլ. (յետնաբար նաև ի հլ.) «գէշ, չար» Ծն. լէ. 17. Բ. մկ. է. 34. Ագաթ. Եփր. թգ. «անպիտան, ծոյլ, անարի, թոյլ» ՍԳր. Եղիշ. Փարպ. Խոր. որից վատիլ «կու-րանալ, աչքի լոյսը խաւարիլ» ՍԳր. Ոսկ. տիտ. Վեցօր. վատանալ «դանդաղիլ, ծուլա-նալ» Դատ. ժը. 8. Ոսկ. Եզն. վատախոռ հուրդ Օր. լբ. 31. Բուզ. Մծբ. Փարպ. վատա-մտիլ (չունի ՆՀԲ) Ոսկ. փիլ. 356. վատամահ Կիւրղ. թգ. վատշուէր (տե՛ս շուէր). վատա-կոխ «վատ ճանապարհ, որ ցեխոտ լինելով՝ անցնելը դժուար է» Կղնկտ. հրտր. Շհնզ. Ա. էջ 165 (հրտր. Էմ. 53 ունի վարակոխ). վա-տանշան Բուզ. Կոչ. Ոսկ. վատանուն Կոչ. Եզն. վատարի Եւագր. 333. վատասիրտ ՍԳը. Եւս. քր. ևն։ Նոր բառեր են վատաբանել, վատահամբաւ, վատատես։ Նոր գրականի մէջ արևելեանը գործածում է սովորական «յոռի, գէշ» նշանակութեամբ, իսկ արևմտե-անը «փոքրոգի, վատասիրտ, läche»։

NBHL (1)

Այլ առաւել՝ ὁκνηρός piger ἁεργός otiosus. Անպիտան ի գործ. անգործ. գործատեաց. ծոյլ. եւ Վատասիրտ. անարի. վեհերոտ.


Փլիթ

adj.

lazy, cowardly, pusillanimous.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«թոյլ, անարի, վախկոտ». մէկ ան-գամ ունի Երզն. քեր. «փիւրիւ ասելն փլիթ զթոյլ և զանարի մարդն նշանակէ. և բենիւ ասելն. զբլիթ հացի և կամ զայլ իրի նշանա-կէ»։

NBHL (1)

Փիւրիւ ասելն փլիթ՝զթոյլ եւ զանարի մարդն նշանակէ. եւ բենիւ ասելն զբլիթ հացի եւ կամ զայլ իրի նշանակէ. (Երզն. քեր.։)


Արի, րեաց

adj.

valiant, valorous, courageous, manly, strong, bold, intrepid, brave;
Արիք, the Persians.

· Calfa

NBHL (1)

Նիզակն անարի։ ԱՐԻՔ, արեաց. Այսպէս կոչէին զինքեանս պարսիկք եւ մարք, իսկ զօտարազգիս՝ (Անարիս. Եւս. քր.։ Խոր.։ Եղիշ.։ Փարպ.։)


Ամբարհաւաճ, ի, ից

adj.

proud, haughty, presumptuous, arrogant.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ամբարհաւաճք, միանգամայն եւ անարի։ Ոչ հասարակացն է ստացուած, այլ մանաւանդ ամբարհաւաճիցն. (Պիտ.։)


Անուսումնութիւն, ութեան

s.

cf. Անուսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Երկչոտ եւ անարիական առնէ զանձն անուսումնութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Անպատերազմասէր

adj.

that loves not war, peaceable.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ յն. անպատերազ։ ἁπόλεμος. imbellis, inhabilis ad bellum եւ pacificus. Որ ոչ սիրէ զպատերազ, այլ զխաղաղութիւն, մանաւանդ առ տկարութեան. իբր անարի.


Անհզօր

cf. Անզօր.

· Calfa

NBHL (1)

Անզօր. անարի. տկար. յն. ոչ հզօր.


Անճոռնի

adj.

gigantic, enormous, monstrous;
grotesque, extravagant, absurd, ridiculous, unseemly.

· Calfa

NBHL (1)

Անհեթեթ ըստ հասակի. վիթխարի, յաղթանդամ. անարի. մեծ յոյժ. ստուար. եւ ահաւոր. հանդալ. տզման. հեյպեթլի.


Անմարդի

adj.

inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.

· Calfa


Անբախտ

adj.

unfortunate, unhappy.

· Calfa

NBHL (1)

Անբախտի Եւտիքոսի արշիմանարիտին. (Ոսկիփոր.։)


Անբախտելի

cf. Անբախտ.

· Calfa

NBHL (1)

Անբախտի Եւտիքոսի արշիմանարիտին. (Ոսկիփոր.։)


Ախտասէր

adj.

that loves vices, vicious, devoted to passions.

· Calfa

NBHL (1)

Ախտասէր եւ անարի բարք։ Իմացեալ զախտասէր բարս նորա. (Փիլ. լին.։ Խոր. ՟Ա. 16։)


Բարբարոս, աց

adj. s. barbarous, savage;
barbarian, cruel.

· Calfa


Երկնաթռիչ

adj.

that flies, rushes to heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Մարախն անարիւն եւ երւնաթռիչ է. (Շ. մտթ.։)


Երկչոտ, աց

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

δειλός timidus որ եւ ԵՐԿՆՉՈՏ. Որ դիւրաւ եւ ստէպ երկնչի. վատասիրտ. անարի. վախկոտ


Լեռնաբերձ

adj.

high, very high, as high as a mountain.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք անարիք ծովականք, զորոյ ասեն, թէ լեռնաբերձք եւ մեծամեծք են. (Եզնիկ.։)


Կովադիաց, ի

s.

eft, newt, lacertus facetanus.

· Calfa

NBHL (1)

Զկովիդիաց (ասեմ) ի խարափմանէ սարսեալ եւ անարի եւ ցայգագնաց. (Մեկն. ղեւտ.։)


Կովածուծ, ծծի

cf. Կովադիաց.

· Calfa

NBHL (1)

Զկովիդիաց (ասեմ) ի խարափմանէ սարսեալ եւ անարի եւ ցայգագնաց. (Մեկն. ղեւտ.։)


Նիզակաւոր

s.

lancer, pikeman, halberdier;
— աստղ, lance-shaped meteor.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրագլուխ նիզակաւորացն լեալ անարի ոմն սկայ. (Խոր. 9։)


Շահատակիմ, եցայ

vn.

cf. Շահատակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագին դղրդիւն ի վերայ երկրի առնէին շահատակելով։ Զվիշապն անարի սանձեալ՝ ի մերոյս վերայ շահատակեալ յարձակէր տէրութեան։ Սկայաբար շահատակելով։ Ի շահատակելն իւրում՝ հարկանի։ Անարի ոմն սկայ շահատակէր ի մէջ զօրացն։ Ի քարինս դիւաց է շահատակել. (Խոր.։)


Շաղղայեղց

adj.

fat and lusty, corpulent, bulky.

· Calfa

NBHL (1)

Փիղ՝ ահագին տեսիլ կերպաանաց ունի յանձին՝ մարնեղէն շաղղայեղց անարի. (Վեցօր. ՟Բ։)


Շաղփաղփուտ

cf. Շաղփաղփ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանարի զնա շաղփաղփուտ. ((տպ. շաղփաղփ եւ սուտ) Մծբ. ՟Բ։) (Իսկ Ստեփ. լեհ. Շաղփաղփուն ընթեռնու եւ զբառն Զաղփաղփուն. զոր տեսցես։)


Խարշափումն, ման

s.

cf. Խարշափ.

· Calfa

NBHL (1)

Զտիտեռն ասեմ եւ զմողէզ ... ի խարշափմանէ սարսեալք եւ անարիք. (Մեկն. ղեւտ.։)


Խարշափեմ, եցի

vn.

to rustle.

· Calfa

NBHL (1)

Զտիտեռն ասեմ եւ զմողէզ ... ի խարշափմանէ սարսեալք եւ անարիք. (Մեկն. ղեւտ.։)


Կնամարդ, ոյ

adj.

effeminate, timid, weak.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆԱՄԱՐԴ մանաւանդ ԿՆԱՄԱՐԴԻ. γυναικάνηρ, ἁνδρόγυνος muliebri animo praditus, effeminatus. Կանացի բարուք. կնատ. անարի. վատասիրտ. մեղկ.


Կնամարդի, դւոյ

cf. Կնամարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆԱՄԱՐԴ մանաւանդ ԿՆԱՄԱՐԴԻ. γυναικάνηρ, ἁνδρόγυνος muliebri animo praditus, effeminatus. Կանացի բարուք. կնատ. անարի. վատասիրտ. մեղկ.


Կնատ, աց

adj.

cf. Կնամարդ;
fainthearted, poor-spirited, cowardly, base.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ յն. Այրատ. ἅνανδρος այսինկն անարի. parum virilis, ignavus, effeminatus, mollis. Կնամարդի. իգացեալ. մեղկ. թոյլ եւ տկար. անզօր. փանաքի. չնչին. վատթար.


Ճպուռն

cf. Ճպռան.

· Calfa


Յամրեղ

adj.

very slow, very tardy.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի յամրագոյն. յամրային. դանդաղկոտ. անարի.


Յղացութիւն, ութեան

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)


Յղացումն, ման

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)


Նախասրբեալ

adj.

presanctified.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային պատարագ նախասրբեցելոյ (կամ ոց), որ կատարի աղուհացից։ Մատուցանել քեզ անարիւն զպատարագս նախասրբեալ։ Պռօսխումէն. ի նախասրբեալ սրբութիւնս սրբոց. (Պտրգ. յն։)


Ծծեմ, եցի

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

· Calfa


Թուլամիտ

adj.

weak of mind, spiritless, effeminate, pusillanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Թոյլ մտօք. մեղկ. յողդողդ. անարի. վատ.


Թուլամորթ, աց

s.

effeminate, delicate, feeble.

· Calfa

NBHL (1)

μαλακός (լծ. մեղկ. մէլէզ ). mollis, remissus, effeminatus. որ գրի եւ ԹՈՒՂԱՄՈՐԹ. Թոյլ մորթով, իբր Թուլամարմին, թուլամիտ. անարի. փափկակեաց. հեշտասէր. կնամարդի.


Պատարագ, աց

s.

sacrifice, victim, immolation;
mass;
oblation, offering;
present, gift;
bribe;
հանել — to sacrifice;
— ձայնաւոր, high-mass;
թիւ —, low mass;
— վասն ննջեցելոց, mass for the dead;
պաշտել, մատուցանել զսուրբ —ն, to celebrate or say mass;
տեսանել զ—, to attend mass.

· Calfa


Պարածածկեմ, եցի

va.

to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.

· Calfa


Կանանցաբարոյ

adj.

feminine, weak, timid, cowardly, pusillanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զկանացի բարս. կնամարդի. վատասիրտ. թոյլ. անարի.


Պիտանի, նւոյ, նեաց

adj.

useful, profitable, advantageous, necessary;
good, excellent.

· Calfa


Սրտաթափումն, ման

s.

consternation, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

Լսել զսրտաթափումն անարի արանցն, զճչիւն կանացեացն. (Եղիշ. ՟Զ։)


Վախկոտ

cf. Երկչոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկչոտ եւ անարիական ... վախկոտ իմն է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Վիշապաձուկն, ձկան

s. zool. otterpike, sea-dragon;
shark;
orc.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծովէն կասբից ելանէ վիշապաձուկն մի անարի՝ նման լերին. (Կաղանկտ.։)


Տաղտուկ

adj. s.

wearisome, tedious, tiresome, bothering, troublesome;
idle, cowardly, tedious to oneself;
cf. Տաղտկութիւն.

· Calfa


Սիպէ

cf. Սեպեան.

· Calfa


Սկայ, ից

s.

giant;
— կին, giantess;
— անարի, huge giant.

· Calfa


Վատասիրտ, սրտաց

adj.

fainthearted, chickenhearted, fearful, timid, timorous, pusillanimous, cowardly, craven;
ընդէ՞ր —ք էք, why are you fearful?.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ զանգիտելով իբրեւ զանարի վատասիրտ։ Վատասիրտքն լքանէին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Զ։)

δειλός, δειλός τῇ καρδίᾳ, δειλών timidus, pvidus, ignavus. Վատ սրտիւ. վեհերոտ. երկչոտ. անարի. կնատ. կնամարդի. վախկոտ, խրտան.


Վատութիւն, ութեան

s.

laziness, idleness;
cowardice, dastardliness, poltroonery, pusillanimity;
vileness, meanness, cringing;
worthlessness;
ingratitude;
wickedness;
վատութեամբ, cowardly, unmanly, basely, meanly;
անուն վատութեան, ignominy, shame, dishonour, stain, slur, stigma, opprobrium;
ի — հատանիլ, to give oneself up to idleness or sloth;
— յանձն առնուլ, ի — խոնարհիլ, to bow and cringe, to be guilty of meanness, to behave meanly.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն անարի՝ տաղտուկ կապեալ վատութեամբ. (Պիտ.։)


Սանձեմ, եցի

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

· Calfa

NBHL (1)

Զվիշապն անարի սանձեալ՝ ի մերոյս վերայ շահատակեալ յարձակէր տէրութեանս. (Խոր. ՟Ա. 25։)


Խենեշութիւն, ութեան

s.

voluptuous and effeminate life, lasciviousness, debauchery, wantonness, dissoluteness.

· Calfa

NBHL (3)

Հետեւեալ լինի զանգիտութեան՝ շենեշութիւն, անարիութին, անաշխատութիւն.

Հետեւեալ լինի շռայլութեան՝ խենեշութին, անարիութիւն, անաշխատութիւն։ Հետեւեալ լինի շռայլութեան՝ խենեշութին, զղջութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Զանարի տաղտկութեանցն ասացից խենեշութիւն։ Զխենեշութիւն մտաց արտաքսեցից, ապաւինեցայց ի նոյն ինքն յաստուածութիւնն. (Պիտ.։)