Your research : 1 result for փոկ

Փոկ, ոյ, ոց, ի, աց exact entry

s. mech. zool.

thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

, ո հլ. «կաշիի նեղ և երկար շերտ» Ես. ե. 18. Գծ. իբ. 25. Սիրաք լգ. 27. Եւս. պտմ. 162 (յգ. սեռ. փոկոց). Փիլ. «ծեծի յատուկ կաշեայ խարազան» Պտմ. աղէքս. նոնն. Մխ. երեմ. որից փոկահանութիւն «կաշեգործութիւն» Ոսկ. մ. բ. 27. փոկա-կապ Ուռհ. ոսկեփոկ Ճառընտ. շիկափոկ Վիպաս. (Խոր. բ. 47). փոկեայ Մծբ. փոկա-ձև «կաշեայ վրան կարող» Ճառընտ. ևն։

Տէրվ. Altarm. 58 փակ արմատի հետ՝ որ տե՛ս։ Հիւնք. փոկ անասունի անունից։

ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. Հճ. Մշ. փոգ, Գոր. Ղրբ. Շմ. Կր. փօկ, Երև. փօգ, Ագլ. Մկ. փուկ, Զթ. փիւգ, բոլորն էլ «կաշեայ փոկ». փխբ. Սեբ. փէօգ «տխմար մարդ».-նոր բառեր են փո-կամայր, փոկարար, փոկացու, փոկեմաղ, փոկել, փոկով (վերջինս Սեբ. փօգօվ «ծղր. գիւղացի, անուս»)։

, ի-ա հլ. «երկակենցաղ մի անա-սուն, ծովահորթ» Վեցօր. 138, 141 (տեռ. փոկաց), Եզն. Վանակ. հց. որից փոկոտն «փոկ անասունի նման ոտքեր ունեցող» Խոր. աշխ. Պտմ. աղէքս. 142։

NBHL (14)

Իբրեւ փոկով լծոյ երնջոց։ Պրկեցին զնա փոկովք. (Ես. ՟Ե. 18։ Գծ. ՟Ի՟Բ. 25։)

Լուծ եւ փոկ զպարանոց ամբարտաւանից խոնարհեցուցանեն՞ Սիրաք. (՟Լ՟Գ. 27։)

Ճարպ մեռելոտւոյ ի փոկ եւ ի կաշի առցի ի գործ. (Նախ. ղեւտ.։)

Կինն իբր զփայտ զցանկութիւն կանգնեալ, եւ փոկ ի նմա բեւեռեալ զցանկութիւնսն՝ սոքօք զըմբռնեալն կախեաց. (Փիլ. սամփս.։)

Ո՛չ զձի քաջազգի կամ ազնիւ անուանեմք՝ վասն բազմապատիկ արծաթակուռ փոկոցն. (Պիտառ.։)

Ըստ չափոյ երկայնութեան նորա փոկս մորթեալ։ Փոկ յանձնէ հանեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)

Յովհաննէս փոկ գօտի ունէր. (Մծբ. ՟Ղ.) (տպ. գօտի փոկեայ)։

Եւ ոչ ի փոկաց եւ ոչ ի կօշկաց ուտելոյ արգելան. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)

Զի՞նչ խրաց կօշկացն իցեն, այլ ի լինել շաղկապիցն՝ պնդել կօշկացն եւ փոկոցն. (Շ. մտթ.։)

Որպէս վարդապետ՝ զի վերացուցանէ մանկան զփոկն, սակայն ոչ հարկանէ։ Զմանկունս իւրեանց կրթեն՝ փոկովք տանջեալ. (Մխ. երեմ.։ Նոննոս.։)

Առաքեցի փոկ.. . Զփոկն՝ որ զեկուցանէ քեզ, զի տակաւին խրատել պարտիս. (Պտմ. աղեքս.։)

Գոն ի մէջ ջուրցն զեռունք, որ ունիցին ոտս եւ գնացս, եւ ցամաքային անասնոց նման իցեն. իբրեւ զփոկ եւ զկոկորդիլոս, եւ զձիս ջուրց. (Վեցօր. ՟Է։)

Եթէ էր ինչ նըհանդն անձնաւոր, ոչ երբեմն փոկ լինէր, այլ կայր փոկն փոկ. (Եզնիկ.։)

ՓՈԿ. σκύτος corium, scutica. Ձաղկիչ ի փոկոյ. սկետեայ.


Entries' title containing փոկ : 10 results

Ներբանափոկ

s.

trowser-strap.

· Calfa


Ոսկեփոկ

adj.

having golden latchets.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ փոկն է յոսկւոյ կամ ոսկեթել.

Զգեցեալ եւ հողաթափս ոսկեփոկս. (ՃՃ.։)


Շիկափոկ

adj.

made of red leather.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ փոկն է շէկ. ի շէկ փոկոյ կազմեալ.

Հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն ... ձգեալ զոսկէշօղ շիկափոկ պարանն։ Մորթ կարմիր, լայքա շատ, եւ ոսկի բազում, այս է ոսկէօղ շիկափոկ պարանն. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Փոկակապ

adj.

bound with thongs.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմոցն փոկակապ մածմամբք պնդեալ. (Պտմ. աղեքս.։)

Զթուրն՝ որ կայր մերձ առ իւր՝փոկոկոպս արարեալ պնդագոյնս (զի մի ելցէ ի պատենից). (Ուռհ.։)


Փոկահանութիւն, ութեան

s.

cf. Փոկաձեւութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

σκυτοτομική coriaria ars. որ եւ ՓՈԿԱՁԵՒՈՒԹԻՒՆ. Արհեստ հանելոյ կամ հատանելոյ՝ հարթելոյ եւ ձեւելոյ զփոկս. կաշեգործութիւն.

(Մշակութիւնն ի փոխ առնու ) ի փոկահանութենէ կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Փոկաձեւութիւն, ութեան

s.

art or calling of a cordwainer, saddler or harness-maker.

· Calfa

NBHL (4)

Սօղոս՝ որ առաջի տաճարին նստէր՝ փոկաձեւն. (ՃՃ.։)

Ունէր արհեստ փոկաձեւութեան։ Վասն կօշկակարին ողորմութեան. այր մի անբիծ ունէր արհեստ փոկաձեւութեան. (ՃՃ.։ Լմբ. գր. պապ.։)

σκυτοτόμος qui coria scindit, sutor. Որ գիտէ ձեւել եւ կարել զփոկս ի պէտս վրանաց. խորանակար.

σκυτοτομία ars sutoria, coriaria. Արհեստ ձեւելոյ եւկարելոյ զփոկս. փոկահանութիւն, կօշկակարութիւն, եւ խորանակարութիւն.


Փոկեայ

adj.

leathern.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիա գօտի մաշկեղէն ունէր, եւ յովհաննէս գօտի փոկեայ. (Մծբ. ՟Ղ.) (կամ ըստ ձ. փոկ գօտի)։


*Փոկէմաղ

adj.

leather-sieve.

· Calfa


Փոկոտն

adj.

web-footed.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր ոտք են նման ոտից փոկ կենդանւոյ, կամ իբր փոկեայ, մաշկեայ.

Սինէցւոցն գազանք անծանօթք, վեցձեռնիք, փոկոտունք, վիշապատտունք։ Արք վեցոտնեայք, եւ փոկոտունք, եւ այլ շատ ազգ կենդանեաց. (Խոր. աշխարհ.։ Պտմ. աղեքս.) (ուր կարծի գրեալ ἁντίποδες adversipedes. ներհակոտունք. այլ ըստ հյ. σκυτόποδες ).


Փոկուռի

s. bot. black-alder, frangula.

· Calfa


Definitions containing the research փոկ : 70 results

Լախտ, իւ

s.

club, mace, mall, bat;
ոստախիտ —, knotty club.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«մահակ, կոպալ, ծեծի փոկ» Յայսմ. յնվ. 31, Կեչառ. աղէքս. Գնձ. Ուռհ. Պտրգ. էջ 642. յետնաբար գրուած նաև լախթ Զքր. սարկ. Բ. 97։

NBHL (1)

Առաքեցեր ինձ փոկ, որ է լախտ։ Պարսիկ վարդապետ, որ լախտով ծեծէ զնա. (Կեչառ. աղեքս.։)


Ճոպան, աց

s.

rope, cord;
halter.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Երև. Խլ. Վն. ճօպան, Ալշ. Մշ. ნօ-բան «հաստ չուան», Խտջ. ջօբան «չուան» (Շիր. և Սլմ. «ցորենի խուրձերը սայլի վրայ կապելու չուան», Լ. Շլ. «հաստ կաշեայ փոկ», Սլմ. «պարսատիկ, պարսէտ»). որից ճոպանել «անասունների ոտքին չուան կա-պել, որպէսզի արածելիս հեռու չերթան», ճոպան ոլորել Ախց. «մի տեղ երկար նստիլ կամ մնալ»։ Ձևով հետաքրքրական է Ղրբ. ճա՛պան «մազէ գործած հաստ չուան», որի հէ︎ հ.

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. ჭანი ճապանի «բեռ կա-պելու յատուկ փոկէ չուան», քրդ. [arabic word] čo-pan «չուան» (Justi, Dict. Kurde 127 և Kurd. Gram. 57 սխալ է համեմատում բառը՝ հյ. չուան ձևի հետ), ն. ասոր. čop'an «կաշէ հաստ պարան»։

NBHL (1)

Նոյն ընդ ձայնիս Չուան. այն է պարան. տոռն. լար ի կանեփոյ, ի մազէ, ի փոկոյ, եւ այլն. σχοῖνος, πεῖσμα, χορδή funis, chorda, restis


Պարս, ից

s.

sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «քար գցելու փոկ. տճև. սա-փան» ՍԳր. սրա հետ նոյն են (զանազան մասնիկներով կազմուած) պարսետ կամ պարսէտ «նոյն նշ.» Զենոբ էջ 45, Պդատ. օրին. Վանակ. յոբ. պարսատիկ ա հլ. «պարսաքարի փոկ» Ա. թագ. իբ. 29. Առակ իզ. 8. «բաբանի մէջ քար դնելու տեղը» Լաստ. պարսատակ «նոյն նշ.» Յհ. Կթ Արիստ. մկրտ. պարսայակ Արծր. արմատա-կան պարս ձևից են՝ պարսաւոր ՍԳր. պար-սաքար Զաք. թ. 15. պարսաքարել Ա. թագ. ժէ. 49. իե. 29. պարսել «պարսաքարով զարնել» Մազ. Նար. «քարկոծել» Օրբ. հրտր. Էմ. էջ 330 (Պարսել զբերան զրաբան ա-րանց). «ոստնուլ, վեր ցատկել» Պտմ. ա ղէքս. Փիլ.։


Պարս

adj. s.

Persian;
—ք, Persia.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «քար գցելու փոկ. տճև. սա-փան» ՍԳր. սրա հետ նոյն են (զանազան մասնիկներով կազմուած) պարսետ կամ պարսէտ «նոյն նշ.» Զենոբ էջ 45, Պդատ. օրին. Վանակ. յոբ. պարսատիկ ա հլ. «պարսաքարի փոկ» Ա. թագ. իբ. 29. Առակ իզ. 8. «բաբանի մէջ քար դնելու տեղը» Լաստ. պարսատակ «նոյն նշ.» Յհ. Կթ Արիստ. մկրտ. պարսայակ Արծր. արմատա-կան պարս ձևից են՝ պարսաւոր ՍԳր. պար-սաքար Զաք. թ. 15. պարսաքարել Ա. թագ. ժէ. 49. իե. 29. պարսել «պարսաքարով զարնել» Մազ. Նար. «քարկոծել» Օրբ. հրտր. Էմ. էջ 330 (Պարսել զբերան զրաբան ա-րանց). «ոստնուլ, վեր ցատկել» Պտմ. ա ղէքս. Փիլ.։


Սեկ, ի, ոյ

s.

dressed leather, morocco, cordwain.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Աճառ. ՀԱ 1908, 121 համարում է թաթարական ծագումով բառ. հմմտ. մանչու թթր. suko «կաշի» (ուրիշ է պրս. [arabic word] č̌akī «սեկ»)։ Patrubány ՀԱ 1908, էջ 213 հնխ. k'ei «պառկիլ» ար-մատից։ Յիշատակելի են նաև սանս. çik-«կապ, ցանց», լիթ. sikšna «ռա-րակ կաշի», յն. ϰισσηρις «արջառաջիլ», որոնք միասին հանւում են հնխ. k'īq-«փոկ, կաշի» բառից (Pokorny 1, 451)։


Ասպանդակ

s.

stirrup;
փոկ —ի, stirrup-strap or — leather.

· Calfa


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (1)

Անգործ փոկ. (Ոսկ. հերոդ.։)


Բոզ, ից, աց

s.

whore, prostitute, strumpet, street-walker.

· Calfa

NBHL (1)

Բոզք լուացան յարեան նորա. ոմանք կամին իմանալ զփոկս կառաց, առեալ զբառդ եբր. զօնահ (այսինքն պոռնիկ, բոզ), որպէս յն. զօնա, գոտի։ (՟Գ. Թագ. ՟Խ՟Բ. 38.)


Գագաշիմ, եցայ

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ էիր զառանցեալ (կամ զառամացեալ), ասէի, եթէ գագաշիս. (ՃՃ. ի փոկաս.։)


Գելարան, աց

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.


Երասան

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)


Երասանակ, աց

cf. Երասան.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)


Երգահան, ից

s. mus.

tragic poet;
composer

· Calfa

NBHL (1)

Եսքիղոս երգահան ճանաչէր։ Սոփոկղէս երգահան նախ երեւեցաւ։ Եւրիպիդէս երգահան. եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Թանգ

adj. s.

cf. Թանկ;
saddle-girth.

· Calfa

NBHL (1)

ԹԱՆԳ cf. ԹԱՆԿ. որպէս Մեծագին։ Մերթ որպէս պ. թէնկ. այսինքն Գօտի թամբի գրաստուց. փոկ. կապ.


Լայնաձիգ

adj.

long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Սոփոկղէս ասէ, մի է աստուած, որ արար զերկինս, եւ զլայնաձիգս երկրի, եւ զծով. (Ոսկիփոր.։)


Ներդեայ

adj.

made of fibres or nerves.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որոյ նիւթն է նեարդ, կամ ջիղ. որպէս արջառաջիլ, փոկ. յորոյ վերայ պատեալ զքեմուխտ՝ վարէին որպէս ճոպան, այսինքն չուան՝ պարան կարկամ եւ անբեկանելի.


Նհանգ, աց

s.

alligator, cayman.

· Calfa

NBHL (1)

պ. նէհէնք. (իբր նէհր խունգ. գետոյ ձի). ἰπποπόταμος hippopotamus, equus fluvialis, crocodilus, draco aquatilis, piscis homines comedens ἑρινύς furia. Ձիագետի. գազան ջրային, որպէս կրոկոդիղոս, վիշապ ձուկն, փոկ, եւ այլն.


Շնջրի

s. zool. otter;
— ծովային, sea-otter, kind of seal;
cf. Վիշապաձուկն.

· Calfa

NBHL (1)

Քսիւփիէ (թրաձուկն), պրիոնէ (սղոցաձուկն), եւ շնջրիք։ Ըստ իւրեանց նմանութեան ծնանին կենդանիս շնջրիք, փոկք. (Վեցօր. ՟Է։)


Ոսկէօղ

adj.

adorned with, or wearing gold rings or buckles.

· Calfa

NBHL (1)

Հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն ... եւ ձգեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Որթ, ու, ուց

s.

calf, (pl. calves);
— դիեցիկ, sucking calf;
միս —ու, veal;
— խորովեալ, roast veal;
մորթ —ու, calf-skin;
cf. Քեցեմ;
— եղանց, fawn, young deer;
— ծովային, seal, sea-calf;
cf. Փոկ;
— ոսկի ձուլածոյ, golden calf.

· Calfa


Խաղախ

s.

boat, barge;
*raw hide, skin.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ խաղախն նաւ է, խաղախորդն ճոն ընդէ՞ր է, եւ զիա՞րդ ոչ յաւէտ նաւորդ։ Պա՛րտ էր ասել, թէ խաղախն թերեւս նշանակէ նաեւ մորթ, կաշի, փոկ։


Խաղախորդ, աց

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

· Calfa

NBHL (1)

βυρσεύς, σκιτεύς coriarius, cerdo, sutor. որ եւ ՃՈՆ, ԿՈՆ. Մորթէգործ. կաշեգործ. փոկագործ. որ հարթէ զմորթս ի մազից, եւ յօրինէ ազնիւ կաշի. եւս եւ կարուակ փոկեղինաց.


Հեղձուցանեմ, ուցի

va.

to suffocate, to choke, to strangle, to drown;
to oppress.

· Calfa


Ձաղկեմ, եցի

va.

to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.

· Calfa


Յորսայս

adv. fig.

supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?

· Calfa

NBHL (1)

Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Նարկա

cf. Նարկայ.

· Calfa


Մորթագործ, աց

s.

skinner, currier, leather-dresser, fell-monger.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՄՈՐԹԵԳՈՐԾ. Որ գործէ կա մկարէ զմորթ. խաղախորդ, եւ փոկագործ. ճոն. կոն.


Ծեծեմ, եցի

va.

to strike, to beat;
to crush, to grind, to pound;
— զկուրծս, to beat the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Զփոկս առի, զի իմով գեղարդեամբ եւ զինուք ծեծեցից զխուժադուժսդ։ Իմովք ձեռօք ծեծեալ՝ ի ծառայութիւն հնազանդեցուցից. (Պտմ. աղեքս.։)


Լուծ, լծոց

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

· Calfa

NBHL (1)

Կապեսցես սամետիւք լուծ նմա։ Երինջ ոչ մտեալ ընդ լծով։ իբրեւ փոկով լծոյ երնջոց։ Լուծ իմ քաղցր է. եւ այլն։ Որպէս եթէ կառավարք ոմանքիցեն՝ լծօք հանդիսանալով. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)


Կօշկակար, աց

s.

boot-maker, cord-wainer, boot & shoe-maker.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποδηματορράφων, σκυτοτόμος sutor, coriarius. Արհեստաւոր՝ որ կարէ զկօշիկ. կարուակ ասի ըստ յն. ոճոյ՝ եւ փոկաձեւ (այսինքն ձեւիչ փոկոյ). Կօշկար. փապուճճի, չիզմեճի.


Պատատեմ, եցի

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՜ բնութիւն հոգեւորական՝ կրկնակօք պատատեալ լիցի կապօք։ Բնութեամբ կապեալ եւ պատատեալ աղցաւորօքս (մարմինն)։ Ձեռօք երիզապընդովք, երեսօք պատատելովք։ Պատատէին ոտք նորա իբրեւ զփոկ զմիմեամբք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 4։ ՟Դ. 29։ Մամբր.։ Ճ. ՟Բ.։)


Պարան, աց

s. mar.

cord, rope, cable;
—ք, cordage, ropes;
— կտաւուց, clothesline;
— նաւու, shrouds, ship's cable.

· Calfa

NBHL (1)

Հանեալ զորկէօղ շիկափոկ պարանն։ Հանեալ յասազինէն զներդեայ քեմխտապատ պարանն։ (Խոր.՟Բ. 47. եւ 82 ։)


Կաշկանդեմ, եցի

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդապէս կապել քարշելով (կամ իբր կաշւով, փոկով). պրկել. արգելուլ եւ պնդել անշարժ.


Կար, ոյ, ով

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

· Calfa

NBHL (3)

Երկայնեն իբրեւ զկար փոկոց սայլի զանօրենութիւնս իւրանց. (Տօնակ.։ Իսկ Ոսկ. մ. Բ. 27.)

Կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. յն. փոկս գործել կամ խրացս առնել։

καλώδιον funis, funiculus. Իբրեւ արմատ ներգ. բայիս Կարել, (այսինքն կար ընել. ... եւ լծ. ընդ թ. քիրիշ ) է նոյն ընդ. Կառան. խառան. այսինքն պարան. չուան. լար. ձար. փոկ.


Կար, ի, իւ

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

· Calfa

NBHL (3)

Երկայնեն իբրեւ զկար փոկոց սայլի զանօրենութիւնս իւրանց. (Տօնակ.։ Իսկ Ոսկ. մ. Բ. 27.)

Կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. յն. փոկս գործել կամ խրացս առնել։

καλώδιον funis, funiculus. Իբրեւ արմատ ներգ. բայիս Կարել, (այսինքն կար ընել. ... եւ լծ. ընդ թ. քիրիշ ) է նոյն ընդ. Կառան. խառան. այսինքն պարան. չուան. լար. ձար. փոկ.


Սամետայք, տայց

cf. Սամետիք.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՄԵՏԱՅՔ ՍԱՄԵՏԷ ՍԱՄԵՏԻ. ἰμάς corrigia, lorum δεσμός vinculum. Կապ սամեաց, այսինքն լծոց. փոկն կապիչ եւ յօդիչ անրոյ լծոյն. ռմկ. սամատիք, սամէթէլք


Սեկափերթ

s.

morocco-piece.

· Calfa

NBHL (1)

Փերթ սեկի. մասն մաշկի կամ մորթոյ. փոկ.


Սեղակ

adj.

cartilaginous.

· Calfa


Պրկեմ, եցի

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

· Calfa

NBHL (1)

Պրկեցին զնա փոկովք. (Գծ. ՟Ի՟Բ. 25։)


Շնակաքիք

adj.

dog-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Արք վեցոտեայք, եւ փոկոտունք, եւ շնակաքօք (կամ շնակաքիք). (Պտմ. աղեքս.։)


Քանցեմ, եցի

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանկունս իւրեանց կրթեն՝ փոկովք տանջեալ, եւ քանցէին գանիւք առ բագնովքն. (Նոննոս.։)


Փոխատրութիւն, ութեան

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

· Calfa

NBHL (1)

Որ տաս լիապէս առանց փոխատրութեան փոկանաց։ Այնպէս բարերար է, որպէս (զի ) եւ Ո՛չ զփոխատրութիւնսն պահանջէ, այլ շատանայ միայն սիրեցեալ (գոլ ) յոյս ետն։ Որք անսան հրամանին՝ հարցանէ ի փոխատրութեան ուսանիլ զպարգեւ սն. (Նար. ՟Զ։ Բրս. հց.։ Իգն.։)


Քեմխտապատ

adj.

covered with leather.

· Calfa

NBHL (1)

Քեմխտոր պատեալ. փոկ. կաշիով պատած.


Արջառակաշի, շւոյ

NBHL (1)

Կաշի արջառոյ. փոկ. որ եւ ԱՐՋԱՌԱՄՈՐԹ.


Յորսայսեալ կալ

NBHL (1)

Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Սօլեր

NBHL (1)

Զսօլերաց փոկն կապէր։ Ընդ սօլերովն եղեւ (այսինքն զբազեցաւ). (Ոսկիփոր։)


Քաջազգի, զգւոյ, զգեաց

NBHL (1)

Ո՛չ զձի՝ քաջազգի՝ կամ ազնիւանուանեմք վասն բազմապատիկ արծաթակուռ փոկոցն։ Զոսկեփետուր՝ քաջազգի վարուժանն իմ հաւտհար առնել. (Ոսկիփոր.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Բաբան

s.

balister;
swing, see-saw;
խաղալ բաբնու, to swing, to see-saw.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) ՆՀԲ (հտ. Ա. էջ 399 գ), ՋԲ (էջ 267ա) և Նորայր, Բառ. ֆրանս. (տե՛ս bas-cule, balançoire, branloire բառերի տակ) դնում են գաւառական բաբան «գերան՝ որի երկու ծայրերը նստելով տղայքը՝ ճօճւում ևն». աւս ձևը ծանօթ չէ ինձ այլուստ։ Գաւա-ռականներում այս իմաստով ունինք արա-սընգի, լոկէփոկէ, հալաճօճիմ, տնկլհոչի. տնկլհոզի, տռտանկուզիկ, տրնկուզայ, տճկ. տանկալափիշտի, չէօյլէնչէօք. ՀԲԲ էլ կազմել է վերի բառից բաբանախաղաց «բաբան խա-ղացող»։


Ապրդում, դմով

s.

cf. Ապրիշում.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Պրս. [arabic word] pārdum կամ [arabic word] naldum «ձիի թամբի փոկ». բառիս պահլաւ ձևը ա-ւանդւած չէ. բայց կարող էր լինել *apār-dum։-Հիւբշ. 515։ Պհլ. *apardum կառմուած պիտի լինի պհլ. apar «վեր»+dum «ա-գի» բառերից և բուն նշանակում է «վեր-նագի»։ Պրս. [arabic word] paldum ձևից փոխա-ւեալ է վրաց. ბალდუმი պալդումի «աлeя, կառք քաշող ձիու մեջքի փոկը»։


Առասան, աց, ից

s.

packthread, string;
waxed thread;
rope, cord, line;
thread.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Պհլ. *rasan, որից պրս. [arabic word] rasan և կամ [arabic word] varsan «չուան». այս բառը ունե-ցած պիտի լինի նաև «սանձ» նշանակութիւ-նը, որ սակայն չէ աւանդուած. հմմտ. ցեղա-կից ձևերից սանս. raçana-«չուան, առա-սան, սանձ, գօտի», raçmi «սանձ». հեն-դուստ. [arabic word] ras «սանձի փոկերը», գնչ. ras-moz «օանձ», զազա [arabic word] rssanə «չուան», մինջ. lzsá «չուան»։ Իրանեանից են փոխ առնւած նաև արաբ. [arabic word] rasan «չուան. 2. տաւառի քթին անցուած սանձը» (Կամուս, թրք. թրգմ. Գ. 637), արամ. risna, եբր. [hebrew word] resen «սանձ», նոյնպէս և հայ. երա-սան, երասանակ, ապարասան, ապերասան բառերը՝ որոնք պահած են իրանականում կո-րած նշանակութիւնը (տե՛ս այս բառերը)։-Հիւբշ. 107։