to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.
· Calfa
Ե՛լ յռամովթ Գաղաադ, եւ յաջողեսցիս։ Ուստի ոչինչ յաջողիցիք։ Ոչ յաջողեսցի ձեզ։ Նստաւ Սողոմոն յաթոռ Դաւթի հօր իւրոյ, եւ յաջողեցաւ։ Ասացէ՛ք հա՛սկ հա՛սկ. եւ ոչ յաջողեցան խօսել այնպէս։ Յաջողեցաւ ի վերայ նորա հոգի Տեառն։ Եթէ յաջողեա՞լ իցէ արքայութեանն Աստուծոյ։ Զամենայն զոր ինչ արասցէ՝ յաջողեսցի նմա։ Ոչ յաջողեսցի մարդոյ յանօրէնութենէ.եւ այլն։
success, prosperity, good luck or fortune, thriving, happy state of affairs;
efficacy, virtue;
convenience, leisure, ease;
opportunity, occasion;
—ք, achievements, exploits, heroic acts;
յաջողութեամբ, successfully, with success;
— ի դէպ գալ ումեք, to be favoured, befriended;
— ըստ բաղդի լեալ նմա, fortune befriended him, he had the fortune to;
cf. Ըմպեմ.
· Calfa
Եթէ բաժինք յաջողութեանց են։ Ըստ յաջողութեան զօրութեանն իւրոյ, զոր յաջողեաց ի Քրիստոս։ Յոր եւ աշխատիմ պատերազմեալ ըստ յաջողութեան (կամ աջողութեան) նորա, որ յաջողեալ (կամ աջողեալ) է յիս զօրութեամբ.եւ այլն։
Մեծամեծ զօրութիւնք եւ յաջողութիւնք կատարէին ի ձեռն զօրականին. (Եղիշ. ՟Գ։)
ՅԱՋՈՂՈՒԹԻՒՆ. ἑνέργεια, ἑνέργημα efficacitas, efficax operatio, energia. Ազդեցութիւն. գործունեայ զօրութիւն. ներգործութիւն.
successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.
· Calfa
Յեսովայ Մովսիսի յաջորդին։ Այլազգ հրէից յաջորդք ունին զգիր օրինաց, եւ այլազգ՝ շամրտացւոց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.
· Calfa
Աբրահամու հայրն ամպարիշտ էր, այլ չյաջորդեաց զանօրէնութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
Ծանր գիշեր, օրինակ խաւարին՝ որ յաջորդելոց էր զնոսա. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 20։)
cf. Յառաջս.
· Calfa
Բաժանեալ յերիս յառաջս զզօրսն։ Ձկնորսացն մանկունք ընթացեալք ի յառաջ նախարարագունդ որերոյն. (Փարպ.։)
Ոչ էին օրէնք զայն ճանապարհ երթալ յառաջ ժամանակաւ։ Յառաջ ժամանակաւ հասեալ ձեր ի գործ պատերազմի. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ե։)
Յիշմամբ երախտեացն որ առ նոսա յԵգիպտոսէ եւ յառաջ։ Յութերորդ օրէն եւ յառաջ, ապա նուիրել զծնունդս արջառոց եւ ոչխարաց։ Ի սկզբանէ աւետարանին եւ յառաջ մինչեւ յեօթնագլուխ վիշապն, որ է նեռն. (Նախ. եզեկ. եւ օրին։ Նախ. ղեւտ. եւ Նախ. յայտն.։)
Ոմն յայնցանէ՝ որ յառաջարկիցեն։ Յառաջարկիցէ զմիւսն։ Սոքա յառաջարկցեն եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.
· Calfa
Յառաջաբան տեղի ունի. այլ զյառաջաբանին ստեղծանեմք զօրինակս. (Պիտ.։)
πρόλογος, προλεγόμενα, προοίμιον praefatio, prologus, prolegomena, prooemium. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ, ՆԱԽԵՐԳԱՆՔ, ՆԱԽԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. այն է Կանխաբանութիւն յառաջ քան զմատեանն կամ զճառն. սկիզբն բանի. տիպաճէ. (կարծի գրիլ եւ Առաջաբան, ուր զօրութեամբ կայ յ, կամ ի)
to speak first;
to open the proceedings;
to make a preface or introduction;
to give as a specimen.
· Calfa
Զյարութեան յառաջաբանէ զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)
presentation;
preposition, propounding;
pronunciation, utterance.
· Calfa
Հզօր ի վերծանութիւն՝ անվթար յառաջաբերութեամբ. (Մագ. լ։)
placed in the chief seat, seated in the highest place;
president;
—ք, precedence, primacy, the first, highest or most honourable place.
· Calfa
Պօղոս զօրաց յազգի յառաջագահ. (Ճ. ՟Ա.։)
prescience, foreknowledge.
· Calfa
Ետ Դանիէլի յառաջագիտութիւն վասն յապայ լինելոցն։ Զի եւ զյառաջագիտութիւնն արհամարհել անօրէնութիւն է. (Իսիւք.։)
anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.
· Calfa
Տապանակ ուխտին տեառն յառաջագոյն քան զնոսա երթայր երեքօրեայ ճանապարհաւ։ Առաքեսցուք յառաջագոյն քան զմեզ արս։ Զեղեալս յառաջագոյն քան զձեզ.եւ այլն։
advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.
· Calfa
Զմեկնութիւնս նոցա յառաջադէմ կոյս ճառիս լսելոց ես. յն. ի մօտոյ, արդ. (Վեցօր. ՟Ը։)
producer, author.
· Calfa
προάγων, προαγωγικός, προβολεύς, παρακομιστής productor, adducens, deducens, pararius. Որ յառաջ բերէ ո՛ր եւ է օրինակաւ. արտադրօղ. յառաջացուցիչ. յինքն ձգօղ. պատճառ, առիթ, եւ այլն։
predisposition, spontaneity.
· Calfa
Զի՞նչ է յառաջակամութիւն օրէնադրութեանն։ Պա՛րտ է ոչ ի ձեռն վիճող բանից բժշկել զսոցա յառաջակամութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
first building or construction.
· Calfa
Յառաջագոյն կարգումն, յօրինուած, շինութիւն եկեղեցեաց.
present, assisting;
first in order or rank, primary, principal, chief;
coryphaeus.
· Calfa
Իբրեւ զօրավար յառաջակաց. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 24։)
cf. Նախահոգ.
· Calfa
Յառաջահոգակ նախախնամութեամբն զբնաւ տնօրինէ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
skirmish, brush.
· Calfa
Յուսացեալ ի զօրավիգն պաշտպան օգնականին եւ յառաջամարտչի արդարոցն՝ Աստուծոյ. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Յառաջամարտիչ.
· Calfa
Յուսացեալ ի զօրավիգն պաշտպան օգնականին եւ յառաջամարտչի արդարոցն՝ Աստուծոյ. (Փիլ. իմաստն.։)
generous, liberal;
voluntary;
— լինել, to offer, to give freely or spontaneously;
to be full of good-will, ardour or eagerness.
· Calfa
Որ ոք յօժարիցէ մտօք լնուլ զձեռս իւր այսօր տեառն. եւ յառաջամիտք եղեն իշխանք տոհմիցն։ Եւ զուարճացաւ ժողովուրդն յաղագս յառաջամիտ լինելոյն (իշխանաց). վասն զի լի սրտիւ եղեն յառաջամիտք տեառն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 6. 9։)
eagerness, good-will, cheerfulness.
· Calfa
Զօրավար մարզողական բանիւ յարուցանօղ (ի) յառաջամտութիւն. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.
· Calfa
ՅԱՌԱՋԱՆԱԼ. προκόπτω proficio. Յառաջադէմ լինել. զարգանալ. զօրանալ. յարգի լինել. առաւելուլ. յառաջատել.
advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, քրիստոսասէր զօրաց յառաջապահեստ. (Անյաղթ բարձր.։)
preservative, precaution;
preservative, precautionary.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, քրիստոսասէր զօրաց յառաջապահեստ. (Անյաղթ բարձր.։)
announced, narrated beforehand.
· Calfa
Առ ի յուշ առնելոյ նոցա օրինօք զյառաջապատում չարչարանաց իւրոց. (Ագաթ.։)
to advance, to surpass;
cf. Յառաջատիմ.
· Calfa
Օրըստօրէ յառաջատէր, ի պետաւորութեանն իւրում. (Կաղանկտ.։)
foresight, prevision.
· Calfa
Տեսեալ օրըստօրէ զօրավարին Հայոց զիմաստից զառաջատեսութիւն (կամ զառաջատութիւն). (Փարպ.։)
cf. Յառաջադիմութիւն;
progression;
— հասակի, growth, increase;
— ի պատուի, promotion;
ի վատթարն —, getting worse, deterioration;
demoralization.
· Calfa
Եկեղեցի Աստուծոյ հանապազօր յառաջատութեամբ աճէ եւ հարստանայ. (Յհ. իմ. ատ.։)
to hold or stretch out or forth;
to push or drive in, to cause to enter or penetrate, to fix in;
— զաչս or զակն, to look at fixedly, to rivet one's gaze on, to gaze earnestly on, to have the eyes fastened upon;
— զգլուխն ընդ պատուհանն, to face, to come to the window, to look out, to present oneself, to appear;
— զձեռս, to stretch forth one's hand.
· Calfa
Եղբօրորդին իմ յառեաց զձեռն իւր ընդ ծաւոյն (կամ ձգեաց ընդ պատուհանն). (Երգ. ՟Ե. 4։)
to stretch out the head to see;
to stretch, to extend, to thrust;
to fasten or stick on, to be fixed or fastened on, to heed to dwell on;
— մտօք, ի խորհուրդս, to contemplate, to speculate upon, to meditate or consider attentively, to penetrate, to examine thoroughly;
— յոք, յառեալ կալ or հայել յոք, to fix the eyes or the gate on a person;
— ի դուզնաքեայս, to be fond of trifles;
աչք իւր անքթիթ յառեալ կային ի քաջազն, his eyes were fastened on that brave man.
· Calfa
Յառեալ (կամ կարկառեալ) ընդ պատուհան։ Ընդ ճանապարհն որ հայէր ի գաբայէ յառեալ ի գայի։ Յառեալ՝ ի կատարեալ օրէնս ազատութեանն հայիցի. (Երգ. ՟Բ. 9։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յկ. ՟Ա. 25։)
Ոմանք զառեալս փոխանակ հայելոյ մեկնեն աստանօր, որ չէ ինչ ճշմարիտ. եւ սակայն ճշմարիտն այդ է ըստ բնագրին։
to rise, to arise, to get up, to rise or stand up, to rise again;
to awake, to be roused, to wake out of sleep;
to resuscitate, to come to life again, to live again;
— ի մեռելոց, to rise from the dead;
— ի վերայ, — ընդդէմ, —ոսոխ հակառակ ուրուք, to rise against, to rebel or stand up against, to revolt, to mutiny;
անդրէն —, to rise anew, to get up again;
յարեաւ միւս եւս խնդիր, another question arose;
արի՛, arise !
;
օ՛ն արիք, get up !
արիք ընդառաջ նրան, go to meet him;
յարեաւ յաթոռոյն, he rose from his seat, he got up from his chair.
· Calfa
Յարիցէ ազգ յազգի վերայ։ Յարեան ծառայք նորա ի վերայ նորա։ Յարեաւ կային ի վերայ Աբիլի եղբօր իւրոյ, եւ սպան զնա։ Բազումք յարեան ի վերայ իմ, եւ այլն։
to raze to the ground, to cast down, to dismantle, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to demolish utterly;
to exterminate, to annihilate, to kill, to cause to perish;
to pave, to flag, to cover with pavement.
· Calfa
ՅԱՏԱԿԵԼ. Սալայատակ շինել. որպէս զհարթ գետին յօրինել. հարթել.
Ծով է դարձեալ ճանապարհ յատակեալ ի շահ վաճառականաց. (Վեցօր. ՟Դ։)
properly, specially, particularly, expressly, precisely.
· Calfa
որ եւ ՅԱՏԿԱՊԷՍ. ἱδίως, ἱδικῶς, εἱδικῶς proprie, speciatim. Յատուկ եւ սեպհական օրինակաւ. տիրապէս. մասնաւորապէս, որոշակի.
proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.
· Calfa
Որ ոչ հաւատայ նմա, ոչ նմա յատուկ, այլեւ հօրն անհաւատ մնայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)
adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.
· Calfa
Յար ինչ իցէ ի պատուիրանս Տեառն։ Յար ի միմեանս են ձեռք. (Բրս. հց.։ Վեցօր. ՟Դ։)
Յար աճեցեալ յօրանան. (Պիտ.։)
heaped up;
compound of three words.
· Calfa
ՅԱՐԱԲԱՐԴ. Ըստ քերականաց. παρασύνθετος decompositus. Յերից բառից բարդեալ ի մի բառ. զոր օրինակ՝ արծաթափոխատու.
presence.
· Calfa
Հզօրացեալն ի վերայ մարդկային բնութեանս մահ՝ յարագոյութեամբ Աստուածութեանն աներեւութացաւ. (Բրս. ծն.։)
apposition;
addition, annexation;
combination, composition.
· Calfa
Արեան եւ ոգւոյ՝ յարադրութեամբ մարմնոյ եւ ջլաց, եւ այլոց բարեխառնութիւն՝ զօրութիւն է (Նիւս. բն.։)
ever-pleasing;
always green.
· Calfa
Յարազուարճ ձայնիւ օրհնել զԱստուած յաւիտեան. (Տաղ.։)
ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.
· Calfa
Յարակային եւ օրաւորին, երկնայնոյն եւ անցաւորին. (Նար. մծբ.։)
Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին (զոր օրինակ գործեալ եմ), յարակային ընդ գերակատարին (զոր օրինակ գործեալ էի), անորոշին ընդ ապառնոյն (գործելոց գոլ)։ Յարակայի եզական, էկոփէի, եւ այլն. (այսինքն կոփեալ էր իմ, եւ այլն). (Թր. քեր.։)
Իսկ մեք հանցուք փառս ընդ նմա (կամ փառըս նըմա), հօր եւ հոգւոյն միշտ յարակայ. (Շ. խոստ.։)
perpetually burning or burnt.
· Calfa
Հուր որքան զօրէ, յարակէզ առնէ զծնողն. (Շ. թղթ.։)
very erudite, learned.
· Calfa
Զպտուղ չար՝ մահ, յարակիր անօրէնութեամբ կրեն. (Պիտառ.։)
cf. Յարակցապէս.
· Calfa
Բարեգործացն խնդրել բարիս՝ բնութեան են օրէնք, անբռնադատ կրիցն յարակցապէս առ սոյն բերումն. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
conjointly, connectedly;
accessorily.
· Calfa
Բարեգործացն խնդրել բարիս՝ բնութեան են օրէնք, անբռնադատ կրիցն յարակցապէս առ սոյն բերումն. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
con junction, connexion, coherence, cohesion, adhesion;
affinity;
— գաղափարաց, association of ideas;
— ընտրական, elective affinity.
· Calfa
Բանն էր առ Աստուած. զի որպէս զյարակցութիւն եւ զմշտենջենաւորութիւն ընդ հօր ցուցանէ (ըստ բնութեան), դնէ եւ զանձնաւորութեան նշանակ. (Նանայ.։)
adj. adv. quite the same.
· Calfa
Զայսոսիկ եւ զսոցուն յարանմանսն օրէնսդրեալ յաղագս քահանայիցն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
denominative;
concrete.
· Calfa
Այծեամն (ըստ յն. տօրգա ) յարանուն է իւրով սրատեսութեամբն (յն. օքսիտօրգի՛ա ). (Բրս. հայեաց.։)
παρώνυμος, -ον denominativus, -um. Յարակից ընդ այլ անուն՝ իբր բարդեալ կամ ածանցեալ քերականօրէն ի նոյն անուանէ.
denomination;
affinity or resemblance of words, paronomasia.
· Calfa
Կոչի եւ օրինակաւ յարանունութեամբ աղօթարանս այս եւ տաճարս ձեռագործ՝ եկեղեցի. (Վրդն. աւետար.։)
perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.
· Calfa