Definitions containing the research օր : 9873 results

Մոխրաչափ կարգ

sn.

fixed or established measure of ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ հայի ի չափ մոխրոյ՝ ըստ օրինի ատրուշանաց.


Մոխրացան

adj.

sprinkled with ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ հողմամաղ մոխրացան գետնոյ նկարագիրս դրոշմեալ. (Վեցօր.։)


Մոմակերտ

adj.

made of wax;
գուբ —, cell, alveolus.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեղրն ի խորս մոմակերտ գրոցն համբարեալ դնէ։ Բազում գուբք մոմակերտք զմիմեամբք հոծծք (այսինքն բճիճք)։ Ծածկեալ խաղաղեալ մոմակերտ ծեփօքն. զի յողդողդեալք խորտակեսցին մոմակերտ հիմունք մաղոցն. (Վեցօր. ՟Ը։) յն. φρέαρ , գուբ. եւ κοιλότης κηρίων , խորք մոմոյ։


Մոմաձեւ

adj.

like wax.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգւոջն մոմաձեւի ելոյ ամենայն տիպք պարունակին զօրութեամբ. (Փիլ. այլաբ.։)


Մոյկ, մուկաց

s.

galoche.

· Calfa

NBHL (2)

Մոյգ մի զերծեալ յոտանէն՝ թաղեալ մնայր անդէն ի մօրին. (Փարպ.։)

Մի՛ այսօր բոկք, եւ վաղիւն մոյկս (կամ մոգս) եւ կօշիկս ագցուք. (Ճ. ՟Ժ.։ Վրք. հց. ձ։)


Մոնազն

cf. Միայնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առն միում մոնազնի։ Առ մոնազն մի՝ որ էր երէց վանիցն։ Հօրն տացեն վանաց, զի մոնազն ի նմանէ ձեռնադրի։ Քահանայ եւ կրօնաւոր եւ մոնոզոն մի՛ մտցեն ի դատաստան, զի մի՛ հարկ լիցի երդմանց. (Արծր. ՟Բ. 40։ ՟Գ. 13։ Մխ. դտ.։)


Մոնոզոն

cf. Միայնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Առն միում մոնազնի։ Առ մոնազն մի՝ որ էր երէց վանիցն։ Հօրն տացեն վանաց, զի մոնազն ի նմանէ ձեռնադրի։ Քահանայ եւ կրօնաւոր եւ մոնոզոն մի՛ մտցեն ի դատաստան, զի մի՛ հարկ լիցի երդմանց. (Արծր. ՟Բ. 40։ ՟Գ. 13։ Մխ. դտ.։)


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդէ՞ր զտէր մոռացան ամբարհաւաճք։ Մոռա՛ զժողովուրդ քո եւ զտուն հօր քոյ։ Ոչ մոռացաւ տէր զաղօթս տնանկաց։ Մի՛ մոռանայցես զամենայն բանս զայսոսիկ։ Զօտարսիրութիւն մի՛ մոռանայք.եւ այլն։

Արարե՞ր բարի ինչ. մոռա՛. զի տօրն քո ինքնին յիշեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Մօրն նեղութիւնքն եւ տրտմութիւնքն մերժեալ մոռանին նմա վասն ծնանելոյն մարդ յաշխարհ. (Նանայ.։)


Մոռացկոտ, աց

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ բնաւ մոռացկոտք լիցուք ի սաղմոսս եւ յօրհնութիւնս. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Մոռացումն, ման

s.

forgetfulness, want of memory;
ի — գալ, անկանել, to fall into oblivion;
ի խորանկանել, ի մոռացմունս խորոց մատնիլ, to be buried in oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ոչ արարեր մոռացումն անօրէնութեան իմոյ. (Յոբ. ՟Է. 21։)


Մոռացօնք

s.

forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մոռացօնս առներ գործելեաց իմոց ընդ քեզ երախտեաց՝ իմ անօրէնութեամբս. (Նար. երգ.։)


Մովսիսաբեր

adj.

proclaimed, promulgated or given by Moses.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսիսաբեր օրինօքն. (Ագաթ.։)


Մովսիսադիր

adj.

established or ordered by Moses.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնքն մովսիսադիր։ Մովսիսադիր օրինացն կարգ։ Մովսիսադիր օրէնսդրութիւն։ Ըստ մովսիսադիր աւանդից. (Ագաթ.։ Արիստակ. ի մկրտ.։ Ճշ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։)


Մովսիսեան

cf. Մովսիսական.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զստուերական օրէնս մովսիսական (կամ մովսեսեան, կամ մովսէսական) տառիցն. (Շար.։)


Մորմոքումն, ման

s.

heart-ache, heart-break, anguish, grief, distress, regret, displeasure.

· Calfa

NBHL (1)

Դնեմք առաջի նեքելոց զաղին օրինակի յանդիմանողական մորմոքումն. (Շ. ընդհանր.։)


Մորոսաբանութիւն, ութեան

s.

nonsense, foolish, extravagant or silly talk.

· Calfa

NBHL (1)

Լի ամենայն անօրէնութեամբ, մորոսաբանութեամբ. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)


Մուխ

s. fig. adj.

cf. Ծուխ;
temper;
proof, trial;
tempered;
steeled;
red hot, fiery, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ եւս ի մուխս չարչարանացն էր, զօրհնութիւն եւ զգովութիւնն (աստուծոյ՝ յոբ) առաջի կարգեաց. (Իսիւք. եւ Վանակ. յոբ.։)


Մուծանեմ, ծի

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

· Calfa

NBHL (1)

Մուծի զնա ի տուն մօր իմոյ։ Զհաւաստի ըմբռնումն ասէ, որով մուծանիմք ի մօրն ի տուն. (Նար. երգ.։)


Մուն, մնոյ, ով

s.

flesh-worm;
gnat, midge.

· Calfa


Մուռունէս

s.

cf. Մորէ;
sea-eel.

· Calfa

NBHL (2)

ՄՈՒՌՈՒՆԷՍ ՄԵՌԻՆԷՍ ՄԻՒՌԵՆԷ. Բառ յն. միռէ՛նի կամ մի՛ռօս. μυραίνη, -να, -νος, μύρος murena, myrus. որպէս Մորէ. որ է մէրսին պալըզե. եւ ազգ ինչ նորա կամ օձաձկան՝ զօրաւոր եւ ատամնաւոր.

Դրակոնատէս եւ մուռունէս։ Իժ ընդ մեռինէս զեռնոյ։ Շչէ, եւ ածէ ի ներքուստ ի խորոցն զեռինէսն. (Վեցօր. ՟Է։)


Մուրկան շրջիմ

cf. Մոյր.

· Calfa

NBHL (1)

Գայցէ դարման կենաց իւրեանց առանց մուրկան շրջելոյ. (Վեցօր. ՟Զ.)


Մուրող, աց

adj. s. mendicant.

· Calfa

NBHL (1)

Տառապեալ եւ մուրող լինի. (Վեցօր. ՟Ժ։)


Մուրցացի

adv.

with the fists, with fisticuffs.

· Calfa

NBHL (1)

Մուրցացի, մրցելն. հարկանելն չարաչար, կամ մուրցաց (մօրուաց) ըմբռնել եւ հարկանել. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Մանրերամ

adj.

composed of small ones;
— ձկունք, a great deal of small fry.

· Calfa

NBHL (1)

Զկէտս մեծամեծս հանդերձ մանրերամ ձկամբք. (Վեցօր. ՟Է։)


Մանրուած, ոց

s.

shreds, scraps, morsels, bits, particles, minutiae.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրուեցից զձեզ, զոր օրինակ հոսի հոսչաւ, եւ մի՛ անկցի մանրուած նորա յերկիր. (Ամովս. ՟Թ. 9։)


Մաշ, ոյ, ի

adj.

s. bot. pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Սոքա են հին խմորք, մա՛շ տիկք, եւ զգեստ պատառատուն։ Մաշ տիկք ոչ ունին զոյժ՝ տանել զզօրութիւն գինւոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Մաշեմ, եցի

va.

to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն ծագելոյ նորա մաշեցաւ սպառեցաւ մոլորութիւնն։ Տեսին վերինք, եւ զարմացան. եւ ներքին, եւ յիմարեցան. սատանայ, մաշեցաւ։ Զի՞ այսպէս մաշեալ մաշիս յառաւօտէ յառաւօտ. (այսինքն է՝ զի՞ օրըստօրէ երթաս եւ տժգունիս։) Չիք իբրեւ զեզն ի վար լծոյ. եւ էշ տկարանայ եւ մաշի. (Եփր.։)


Մաշկաթեւ

adj. s.

dermopterous;
hymenopteral;
hymenopter.

· Calfa

NBHL (1)

Զկէսն հաշկաթեւս անուանեցին, այսինքն զարծուիս. եւ զկէսն մաշկաթեւս, այսինքն զջղջիկանս գիշերոյ։ Ջղջիկան թռչի թաղանթագեղ մաշկաթեւ թեւօք. (Վեցօր. ՟Ը։)


Մաշկեայ, էի, ից

adj.

made of leather, of skin, membranous.

· Calfa

NBHL (2)

Անօթից եւ ընչից երկրագործաց վաճառումն, մաշկեղինից, եւ ամենայն օթոցաց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Ունի ոտս լայնշիս մաշկեղէնս. իբր թաղանթաւորս, կամ մաշկաթեւս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

· Calfa

NBHL (2)

Անօթից եւ ընչից երկրագործաց վաճառումն, մաշկեղինից, եւ ամենայն օթոցաց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Ունի ոտս լայնշիս մաշկեղէնս. իբր թաղանթաւորս, կամ մաշկաթեւս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Մասնակից, կցի, կցաց

adj.

sharing in, participating;
— լինել, to partake of, to be a party concerned, to take a share.

· Calfa

NBHL (1)

Որով օրէնսդրին մասնակից գտայց սրբեցեալ։ Մասնակից շնորհընկալ՝ հայրական գթութեանն. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. կուս.։)


Մասնաւոր, աց

adj.

particular, special;
private.

· Calfa


Մասնաւորաբար

adv.

cf. Մասնաւորապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Զմնացեալ բանն տեսցուք մասնաւորաբար։ Որպէս խոնարհագոյն մասնաւորաբար գրեմ։ Ոչ երբէք յագի աշխատութեամբք, մինչեւ մասնաւորաբար ըստ օրինին զամենայն ի գլուխ ածիցէ. (Խոսր. պտրգ.։ Արծր. ՟Ա. 1։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)


Մասնաւորեմ, եցի

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ մարմնոյն աճմանն առ սակաւ սակաւ մասնաւորէր զաստուածային զօրութինն (առ արտաքս), որչափ բաւէին մարդիկ տանել. (Մեկն. ղկ.։)


Մասնեմ, եցի

va.

cf. Մասնաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն ի ծանր, եւ առ ի խոնարհ ձգողն, զոր մասնեցաւ երկիր եւ ջուր։ Զարժանաւոր զօրհնութիւնն մասնեցաւ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 56. եւ 87։)


Մատակարար, աց

s.

administrator, manager;
steward, provider, victualler;
dispenser, distributor;
— վանից, cellarer.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեաց զմատակարար եւ զհոգաբարձու տան հօր իւրոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Մատակարարական, ի, աց

adj.

administrative.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական մատակարարութենան. տնտեսական. տնօրինական.


Մատակարարեմ, եցի

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

· Calfa

NBHL (1)

χορηγέω, ἑπιχορηγέω sumtus praebo, largior, mnistro, subministro διακονέω, οἱκονομέω dispenso. Մատակարար լինել. տնտեսել. տնօրինել. բաշխել. մատուցանել. պաշտել. սպասահարկել.


Մատակարարութիւն, ութեան

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

· Calfa

NBHL (1)

χορηγία largitio, subministratio οἱκονομία, διοίκησις dispensatio, oeconomia διακονία ministerium. Տնտեսութիւն. տնօրէնութիւն. բաշխումն. նախախնամութիւն. խնամակալութիւն. պաշտօն.


Մատաղ, ոյ

adj. s.

young, tender, new, fresh;
child, little child;
mortuary festival for the poor;
— հասակաւ, յաւուրց, very young;
ի — տիս, in infancy, at so tender an age;
որթ —, milk-fed calf.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՏԱՂ. գ. Ռամկօրէն՝ որպէս Որթ մատաղ զենլի, եւ բաշխելի աղքատաց որպէս ագապ. (թո՛ղ զաւելորդ արարս յետնոց ի տգիտաց)


Մատաղատունկ, տնկոց

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

· Calfa

NBHL (1)

Երիվարօք՝ կատարելոց եւ մատաղատունկ եղելոց միջասահմանօք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Մատանի, նւոյ, նեաց

s.

ring;
signet-ring, seal, stamp;
cf. Մատնոց;
ոսկի, ադամանդեայ —, gold-ring;
diamond-ring;
— պատկերեալ, cameo-ring;
հարսանեկան —, wedding-ring;
— կրել, to wear a ring;
կնքել —նեաւ, to seal with a ring.

· Calfa

NBHL (1)

Կնքեցին զինքեանս երրորդական զօրութեամբ հօր եւ որդւոյ եւ սուրբ հոգւոյն. եւ զսուրբ խաչն ի վերայ մատանի եդին (կամ ըստ նոր ձ. եդին մատնահար եւ կնիք). (Մանդ. երրորդ.։)


Մատենիկ, նկան

s.

opuscule, short treatise, pamphlet, tract.

· Calfa

NBHL (1)

Գուգազ հանել յաշխարհէ աւելի քան զչափն եւ զհամար՝ զօրսն մատենիկ (կամ մատենի) գնդաւն ընդ առաջ նոցա. (Բուզ. ՟Գ. 5։)


Մատնիչ, չի, չաց

s.

traitor;
felon, scoundrel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ օրինացն եւ աշխարհին եւ գնդին մատնիչ եւ դահիճ եղեալ էր։ Մատնիչ կոչէին զնա յայն սակս։ Զյուդա սկարիովտացի, որ եղեւ իսկ մատնիչ։ Տուեալ էր նշան մատնչին։ Որոյ դուք այժմ մատնիչք եւ սպանօղք եղերուք։ մատնիչք, յանդգունք.եւ այլն։


Մատուցանեմ, ուցի

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

· Calfa

NBHL (1)

Մատո՛ առ իս զդոսա, զի օրհնեցից զդոսա։ Մատո՛ այսր զորդին քո։ Մատուցանէին առ նա մանկտի։ Մատուցաւ առ նա դիւահար մի։ Իմոց բանից մատո՛ զունկն քո։ Մատուցին զթիւն արքայի զկորուսելոցն։ Մատուցէ՛ք առ իս եւ այլ աման, եւ այլն։ Որ առ ձեզ մատուցանիցի. այսինքն մատչիցի. (Ագաթ.։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

· Calfa

NBHL (3)

Որ հարկանէ զկաղ կամ զկոյր յեբուսացի, ի դաւթի անձն մատչի։ Զի մատեալ (կամ մատուցեալ) յակոբ օրհնեսցի փոխանակ եղբօր իւրոյ. (Կիւրղ. թագ. եւ Կիւրղ. ծն.։)

Յամենայն տեղիս մատչին քունկք անուն իմոյ։ Որք ըստ օրինացն մատչէին։ Որոց անասնոց մատչէր արիւնն ի սրբութիւնսն վասն մեղաց ի ձեռն քահանայապետին. (Մաղ. ՟Ա. 11։ Եփր. ՟Ժ. 8։ ՟Ժ՟Գ. 11։)

Ճշմարիտ պատարագին՝ որ մատեա՛ հօր. (Ագաթ.։)


Մատք, տոց

s.

temptation, impurity.

· Calfa

NBHL (1)

Կա՛մ է որպէս Մատչելն, մօտիլ ի փորձել խտտղանօք մարմնոյ. եւ կամ որպէս լտ. մա՛տօր, Խոնաւութիւն. գիջութիւն. թացութիւն.


Մարգարէախառն

adj.

cf. Մարգարէակիր.

· Calfa

NBHL (2)

Մարգարէախառն օրհնութիւնք մեծի նահապետին. (Արծր. ՟Ա. 2։)

Ճաշակեալ դաւիթ ի խորհրդոյ աստի՝ ասէ մարգարէախառն աղօթիւք. (Վրդն. օրին.։)


Մարգարէակիր

adj.

prophetic;
— ոգւով, by a — spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Կայր զօրութիւն նշանացն եւ արուեստիցն ի մարգարէակիր մարմին մարգարէին մեռելոյ. (Կոչ. ՟Ժ. (յն. այլազգ։))


Մարգարէածին

adj.

begetting a prophet;
born of a prophetess.

· Calfa

NBHL (2)

Մարգարէածին ամուլն՝ օրինակ կուսին աստուածածնի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)

Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն, մարգարէածին տեսանօղ. (Նար. խչ.։)