Definitions containing the research վ : 10000 results

Ակնհար

adj. s.

fascinated, enchanted;
—, առ —, scare-crow, bug-bear.

· Calfa

NBHL (1)

Հարեալ վնասեալ ի չար աչաց. աչքիլած. նազար տօգանմըշ.


Ակօսաձիգ

adj.

that ploughs.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգօղ զակօս. եւ Ձգելով զակօս. կամ հերկօղ, եւ հերկեալ.


Ակօսեմ, եցի

va.

to plough.

· Calfa

NBHL (1)

Ակօս պատառել. արօրադրել. վարել. հերկել. չիֆթ սիւրմէք.


Ահա

adv.

behold!

· Calfa

NBHL (3)

Լիով ահա եւ անկարօտ վայելեն։ Յորոց մին զմշակին ահա ամբաստանէ ձեռաց. (Պիտ.։)

Թո՛ղ զի բազում անգամ իբր թարմատար վարի եւ ի զարդ։

Որք ունին ակնարկութիւն յահա ասացեալս։ Ահա ասելի է։ Յորժամ ահա բաւական է մեկնիչ գոլ սովորականաց անուանց եւ բայից։ Քանզի ահա որ երդնու, յանհաւանութիւն կարծիս տայ. (Փիլ.։)


Ահաբեկ

adj.

terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բեկանէ ահիւ զսիրտ այլոց. ահացուցիչ. ահաւոր. սոսկալի. վախ ձգօղ, վախնալու. գօրգուլու, հէյպեթլի.


Ահաբեկեմ, եցի

va.

"cf. Ահաբեկ առնել."

· Calfa

NBHL (3)

Ահաբեկ առնել. զարհուրեցուցանել. դողացուցանել. դղրդել. ահ արկանել. վախ տալ. գօրգութմագ.

Ահաբեկէր զլսօղսն ... Կամէին ահաբեկել զկոյրն, որպէս զի ուրասցի։ Ահաբեկեաց զնոսա ասացելովքս. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. գծ.։)

Յակովբ յեղբօրէն ահաբեկէր։ Ահաբեկեալք լինէին ի ժամանակէն, զի նսեմացեալ էր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Ահաբեկութիւն, ութեան

s.

dismay, fear, fright, terror.

· Calfa

NBHL (1)

Ահիւ տագնապումն. զարհուրանք. մենծ վախ, սրտի դող.


Ահագին, գնի, ից

adj.

terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.

· Calfa

NBHL (4)

Ահագին ծովուն։ Յահագին սրոյ. (Ագաթ.։ Եղիշ.։)

Հիանալով, եւ ահագինն գրաւելով տարակուսիւք. (Պիտ.։)

Հրամանօք եւ սաստիւք ահագին կայր ի վերայ դիւացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Ի կերպ վիշապի ... եկն անց ընդ մէջ տաճարին, եւ շնչեաց ահագին. (Պտմ. աղեքս.։)


Ահագնութիւն, ութեան

s.

enormity, atrocity;
dreadfulness, hideousness, terribleness, tearfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագնութիւնք պտուտկացն պիսիդոնի։ Անդնդոց խորութեան եւ ահագնութեան նմանեցուցանէ. (Նար. խչ. եւ Նար. յովէդ.։)


Ահապարանոց

adj.

cf. Ահիպարանոց.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՀԱՊԱՐԱՆՈՑ գրի եւ ԱՀԻՊԱՐԱՆՈՑ Ահաւոր պարանոցաւ. վիզը տնկած. կերտան գըրան. կերտենքեշ.

Երիվարս ահապարանոցս պատրաստեալ։ Ելցեն յերիվարս ահապարանոցս։ Երիվարս սրավարս եւ ահապարանոցս. (Յհ. կթ.։)


Ահարկեմ, եցի, կեալ

va.

to terrify, to affright.

· Calfa

NBHL (1)

Եղելովքն ահարկեալ զնոսա. (Ագաթ.։)


Ահարկու, ի, աց

adj.

frightful, horrible, awful, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկու դիւաց եւ ամենայն չար պատահարաց։ Ահարկու ախոյեանք, կամ դէմք, հրաման, վկայ։ Ահարկու նուիրեալ փայտիւս։ Ահարկու սրտաբեկութիւնք. (Նար.։)


Ահարկութիւն, ութեան

s.

terror, dismay, affright, intimidation.

· Calfa

NBHL (4)

Ահ արկանելն. ահաբեկ առնելն. վախ ձգելն. գօրգութմա։

Ահարկութիւն դիմաց պատկերի։ Ի յիշատակ ահարկութեան վերագրեցելոցդ. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Ը։)

Զծովու ահարկութիւն։ (Լմբ. սղ.։)

Զտանն վայելչութիւն եւ զգեստուցն պայծառակերպութիւն, որով ահարկութիւն նոցա (մեծամեծաց) պարագրի։ Եւ որ այլ ահարկութիւնք եւ պատմութիւնք նորա թագաւորութեանն արժանաւորք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Զ։ Արշար. ՟Ի՟Ը։)


Ահացուցանեմ, ուցի

va.

to terrify, to intimidate.

· Calfa

NBHL (2)

Երկեցուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցնել. գօրգութմագ.

Արկին ի բանտ, թերեւս ահացուսցեն զնոսա։ Որպէս վիշապ բանայ զբերան իւր՝ յահացուցանել զմեզ. (ՃՃ.։)


Ահաւոր, աց

adj.

frightful, alarming, terrible.

· Calfa

NBHL (2)

φοβερός foridabilis Ահարկու. զարհուրելի. ահագին. պատկառելի. ակնածելի. հիանալի. ահեղ. շքեղ. փառաւոր. մեծ. ահռելի, վախնալու, սոսկալի. գօրգուլու. եօրֆլիւ. հէյպէթլի.

Ահաւոր փառք, կամ իշխանութիւն։ Ահաւոր պակուցումն։ Ահաւոր կրճիմն ի մէջ անկեալ։ Ահաւոր ծանրութեամբ վայրաբերեալ զինուցս. (Պիտ.։)


Ահաւորագոչ

adj.

cf. Ահեղագոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւորագոչ փողովք ետուր պատգամս. (Ճշ.։)


Ահաւորալուր

adj.

cf. Ահագնալուր.

· Calfa

NBHL (1)

Զահաւորալուր ամրութիւն զինուն ցելեալ վեր ի վայր. (Փարպ.։)


Ահաւորանամ, ացայ

vn.

to be terrible or frightful.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւորացաւ ի վերայ դիւական զօրացն. (Նար. յովէդ.։)


Ահաւորապէս

adv.

horribly, fearfully, dreadfully.

· Calfa

NBHL (2)

Ահաւոր օրինակաւ. եւ Ահագին. ահեղ կերպով, սոսկալի.

Տիրեալ համայնից ահաւորապէս։ Ահաւորապէս բնակէ յայնոսիկ՝ որ շուրջ են զնովաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։ Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)


Ահաւորութիւն, ութեան

s.

enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ահաւոր զօրութիւն ինչ. մեծ վայելչութիւն.

Պատկառանք. երկիւղ. խիպ, վախ, ահուդող. հիճապ. գօրգու.

Ահաւորութեամբ օրհնեցին։ Ահաւորութեամբ դողան ի կիզանօղ հրոյ աստուածութեան. (Նար. յովէդ.։)


Ահափետ, փետք

adj. s. cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահափետ արարեալ՝ զօրհասն գուշակեն։ Ահափետ արարեալ դադարեցուցանէ զխրոխտացեալսն ի վերայ եկեղեցւոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)


Ահեկան, ի

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

· Calfa

NBHL (3)

իբր Ահեկեան, այս ինքն ձախակողմեան. եւ մոլորեալ. վատթար.

Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով՝ յաղթեցի (աջոյս)։ Այլք յահեկանացն (հերեսիովտաց)։ Մի՛ յիշեր զիս ի հանդէս կորուսելոցն ահեկանաց. (Նար. Ի։ Յհ. իմ. երեւ.։ Բենիկ.։)

ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.


Ահեկեայ, եայք, եաց

adj. s. that who is to the left.

· Calfa

NBHL (2)

Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)

Որով ընդ աջեացն եւ ընդ ահեկեացն ասի ի բաց որոշութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)


Ահեկին, ինք

adj. s. cf. Ահեկեայ.

· Calfa

NBHL (2)

Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)

Որով ընդ աջեացն եւ ընդ ահեկեացն ասի ի բաց որոշութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)


Ահեղ, ի, ից

adj.

formidable, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Ահեղ իմն է տեղիս այս։ Գազանն չորրորդ՝ ահեղ եւ զարմանալի։ Զգազանսն վառեալ պատրաստէր յահեղ պատրաստութիւն. եւ այլն։


Ահեղակերպ

adj.

wonderful, prodigious, formidable, awful.

· Calfa

NBHL (1)

Ահեղ կերպարանօք կամ տեսլեամբ. ահաւոր. մեծավայելուչ. հրաշափառ. ահռելի, եւ փառաւոր, սոսկալի.


Ահընկէց

adj.

frightful, horrible, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ահ ընկենու յայլս. ահարկու. վախ ձգօղ. եօրֆլիւ, գօրգունճ.


Ահիպարանոց

adj.

that carries its neck proudly, spirited (applied to horses).

· Calfa

NBHL (1)

Յերիվարս ահիպարանոցս աշտանակեալք. (Յհ. կթ.։)


Աղախնութիւն, ութեան

s.

the condition of a female slave or maid-servant, domesticity, menial condition.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ վաճառեսցէ ոք զդուստր իւր յաղախնութիւն. յն. յաղախին. (Ել. ՟Ի՟Ա. 7։)


Բանիկ, բանկունք

adj.

tale, story, trifle, bawble.

· Calfa

NBHL (1)

(Հերեսիովտք) բանկունս իմն շարադրեալ՝ ասել յանդգնեցան զայս ինչ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Բանորսակ, աց

cf. Բանաքաղ;
cf. Բանակրկիտ.

· Calfa

NBHL (2)

Բանորսակքն եւ բանավաճառքն։ Իմաստակքն եւ բանորսակքն. (Փիլ. լին.։)

Մի՛ ի վերայ վազեսցեն պարզաբար ասացելոցս՝ բանորսակացն դրժողութիւնք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Բանջարանոց, աց

s.

kitchen-garden.

· Calfa


Բանջարեղէն, ղինի, նաց

adj.

herbaceous.

· Calfa

NBHL (3)

ԲԱՆՋԱՐԱՒՈՐ ԲԱՆՋԱՐԵՂԷՆ. Կազմեալ բանջարով. ունակ բանջարոյ. խոտեղէն.

Բանջարաւոր դալարւով, եւ պտղոց ծառոց հեշտ վայելչութեամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Լա՛ւ է կոչունք բանջարեղէնք (յն. հանդերձ բանջարովք) սիրով եւ շնորհիւ. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 17։)


Բանսարկեմ, եցի

va.

to slander, to calumniate, to report.

· Calfa

NBHL (1)

διαβάλλω traduco, defero, calumnior, criminor Բանս ի մէջ արկանել քսութեան. չարախօսել. պարսաւել. մատնել. ընդ վայր հարկանել. զրպարտել. բամբասել. բան խառնել, քաշքշել, անցընել.


Բանսարկու, աց

s.

tell-tale, talebearer, sycophant, opponent, adversary;
satan, devil, tempter.

· Calfa

NBHL (2)

Նախանձու բանսարկուին եմուտ մահ յաշխարհ։ Ահա հանդերձէ բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ։ Որ է բանսարկուն, եւ սատանայ։ Յորժամ բանսարկուն սատանայի վիճեալ տայր պատասխանի.եւ այլն։

Բանսարկու եւ սատանայ անուանեմք զնա ի գործոյն, զի միշտ զբանս չար խորհրդոյն արկանէ ի սիրտ եւ ի միտս մեր. (Լմբ. էր ընդ եղբ.) (մանաւանդ վասն չարախօս լինելոյ զմէնջ առաջի Աստուծոյ) cf. ՉԱՐԱԽՕՍ։


Բանսարկութիւն, ութեան

s.

tale, slander, false accusation, calumny;
contrariety, opposition;
witchcraft.

· Calfa

NBHL (1)

Առնէին բանսարկութիւն առ Շապուհ (զԽոսրովայ)։ Եւ նորա զգացեալ զբանսարկութիւնն իշխանացն հայոց։ Բանսարկութեամբ ետուն մերժել զնա. (Փարպ.։)


Բանտական, ի, աց

adj.

cf. Բանտարգել.

· Calfa


Բանտամուտ

adj.

cf. Բանտարգել.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այսպէս զմիմեանս քաջալերեալ ի ժամանակս բանտամուտ վշտացն. (Ղեւոնդ.։)


Բանտապահ, ի, աց

s.

gaoler, keeper of a prison.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՆՏԱՊԱՀ կամ ԲԱՆԴԱՊԱՀ. δεσμοφύλαξ custos vinculorum, commentariensis Պահապան կամ վերակացու բանտի, եւ բանտականաց. զընտանպէքճիսի, զընտանպան.


Բանտապետ, ի, աց

cf. Բանտապահ.

· Calfa

NBHL (2)

ԲԱՆՏԱՊԵՏ կամ ԲԱՆԴԱՊԵՏ. ἁρχιδεσμοφύλαξ, δεσμοφύλαξ summus carceris custos, custos vinctorum Պետ եւ վերակացու տան բանտի, եւ կալանաւորաց, եւ պահապանաց.

Ետ նմա շնորհս առաջի բանտապետին։ Եւ ետ բանտապետն զբանտն ի ձեռս Յովսեփայ։ Պատուիրեցին բանտապետին զգուշութեամբ պահել զնոսա, եւ այլն։ Ոչ իշխանքն կարող են ընդդէմ դառնալ, եւ ոչ բանտապետք. (Ճ. ՟Ժ.։)


Բանտարգել

adj.

prisoned;
— առնել, to imprison, cf. Զնդանեմ, cf. Բանդեմ, cf. Կալանեմ.

· Calfa


Բանտարգելութիւն, ութեան

s.

imprisonment, detention.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ զբանտարգելութիւնն բազմօրեայ ի խոր վիրապին. (Գր. տղ. թղթ.։)


Բանտարկեալ

adj.

cf. Բանտարգել.

· Calfa


Բաշխեմ, եցի

va.

to distribute, to share, to part, to divide, to dispense, to assess;
to disseminate.

· Calfa

NBHL (3)

διανέμω, ἁπονέμω, μερίζω, μεταδίδωμι distribuo, impertior, νέμω tribuo, χορηγέω suppedito, subministro, largior Բաշխ կամ բաժին տալ իւրաքանչիւր ումեք ըստ արժանեաց, կամ ձրի որպէս պարգեւ. բաժանելով տալ. մասնաւորել զբարիս, զուտելիս, եւ այլն. մատակարարել. տնտեսել. պարգեւել, շնորհել. բաժնել.

Արդարութիւնն ոչ ուրուք ելով ոսոխ՝ բաշխէ տայ զարժանիսն ըստ իւրաքանչիւր իրի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Իբրու զի տասն են (պատուիրանք), բաշխեաց յերկուս հնգեակս, զորս յերկուս արյանս փորագրեաց։ Երիս բաշխելով տալով ի մի իւրաքանչիւր. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. քհ. ՟Դ։)


Բաշխումն, ման

s.

cf. Բաշխութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածայնոյն շնորհացն բաշխումն։ Որպէս նիւթով իւրիք ի մարմնական բնութեան բաշխմամբ պիտաւորեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Բաջաղանք, նաց

s. pl. story, idle talk, stories, nonsense, prattle, quackery.

· Calfa

NBHL (1)

Բաջաղանք մոլորելոց մտաց ի դիւաց։ Զնոյն բաջաղանս այլովք պատմութեամբք կարկատեցին։ Անմտութեամբ լի են բաջաղանքն. (Եզնիկ.։)


Բառ, ից

s.

word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.

· Calfa

NBHL (1)

Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն։ Որպիսի ինչ նշանակէ բառն ... այլովք յայտնաբանագունիք բառիւք հաւաստել. (Դիոն. ածայ.։)


Բառաչ, ի, ոյ

s.

bellowing, lowing;
roaring.

· Calfa

NBHL (1)

Բառաչ որթոյ ելանէր յորովայնէ նորա ուռուցելոյ. (Վրդն. ել.։)


Բառաչեմ, եցի

vn.

to bellow, to low;
to roar.

· Calfa

NBHL (2)

Կանչելով եւ բառաչելով. (Վրդն. ծն.։)

Ոչ յայտնեաց Աբրահամ որդւոյն իւրում, թէ դու ես գառն պատարագի, զի մի՛ բառաչիցէ ի գոլով . (կամ) զի մի՛ բառաչեսցէ ընդդէմ հօրն. (Եփր. ի նինուէ.։)


Բառացի

adj.

renowned, famous, excellent;
rich.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւելապէս իմն կամեցեալ երեւեցուցանել բառացիս առ բնաւ ազգօք։ Արտաքին վայելիւք երջանիկ բառիցս. (Պիտ.։)