Definitions containing the research լի : 10000 Results

Շարաթուեմ

va.

to enumerate in order.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոյէն սկիզբն առնելով, եւ շարաթուելով իւրաքանչիւր մասունս տասն մինչեւ ի խնդրելի աստթղն. (Շիր.։)


Շարալրական, ի, աց

adj.

completive.

· Calfa

NBHL (1)

Այսք բաժանականք զանազանութիւնքս՝ սեռիցն շարալրականք լինին, եւ բաղկացականք տեսակացն. (Պորփ.։)


Շարակարգեմ, եցի

va.

cf. Շարադասեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաներեւելի արարած ընդ երեւելի արարածոյ շարակարգեալ. (Յհ. իմ. երեւութ.։)


Շարակցեմ

va.

to conjoin, to chain or link together.

· Calfa

NBHL (1)

յանզգալից եւ ի զգայնոց շարակցեալ։ Է միւս եւս սուտ իմն ասացելոցն ըստ առման շարակցեալ. (Նիւս. բն.։)


Շարամանեմ, եցի

va.

to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

Շարամանեաց ընդ բնաւորականսն զանձնականսն ... ընդ անձնականին շարամանեցաւ անձնականն։ Շարամանի ընդ ճառեցելոյն անճառելին։ Շարամանեալ եւ խառնեալ էին բնութիւնքն աստուածութեանն եւ մարդկութեանն։ Շարամանեալ է յաննմանից բնութիւնս, ի հոգւոյ ասեմ եւ ի մարմնոյ։ Բանական մտացս երեք զօրութիւն ընդ միմեանս շարամանեալ (որոյ է օրինակ առասանն). (Նիւս.։ Զքր. կթ.։ Պրպմ.։ Լմբ. ժղ.։)


Շարամանութիւն, ութեան

s.

entwining, interweaving.

· Calfa

NBHL (1)

Անխառն յամենայն նիւթոյ շարամանութենէ (հոգեղէնն)։ Ձեռնկալութիւն ձիթոյ՝ շարամանութեամբ նիւթոյ պատրուկի ընդ նոյն զանգլոյ։ Հնոյ կտակին ընդ նորոյս շարամանութիւն։ Շարամանութիւն ոսկերաց (ի մարմնի)։ Չարչարելի ի տկարութենէ, այսինքն ի մարմնոյ շարամանութենէ. (Նիւս. բն.։ Նար. ղգ։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Լմբ. ժղ.։ Աթ. ՟Ա։)


Շարայարեմ, եցի

va.

to reunite, to join together;
to continue, to join, to add.

· Calfa

NBHL (1)

Անխախտելի պահեմ զշարայարեալ շինուածն։ Զմեղացն շարայարեալ որմ եւ ցանկ քակեաց։ Շարայարել զհիւսուածս վարուց լուսափայլ ականց խօսուն մարգարտաց։ Սիովն քրիստոսի շարայարէ որպէս լարով. (Պրոկղ. ի ստեփ.։ Ոսկ. եփես.։ Երզն. լս.։)


Շարապատմեմ

va.

to narrate in order.

· Calfa

NBHL (1)

Երանելին եպիփան ութսուն հերձուած շարապատմեաց մեզ. (Փոտ. առ զքր. կթ.։)


Շարաւահոտ

adj.

stinking, fetid;
շարաւ արիւն, corrupt blood;
cf. Շարաւահոտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զմեռեալ մի գարշելի՝ թաթաւեալ արեամբ, իբրեւ զձորձս շարաւահոտ անսուրբ. (Գէ. ես.։ Զճենճերս շարաւահոտս. Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Շարաւոտեալ

adj.

corrupted, stinking.

· Calfa


Շարեմ, եցի

va.

to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսէ պսակ ոսկեղէն, եւ ապա ի ներքս շարէ մարգարիտս եւ ականս մեծագինս. (Ոսկ. ի մելիտ.։)


Շարժ, ից

s.

movement, motion;
earthquake.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժ եղեւ մեծ յոյժ, եւ ծովն ի սահմանէ իւրմէ փոխեցաւ։ Գիտաց սիմէոն, թէ շարժ կամէր լինել։ Եւ նորա աղաչեալ զաստուած՝ դադարեաց շարժն. (Վրք. հց.։ Հ=Յ.։)


Շարժլեմ, եցի

va.

cf. Շարժեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այնուհետեւ ողբոցն փակելոց, ո՛րքան շարժլիցէ զքեզ, ո՛րքան հառաչիցես. (Մաշկ.։)


Շարժութիւն, ութեան

s.

mobility;
motion.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ ամենայն շարժութեան անփոխադրելի եւ անշարժ գոլով, եւ միշտ շարժութեամբ մնայ յինքեան։ Ամենայն անբանութեամբ լի է սրտմտող նոցա շարժութիւնն. (Դիոն.։)

Շարժութեան տեսակք են վեց. լինելութիւն, ապականութիւն. աճելութիւն, նուազութիւն. ըստ տեղւոյ փոփոխութիւն. այլայլութիւն։ Եւ է պարզաբար շարժութեան՝ դագարութիւն ներհական. (Արիստ. շարժ.։)


Շարժուն

adj. ast.

moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Տեղափոխելի (ինչք).


Շարունակաբար

adv.

continually.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեղէն սրովն շարունակաբար պարածածկեալ պահէր զշաւիղս տենչալի տնկոյն. (Ժող. շիրակ.։)


Շարունակեմ, եցի

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն առանձնաւորութիւնս շարունակէ։ Կաւով ակն կառուցանէր, եւ լուսով զարդարեալ շարունակէր։ Անբաւելին աստուած շարունակեալ ի մարմին պարագրելի. (Ժող. շիրակ.։)


Շափիւղեայ

adj.

of sapphire.

· Calfa

NBHL (1)

Քարինք հիւսեալ աղիւսեայ՝ զարմանալի շափիւղեայ. (Տաղ.։)


Շեղ, ոյ, ի

adj. adv.

oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.

· Calfa

NBHL (2)

Մաւրիտանիա տարածի ի հարաւակոյս առ ի շեղ զելիւք. (Խոր. աշխարհ.։)

Առ շեղ նոցա եւ կողմանակի հարուածքն լինէին. (Պտմ. աղեքս.։)


Շեղջակոյտ, կուտի

s.

cf. Շեղջ ;
pile upon pile, towering heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանելով զպաճուճեալ լի զբաղմամբ կեանս, եւ զշեղջակոյտ չարիս. (Մաշկ.։)


Շեղջաշեղջ

adj. adv.

massed, accumulated, heaped up;
in piles, masses or heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Դադարեաց շեղջաշեղջն լինել մեռելոցն. (Լմբ. իմ.։)


Շեղտամեղտ

adj.

enervated, effeminated.

· Calfa

NBHL (1)

Զլոյծ եւ զջախջախ եւ զշեղտամեղտ ագանելիս եւ զգնացս չընդունիմք. (Կանոն. (ի մի ձ. զջաղճ, եւ զշեղտամեղտ)։)


Շեշտ, ից

s. gr. mus. adv.

shrill voice;
accent, acute accent;
an Armenian note;
cf. Շեշտակի;
— ոլորիլ, to end in a point.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզլայնալիճն լի՛ քարշեալ, եւ շեշտ կրծիցն ըսթափանցեալ. (Շ. վիպ.։)


Շեշտակի

adv.

acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ զայլոցն եւս շեշտակի կտուրն ի միմեանցն լինել։ Ետես զերկպառակութիւն եգերացւոցն. որք շեշտակի ճեղքեալք եւ այլն. (Յհ. կթ.։)


Շեշտոլոր

cf. Շեշտոլորակ.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ սուր եւ յորդելակ հնչմամբ ի վեր փողելով շունչն՝ կալցի զելս ձայնին, շեշտոլոր ասի։ Եւ լինի բուն շեշտոլորակի, թէ՛ յանուաիս ( recte յանուանս) իցէ եւ թէ՛ ի բայս, ի վերայ այն հեգիցն՝ որ ունին այբ կամ եչ կամ ին. զի յորժամ զսո՛ւր սոլորակն սոքա առնուն, բնութեամբ շեշտոլորք ասին. իսկ այլք ի ձայնաւորաց թէ առնուն զշեշտն, դրութեամբ եւ պատահմամբ ասին. (Գրչ. գէորգ.։)

ՇԵՇՏՈԼՈՐ ասի՝ մերթ որպէս Պարոյկաւոր, պարուկելի. զի եւ պարոյկն է շեշտ ոլորեալ ի վայր բթիւ.


Շեշտոլորակ

s.

word accented on the last syllable;
barytone.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ սուր եւ յորդելակ հնչմամբ ի վեր փողելով շունչն՝ կալցի զելս ձայնին, շեշտոլոր ասի։ Եւ լինի բուն շեշտոլորակի, թէ՛ յանուաիս ( recte յանուանս) իցէ եւ թէ՛ ի բայս, ի վերայ այն հեգիցն՝ որ ունին այբ կամ եչ կամ ին. զի յորժամ զսո՛ւր սոլորակն սոքա առնուն, բնութեամբ շեշտոլորք ասին. իսկ այլք ի ձայնաւորաց թէ առնուն զշեշտն, դրութեամբ եւ պատահմամբ ասին. (Գրչ. գէորգ.։)

ՇԵՇՏՈԼՈՐ ասի՝ մերթ որպէս Պարոյկաւոր, պարուկելի. զի եւ պարոյկն է շեշտ ոլորեալ ի վայր բթիւ.


Շեշտումն, ման

s. gr.

ending in a point, tapering, pyramidal form;
ի — անկանիլ, to taper, to end in a point;
ի — յանգեալ, pyramidal, pointed;
accentuation

· Calfa

NBHL (1)

Սրածայր յանգումն. բրգաձեւն լինել.


Շէկ, շիկաց

adj.

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.

· Calfa

NBHL (1)

Շէկ՝ ի խարտեշի եւ ի գոշի խառնմանէ լինի, եւ գոշ ի սպիտակի եւ ի սեաւի. (Պղատ. տիմ.։)


Շթքեմ, եցի

va.

cf. Շքթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի զգլուխն խոնարհեցուցեալ ի ցանկալի ի վտակս ջուրցն անուշութեան՝՝ ծայրիւք մատանց ձեռինն՝ ներքոյ ի վեր շթքելով լեզուօք իբրեւ զշունս լակեն. (Եղիշ. դտ.։)


Շիկագոյն

cf. Շէկ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ է ի գոյն շէկ. կամ աւելի շէկ. կարմրագոյն, գեղնագոյն.

Շառագոյնն ... շիկագոյն եւ արեանագին հայեցուածն։ Շիկագոյն (էր շիկաթանն)՝ հարազատ եւ նման իւր յաւելեալ ախտին. քանզի առաւել յալ ձակումն է շիկագոյն շառագունեալ ախտն. (Փիլ. լին.։)


Շիկնեմ, եցի

vn.

cf. Շիկնիմ.

· Calfa

NBHL (3)

ՇԻԿՆԵՄ ՇԻԿՆԻՄ. Շէկ կամ շիկն լինել. կարմրանալ. հրագոյն լինել. հրանալ. շանթանալ. շառագոյն լինել. եւ Շառագունիլ ամօթով. պատկառիլ. ամաչել. յամօթ լինել. կարմրիլ, կարմրնալ, կասկարմիր կտրիլ, ամըլնալ.

Կեղծաւորութիւն սրտի աղտեղի, որ ծանրանայ եւ շիկնէ, որպէս եւ մանկունք՝ որք գործեն զչար. (Կլիմաք.։)

Դու ընդ քրիստոսի խաչեալդ ո՞չ շիկնիս բացական ի նմանէ լինել. (Լմբ. պտրգ.։)


Շինած

cf. Շինուած.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուծոյ շինած (կամ շինուած) էք։ Վասն շինածոյ (կամ շինուածոյ) եկեղեցւոյն։ Ամենայն ի շինած (կամ ի շինուած) լինիցի. (եւ այլն. (որ ասի ՇԻՆՈՒԹԻՒՆ))

Ընդէր զկերպարանս կնոջն շինա՛ծ կոչէ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 26։)


Շինարար, աց

adj.

building many edifices;
compiling good regulations.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ կարէին նոքա՝ որք եղեն անօթք բարկութեան, լինել անօթք շինարար թագաւորութեան. (Եփր. ծն.։)


Շինաւան, աց

s.

habitable place, inhabited town;
the universe, the world.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκουμένη habitata, orbis terrarum. Շէն. աւան. բնակելիլ վան կամ վայր. եւ Տիեզերք. աշխարհ.


Շինուածոյ, ից

adj.

constructed, made, done or got up with art, artificial.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի եգիպտոս գուբս շինուածոյս երկու, եւ լիճս երեք՝ ինքնեղս. (Խոր. աշխարհ.։)


Շինութիւն, ութեան

s. fig.

construction, building;
edification, moral profit;
abundance, ease, prosperity;
peace, tranquillity;
good regulations.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκοδομή structura, aedificium, aedificatio եւ ἁσφάλεια securitas εὑθηνία abundantia, ubertas. Շինելն, իլն. շինուած. կազմութիւն. յօրինումն. եւ Բարեկարգութիւն. բարեզարդութիւն. շէ՛ն գոլն. խաղաղութիւն. յաջողութիւն. օրինակ բարի. Լնու շինութեամբ զսահմանս բնակութեան իւրոյ։ Աշխարհի շինութիւն. Խոր. ՟Ա. 11։ Եղիշ. ՟Ե։ Հարցէ՛ք զողջունէ զերուսաղէմի, զշինութենէ ոյք սիրէք զնա։ Եղիցիլ շինութիւն յաշտարակս յամուրս քո։ Զհետ երթիցուք խաղաղութեան, եւ զշինութեան որ առ միմեանս։ Ընկերին հաճոյ լիցի ի բարիս վասն շինութեան։ Եկեղեցին շինութիւն առնուցու. եւ այլն։


Շիջական, ի, աց

adj. fig.

extinguishable;
transitory, superficial.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ ոչ լինիս ի վերայ շնորհի արտասուացն թագաւորել, ոչ կարես արտասուել, բայց թէ շիջական օրինակաւ եւ պատճառիւ. (Նար. խրատ.։)


Շիջանիմ, ջայ, ջիր

vn. fig.

to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.

· Calfa

NBHL (1)

Շիջանել զօրութեան. յն. յամօթ լինել։


Շիջանուտ

adj.

extinguishable.

· Calfa

NBHL (1)

σβεστικός իբր σβεστός extinguibilis. Շիջական. շիջանելի դիւրաւ. անցաւոր.


Շիջութիւն, ութեան

s.

cf. Շիջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջումն, ման

s.

extinction;
annihilation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջուցանեմ, ուցի

va. fig.

to extinguish, to put out, to quench;
to dim, to cloud, to obscure;
to quench, to cool, to allay, to cool down;
to stifle, to smother;
to exterminate, to kill.

· Calfa

NBHL (2)

Շիջուցանեն զկայծակն իմ զմնացեալ։ Զպատրոյկն առկայծեալ մի՛ շիջուսցէ։ Ոչ շիջուսցես զճրագդ իսրայէլի։ Ջուրք բազումք ոչ կարասցեն զսէր շիջուցանել։ Վասն մեղաց դատաստանք յուզին, եւ այր խորագէտ շիջուցանէ զնա.եւ այլն։

Խզեաց զջիղսն, շիջոյց զլիրբ աչսն. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Շիւանք

s.

acute cry, shriek, scream.

· Calfa

NBHL (1)

Ջայլանք, կոծ, լալիք, ողբք, կականումն, շիւանք։


Շլանամ, ացայ

vn.

to become shortsighted;
squint-eyed;
blind;
to feel quite dazed, to be dazzled;
to grow dim, obscure;
to become blunt.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμαυρόομαι, ἑπαμαυρόομαι obscuror, obfuscor πωρόομαι excaecor, obcaecor ἁμβλυωπέω caecutio, sum obtusis et hebetibus oculis. Շիլ լինել. բլշակնիլ. բթիլ տեսութեան. մթագնիլ լուսոյ աչաց, եւ փայլման իրաց. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. կուրանալ.


Շլացումն, ման

s.

cf. Շլացութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աւելի քան զչափն յառել ի խորս գիտութեան աստուծոյ՝ շլացումն մտաց աչացն բերէ. (Նար. երգ.։)


Շլացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to blind;
to blunt;
to dim, to dull, to deaden;
— զաչս, to dazzle the eyes;
բարեբաղդութիւն —նէ զմեծատունս, prosperity spoils the rich.

· Calfa

NBHL (2)

Որ շլացուցանէ ի ճշմարիտ տեսութենէ։ Շլացուցանէր (փայլմամբն) զտեսողացն տեսանելիս։ Զպայծառութիւն աչաց շլացուցանէ ծուխ. (Յճխ. ՟Ի։ Լաստ. ՟Ժ։ Նեղոս.։)

Զլոյս մտացն շլացուցանեն. (Կլիմաք.։)


Ուխտաւորիմ, եցայ

vn. fig.

to vow, to devote or dedicate oneself to God;
to deprive oneself of, to abstain from.

· Calfa

NBHL (1)

Ուխտաւոր լինել աստուծոյ. կրօնաւորիլ. հրաժարել ուխտիւ յանզանազան իրաց ինչ. նուիրել զանձն կամ զիրս իւր աստուծոյ.


Ուխտաւորութիւն, ութեան

s.

consecration, state or condition of a Nazarene, of a monk;
vow, profession;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Ուխտաւորութիւն սամուէլի. (Լծ. կոչ.։)


Ուծանամ, ացայ

vn.

to cool down, to be estranged;
to remove, to go out of, to abandon, to fail.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէ զաննիւթ փառքն, եւ ուծացեալ հրաժարէ ի մարմնականէս։ Թէ երկիւղ միայն լինի (առանց սիրոյ աստուծոյ), ուծանամք ի նմանէ. (Լմբ. սղ.։)


Ուղեգնաց, աց

s.

traveller, passenger.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ուղեգնացացն (նոր. ձ. ըստ ուղղէգնացիցն) սովորութեան ի յառաջադէմսն հայելով՝ սակաւ ինչ բանի արժանաւոր առնէ զերեւելիսս. (Նիւս. կուս.։)