hunter's net.
throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.
θρόνος thronus Գահ, իբր Աթոռ արքունի, իշխանական, եպիսկոպոսական, եւս առաւել աստուածական. թախտ, մէսնէտ, կեահ.
Գահոյքն բազմոց է թագաւորի, ուր երբեմն հանգչի՝ զգլուղն դնելով. քանզի սնարից յիշատակումն առնէ ի գահոյսն սողոմոնի. եւ երբեմն նստի յաթոռ դատաւոր արդարութեան. (Վրդն. երգ.։)
Զթագաւորական գահոյսն. եւ այլն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Արքայական կամ կայսերական գահոյից։ Բազմեալ (եպիսկոպոսն) ի գահոյս, եւն։ Բարձրեալ ահաւոր բազմեցաւ նստաւ ի գերունակն գահոյս. (Նար.։)
Արկաւ ապա յայս տաճար գահոյք այ. (Լմբ. ատ.։)
Ի յերկրի տեսանէին յաւանակի գահոյս արկեալ, նստեալ ի վերայ. (Գանձրն.։)
Եւ κλίνη lectum Գահաւորակ. տախտ. անկողին. մահիճք. մահճակալ. սրսկապան. տէօշէկ, քիրէվէտ, ճիպինլիք.
Առ գահոյս մեր հովանաւոր. (Երգ. ՟Ա. 15։)
Եւ մեռաւ ասա, եւ թաղեցաւ ի գահոյս լիախնկեայս. (Եփր. մնաց.։)
stone-cutter.
Ի գործ կաւագործութեան գաղատոս որմաշէնս. (Բուզ. ՟Ե. 4։)
to Conform, to imitate;
to copy, to transcribe.
τυπόω, ἑντυπόω, ἁνατυπόω formo, informo, figuro, imprimo, reformo Տպաւորել. օրինակել. նմանեցուցանել. ձեւացուցանել. թէշքիլ՝ թասվիր էթմէք, գալըպլամագ.
Որ ըստ համեմատութեան ընդ եօթն աւուրս շաբաթուն գաղափարին. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Ձմեռն զդժնեայ դառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Գաղափարես ի բոլորս զերեքանձնական տէրութիւն։ Ի քեզ տպաւորեալ գաղափարէր մովսէս զգաւազանսն. (Զքր. կթ.։)
Զորս (զհրեշտակս) գաղափարեն սարկաւագք, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)
transmigration, emigration, flight;
journey;
pilgrimage;
the colony, the settlers or fugitives.
Յելս գաղթին փոյթ լինել։ Տաղաւարն ոչ ունի հաստատութիւն, այլ վասն գաղթի. իսկ յորժամ գաղթն դառնայ, ապա երանգ եւ փութապէս կործանի. (Ճ. ՟Թ.։)
Շուրջ զամրոցաւն, ուր գաղթ գաւառին զօղեալ դադարէր։ Զգաղթ ընտանեացն իւրոց ի ծործորս ամուր լերանցն թագուցանէր։ Ոչ կարացին ժամանել անկանել յամրացեալ գաղթս։ Առեալ ընդ իւր զգաղթն յաւարի առեալ. (Յհ. կթ.։)
Առ ի գաղթ լինել բնաւ յաշխարհէս կանաց. (Տօնակ.։)
fugitive, refugee, settler;
colony.
Սառա թագաւորին ոչ փոխանակեաց զգաղթական այրն իւր. (Եփր. ծն.։)
cf. Գաղթ.
Յօրինակ եօթնօրեայ աշխարհիս տաղաւարաց եւ գաղթականութեանց. (Կամրջ.։)
to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.
ԳԱՂԹԵՄ, եցի. չ. ԳԱՂԹԻՄ, եցայ. ձ. μετοικίζομαι, ἁναχωρέω demigro, transferor, fugio, discedo Գնալ վտարանդի իբրեւ հատուած. տարագնաց լինել ի հայրենի գաւառէն. փոխել զբնակութիւն այլուր. չուել. մեկնիլ. խոյս տալ. անկանիլ եւ պատսպարիլ. կէօչմէք, թէրքի տիյարէթմէք, սըղընմագ.
Ի փութալն իւրում ի գաղթել՝ անկաւ եւ կաղացաւ. (՟Բ. Թագ. ՟Դ. 4։)
Գաղթեցաւ ի խորշս լերինն։ Յերեսաց նոցա գաղթէին մարդիկ յամրոցս. (Վրդն. պտմ.։)
to cool, to make lukewarm.
Որ ի բացեայն կայ ( ի հրոյ), ոչ եւս ճառագայթիցն նշոյլք զնա կիզցեն, այլ գաղճացուցեալք չափաւորապէս արծարծեսցեն կենդանութեամբն. (Փիլ. ել.։)
cf. Գաղտ.
Ելեալ գիշերի գաղտաբար։ Գաղտաբար յինքն գրաւեալ։ Գաղտաբար իմն զարեւմտեայ կողմամբ լերինն պարառոցեալ. (Յհ. կթ.։)
by stealth, clandestinely, secretly;
secret, furtive, stealthy.
Աղանդաւոր դիւթութեան կիւսոյ գաղտագող բաղբաղանաց. (Մագ. ՟Ա։)
cheat, imposture.
Գաղտ կծողութիւն. նենգ. դաւ. դաւաճանութիւն. մեքենայագործութիւն.
Գաղտակծութեամբ իմն առաքէ դաւօղս ի վերայ նորա։ Զընկերակիցս իւրեանց գաղտակծութեամբ իմն իբրեւ զոչխար ի սպանդ վարեալ. (Յհ. կթ.)
oyster;
mother-of-pearl.
որ եւ ԳԱՂՏԱԿՐԱՅ. κήρυξ, ὅστρεον murex (իբր curex ). genus cochleae, vel conchae Խեցեմորթ ծովային. ժժմակ պատենաւոր. (որպէս միտեա, ոստրէ, պինէ, սատաք, կոնքեղ եւն) (վրիպակաւ գրի եւ ԳԱՂՏԻԿՈՒՐ, զոր տեսցես)
that makes war secretly or invisibly.
Գաղտամարտ ունիմք թշնամի՝ ընդ խաւար խոցոտող. (Լմբ. պտրգ.։)
that takes by stealth, deceitful, malicious.
Ի չար առնէ, որպէս ի շանէ, գաղտառուէ, ի լռելութենէն պարտ է երկնչել առաւել քան ի ձայնէն. (Ոսկիփոր.։)
secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine
Ի գաղտնեաց իմոց սուրբ արա զիս տէր։ Նա քննէ զգաղտնիս սրտից մերոց։ Ի վերայ գաղտնեաց։ Գաղտնիք մարդկան, խաւարի, ամօթոյ.եւ այլն։
ԳԱՂՏՆԻ, ԳԱՂՏՆԵԱՒ. ԳԱՂՏՆԵՕՔ, Ի ԳԱՂՏՆԻՍ. κρυφίως clam Գաղտ. գաղտաբար. ի ծածակ. գաղտնի օրինակաւ. կիզլիճէ, սըրրէն.
Բուռն եհար զհանդերձիցն գաղտնեաւ. (Ոսկ. ղկ.։)
occultation, hiding, concealment;
secret.
Խոստովանութիւն գաղտնութեանց չարեաց։ Զնպատակն խաւարային աղեղնաւորին գաղտնութեան. (Նար. ՟Ի՟Բ. զբ.)
cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.
Յորս հպարտութիւն ամբարտաւանութեան ոչ երբէք կարասցէ լինել գամագիւտ. (Սարկ. քհ.։)
bull-dog, mastiff.
Մին յովազ լաւ է քան զհազար գամփռ շուն։ Տանուտէր մի եբեր շունն մի գամփռ, եւ սաստիկ ուժեղ ... Ի գամփռ շանէ միոյ զարհուրեալ երկեայ. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գայթագղիմ.
to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.
Թէ կերակուր գայթագղէ զեղբայրն, ոչ կերայց միս յաւիտգեան, եւ ոչ զեղբայրն գայթակղեցից. (Վրք. հց. ՟Ա. ձ. (տպ. գայթակղեցուցանել։))
scandalous, who causes scandal.
Լուաւ հայրապետն զբանս գայթակղեցուցչացն՝ զհրապուրականս. (Տօնակ.։)
to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.
Զգոյշ լեր, գուցէ գայթագղիցես զնովաւ. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 30։)
Թէպէտեւ գայթագղեսցի, նա մի կործանեսցի։ Սակաւիկ մի եւ գայթագղեալ էին գնացք. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 24. ՟Հ՟Բ. 2։)
Եւ նոքա վասն իմ կեղծաւորեալ գայթագղեսցին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)
cf. Գայթագղութիւն.
Զադամայ պատահեալ գայթագղումնն անուանեաց։ Ադամ մեծապէս ընկալաւ զգայթագղումն. (Իսիւք.։)
to stumble, to trip, to glid, to slip.
Եթէ գայթիցի, առաւել եւս կործանեսցեն զնա. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 29։)
made of pebble or flint.
Արար յեսու նաւեայ դանակս գայլախազեայ. (Եղիշ. յես.։)
to be like a wolf;
to be ravenous.
Դատաւորք գայլացեալք եւ գազանացեալք։ Եւ քեզ պարտ է լինել նմանող քաջացն եւ առաքինեացն, եւ ոչ գայլացելոցն հովուաց. (Մանդ. ՟Է. ՟Ը։)
muddy, miry, dirty.
Յեր կինս բացեալ զգայռալիր բերանն ... ածէր զլեզուն զերկրաւ. (Արծր. ՟Ա. 14։)
that which beats;
— լինիմ
Զթիկունս իմ ետու ի հարուածս. ակիւղաս ասէ, վիրաւորչաց. այլքն՝ գանահարաց ասեն ... այլքն՝ կողոպտաց. (Ոսկ. ես.։)
cf. Գամ ըմպել.
Ի պիղատոսէ գանահարեցաւ. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գանկ.
ԳԱՆԳ կամ ԳԱՆԿ. κρανίον Cranium, galvaria Սկաւառակ գլխոյ. cf. ԳԱԳԱԹՆ. չանագ, պաշ չանաղը՝ թասը, գաֆա.
to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.
Զօրքն գանգատեցան, ասելով։ Նոյնպէս եւ զանն գանգատեցաւ առաջի հայոց եւ վրաց իշխանացն. (Մաղաք. աբ.։)
curled, frizzled, adomed with curls.
Հեր գլխոյ նորա թխակերպ՝ գանգուրագեղ գիսաւորութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 1։)
to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.
Հանգնէր զնոսա, եւ գանէր բովանդակ։ Քանզի գիտէր զի այն ուժգնապէս գանէր զնոսա, եւ խոց դնէր առաւելապէս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)
treasurer.
γαζοφύλαξ Custos aerarii, quaestor Պահապան գանձուց. գանձակալ. գանձաւոր. խազնա տար.
Որպէս զյովբն, ոչ գանձապահ էր իւրայոցն ... այլ տնտեսէր մանաւանդ ըստ կամացն այ. (Բրս. հց.։)
treasure, treasury;
casket, chest, box (where in money is put).
Պարտ է զբանից գանձատուն պահել առաւել քան զընչից. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գանձատուն.
Լռութիւն՝ գանձարան բազում գիտութեան։ Հարստութիւն եւ գանձարան կրօնաւորի՝ հնազանդութիւն է. (Վրք. հց. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Է։)
to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.
Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։
Արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ։ Համարձակութիւն այսքանեաց փառաց սմին գանձեցաւ. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)
cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.
Ելին կամ արձակեցան ի գառագղէ։ Մտին կամ դարձան ի գառագիղ, ի գառագեղ, ի գառագեաւղն. (ՃՃ. ստէպ։)
to become like a lamb.
Որպէս թէ ձայնն գառնացաւ, սնաւ, եւ եղեւ արու տարեւոր. (Վրդն. ծն.։)
lamb-skin.
Որ ինչ է գառին, մանաւանդ մորթն. τὸ προβάτον (ոչխարին).
theorbo.
Գաւկայ արուեստն յարմարականք. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Գարգափումն.
Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.
Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)
orgeat, beer;
հանել, յօրինել զ—, to brew, to make beer.
Միայն գարեջուր (կամ գարէջուր) չափով, եւ սակաւիկ մի հաց ճաշակէր. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Գ.։)
vernal, spring;
spring.
Նշոյլ առաւօտու հոգւոյ գարնայնոյ։ Մտի գարնայնոյն. (Նար.։)
Ժամանակ ծաղկոցաց գարնանւոյն օդոյ շնչմանց։ Զաւուրս գարնանայնոյն. (Փարպ.։)
Զաւուրս գարնանային ամսոյն. (Փարպ.։)
that brings spring;
that is produced in spring.
Գարնանաբեր ժամանակ, կամ հնչումն հարաւային հողմոյ, կամ ծաղկանոց, սաղարթ, հեղեղատ. (Լաստ. ՟Գ։ Շար.։ Լաստ. ՟Ժ։ Սկեւռ. լմբ.։ Շ. եդես.։)
entrance or commencement of spring.
Օրն եւ գիշերն հաւասար լինի ի գարնանամուտն. (Երզն. երկն.։)
to be execrable;
to soil one's self.
Գարշացաւ յոյժ երթալ զհետ գարշելեացն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 26։)
Ամենայն երանք գարշասցին խոնաւութեամբ. (Եզեկ. ՟Է. 17։)
execration, abomination, horrour;
stain.
Թէպէտեւ թագաւորի դուստր իցէ, չեն գարշանք այնպիսում (բանջարավաճառի) կին տալ. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)
heel;
sole of the foot.
Սպասեցես նորա գարշապարի։ Ձեռն նորա ունէր զգարշապարէ եսաւայ։ Գարշապար երիվարի։ Խոչ ի գարշապարս ձեր։ Զհետ գարշապարացն հօտից։ Կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա.եւ այլն։
Ժառանգութիւն տեառն կոխեցաւ ի գարշապարաց պղծոց. (Յհ. կթ.։)
execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.
βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)
Արիոս ի գարշելիսն ընկալաւ զսատակումն. այսինքն յաղբիս. (Խոր. ՟Բ. 86։)