Definitions containing the research աղ : 10000 results

Հոտեմ, եցի

va.

to render stinking, fetid;
to rot, to putrefy, to stink.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր՝ յորժամ սերմանս առնու, ծաղկէ. եւ մարմին՝ յորժամ առնուցու, հոտէ (յն. փտէ, կամ նեխէ) (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։)


Հոտոտիմ, եցայ

vn.

to smell, to scent;
to sniff up, to breathe;
to touch, to approach;
— ի հոտ անուշից, to accept the sweet savour or odour.

· Calfa

NBHL (1)

Հոտոտեցար զհոտ ծաղկանցդ. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Է.։)


Հորդան տամ

va. vn.

to cause to advance, to lead on, to conduct, to drive forward;
to flock in crowds, to fall upon, to rush impetuously on, to overspread.

· Calfa

NBHL (2)

Վաղվաղակի հորդան տայր զօրաց իւրոց. (Յհ. կթ.։)

ՀՈՐԴԱՆ ՏԱԼ. (լծ. հորդել, եւ յորդել.եւ թ. օրդու էիւրիւթմէք ). ἁπαίρω discederefacio, tollo. Յառաջ վարել զբազմութիւն. խաղացուցանել զհօտ կամ զզօր ի չու. ճամբա հանել, քշել տանիլ.


Հորիզոն, ի

s. fig.

horizon;
-;
— զգալի, երեւոյթ, ուսումնական, իմանալի, sensible, apparent, mathematical, rational -;
քաղաքական —ն մթագնի, ամպէ, the political-horizon begins to lower, to become cloudy;
—ն սկսանի պարզել, the-begins to clear up.

· Calfa


Հորմայք, յից

s.

necklace, necklet, string of pearls.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակս ծակ զմրխտեայ մարգարտով կազմեալ, հորմայս յիսուն, եւ անծակ մարգարտաց. (Պտմ. աղեքս.։)


Հուժկու

adj.

strong, vigorous, robust;
powerful, potent, mighty.

· Calfa

NBHL (1)

Հուժկու անուանի, եւ յաղթօղ։ Ամենեցուն թագաւորաց հուժկու եղեալ, պարթեւն արտաշէս. (Խոր. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 12։)


Հուղկահար

cf. Հուղկահարու.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ ի տաղաւարի, եւ կամ որպէս ի հուղս մրգապահաց բնակեցան. (Արծր. ՟Ե. 7։)

Յաղագս հուղկահարի։ Զխումբս հուղկահարացն։ Զհուղկահարուսն եւ այլն. (Պիտ.։)


Հուղկահարու, աց

s.

highwayman;
robber, brigand, assassin.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հուղկահարի։ Զխումբս հուղկահարացն։ Զհուղկահարուսն եւ այլն. (Պիտ.։)


Հունձք, հնձոց

s.

harvest;
crop;
summer;
— խոտոյ, hay-making;
ժամանակ հնձոց, reaping, harvest-time, mowing-time;
(խոտոյ) hay-time;
երգ հնձոց, harvest-home;
առատ —, abundant harvest;
ոսկեփայլ, — փունջ —, golden harvest;
յաւուրս հնձոց, in harvest-time.

· Calfa

NBHL (1)

θερισμός, ἁμητός messis եւ θέρος aestas. (արմատ բայիս Հնձել) Հասուն արմտիք քաղելիք, եւ քաղումն նոցին. հնձումն ցորենոյ, եւ ժամանակ նորին, այսինքն Ամառն. (յն. թէրիսմօ՛ս եւ թէ՛րօս. լծ. ընդ հյ. ջեր) հունծ.


Հպատակ, աց

s. adj.

subject;
vassal, serf;
dependent, inferior, subordinate, obedient, obsequious;
attentive, careful;
— լինել, to be attentive;
— կալ, to be obedient, to obey, cf. Հպատակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեք աղօթից եւ պաշտաման եւ բանին հպատակ լիցուք. (Գծ. ՟Զ. 4. որ եւ ՀՊԱՏԱԿԵԼ ասի։)


Հպատակեմ, եցի

vn.

cf. Հպատակիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերուստ (զուարթունք) հպատակէին հրամանաց տղային. (Շ. տաղ.։)

Սաղմոսերգութեան հպատակեա՛։ Ոչ դադարէր հպատակելով ի սուրբ եկեղեցիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի՟Զ։)


Հպատակութիւն, ութեան

s.

subjection, dependence;
vassalage;
submission, obedience, deference, subordination;
devotedness, devotion;
care, attention;
— օրինաց, veneration, respect for the laws.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պարկեշտութեան եւ հպատակութեան տեառն առանց զբաղանաց. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 35։)


Հպարտական, ի, աց

adj.

vain-glorious, boastful.

· Calfa

NBHL (1)

Հպարտական եւ իշխանական կենցաղ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Հպարտութիւն, ութեան

s.

pride, arrogance, haughtiness, vain-glory, superciliousness;
cf. Իջանեմ.

· Calfa


Հպիմ, եցայ

vn.

to approach;
to touch, to handle.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հպել տապանակին ի քաղաքն։ Եթէ հպեցայ ձեռօք իմովք ի կաշառս. (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 16։ Յոբ. ՟Լ՟Ա. 7։)

Խաղաղութիւն առնելով ընդ յոյնս՝ ոչ ի բաժինն նոցա հպի. (Խոր. ՟Բ. 56։)


Հպումն, ման

s.

cf. Հպաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Անկեալ նախահայրն՝ մահաբեր ծառոյն հպմամբ, կանգնէր կենարար փայտին մերձենալ ի սմա. (Շ. տաղ.։)

Հպումն յաստուած։ Հաղորդեալ ի ձեռն իմացականին հպման. (Լմբ. սղ.։)


Հռետորայք, յից

s.

the rhetors, orators.

· Calfa

NBHL (1)

Հռետորք. ճարտասանք։ (Պտմ. աղեքս. ստէպ։)


Հռոգակեր

s.

stock-holder;
bursar scholar, exhibitioner.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ գազանք շաղղակերք, եւ արիւնարբու իշխանք եւ գործակալք, եւ կերակուր ամենայն հռոգակերք. (Վրդն. դան.։)


Հռոմ

cf. Հռովմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՌՈՎՄ կամ ՀՌՈՄ. որպէս անուն քաղաքի. ώμη Roma. տե՛ս (Բռ. յտկ. ան։)


Հռովմ

s.

adj. s. roman, latin;
Rome;
—ք, the Romans.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՌՈՎՄ կամ ՀՌՈՄ. որպէս անուն քաղաքի. ώμη Roma. տե՛ս Բռ. յտկ. ան։


Հռովմայերէն

adj. adv.

latin;
in latin.

· Calfa

NBHL (1)

Մարկոս հռոմայերէն (գրեաց), զի շմաւոն էր ի հռոմ քաղաք. (Եփր. համաբ.։)


Հռովմայեցի, ցւոյ

adj. s. roman.

· Calfa

NBHL (1)

ῤωμαῖος romanus. Բնակիչ հռովմայ. եւ Ունօղ զազատութիւն քաղաքացւոյ հռովմայ.


Հռչակագեղ

adj.

very beautiful, handsome, fair, fine.

· Calfa

NBHL (1)

Հռիփսիմէ հռչակագեղ՝ մեծապայծառ վայելչութեամբ. (Տաղ.։)


Հռչակեմ, եցի

va.

cf. Հռչակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հռչակեսցէ զգաղտնիսն. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)


Հռչակեցուցանեմ, ուցի

va.

to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.

· Calfa

NBHL (1)

Նովաւ զյաղթութիւնն հռչակեցուցանես. (Ճ. ՟Բ.։)


Հսկայ, ից

s.

giant.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդ յաղթանդամ՝ հսկայ անուանեն. (Եզնիկ.։)


Հսկայաձեւ

adj.

gigantic, huge, colossal, colossean;
— անդրի, colossus, colosse, colossal statue.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զձեւ հսկայի. վիթխարի. յաղթանդամ եւ բարձրահասակ.

Զհսկայաձեւ գոռոզն զթագաւորն պովրոս. (Պտմ. աղեքս.։)


Հսկողութիւն, ութեան

s.

cf. Հսկութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Պարտ է ի գիշերի յառնել յաղօթս եւ ի հսկութիւն. (Ոսկ. գծ.։)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)

Ի հսկման հաղորդեալ ի ժամ երեկոյին պաշտաման. (Փարպ.։)


Հսկութիւն, ութեան

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

· Calfa

NBHL (3)

Պարտ է ի գիշերի յառնել յաղօթս եւ ի հսկութիւն. (Ոսկ. գծ.։)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)

Ի հսկման հաղորդեալ ի ժամ երեկոյին պաշտաման. (Փարպ.։)


Հսկումն, ման

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

· Calfa

NBHL (3)

Պարտ է ի գիշերի յառնել յաղօթս եւ ի հսկութիւն. (Ոսկ. գծ.։)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)

Ի հսկման հաղորդեալ ի ժամ երեկոյին պաշտաման. (Փարպ.։)


Հսկուն

adj.

awake.

· Calfa

NBHL (1)

Գեդէոն հսկուն էր յաղօթս. (Ճ. ՟Գ.։)


Հտպտանք

s.

cf. Հպտանք;
harlequinade, buffoonery.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարս հտպտանաց գտին բոզքն այն։ Այսմ հտպտանաց ոչ հաւանին նոքա։ Հնարից հտպտանօք։ Հտպտանս եւ աղճատանս իմն կարծել։ Մեղկեալ հտպտանօք եւ շռայլութեամբ. (Մագ. ՟Ե. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Թ. ՟Խ։)


Հրադէզ

adj.

heaping up fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրադէզ զօրութեամբն յաղել պնդել։ Ահեղ որոտմամբ փայլակնաբորբոք հրադէզ զօրութեամբ. (Ագաթ.։ Խոր. վրդվռ.։)


Հրաժարական, ի, աց

adj. s.

renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարողական ոչ գոյ, այլ եւ հրաժարական. (Անյաղթ պորփ.։)


Հրաժարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հրաժարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնք հրաժարեցուցանէ. եւ հրաժարեցուցանելով յաղագս քաղաքին երեւի իսկ, եւ երեւեսցի. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Հրաժեշտ, ի

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

· Calfa

NBHL (4)

Ի ՀՐԱԺԵՇՏԻ ԿԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Յուղարկել, արձակել խաղաղութեամբ. որ եւ ՀՐԱԺԱՐԵՄ.

Զորս ի հրաժեշտի կացուցանէին՝ հասուցանել յիւրաքանչիւր աշխարհս։ Ի հրաժեշտ կացուցանէին երթալ խաղաղութեամբ յաշխարհն հայոց. (Փարպ.։)

Առեալք զհրաժեշտ մեղանչական կենցաղոյս՝ փոխեցան (յերկինս). (Ղեւոնդ.։)

Զհիւանդսն ախտքն հրաժեշտ տուեալ՝ թողուին։ Հրաժեշտ տալով ամենայնի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Սկեւռ. աղ.։)


Հրալից

adj.

full of fire, ardent, burning.

· Calfa

NBHL (2)

Ծաղր առնէ զշարժումն հրալից. (Յոբ. ՟Ի՟Ա. 20. յն. հրազգեաց կամ հրակիր։)

Ջահ վառեալ սուրբ սերովբէն՝ կայր ի սպասու հրալից վիմին. այսինքն վերեզմանին քրիստոսի. (Շ. տաղ.։)


Հրախառն

adj.

mixed with fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրախառն սուրբ արիւն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Տօնակ.։ Բենիկ.։)


Հրածին

adj.

producing fire.

· Calfa

NBHL (1)

Սերովբէ հողանիւթ, հրածին ամպ (սուրբ կոյս). (Շ. տաղ.։)


Հրածորան

adj.

diffusing or spreading fire.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ծորէ կամ բղխէ զհուր, եւ կամ իբրեւ զհուր. հրահոսան աղբիւր իմանալի հրոյ.


Հրակերպեան

adj. s.

fire-like, flame-shaped;
— դասք or հրակերպեանք, angels.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր ցնծացան պարունակք հրակերպեան զուարթնոցն. (Շ. տաղ.։)


Հրակէզ առնեմ

sv.

cf. Հրակիզեմ.

· Calfa

NBHL (3)

(Վաղէս) հրակէզ եղեալ. (Խոր. ՟Գ. 33։)

Ի հրակէզ եղեալ քաղաքսն. (Փիլ. լին.։)

Հրակէզ եղեն եկեղեցիք եւ կտարակարնք. (Կաղանկտ.։)


Հրակիզեմ, եցի

va.

to burn, to fire, to set on fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրակիզեա՛ զչարն. (Եփր. աղ.։)


Հրահալելի, լւոյ, լեաց

adj.

metallic.

· Calfa

NBHL (1)

Հրով հալելի եւ ձուլելի. եւ այնպիսի նիւթք, որ եւ Մետաղք։ Հանք, Հրահալք, Հանածոյք ասին.


Հրահանգ, աց

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

· Calfa

NBHL (3)

Ներսէս ի կեսարիա էր ի հրահանգս։ Մնալ ի պաղեստիանցւոց հրահանգս. (Խոր. ՟Գ. 16. 62։)

Հրահանգիցն աղագաւ առ մանկունս։ Հրահանգիւք կրթութեամբ։ Ըստ քերթողական հրահանգաց։ Ի հրահանգս կրթութեան. (Պիտ.։ եւ Յհ. կթ.։)

Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարին. (Պիտ.։)


Հրահանգապետ, աց

s.

chief usher;
gymnasiarch.

· Calfa

NBHL (1)

Սա հրահանգապետ մաքրեցելոց ջրով եւ հոգւով. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Հրահոսան

adj.

fire spreading, shedding fire on.

· Calfa

NBHL (1)

Հրահոսան բաժակ, կամ վտակք, կամ գետք, եռանդմունք. մեքենայք, աղբիւր. (Ժմ.։ Շար.։ Խոր. հռիփս.։ Մանդ. ՟Ը. ՟Ժ. Ճ. ՟Ա.։ Բենիկ.։)


Հրահոսեմ

vn.

to flow like a torrent of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ հրահոսեալ պաղպաջմամբ՝ դու հնձան լուսափայլ. (Տաղ փոխման կուսի.։)


Հրաձեւ

s. adj.

pyramid;
cf. Հրակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրաձեւ տեսակ՝ անուշահոտ բուրմամբ լցան արարածք, եւ սրբեցան վարուք. (Տաղ.։)


Հրամայեմ, եցի

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.

· Calfa

NBHL (2)

Հրամայեա՛ աստուած զօրութեամբ քով։ Գործոցն՝ զոր հրամայաց աստուած առնել։ Որպէս հրամայեաց նմա հրեշտակն, կամ մովսէս, կամ փարաւոն։ Եղեւ զոր հրամայեցերն։ Հրամայեա՛ ինձ գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Հրամայեաց նմա ռոճիկս յիւրոց խորտկացն։ Քահանայքն յերուսաղէմ հրամայեսցեն ի ծախս տեառն։ Հրամայեաց շրթամբք իւրովք։ Աստուած իմ, որ հրամայեցեր զփրկութեանցն յակոբայ։ Որպէս օրէնքն հրամայէին։ Հրամայեցաք, զի եւ այլն։ Լսել զամենայն՝ որ հրամայեալ է քեզ ի տեառնէ.եւ այլն։

Հանապազ վասն խաղաղութեան հրամայիմք աղօթել. (Խոսր.։)