Definitions containing the research լի : 10000 Results

Հարսնութիւն, ութեան

s.

marriage, wedding;
wedlock;
ածել հարսնութեան, to marry, to wed, to espouse;
գնալ ումեք ի հարսնութեան, to be married.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ առն թագաւորի հաճոյ լինիցի ի հարսնութիւն, եւ չգտանիցէ հանդերձս արժանիս հարսնութեան յիւրմէ ուրոյն կազմել. (Ոսկ. ես.։)


Հարսնուհի

s.

bride, spouse.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛կ իմ սիրելի, ե՛կ մերձաւոր իմ հարսնուհի։ Ե՛կ հարսնուհի ի լերանց ընծուց. (Նար. տաղ.։)


Հարստակող

adj.

long-sided, heavy-flanked, robust, stout, vigorous.

· Calfa

NBHL (1)

Հարստակող գոլ զըմբիշ մարտիկն (ասեմք) փոխանակ հզօրի։ Զոյժն ոմանք կող կոչեն. յորմէ եւ զըմբիշ զմարտիկ հարստակող զուժգինն կոչեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։ յորմէ եւ Վրդն. ծն.։)


Հարստահար, աց

adj.

oppressed;
oppressor.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հարստահար լինել միայն մեզ ի միոջէն. (Նիւս. կուս.։)


Հարստահարեմ, եցի

va.

to oppress, to subdue by violence, to vex, to molest, to crush, to overburden, to surcharge, to extort, to maltreat;
— զիւր կամս, to persist doggedly, to be obstinately resolved, to be stubborn.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ թող առն հարստահարել զնոսա։ Ելին ի վերայ յուդայ, եւ հարստահարէին զնա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 21։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 17։)


Հարստահարութիւն, ութեան

s.

oppression, violence, vexation, exaction, extortion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հարստահարութենէ արիագոյն ասես լինել զքաղաքսն, որպէս երեւի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Հարստայեղց

adj.

very mighty;
very rich, opulent.

· Calfa

NBHL (1)

Հարուստ իրօք զեղեալ. երեւելի մարմնով, ուժով, ընչիւք. եւ կամ անցեալ ըստ չափ զեղխութեան.


Հարստանամ, ացայ

vn.

to become powerful, to be predominant, to domineer, to lord it, to rule over, to reign;
to get or grow rich, to prosper, to thrive;
to abound;
— զբարեպաշտութիւն, to be rich in piety, to be very pious.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ապականացու եւ այլայլելի բնութիւնս, այսինքն եղականքս հարստասցի էապէս զանփոփոխութիւն։ Ոչ մեք զնորայսն հարստացաք։ Զմէ՞ անպատշաճ ասես աստուծոյ զտնանկութիւնն, որով աշխարհ հարստանայ զբարեպաշտութիւնն. որով աղքատացաւ բանսարկուն հարստացեալն զմոլորութիւն. (Պրպմ. (ուր հյց. խնդ. է ոճ յն. որպէս թէ լինէր ըստ հյ. յարստանալ. իսկ յն. փարթամանալ))


Հարցական, ի, աց

adj.

interrogative;
magical;
— կէտ, note of interrogation.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւթականք եւ հարցականք ի նմա լինէին. (Ճ. ՟Ա.։)


Հարցանեմ, հարցի

va.

to ask, to inquire, to interrogate, to question;
— ի տեառնէ, to consult the Lord;
— զողջունէ ուրուք, to ask news of, or about some one;
— զումեքէ ի խաղաղութիւն, to salute with gentle words;
— զոք բանիւք բազմօք, to overload with questions.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունելութիւնն ոչ այնչափ լինի Հարցանող, որչափ Հարցող, ի, աց.


Հարցասէր

adj.

asking, questioning or seeking after, eager to learn, desirous of information;
inquisitive.

· Calfa

NBHL (2)

Հարցասէր լինէին. (Ճ. ՟Ը.։)

Հարցասէր եւ ուսումնասէր է. (Փիլ. լին.։)


Հարցաքննեմ, եցի

va.

to question, to examine.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցաքննելի է այս, թէ է՞ր աղագաւ. (Խոսրովիկ.։)


Հարցումն, ման

s.

cf. Հարցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցումն հարցանելի դրօշելոց։ Վասն հարցմանց զոհիցն. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 21։ ՟Բ. Մակ. ՟Է. 42։)


Հացակցութիւն, ութեան

s.

commensality, company at table.

· Calfa

NBHL (1)

Հցակիցն լինել. սեղանակցութիւն.


Հացահատ

adj.

abstaining from bread.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք գինեհատք միայն, եւ ոմանք թանահատք. այլ եւ ոմանք հացահատք լինին. (կամ, ոմանք եւ հացահատք իսկ լինին) (Մանդ. ՟Գ։ Եփր. պհ.։)


Հացամոլ

adj.

abounding in bread or in corn, producing much corn.

· Calfa

NBHL (1)

Յամին երկրորդի զմնացեալն. թուի ինձ եթէ հացամոլ իմն լինելոց էր, զի այնչափ բերիցէ երկիրն, զի եւ երկրորդական եւս բաւական լինիցի. (Ոսկ. ես.։)


Հացանամ, ացայ

vn.

to become bread, to be made into bread.

· Calfa

NBHL (1)

Հաց լինել կենաց կամ խորհրդաբար. ընդ տեսակաւ հացի լինել եւ ճաշակիլ. որ սեպհական սուրբ մարմնոյն քրիստոսի.


Հացաշատ

cf. Հացամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Թուի ինձ թէ հացաշատ իմն լինելոց էր տարին, զի երկրորդ տարւոյն բաւական լիցի. (Գէ. ես.։)


Հացարարութիւն, ութեան

s.

bread-making;
baker's trade.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուս իրս հացարարութիւնն այն (եզեկիէլի ի պէսպէս նիւթոց) նշանակէր. (Նչ. եզեկ.։)


Հացերէց, րիցու

s.

president of the wedding banquet;
bridesman, paranymph.

· Calfa

NBHL (1)

νυμφαγωγός sponsae dux, pronubus. Փեսաւէր կամ հարսնաւէր. հարսնածու. եւ Որ լինի առաջնորդ ի ճաշ հարսանեաց.


Հացկից

cf. Հացակից.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր հացկից եղբայրն կանգաւղոս։ Ամենայն աստուածոց հացկից լինել. (Պտմ. աղեքս.։)


Հացտու, աց

adj.

bread or dinner giving.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամաւոր օրինացն ուտեն կերակուրս ... ի կոչողէն եւ ի հացտուէն աստուծոյ. (Փիլ. լին.։)


Հացքուլեփ, ի

adj.

gluttonous, insatiable, insatiate.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπληστος insatiabilis. Կլանօղ եւ լափօղ զհաց եւ զկերակուր (կամ զկուլիփա). անյագ. (իսկ գաղմ. քլեպ կամ խլեպ, է հաց)


Հաւալուսն, լսան

s.

pelican;
onocrotalus.

· Calfa

NBHL (2)

Չղջիկանք եւ բու եւ հաւալուսն. (Վեցօր. ը՝. (ըստ այսմ լինի իբ Հաւ անլոյս, կամ լուսն ունօղ յաչս. որպէս ռմկ. հաւկուր )։)

πελεκάν կամ πελεκᾶνος (իբրու տապարակտուց). pelecanus. Թռչուն կողմանցն եգիպտոսի, ջրայինն ի նեղս, նման սագի եւ բադի, եւ ցամաքայինն յանապատն նեղոսի նման արծուոյ կամ արագլի. րէխէմ. եբր՛՛. քաա, խաւիտա. որ եւ Ասիդ.


Հաւախօս, ի

s. adv.

cock-crowing;
cockcrow, day-break;
ի — ի, at cockcrowing, at the peep or break of day.

· Calfa

NBHL (1)

Պետրոս խօսէր խրախուսելի, եւ կշտամբէր (ի) հաւախօսի. (Շ. խոստ.։ եւ Շար.։)


Հաւակ, աց

s.

commencement, rise, origin;
author.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառք կորստեան, եւ հաւակ լինօղ անբաւ հիքութեանց։ Մարդասպանութեան հաւակ լինել։ Հաւակ այնքանեացն եղեալ աղունցն։ Ոչ իբրեւ զօգտակար արհեստիցն հաւակս յիշեցեալ լինին գտակք սորա. (Պիտ.։)


Հաւակեր, ի

s.

food for birds;
ի —երի դնել, ի սատակումն գազանագէշ —երի նուիրել, to give a prey to the fowls of heaven.

· Calfa

NBHL (1)

οἱωνόβροτος ab avibus comestus, depastus. Կեր կամ կերակուր հաւուց եղեալ՝ կամ լինելի. կուր լինելն թռչնոց.


Հաւահարց, ից

s.

cf. Հաւադէտ.

· Calfa

NBHL (2)

Հմայիցէ, հաւահարց լինիցի։ Հմայէր, եւ հաւահարց լինէր. (Օր. ՟Ժ՟Ը. 10։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Գ. 6։)

ՀԱՒԱՀԱՐՑ ԼԻՆԵԼ. οἱωνίζομαι auguror. Հաւադէտ լինել իբրեւ զհարցուկ կամ զգուշակ.


Հաւամրգի

s. bot. heath.

· Calfa

NBHL (1)

Բոյս նման մրտի, յորմէ կազմի աւել. եւ սերմն նորա լինի միրգ հաւուց, այսինքն ուտելի ամենայն թռչնոց։ Մխ. առակ.։ Եւ լայնաբար՝ Ամենայն տունկ վայրի, որոց ունդն է կուր թռչնոց, կամ այլոց կենդանեաց։ Գաղիան. իբր յն. βαλανηρά եւ այլն.


Հաւան

s. adj.

consent, persuasion;
*cf. Սանդ;
consenting, persuaded, convinced;
— գտանիլ ընդ, to consent, to assent;
ի — ածել, cf. Հաւանեցուցանեմ;
ի — գալ, cf. Հաւանիմ;
— հաճութեամբ, willingly, with pleasure;
—ք եւ հաւասարք, agreeing together, unanimous.

· Calfa

NBHL (3)

Ածել ի հաւան զամենայն մարդիկ։ Կարեմք ի հաւան ածել զաստուած. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ. փիլիմ. եւ այլն։)

Կեղծաւորութեամբ հաւան լինէին նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)

Ա՛ռ զշաքարն ապաշխարութեան, եւ զծաղիկ եղբայրսիրութեան, եւ լի՛ց ի հաւան ողորմութեան, եւ աղա՛ զինքն՝ ծունր ածելով. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Ոսկիփոր.։)


Հաւանաբար

adv.

consentingly, willingly.

· Calfa

NBHL (4)

εὑπευθῶς obsequenti animo. Հաւան լինելով. հաճութեամբ. մտադիւր. համոզեալ գոլով, զիջանելով.

Տալ հաւանաբար զլսելիս յունկնդրութիւն։ Հաւանաբար ընդունել, կամ ուսանել եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)

Եւ ի հաւանութիւն ածելով. թախանձելով. կամ Հաւանելի եւ լսելի լինելով.

Աղերսէ հաւանաբար, զոր մայրաբար ծնաւ. (Հ. կիլիկ.։)


Հաւանագոյն

adj.

likely, probable;
persuasive.

· Calfa

NBHL (2)

Զզարմանսն տեսանելով՝ հաւանագոյնք լինէին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)

Այլք խորհրդակից լինելով հաւանագոյն հնարէին խափել. (Ճ. ՟Բ.։)


Հաւանական, ի, աց

adj.

persuasible, likely, probable, plausible;
— է, չէ —, it is likely;
unlikely.

· Calfa

NBHL (3)

Քահանայական շնորհի հաւանական կամօք արժանի լինել։ Անխզելի պահել զմիաբանութիւն եղբայրութեան հաւանական սուրբ սիրովն. (Յճխ. ՟Դ. ՟Ի՟Գ։)

Հաւանական լինի ի միտս ամենեցուն՝ կենցաղոյս ունայնութիւն։ Զչարն որպէս բարի՝ հաւանական ցուցանէ։ Լիցի հաւանական ստոյգ հայեցողացն. (Լմբ. սղ.։)

ՀԱՒԱՆԱԿԱՆ. πειθανός, πειθός probabilis, acceptus, persuasorius. Հաւանելի, ընդունելի, վասն որոյ եւ հաւանեցուցիչ, համոզիչ, կամ պատիր. հրապուրիչ.


Հաւանեցուցանեմ, ուցի

va.

to persuade, to induce to believe, to convince;
to advise, to induce to do.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն այսորիկ հաւանեցուցանեմ զձեզ խոնարհ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։)


Հաւանիմ, եցայ

vn.

to be persuaded, convinced;
to acquiesce, to hear, to consent, to agree, to condescend;
to accept, to admit, to approve;
չ-, to disapprove;
որպէս —եալ եմ, as I believe, as I think;
որ լռէ՝ —ի, silence gives consent;
—իմ, —իմ ընդ այս, I agree to it.

· Calfa

NBHL (3)

Հաւանին տեսլեամբն, թէ բարւոք են երեւելիքս։ Ստիպեաց զնա առնուլ, եւ ոչ հաւանեցաւ։ Հաւանեցան նմա։ Որ ընդ նմայն հաւանեալ էին։ Մի՛ հաւանիցիս նմա, եւ մի՛ լուիցես նմա։ Հաւանեալ մեզ՝ լե՛ր ընդ մեզ։ Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի լինել վկայ անիրաւ։ Ճշմարտութեանն չհաւանել, եւ այլն։ Ես՝ ո՛վ արք աթենացիք, համբուրելով սիրեմ զձեզ, բայց հաւանիմ աստուծոյ մանաւանդ՝ քան եթէ զձեզ. (Պղատ. սոկր.։)

Հաւանօղ լինել հրամանացն աստուծոյ. (Փիլ. իմաստն.։)

πείθομαι, πείσομαι persuadeor, confido συνθέλω consentio եւ այլն. (Արմատն է Այո՛. հա՛. թ. էվվէթ. լծ. ընդ Հաւատ. եւ Դաւան. եւ այլն) Հաւան լինել. ի հաւան գալ. անսալ. հաւատս ընծայել. համոզիլ. ամոքիլ. յօժարիլ. հաճիլ. անսալ. լաւ վարկանիլ. ընտրել. յանձն առնուլ. զիջանիլ. կամակից կամ համախոհ լինել. հաւնիլ, տեղիք տալ.


Հաւասարագործ

adj.

equally acting.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ աստուածութեանն՝ նորայն եւ հօրն յամենայնն անբաժանելի է հաւասարագործ. (որ լինի եւ կր՛՛. Բրսղ. մրկ.։)


Հաւասարակշիռ

adj.

of the same weight;
equivalent, equal;
— լինել, to counterbalance, to countervail;
կատարելութիւնք նորա — ախտիցն են, his good qualities compensate his vices.

· Calfa


Հաւասարաչափ

adj.

of equal measure, just, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հաւասարաչափ սրբութեանն լինի բնակել ի նմա. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ծ՟Բ։)


Հաւասարապատիւ

adj.

cf. Համապատիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Որդի՝ հօր հաւասարապատիւ։ Հաւասարապատիւ որդի սիրելի։ Բանդ կենդանի՝ առ հաւասարապատիւ քո հոգի. (Աթ. ՟Զ. եւ ՟Ը։ Լմբ. ստիպ.։ Նար. ՟Ի՟Դ։)


Խ (khé)

s.

the thirteenth letter of the alphahet, and the eighth of the consonants;
forty, fortieth.

· Calfa


Խաբանք, նաց

s.

fraud, deceit, cheat, roguery, imposture.

· Calfa

NBHL (2)

Առ ի խաբանս եւ ի կորուստ պարզամտացն լինել. (Պիտ.։)

Եւ արդ ի հակակայցն լինելութիւնք, իսկ ապա եւ խաբանքն. (Պերիարմ.։)


Խաբեղայ, ից

s.

wicked monk.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Եպերելի աբեղայ. որպէս թէ չիցէ աբեղայ, այլ խաբեբայ. (զորմէ եւ ի վերջն բառիդ ԽԱԲ).


Խաբկանք

s.

cf. Խաբանք.

· Calfa

NBHL (3)

Խաբկանք լինէին հպարտացելոյն լիդեացւոց կրիւսեայ։ Խաբկանօք կոչեալ զտիրան։ Իբր թէ խաբկանօք իցէ գործն. (Խոր. ՟Բ. 12։ ՟Գ. 17. 63։)

Խառնեալ է ընդ մարդկային իմաստութեանն՝ խաբկանաց ազգն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 11։)

Ոչ միանգամայն ինչ խաբկանօք, որպէս յեգիպտոսէն ելին, ելանէին (ի բաբելոնէ). (Ոսկ. ես.։)


Խալամ, ի

s.

skull of animals.

· Calfa

NBHL (1)

κεφαλή caput. Գանկ անբանից. գլուխ կենդանեաց հատեալ եւ չորացեալ. (յն. գէֆալի, գլուխ, եւ քալամի՛, որպէս դի, կմախք. գուրու կէմիք ).


Խախանք

s.

immoderate, derisive laughter.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պայծառացեալ էր, եւ զարգարէր զմեզ բանիւ վարդապետութեամբ՝ զգեստն, խախանքն կողոպտեցին, զի բարիօք առ ձեզ հանդիպեցաք մերկք. (Ոսկ. ի մելիտ.։)


Խախաց, ից

s.

chyle;
rennet;
curdled milk, curds.

· Calfa


Խախտեմ, եցի

va.

to remove, to displace, to dislodge;
to move, to change;
to shake, to cause to totter;
to ruin;
to refute, to confute;
to emigrate;
— զոսկերս, to dislocate, to disjoint, to put out of joint;
— բանիւք, to tease, to annoy, to torment with idle gossip.

· Calfa

NBHL (2)

Խախտեցին խորտակեցին զորդիսն իսրայէլի։ Խախտէք զիս բանիւք։ Խռովեցուցին զձեզ բանիւք՝ խախտել զանձինս ձեր։ Խախտեցաւ երկիր յերեսաց նորա։ Խախտեցան եւ գնացին։ Տառապեալդ եւ խախտեալդ։ Ժամանակ խախտողաց քոց։ Խախտեցար ի տեղւոջէ քումմէ։ Խախտիցեմ զքեզ գնալ ընդ մեզ։ Ոչ եւս խախտացից զժողովուրդ իմ լիսրայէլ յերկրէ՝ զոր ետու նոցա։ Զկտակն յառաջագոյն հաստատեալ ոչ կարեն խախտել.եւ այլն։

Խախտել զիմացուածս նոցա, կամ զնոսա, կամ զամենեսեան, կամ զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27. 29. 32։ ուր եւ 31. խախտելիք, իբր խախտօղք։)


Խակ, աց

s. fig.

unripe, immature;
sour, bitter, harsh;
harsh, rugged, rough, unkind, cruel, inhuman;
inexpert, unpractised, ignorant;
ill-bred, boorish, awkward, rude.

· Calfa

NBHL (1)

Խակ եւ անընդել լինել յորդորէ, եւ անողորմ։ Արտաքին իշխանքն՝ խակքն եւ անողորմքն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խակագործ, աց

adj.

seditious, factious, turbulent;
— ստահակութիւն, cf. Խակագործութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անողորմից եւ խաակգործից դատաստան անողորմ լինելոց է. (Վրդն. օրին.։)


Խակութիւն, ութեան

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

Քո ուղղակի վարուքն պատկառեցո՝ զնոցա խակութիւն. (իբր ռմկ. ճահիլլիք) (Վրք. հց. ձ։)