Definitions containing the research լի : 10000 Results

Մահաբեր, ից, աց

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ խորաձորոցն օձք եւ կարիճք լի թիւնաւոր մահաբերին լցեալք. (Խոր. պտմ. հռիփս. (այսինքն լ թիւնիւ, կամ թիւնաւոր մահաբերօք)։)


Մահագուշակ

adj.

death-boding, announcing death;
fatal, sad, disastrous, gloomy, mournful;
քուն —, sleep the forerunner of death.

· Calfa

NBHL (1)

Մահագուշակ վիհ, անյատակելի անդունդք. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Մահահոտ

adj.

savoring of death, deadly, murderous, sanguinary.

· Calfa

NBHL (1)

Գարշելի մահահոտ զոհարանացն կառուցմունս. (Անան. եկեղ։)


Մահանամ, ացայ

vn.

to die, to expire;
to faint;
to mortify one's body.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալիքս եթէ դոյզն ինչ ժամ զօդոյս տուրեւառութիւն ոչ ճաշակեն, մահանան. (Խոսր.։)


Մահապարտ, աց

adj.

worthy of death, deserving death;
condemned to death;
— առնել, առ —ս ունել, to condemn to death.

· Calfa

NBHL (1)

Մահապարտ է, փոխարէն մեռցի։ Մի՛ լիցի մահապարտ։ Իբրեւ զմահապարտս. (եւ այլն. Ել. ՟Ի՟Բ. 3։ Ղեւտ. ՟Ի. 9=27։ Մտթ. ՟Ի՟Զ. 66։ Թուոց. ՟Լ՟Ե. 27։ ՟Ա. Կոր. ՟Դ. 9։ Առակ. ՟Ի՟Դ. 11։ Գծ. ՟Գ. 14։)


Մահապարտութիւն, ութեան

s.

condemnation.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւեցան լինել ընդ մահապարտութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 28։)


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշաչար կրօնաւոր բունեալ ունի յանձին իւրում մահարար դեղ։ Արար դեղ մահարար, եւ արբոյց տղային. (Կլիմաք.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ե.։)


Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Նմա մատուցին զընծայս խորհրդոյ՝ շարժեալ իմաստիւք, զմուռ մահացու, ոսկի արքայի, կնդրուկ աստուծոյ. (Շ. տաղ. (գուցէ գերլի էր, մահացուի, այսինքն այնմ՝ որ հանդերձեալ էր մեռանել վասն մեր)։)


Մահիճք, հճաց

s.

bed, couch, mattress;
coffin;
— առկախեալ, hammock;
երկաթի —, iron bedstead;
— ծալածոյ, folding-bed;
field-bed;
— հովանաւոր, canopy bed;
սիւնազարդ —, four-post bedstead;
ի —ճս մահու, on one's death-bed;
անկեալ դնիլ ի —ճս, to take to one's bed, to keep one's bed, to be bed-rid;
ելանել յօտար —ճս, յանցանել ըստ —ճս իւր, to defile another's bed;
cf. Անկողին.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացաւ իսրայէլ, եւ նստաւ ի մահիճս։ Եւ ա՛ռ մեղքող պաճուճապատանս, եւ եդ ի վերայ մահճացն։ Ընդ գրուանաւ դնիցի, կամ ընդ մահճօք։ Մկրտութիւնս բաժակաց եւ ստոմանաց, եւ պղնձեաց, եւ մահճաց։ Արի՛ ա՛ռ զմահիճս քո։ Ելից յանկողինս մահճաց իմոց։ Անկաւ ի մահիճս իւր, եւ հիւանդացակ.եւ այլն։


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (1)

Եմ եմ եւ ես մարդ մահկանացու հանգոյն ամենեցուն։ Մահկանացուն զիա՞րդ խելամուտ լիցի ճանապարհաց իւրոց։ Բնակութիւն ամենայն մահկանացուի երկիր է։ Երկեար ի մահկանացու մարդոյ։ Մի՛ ի մարմինս մահկանացուս աստուածակերպ ճոխանալ։ Պա՛րտ է մահկանացուիս այսմիկ զգենուլ զանմահութիւն.եւ այլն։


Մահկանացութիւն, ութեան

s.

mortality, mortal state.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մահկանացութենէ զանմահ լինե նշանակէ. (Կամրջ.։)


Մահմետական, ի, աց

adj. s. mahometan, musulman.

· Calfa

NBHL (1)

Հագարացի. ազգ իսմայէլի՝ ի դենէ մահմետի ամիրապետի.


Մահուչափ

adj. adv.

mortal, extreme;
mortally, to death;
— ատել, to hate mortally, to bear a deadly hatred, to abhor, to loath.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ միայն կարելի զմերս մահու չափ հիւանդութիւն առողջացուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)


Մաղաս, ոյ

s.

phlegm, slime, snot, pituite, mucus.

· Calfa

NBHL (1)

Որ թափիցէ զմաղձն եւ զմաղասն դառնութեան, եւ թեթեւացուցեալ զինքն յախտիցն՝ առողջութեամբ լինի. (Ագաթ.։)


Մաղթեմ, եցի

va.

to pray, to supplicate, to implore, to beseech;
to wish, to desire;
բարիս — ումեք, to wish one well.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածքն ըստ ինքեանց մաղթեալք լիցին եւ հաշտեալք. (Պղատ. տիմ.։)


Մաղկատիմ, եցայ

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

· Calfa

NBHL (2)

Գթացեալ ողորմի հարելոցն եւ մաղկատելոցն յօձից սատակմանէ։ Օձ էր՝ որ սպանանէր, եւ որ սպանանէրն՝ նոյն եւ մաղկատէր. եւ ի ձեռն միւս օձին տեսլեան՝ մաղկատեալքն ընդունէին զառողջութիւն։ Մաղկատեալք յառաջին հին թիւնից վիշապին։ Արարիչ ամենեցուն, եւ բոլորեցունց նորոգիչ, եւ ունի զմարմին մաղկատելի, այլ ոչ մաղկատող. եւ մաղկատի ի մարմին, այլ ոչ յոգի. (Եղիշ. խաչել.։)

Մաղկատեալք լինէին ապաշաւանօք. այսինքն մորմոքէին. (Վրք. ոսկ.։)


Մաղձադեղ

s.

emetic;
cholagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Մաղձադեղս ործացուցիչս զխոստովանութեանն ըմպելի մատուցանել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։)

Ի մաքրութեան մաղձադեղոցն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 6։)


Մաղձական, ի, աց

adj.

biliary.

· Calfa


Մաճակալ

s.

plough-man.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոչ արօր կշիռ ինչ գործէ առանց մաճակալի. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)

Բուռըն հարի զմաճոյ բանին, բայց ոչ նըման մաճակալին. (Յիսուս որդի.։)


Մաճակալութիւն, ութեան

s.

ploughing.

· Calfa

NBHL (1)

Գործ մաճակալի. ղեկավարութիւն մաճոյ. արօրագրութիւն։ (Պիտառ.։)


Մաճառակ

s.

new-cheese, curd;
cheese-cake.

· Calfa

NBHL (1)

τρυφάλος caseus. եւ կամ σύμμιξις commixtura, formella. Կաթն մածեալ՝ մակարդեալ՝ պանրացեալ. բլիթ կաթնեղէն. նոր պանիր, կամ թանձր մածուն. (եւ կամ որպէս իտ. ռիքօ՛դդա, քու՛յինա ).


Մամուլ, մլոց

s.

press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.

· Calfa

NBHL (1)

κοχλίας cochlea. Մեքենայ ճմլելոյ ի մէջ երկուց տախտակաց՝ դարձուածով ընդ միջին սիւն ոլորակեալ իբր ելանելի շրջանակաւ.


Մայիս, ի

s.

May;
առաջին օր —ի, May-day;
ծաղկաքաղ լինել յառաջնում աւուր —ի, to go maying;
յամսեանն —ի, in the month of -.

· Calfa


Մայրածին

adj.

set and risen again (sun);
born of incest.

· Calfa

NBHL (1)

Մակդիր արեգական, ըստ որում մտեալ ի մայր իւր յարեւմուտս՝ ծնանի վերստին յարեւելս։ Զոր պարսից յառասպելս անհեթեթս փոխեալ՝ ասէին զմիհրն՝ այսինքն զարեգակն ծնունդ լինել մարդոյ, յորժամ անկցի ոք ընդ մօր իւրում.


Մայրասպան

s.

a matricide.

· Calfa

NBHL (2)

Ատելիք եւ վնասակարք, հայրասպանք եւ մայրասպանք գոլով. (Համամ առակ.։)

Եւ ես եղկելիս եղէ մայրասպան՝ իժի կորեանց նման. (Մարաթ.։ Ուր Լեհ. ընթեռնու, մայրասպան իժից նմանեցայ։)


Մայրաքաղաք, աց

s.

metropolis, capital;
— վանք, cf. Մայրավանք.

· Calfa

NBHL (3)

Փոխեցելոյ ի մահկանացու մարմնոյս, եւ երթելոյ անդրէն դարձելոյ իբր ի մայրաքաղաք. (Փիլ. լին. ՟Գ. 11։)

Արար զգորտինայ միտրապօլիս, որ է մայրաքաղաք. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ա.։ Այլ անսովոր է գրեալն յոմանց.)

Զի մի՛ լիցի աւերումն այսպիսի մայրաքաղաքաց սրբոց. (Մագ.։)


Մայրաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

s. adj. native or inhabitant of a metropolis;
metropolitan.

· Calfa

NBHL (3)

Բնակիչ մայրաքաղաքի. եւ Արքեպիսկոպոս մայրաքաղաքի. մետրապօլիտ. եւ Վանականն երեւելի մենաստանի.

Մետրապօլիտք, որ թարգմանի մայրաքաղաքացիք. (Լմբ. պտրգ.։)

Հրամայեցաւ շաղատնեցեաց իբրեւ մայրաքաղաքացեաց յառաջանիստ լինել. (Ուռպ.։)


Մայրեւոր, աց

s.

pine forest;
woodman, hewer down or feller.

· Calfa

NBHL (1)

Ելեալ ի լիբանան լեառն մայրեւորօք փայտս կոտորէր։ Երթեալ ընդ մայրեւորս՝ կոտորեաց ի լեռնէն, որ կոչի լիբանոս, մայրս. (Եւս. քր. ՟Ա. յն. հոմաձայն, որ ձգի եւ ի ՟Ա նշ։)


Մայրի, րւոյ, րեաց

s.

wood, forest;
trees, grove;
cavern, den, lair.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ տայցէ կարիւն առիւթու զձայն իւր ի մայրւոյ իւրմէ։ Ո՞ւր են մայրիք առիւծուցն, եւ որսք կորեանց նոցա։ Ելից զմայրիս իւր որսով։ Ի մայրեաց (կամ ի մորեաց) առիւծուց. (Ամովս. ՟Գ. 4։ Նաւ. ՟Բ. 11. 12։ Երգ. ՟Դ. 8։)


Մայրիկ

s.

mam, mamma, dear mother.

· Calfa

NBHL (1)

իբր՝ Ո՛վ մայր քաղցրիկ կամ սիրելի. մարիկս.


Մանանեխ, ի

cf. Մանանիխ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆԱՆԵԽ կամ ՄԱՆԱՆԻԽ. σίναπη, σίνηπη sinapi, -pe, -pium. Բոյս փոքրիկ՝ որ աճէ եւ լինի իբրեւ զծառ. նովին անուամբ կոչի եւ հատ նորա կամ ունդն. որ է բարկ կծու, համեմիչ եւ մարսեցուցիչ՝ ջերմ յոյժ ի բնէ.


Մանեմ, եցի

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

· Calfa

NBHL (1)

Սարդ կարի քաջ զթելսն ոստայնագործէ եւ մանէ. (Փիլ. լիւս.։)


Մանեւար

cf. Մանեւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ եւ ամբողջ ի գերեզմանէն ի բաց վազեաց, եւ ոչ մանեւարօք (կամ մանեւորօք) ձեռացն արգելեալ յելանելոյ լինէր. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Է։)


Մանեւոր, աց

s.

swath, band, bandage.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ եւ ամբողջ ի գերեզմանէն ի բաց վազեաց, եւ ոչ մանեւարօք (կամ մանեւորօք) ձեռացն արգելեալ յելանելոյ լինէր. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Է։)


Մանիշակագոյն

adj. s.

violet-coloured, violet-hued;
violet, — colour.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստք լինիցին, սեաւ կամ մանիշակագոյնք. (Մաշտ. ջահկ.։)


Մանկաբար

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկաբար ինչ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։ եւ ՟Ժ. բան։)


Մանկաբարձ, աց

s.

surgeon-accoucheur, man-midwife;
midwife;
— լինել, to deliver a woman, to perform the office of midwife.

· Calfa


Մանկաբարոյ, ից

adj.

childish, puerile;
cf. Մանկամիտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ է վայելուչ քեզ միայնոյ մանկաբարոյ լինել ի մէջ մեր ամենեցուն. (Ճ. ՟Գ.։)

Բասրելի գոլ՝ մանկաբարոյ անարգելութեամբ լի. (Փիլ. տեսական.։)


Մանկագոյն

adj.

youngest, younger, minor, under age.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ եղբայր մանկագոյն կարգեսցի ուսուցանել զերիցագոյնն ըստ հասակին։ Թէ դիպեսցի պառաւուն մեղանչել զնոյն (յանցուած) մանկագունին, ծանրագոյն մեղադրութեան արժանի մանկագունացն (այսինքն քան զմանկագոյնս) լինել. (Բրս. հց.։)

Երկին՝ ի միոջէն, եւ յառաւելեալ տեսակէն, զոր կոչեն մանկագոյնքն (այսինքն նոր փիլիսոփայք) հինգերորդ էութիւն։ Երիցագոյն եւ առաջին ասասցի իմաստունն, եւ մանկագոյն եւ վերջին՝ ամենայն անզգամն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Մանկագործեմ, եցի

va.

to beget, to procreate, to generate.

· Calfa

NBHL (1)

Մուտ առ նաժիշտն, զի մանկագործեսցես ի նմանէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 20։)


Մանկազրաւ

adj.

childless;
without heir.

· Calfa

NBHL (1)

Եղբայր մանկազրաւ իշխանին գրիգորոյ. (Յհ. կթ. (իսկ ի ներգ. լինի մանկասպան։))


Մանկածնութիւն, ութեան

s.

childbed, childbirth, confinement, labour, delivery, lying-in;
երկունք մանկածնութեան, the pains of labour;
մեռանել ի մանկածնութեան, to die in childbed.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնողացն իբրեւ մանկածնութեան իմն գործւեաց զպարծանս մանկանն լինելութեան հատուցանէ. (Փիլ. սամփս.։)


Մանկակոտոր

adj.

child-murdering.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մանկակոտոր լինելոյն հերովդէի փախուցին զնա յանապատ։ Երկիւղ կասկածանաց մանկակատոր լինելոյն հերովդէի. (Իգն.։)


Մանկակրթութիւն, ութեան

s.

cf. Մանկավարժութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս ոչ լինելոյ քաղաքականութիւն, եւ արքայական ապարանս, եւ մանկակրթութիւնս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Մանկահեղձ

adj.

child suffocating.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանկահեղձոյցն (լինելոյ) տային տոկոսիս՝ յանդնդապտոյտ խորսն ամայանալով (կամ ամալով). (Սկեւռ. աղ.։)


Մանկամոլ, ից

adj.

sodomite, pederast.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկէք զմեզ՝ ստայօդ ոչէիցն, եւ ապականագործ մանկամոլիցն (դից ձերոց) երկիրպագանել. (Ճ. ՟Ա.։)


Մանկամոլութիւն, ութեան

s.

pederasty, sodomy.

· Calfa

NBHL (1)

παιδομανία puerorum insanus amor. Մոլիլն տռփանօք ի մանկունս. մանկատռփութիւն. արուամոլութիւն. սոդոմականն մեղք ընդդէմ բնութեան.


Մանկանամ, ացայ

vn.

to become as a child;
to become strong and vigorous again, to grow young.

· Calfa

NBHL (2)

Աստ աւասիկ գոյ հնար մանկանալ ծերոց, եւ լինել մատաղօրէս։ Մի՛ զառաջին ինձ ուղղութիւնսն համարիցիս, այլ ա՛րդ մանկացիր. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. եբր.։)

νεάζω, νεανεύομαι juvenis factus sum, juvenesco եւ այլն. Մանուկ կամ իբրեւ զմանուկ լինել. տղայանալ. եւ Նորոգիլ իբրեւ զմանուկ մատաղ. եւ Ժրանալ. առուգանալ.


Մանկասէր

adj.

fond of one's children.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնութեան զախեալ զդրունս բացից, եւ զմանկասէր ոգւոց ցանկութիւն լցից։ Անասունքդ մանկասէրք եւ նախանձաւորք. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. լիւս.։)