Definitions containing the research լի : 10000 Results

Հրճուանք, նաց

s.

joy, mirth, rejoicing, cheerfulness, gaiety, sportiveness, delight, pleasure;
—նս ումեք կազմել, ի —նս ածել զոք, to rejoice, to delight, to cheer;
ի — նս խնճոյից, in the merriment of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածայնոց, կամ իմանալի հրճուանաց. (Մաքս. եկեղ.։)


Հրճուիմ, եցայ

vn.

to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարճ լինել. զուարճանալ. զուարթանալ. ցնծալ. խայտալ. ուրախ լինել. խնդալ.


Հինգկանգնեայ

cf. Հինգկանգնեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրն երեւելի հինգկանգնեան. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 23։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Հինգկանգնեան

adj.

of five cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրն երեւելի հինգկանգնեան. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 23։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Հինգհեգեան

adj.

pentasyllabic.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքհեգեան, կամ հինգհեգեան լիցի անուն։ Թէեւ չորեքհեգեան կամ հինգհեգեան լիցին անուանքն. որպէս յովսեպոս (ի-օ-սիբ-բօս), կղաւդիոս (գլա-իւ-տի-ա-նօս). (Թր. քեր.։)


Հինգպատիկ

adj. adv.

fivefold;
five times as much.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՆԳՊԱՏԻԿ կամ ՀԻՆԳԱՊԱՏԻԿ, կամ ՀՆԳԱՊԱՏԻԿ. πενταπλάσιος, -σίως quintoplus,,-plo. Հնգիցս բազմապատկեալ. հինգ անգամ կրկնելով զմին. հինգ խաթ, հինգ հեղ աւելի.


Հինգտերեւեան

s.

adj. bot. pentapetalous;
cinque-foil, potentilla.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάφυλλον . Բոյս՝ որոյ են հինգ տերեւք, նման անանխոյ՝ թզաչափ եկայն. լինի ի խոնաւ տեղիս, եւ ունի ծաղիկ շիկագոյն. հինգտերեւ, (Բժշկարան.։)


Հինգքաղաք

s.

Pentapolis.

· Calfa


Հինգօրեայ

adj. s.

of five days;
thursday, the fifth day;
— ջերմն, quintan, five-day fever.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ օրն հինգօրեայ շաբաթուց լուսանալ կամէր. յն. լոկ, օր հինգերորդ. (որ լինի հինգշաբաթին հրէից։)


Հինինումն, ման

s.

panting, shortness of breath.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսպիսի հինինումն ժողով (իբր նշանակ) տրտմութեան առնեմք, հեծեծումն զնա կոչելով։ Զհինինուն տուրեւառութեան շնչոյն ի ձեռն թոքոյն գործէ։ Կրթումն հինինման այրեցելոյն ջերմամբն յաճախագոյն լինի. (Նիւս. կազմ.։)


Հիւանդագին

adj. adv.

sickly;
very ill;
cf. Հիւանդաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զտրոփիմոս թողի ի մելիտոս հիւանդագին. (՟Բ. Տիմ. ՟Դ. 20։)


Հիւանդամիտ, մտաց

adj.

slow-witted;
slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ հիւանդամիտք լինիցիք. (Եբր. ՟Զ. 12։)


Հիւանդանամ, ացայ

vn.

to fall sick, to be ill.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσθενέω, ἁρρωστέω, μαλακίζομαι aegroto, adversa valetudine laboro, male habeo, infirmus sum. Հիւանդ լինել. խօթանալ. տկարանալ. հիւընտնալ.


Հիւանդոտ

adj.

weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջականս, ւամ հիւանդոտս։ Հիւանդոտ (ասեմք) վասն անզօրն լինել, եւ դիւրաւ տեղի տալ հիւանդութեանց. (Արիստ. որակ.։)


Հիւթանիւթ, ից

adj. s.

material;
material-things, matter;
root.

· Calfa

NBHL (2)

Բոլորովին նիւթեղէն. մարմնաւոր. երկրաւոր. իր հողեղէն. զգալի ինչ. ինչք. տարր. եւ Ծուծ. արմատ.

Ընտանացեալ ընդ ախտաւորս հիւթանիւթսն. (Փիլ. լին.։)


Հիւլէական, ի, աց

adj.

atomical, corpuscular;
molecular;
— փիլիսոփայ, atomist;
— դրութիւն, atomism.

· Calfa


Հիւծանիմ, ծայ

va.

cf. Հիւծեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Այլք ամենեւին օտարացեալք՝ ի հիւանդութիւն ախտից հիւծան. (Կլիմաք.։)

Հիւծեալ վերջին աղքատութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։) (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Հոծեալ. որ է խիտ եւ լի։)

ՀԻՒԾԱՆԻՄ ՀԻՒԾԻՄ. (լծ. թ. իւղիւլմէք ). τήκομαι marcesco, macresco, tabesco, liquor. Ծիւրիլ. հալիլ. մաշիլ. ծնգիլ. նուաղիլ. պակասիլ.


Հիւծիմ, եցայ

vn.

to grow lean, to get thin, to shrink, to waste, to fall or pine away, to wither, to languish, to droop, to dwindle away, to decay;
— լուսնի, to wane.

· Calfa

NBHL (3)

Այլք ամենեւին օտարացեալք՝ ի հիւանդութիւն ախտից հիւծան. (Կլիմաք.։)

Հիւծեալ վերջին աղքատութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։) (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Հոծեալ. որ է խիտ եւ լի։)

ՀԻՒԾԱՆԻՄ ՀԻՒԾԻՄ. (լծ. թ. իւղիւլմէք ). τήκομαι marcesco, macresco, tabesco, liquor. Ծիւրիլ. հալիլ. մաշիլ. ծնգիլ. նուաղիլ. պակասիլ.


Հիւսիս, ոյ, ի

s.

the north, septentrion;
north-wind, aquilon, Boreas;
գոռ, ամեհի —, the bleak north-wind, the lowering boreal winds.

· Calfa

NBHL (2)

Հիւսիս արեւելից. յն. ապելիոդէս, այսինքն ապարեւական։

ՀԻՒՍԻՍ ՀԻՒՍԻՍԻ. βορρᾶς, βορέας, βορέης eptentrio, aquilo, boreas. գրի եւ ՀԻՒՍԻՒՍ. ՀԻՒՍԻՒՍԻ. ՀՒՍՒՍ. ՀԻՍԻՍԻ. այսինքն հիւսիւս. հիւսիւսի. Կողմն աշխարհի ընդ մէջ արեւելից եւ արեւմտից՝ դէմ ընդդէմ հարաւոյ, հեռի միշտ յարեգականէ, եւ ցրտագին։ Եւ Հողմն ցրտաշունչ յայնմ կողմանէ. հուսիս։


Հիւսն, սանց

s.

carpenter, joiner.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդեմք աւասիկ ... լինել մեզ հիւսն պատկանաւոր. (Խոր. ՟Ա. 31. (որպէս հիւսօղ բանից, կամ հիւսուած։))


Հիւսում, սի

va.

cf. Հիւսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՀԻՒՍԵՄ, եցի. (գուցէ լիցի եւ հիւսանեմ, սի)


Հիւրամեծար

adj.

most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատքն բազմեցուցանեն զքեզ ի սեղանն փափաքելի՝ կոչելով հիւրամեծար զղազարոս. (Եփր. պհ.։)


Հիւրանամ, ացայ

vn.

to be a guest, to receive hospitality.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιξενόομαι peregre advenio. Հիւր լինել առ ումեք.


Հիւրընկալ, աց

adj.

receiving or lodging strangers, hospitable.

· Calfa

NBHL (2)

Կարէ զանազանապէս հիւրընկալն ... հիւրընկալին հետեւելով արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

Ոչ ասէ հիւրընկալ, այլ հիւրասէր։ Ոչ միայն հիւրընկալ, այլեւ հիւրասէր լինել. (Շ. ընդհ.։)


Հիւրութիւն, ութեան

s.

quality of a guest or stranger;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ դու հիւրութեամբ, եւ արձակեա՛ խաղաղութեամբ։ Եւ նոքա երանելի հիւրութեան ձերոյ արժանաւորք ոչ եղեն (չընդունելով զողջոյն ձեր). (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)


Հիքագոյն

adj.

very poor, wretched, miserable, pitiable.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՔԱԳՈՅՆ կամ ՀԻԳԱԳՈՅՆ. Առաւել կամ կարի հէք. եղկելի յոյժ. թշուառագոյն.


Հիքութիւն, ութեան

s.

misfortune, misery, adversity, wretchedness.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն կողմանց յորդեալ հիքութեանցն վտանկք։ Որ ամենաթշուառ հիքութեանցն եղանի պատճառ։ Եղկելիք յոյժ, եւ լի հիքութեամբ։ Կենազրաւ հիքութեամբ (այսինքն ողորմ մահուամբ). (Պիտ.։)


Հմակեր, աց

adj.

eating raw flesh, crudivorous, omophagous;
ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր լինիմք հմակերք, ասեն գազանք. (Մխ. առակ.։)


Հմակերութիւն, ութեան

s.

omophagy;
ferocity.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցայոցն հմակերութեանց լիցի որս. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Հմայեակ, եկաց

s. adj.

talisman, amulet, phylactery;
cf. Հմուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Վհուկս լինել, կամ առնել, կամ հմայեակս, կամ պահապանս. (Կանոն.։)


Հմայք, յից

s.

divination, augury, prognostication, witchcraft, sorcery, conjuration, enchantment;
— յանուանէ, onomancy, nomancy;
չարագոյժ —, evil presage;
հմայութիւնս առնել, հմայս հմայել, to seek a sign or augury;
to believe in divination;
cf. Հմայեմ;
հմայից անսալ, to have faith in diviners;
լուծան հմայք, the charm is broken.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում հմայք (լինին) վասն ճանապարհի. խառնեն բազում հմայութիւնս (եւ յայլ իրս). (Կանոն.։)

οἵωσις, οἱώνισμα, οἱωνισμός , κληδονισμός, μαντεία, -είον ominatio, omen, augurium, praestigia, -gium;
vaticinium, hariolatio. (լծ. իմայք. իմացք. եւ հմտութիւն) Սուտ գուշակութիւն. ըղձութիւն. ըղձապատումն լինել. կախարդութիւն.


Հմտանամ, ացայ

vn.

to be well instructed, informed, versed, experienced.

· Calfa

NBHL (2)

Հմուտ լինել. խելամուտ գտանիլ. քաջ տեղեկանալ. փորձ եւ կիրթ լինել. ուսանել եւ ի միտ առնուլ հասողութեամբ.

Իսկ այս հմտութիւն իմաստից է, զոր ի քերթողաց եւ ի շարագրաց բազում հմտանայ։ Հմտացեալ լինի ի քերթող արուեստաւորացն. (Նչ. քեր.։)


Հմտութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՄՏՈՒԹԻՒՆ ἑμπειρία peritia, experientia. որ եւ ՆԵՐՀՄՏՈՒԹԻՒՆ. Հմուտն գոլ. հասու եւ փորձ լինելն. տեղեկութիւն. գիտութիւն. խելամտութիւն. եւ՝ Ճարտարութիւն. վարժութիւն.


Հնագիտակ

adj. s.

learned in the knowledge of antiquities;
antiquary, antiquarian;
—գէտ պատմութիւն, ancient annals.

· Calfa

NBHL (1)

Հնագիտակք հաստատեցին ի վրաց աշխարհէն լինել պանդուխտ. (Ուռպ.։)


Հնազանդիմ, եցայ

vn.

to obey, to submit, to subject oneself.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπακούω obedio, ausculto, obsequor, audio ὐποτάσσομαι subdor, subjicior, subordinor . Հնազանդ լինել. անսալ. ունկնդիր լինել. լսել. եւ Հպատակիլ. ներքոյ անկանիլ. նուաճիլ. մռել, մտիկ ընել, անկաճ դնել, եւ տակը ըլլալ կամ մտնալ.


Հնանամ, ացայ

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ հնացան ձորձք ձեր։ Որ իբրեւ զտիկ հնացեալ են։ Իբրեւ զձորձս հնասջիք։ Քսակս առանց հնանալոյ (յն. ոչ հնանալիս)։ Կօշիկք նոցա ոչ հնացան։ Քուրձս հնացեալս։ Հողաթափք կամ հանդերձք հնացեալք։ Որ հնանայն եւ ծերանայ, մերձ է յապականութիւն։ Ամպարիշտք հնացեալք, եւ ի մեծութեան են։ Ա՛յ հնացեալ աւուրբք չարութեան։ Զբազմութիւն ծերակոյտ ալեացն հնացելոց։ Բորոտութիւն հնացեալ իցէ ի մորթ մարմնոյ նորա. Վէմ հնասցի ի տեղւոջէ իւրմէ. եւ այլն։

Գործք մեր հնանայ առ վերջինսն, եւ մոռացեալ լինի. (Լմբ. իմ.։)

Ախտ հնացեալ յանձին՝ բարք լինին, եւ բարք հնացեալք՝ բնութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)

παλαόομαι veterasco, antiquor, vetus reddor Հին լինել. յերկարել զժամանակս. յերկարաձգիլ. ծերանալ. եւ Մաշիլ. ապականիլ. փտիլ. հիննալ.


Հնարագիտութիւն, ութեան

s.

ingenuity, cleverness, dexterity;
industry, manufacture, art;
չարարուեստ —, machination, plot, contrivance, intrigue.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարագիտութիւնք քաղդէացւոցն յամօթ լինէին աղօթիւք սրբոցն. (Հարցնափառ.։)


Հնարակերտ

adj.

possible, feasible, practicable.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր ինչ հնար է կերտել, գործել. հնարաւոր. կարելի.

Զհնարակերտն խափանեն լինել, եւ զանհնարն առաջի դնեն. (Եւագր. ՟Ե։)


Հնարապէս

adv.

ingeniously.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս իմացան մարզիչքն հնարապէս. (Փիլ. լին.։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի կարելեաց են ինչ՝ որ հարկաւորք են. եւ են ինչ՝ որ հնարաւոր։ Հնարաւոր. զորս կարն է արգելուլ։ Հնարաւոր՝ այսօր անձրեւն լինել. (Նիւս. կազմ.։)

ՀՆԱՐԱՒՈՐ. (իբր կ) δυνατόν possibile. Հնարելի. կարելի. մարթելի. եւ Ներընդունական.


Հնարաւորեմ, եցի

va. vn. cf. Հնարաւորիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հնարաւորեցան (այսինքն մարթացան) ընկալուլ զլինելութիւն. (Պղատ. տիմ.։)

Որ ինչ զիարդ եւ իցէ, ի նախագոյէն ե՛ւ է, ե՛ւ հնարաւորի, ե՛ւ ապրի. (այսինքն հնարեալ լինի հանճարով, գոյաւորի) (Դիոն. ածայ.։)


Հնարաւորիմ, եցայ

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

· Calfa

NBHL (2)

Հնարաւորեցան (այսինքն մարթացան) ընկալուլ զլինելութիւն. (Պղատ. տիմ.։)

Որ ինչ զիարդ եւ իցէ, ի նախագոյէն ե՛ւ է, ե՛ւ հնարաւորի, ե՛ւ ապրի. (այսինքն հնարեալ լինի հանճարով, գոյաւորի) (Դիոն. ածայ.։)


Հնարաւորութիւն, ութեան

s.

possibility, feasibility;
invention;
means, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխէ զամենայն անհնարինս ի հնարաւորութիւն. այսինքն ի գոլ կարելի. (Երզն. լս.։)


Հնարեմ, եցի

va.

cf. Հնարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. այսինքն Հնարս խորհել, գտանել. ճարտարեք. որ առ նախնիս առաւել ասի ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ։ Յայս միտ լինի արդեօք առնուլ զքանի մի վկայութիւնսդ. Փենեհէզ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել վասն պսակելոյ անձին իւրոյ. (Եփր. թուոց.։)


Հնարիմ, եցայ

vn.

to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ իբր դիմազուրկ. Հնար լինել. մարթել. հնարաւոր գոլ. կարել լինել.

Նաւացն տախտակք առանց բազմաց սատարելոյ չհնարին լինել յանօթ պիտանացու. (Փարպ.։)


Հնարիմաց, ից

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր պատճառելով հնարիմացք լինիք. (Աթ. ՟Դ։)


Հնարին

adj.

possible.

· Calfa

NBHL (2)

Հնարաւոր. իբր Կարելի.

Որ հնարինն է, անհնարի՞ն լինիցի. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Հնացուցանեմ, ուցի

va.

to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.

· Calfa

NBHL (1)

Հնացոյց զսիմէոն ի մարմնի, մինչեւ եցոյց նմա զբաղձալին. (Տօնակ.։)


Հնգաքաղաքք, քաց

s.

Pentapolis.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάπολις quinque urbes. Հինգ քաղաքք յերկրին սոդոմայ. որ եւ յն. բառիւ Պենտապօլիս.


Հնգեակ, եկաց

adj. s. five;
fifth;
the fifth part.

· Calfa

NBHL (1)

Բաշխեաց յերկուս հնգեակս։ Տասնեակն լաւագոյն է քան զհնգեակն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)