vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.
· Calfa
Ուր աստուածային օրէնք ոչ, ուստի՞ ռամկանց բարեզարդութիւն. (Գէ. ես.։)
the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.
· Calfa
Ս. Երբեմն դնի ի պէտս զարդու եւ սաստկութեան, եւ երբեմն ի բաց ձգի. զորօրինակ, Տածել, կամ ստածել. թափել, կամ սթափել. քծղել, կամ սքօղել. ստաշխն, կամ տաշխ. եւ այլն։
electrum, amber, yellow amber;
սեւ —, black amber.
· Calfa
Աստեղազարդ մարդարտաց՝ թխատիպ սաթացն կապուտակաց յեռմամբ առ իրեարս. (Նար. խչ.։)
having but very few sins.
· Calfa
Մարմին թռչնոց զսակաւամեղիցն, եւ երկնաւորաց՝ զարդարոցն ասէ։ Զիադ զսակաւամեղն ամենայնիւ՝ ամբարշտելացն մատնել ի սատակումն։ Ոչ սակաւամեղիցն միայն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Փարպ.։ Նար. ՟Ծ՟Գ։)
adj. s. constituent;
institutor, legislator;
— ժողով, the Constituent.
· Calfa
Սուրբն ներսէս սահմանադիրն եւ կարգաւորիչ քո բարեզարդութեանդ. (Ճ. ՟Ը.։)
leafy, verdant, green, covered with leaves.
· Calfa
Սեռըն սիրով փեսայն կապեաց ըզձեզ յինքեան, սաղարթազուարճ զարդուք պճնեաց գործովք իւրովք. (Տաղ.։)
cf. Սաղարթազուարճ.
· Calfa
Ծառ սաղարթաճեմ։ Սաղարթաճեմ ոստօք։ Բուրաստան ծաղկազարդ եւ սաղարթաճեմ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
to shoot forth leaves, to sprout, to be leafy, green.
· Calfa
ՍԱՂԱՐԹԱՆԱՄ որ եւ ՍԱՂԱՐԹԻԼ. θάλλω, θαλλέω vireo, floreo, pullulo φυλλυάω frondesco. Սաղարթաւորիլ. զարդարիլ սաղարթիւք. բողբոջիլ եւ տերեւս արձակել. ուռճանալ. դալարազգեաց լինել.
sprouting, budding.
· Calfa
Սաղարթափթիթ տերեւովք կանաչազարդեալ. (Անան. եկեղ։)
to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.
· Calfa
Երկնից զարդարող, աստեղաց պարող. (Գանձ.) իբր յօրինօղ պարուց աստեղից։
modest, virtuous, chaste, pudic, maidenly, pure;
sober, moderate, temperate, frugal;
discreet, well-behaved.
· Calfa
Քահանայն ընդ զարդարելի ձեւով ընդ պարկեշտիւ եւ ընդ համեստիւ մտցէ. (Փիլ. քհ.։)
to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.
· Calfa
ՊԱՐԿԵՇՏԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. ընս յն. ոճոյ. σεμνύνω, κατασεμνύνω, ἁποσεμνύνω gravem ac venerandum reddo, condecoro καταφαιδρύνω orno, exorno κομψεύομαι festive aliquid facio, aut dico. Նազելի ընցայացուցանել. պերճացուցանել. զարդարել. պաճուճել. պճնել. եւ Շուք դնել. փառաւորել. շքեղացուցանել.
s. anat. pellicle, membrane, tunic;
cf. Խելապատակ;
— պտղոց, pericarpium, follicle, capsula.
· Calfa
Ի կաւոյ ոչ լինին պարուտակք (աչաց) նօսունք, եւ ոչ բիրք զարդարին. (Պրպմ. ձեռ.։)
cf. Պարտաւորեցուցանեմ.
· Calfa
Արդարացուսցէն զարդարն, եւ պարտաւորեսցէն զամպարիշտն։ Ի բանից քոց արդարասցիս, եւ ի բանից քոց պարտաւորեսցիս։ Տեսեալ Յուդայի՝ որ մատնեաց զնա, թէ պարտաւորեցաւ (յիսուս ի դատաստան)։ Պարտաւորեցար բանիւք բերանոյ քոյ. (Օր. ՟Ի՟Է. 1։ Մտթ. ՟Ժ՟Բ. 37։ ՟Ի՟Է. 3։ Յոբ. ՟Ժ՟Է. 5։)
to find fault with, to lay the fault on, to accuse, to blame;
to render or declare guilty or culpable, to judge, to condemn, to sentence;
to plunge one into debt;
to oblige, to engage.
· Calfa
Կրկին չարիք են. զի զարդարն պարտաւորեցուցանեն, եւ զպարտաւորն արդարացուցանեն. (Ոսկ. ես.։)
to hollow, to excavate, to dig, to delve;
to sap, to mine, to sink;
— գուբս, հորս, to open a trench, to sink a well;
զարտասուաց աղբիւրս —, to shed tears.
· Calfa
Կործանեցան՝ որ զարդար արիւն՝ իւրեանց անձանց պեղեցին ի գլուխս. (Ճ. ՟Գ.)
deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.
· Calfa
Յետ ընկողմանելոյ հացկերութանց (այսինքն բազմելոյ կոչնականացն՝) կալ սարկաւագացն յօրինաւ որ զարդու առ ի սպաս պաշտամանն պատրաստս։ (Փիլ. տեսական.։)
surrounded or covered by wings.
· Calfa
քերոբիմք շուրջ զքաւութեամբն հովանաւորեալք՝ սաւառնապատ թեւոքն գեղազարդեալք. (Անան. եկեղ։)
to dress up, to trim or trick out, to bedizen, to bedeck, to embellish, to ornament;
to paint, to plaster.
· Calfa
Ճախարակեայս սեթեւեթեալ բանիւք։ Զսեթեւեթեալ եւ զպաճուճեալ բանս զարդսն ի բաց արասցես. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
provided with seed, seedy.
· Calfa
Ունօղ յինքեան զսերմն կամ զարդաւանդութիւն. սերմանամատոյց. հունտ ունեցօղ կամ տուող.
to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.
· Calfa
Պերճալի եւ պանծալի կացուցանել. շքեղազարդալ. ճոխացուցանել փառօք.
cf. Պէտք;
— առնել, to take care, to care, to do the needful or necessary;
— լինել, to be necessary;
ո եւ — whoever, whosoever;
որչափ —, as much as you will or wish;
v. imp. — է, it must be, it is necessary;
չէ —, it need not be, it is unnecessary;
չեն ինչ ինձ — աղօթք, I do not want prayers;
ինձ ոչ է — զայնմանէ, I care not about.
· Calfa
Ասաց, եղիցին երկինք եւ երկիր. եւ անդէն պէտ եղեալ շեշտակի գոյացան հանդերձ ամենայն զարդուք. (Սանահն.։)
descending to the heels;
toga, long gown or robe.
· Calfa
Զպճղնաւոր պատմուճանն ի բեհեզոյ։ (Ի) պճղնաւոր հանդերձին էր ամենայն զարդն։ Պատմուճան պճղնաւոր. (Ել. ՟Ի՟Ը. 39։ ՟Ժ՟Ը. 24։ Յայտ. ՟Ա. 13։)
եւ գ. ποδήρης, κόσυμβρος, κοσυμβώτος vestis talaris ad pedes usque dependens, tunica fimbriata, nodata. (գրի եւ Պճեղնաւոր). Մակդիր զգեստու՝ որ հասանիցէ մինչեւ ցպճղունս եւ ցթաթս ոտից, կամ ցգարշապարս. ըստ այլոց՝ եւ ծոպաւոր, կամ զարդարեալ վերջաւորօք.
highly adorned, well dressed.
· Calfa
Պաճուճեալ պճնութեամբ. պճնազարդ.
Հարսն սիրելի եւ գեղեցկատիպ՝ պճնապաճոյճ զգեստիւ զարդարեալ՝ զբնութիւնս մեր անուանելով. (Անան. եկեղ։)
brilliantly adorned.
· Calfa
Պայծառապէս պճնեալ. պճնութեամբ պայծառացեալ. աղուոր, զարդարուն.
to embellish, to bedeck, to adorn, to beautify, to set off, to trim studiously, to bedizen, to trick out.
· Calfa
Որպէս զի զանջատեալն ի փառաց՝ զարդափայլ պճնեսցէ գերահրաշ պատմուճանաւն. (Զքր. կթ.։)
καλλωπίζω, ἑπισκοπέω decoro, exorno, faciem elegantem et venustam reddo. Պաճուճել. զարդարել՝ մանաւանդ արտաքուստ. գեղերեսել. ճիճի պիճի սազել.
to bedizen oneself with coquetry and too great attention to effect, with studied neatness.
· Calfa
ՊՃՆԻԼ. Պաճուճել. զարդարիլ.
Մի այնպիսի զարդուք պճնել. (Ոսկ. եբր.։)
Ընդ անզարդութեան երկաթոյս սեւութեան գունոյս, պղինձ պճնելի՝ ցոյցք առաքինութեան՝ հրաշեկ լիբանանու , իմա պղինձ փայլուն. որ եւ Ծխեալ ասի. ըստ յն. լիբանանապղինձ, կամ կնդրկապղինձ։
coquettish, foppish, spruce, dandy;
cf. Պճնասէր.
· Calfa
Որպէս պճնասէր. զարդասէր.
cf. Պճնումն.
· Calfa
ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.
Տան զինքեանս պճնութեան եւ զարդարուն զգեստուց. (Բրս. մկրտ.։)
ornament, dress, embellishment;
cf. Պճնանք.
· Calfa
ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.
Տան զինքեանս պճնութեան եւ զարդարուն զգեստուց. (Բրս. մկրտ.։)
affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.
· Calfa
Ոչ մեծութեան ինչ նշանակ է՝ այնչափ զարդ յանձին կապել, այլ ընդողնելոյ եւ պչրանաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)
Երանէակ (դուստր արքայի) ատեցեալ զայր իւր զարդատ՝ պչրանօք եւ պռստելով կայր զօրհանապազ. (Խոր. ՟Բ. 60։)
to portion, to give a portion, to endow.
· Calfa
προΐξασθαι dono, donis adornare. Օժտիւք զարդարել՝ ճոխացուցանել.
to be cross, illtempered, to make a wry face, to turn up one's nose, to be disdainful;
յունօք —, cf. Յօն.
· Calfa
Ատեցեալ զայր իւր զարդատ՝ պչրանօք եւ պռսելով կայր. (Խոր. ՟Բ. 60։)
bearing a crown, crowned.
· Calfa
Ի հանդերձեալն պսակազգեացզարդարի. (Լմբ. առակ.։)
Կամ բոլորովին զարդարեալ որպէս պսակաւ.
Ի ցամաքել երկրի՝ պսակազգեստ պաճուճազարդ երեւեցաւ երկիր. (Տօնակ.։)
ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ. στεφανηφόρος coronam gestans, coronatus. կամ բայիւ στεφανηφορέω coronam gero, coronatus sum. Զգեցեալ զպսակ. պսակազարդ. պսակաւոր.
ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ԱՌՆԵԼ . ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ ՑՈՒՑԱՆԵԼ. στεφανόω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակել. Պսակազգեաց արար մարտիրոսօք (զեկեղեցի). Ճղ։
crowned;
crowning.
· Calfa
Երկիր պսակակապ թագազարդեալ՝ տերեւազգեաց եւ ծաղկազարդ բուսովք։ Զվկայիցն բոլոր պսակակապ թագազարդեալ դասս. (Խոր. վրդվռ.։ եւ Խոր. հռիփս.։)
to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.
· Calfa
ՊՍԱԿԵԼ. որպէս զարդարել. շքեղազարդել. փառաւորել. ճոխացուցանել.
στεφανόω, στέφω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակ տալ կամ դնել. վարձատրել փառօք.
full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.
· Calfa
Վարք աստուածահաճոյ կենաց հանդերձ բարեպաշտութեամբ պտղալից զարդարտին. (Կանոն.։)
light, torch, flambeau, link;
candelabra, chandelier;
facula, bright spot on the sun.
· Calfa
burning or shining like a torch.
· Calfa
Որ ջահաբորբոք լուսով պայծառացուցանեն զեկեղեցիս քրիստոնէից։ Ամենազարդ պայծառութեան ջահաբորբոք լուսաւոր անօթոց. (Ճ. ՟Բ.։ Ասող. ՟Գ. 9։)
flambeau carrying;
acolyte.
· Calfa
Ամենայն եկեղեցիք ջահընկալ եւ պայծառ զգեստուք զարդարեցաք. (Լծ. ածաբ.։)
to be established firmly securely.
· Calfa
Ջատակեցար յանեղ աջոյն, զարդարեցար ի սմուրբ հոգւոյն. (Տաղ.։)
to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.
· Calfa
Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)