cf. Մարգագետին.
· Calfa
մանաւանդ ՄԱՐԳՔ, գաց - պ. եւ ար. մէրճ. λειμών pratum, prata, locus irriguus ἔλος palus (paludis). Դաշտ խոտաւէտ՝ ծաղկաւէտ. վայր ջրարբի.
Մարգք ըստ իւրաքանչիւր վայելչութեան ազգի ազգի խոտովք եւ պէսպէս ծաղկովք։ Քան զամենայն ծաղիկս՝ որ յամենայն մարգս։ Մեղու ի մարգսն թռչի։ Ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն։ Լի մարգք եւ բուրաստանք. (Վեցօր. ՟Ե. ՟Է։ Ածաբ. նոր կիր.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ Նիւս. կազմ.։)
Մարգք զուարճանան, ծաղիկք պայծառանան. (Շիր.։)
Ի մարգս եւ յաղբերակունս եւ ի սուրբ օդս զբօսնուցուն. (Խոսր.։)
mossy ground, turf, grass, pasture, herbage, meadow, mead;
marl.
· Calfa
ἔλος . Գետին մարգաց. մարգք ջրարբի. խաղ. եղտիւր. ճահիճ.
Յամենայն մարգագետինս, եւ յամենայն ամուրս եղեգան։ Ի դաշտ մարգագետին (յն. մի բառ) համարեցաւ։ Անդ մարգագետինք եւ խաղք (յն. մի բառ). (Ես. ՟Ժ՟Թ. 6։ ՟Լ՟Գ. 9։ ՟Լ՟Ե. 7։)
Որպէս ծաղկեալ մարգագետին՝ էր ճանապարհն անդընդային (յանցս կարմիր ծովու). (Յիսուս որդի.։)
prophetically, like a prophet.
· Calfa
Եւ մարգարէ՝ յաղագս մարգարէաբար եւ աստուածապէս զհանդերձեալսն գուշակել. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ եւ Վրդն. սղ.։)
cf. Մարգարէակիր.
· Calfa
Ճաշակեալ դաւիթ ի խորհրդոյ աստի՝ ասէ մարգարէախառն աղօթիւք. (Վրդն. օրին.։)
cf. Մարգարէակիր.
· Calfa
Մարգարէական հոգւով, կամ ակամբ, կամ գրովք։ Ի գրոց մարգարէականաց։ Ի մարգարէական ձայնիցդ։ Ի մարգարէական սաղմոսսն. (Կիւրղ. գանձ.։ Խոր. ՟Գ. 11։ Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Գ։ Իսիւք.։)
to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.
· Calfa
Միանգամայն մարգարէանայ եւ զառյապայ լինելոցն։ Ի դէմս աղօթից մարգարէանայ զփրկչին խորհրդոյ, եւ զմիջնորդէն մերոյ կենացս. (Իսիւք.։)
Մարգարէացան նմա յաղթութիւնք, եւ պատահեաց նոցա պարտութիւնք. (Ճ. ՟Գ.։)
murdering prophets.
· Calfa
Զգուշանալ ի մարգարէասպան ազգէն հրէից. (Եպիփ. թաղմ.։)
prophetess.
· Calfa
Էր կաղնի մի սրբազանեալ զեւսի, եւ ի նմա էր դիւթարան կանանց մարգարէուհեաց ... փչումն ընկալեալ մարգարէուհեացն ի շնչմանէ դիւացն. (Նոննոս.։)
bearing or producing pearls.
· Calfa
ՄԱՐԳԱՐՏԱԾԻՆ կամ ՄԱՐԳԸՐՏԱԾԻՆ. Ծնօղ կամ բերօղ մարգարտի. Խաղաղութեան միայն դու ծոգ՝ մարգըրտածին եւ կոյս գոլով. (Մաշտ.։)
grain of pearl;
— ատամունք, pearly teeth.
· Calfa
Ատամներն ի շարն եղեալ՝ նմանեալ մարգարտահատին. (Տաղ.։)
strung with pearls.
· Calfa
Կերպարանք նկարակերտք մարգրտաշարք ծաղկերանգ անկուածոց. (Անան. եկեղ։)
marquis, marquess;
marquee.
· Calfa
Բառ արեւմտեան. marchio. իտ. marchese. գաղղ. մարգուիզ, մարգիզ. ըստ յն. μεθοριάρχης . իբրեւ Իշխան. կողմնապետ. սահմանապետ.
cf. Մարգճակ.
· Calfa
Մնացին անդէն, եւ այլ զօրն ի մարգճախնին (տպ. ի մարգճախին) առ աղբերն անտառին. (Զենոբ.։)
Պատեալ մաքուր կտաւօք՝ թաղեցին ի մարգճակին. (Հ. յուլ. ՟Ի՟Ը.։)
marshy meadow.
· Calfa
Մնացին անդէն, եւ այլ զօրն ի մարգճախնին (տպ. ի մարգճախին) առ աղբերն անտառին. (Զենոբ.։)
Պատեալ մաքուր կտաւօք՝ թաղեցին ի մարգճակին. (Հ. յուլ. ՟Ի՟Ը.։)
cf. Մարդկաբար.
· Calfa
Զարդարութիւն գոլոյ ունի սոկրատէս մարդաբար. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
inhabited by man.
· Calfa
Մարդաբնակ աշխարհն՝ թափուր ի բնակչաց։ Մարդաբնակ տեղիքն փախուցեալ՝ ի քաղաքն անի ժողովեցան. (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Է։)
chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.
· Calfa
Անուն յօդեալ իբր եղջերուաքաղ. մարդ իբրեւ զգայլ, կամ գայլ իբրեւ զմարդ.
man-stealer.
· Calfa
Յաղագս մարդագողող եւ աւազակաց։ Յաղագս դատաստանի մարդագողաց։ Մարդագողաց հրամայեցաւ մեռանել. (Մխ. դտ.։)
believing in Christ as man only, denying the divinity of Christ, Nestorian.
· Calfa
Որ զքրիստոս դաւանի լոկ մարդ, եւ ո՛չ աստուած. որպէս հրէամիտն նեստոր, եւ աղանդ նորա.
nestorianism.
· Calfa
Աշակերտեալ աղանդոյն մարդադաւանութեան զքրիստոսէ. (Սարկ. հանգ.։)
full of man, peopled, very populous.
· Calfa
Պտղալից մարդալից շինեսցի երուսաղէմ. (Լմբ. ովս.։)
densely inhabited, crowded with inhabitants;
cf. Մարդալից.
· Calfa
Շինել քաղաքս բազմաբնակս, եւ շէնս գլխաւորս եւ մարդախիտս. (Խոր. ՟Բ. 7։)
Իբրեւ զքաղաք մարդախիտ. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Մարդախոշոշ.
· Calfa
Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)
slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.
· Calfa
Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
s. zool. anthropomorphite.
· Calfa
Ոմանք զաստուած մարդաձեւ եւ մարդակերպ (տպ. մարմնակերպ) ասէին։ Մարդակերպ զաստուած ասէր լինել. (Վրք. ոսկ. (ուստի աղանդ մարդակերպեայց։))
insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.
· Calfa
Ըստ սովորութեան եւ մարդահաճո՛յ աղօթեմք. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)
of the human height or form;
of perfect form, well shaped (man);
the human stature, size or height.
· Calfa
Սերմանի նախ սերմն յարգանդ, եւ ապա պայծառացեալ ծաղկի մարդահասակ պատկեր աստուածութեանն։ Որով ամենայն աստուածատես կատարելոցն միապէս մարդահասակ նմանութեամբ երեւեալ. (Ագաթ.։)
making war on man;
hostile to mankind.
· Calfa
Կենդանի ինչ նման զանալութոյ՝ մարդամարտ։ Քաղ ծառասէր եւ մարդամարտ. (Խոր. աշխարհ.։)
near the habitation of men;
ի —ի կեալ, to inhabit -.
· Calfa
Մարդասէր է եւ մարդընտել, եւ ի մարդամօտի եւեթ կամի կեալ աղաւնի. (Ագաթ.։)
edifying, exemplary, virtuous;
affable, kind.
· Calfa
Որ շահի զմարդիկ՝ շինութիւն տալով բարի վարուք եւ քաղցր բարուք.
Լե՛ր մարդասէր, խաղաղարար, մարդաշահ. (Նար. խր.։)
well peopled, full of inhabitants, populous.
· Calfa
Քաղաք մարդաշատ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Զսուրբ քաղաքն հարթյատակ եւ անմարդի կացուցանել, զայն մարդաշատ եւ ազատ ցուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 14։)
ՄԱՐԴԱՇԱՏ. գ. πολυάνδριον . Տեղի՝ ուր իցէ բազմութիւն մարդկան թաղելոց կամ կոթողաց նոցա. գերեզմանատուն.
great multitude, dense population.
· Calfa
Խաղաղասէր շինութիւն մարդաշատութեան. (Ագաթ.։)
Խաղաղութիւն եւ շինութիւն, մարդաշատութիւն եւ առողջութիւն. (Բուզ. ՟Գ. 3։)
Շնորհեցիքն զմարդաշատութիւն աշխարհիս. (Կաղանկտ.։)
man-shaped, having the human form or figure;
human image.
· Calfa
Մարդապատկեր պղնձի։ Մարդապատկերք էին նուէրք կանգնեալք ի քաջ պղնձոյ. (Պտմ. աղեքս.։)
philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.
· Calfa
Մարդասէր հոգին։ Հոգի մարդասէր։ Պարտ է արդարոյն լինել մարդասէր։ Ամենայն մարդասէր կամօք։ Կամս մարդասէրս ունիք։ Ի գութ սէր քաղցրութեան մարդասէր լինէր ընդ ամենայն տեղիս նոցա.եւ այլն։
Ո՛վ բնութիւնք մարդասիրաց (զուարթնոց). (Եպիփ. թաղմ.։)
philanthropical.
· Calfa
Ի քո յուսալով մարդասիրական եւ անդառնալի աղօթսդ առ միածինն քո. (Սարկ. աղ. կուսի.։)
philanthropy, humanity, kindness, benignity, affability, benevolence, courteousness;
condescension;
welcome;
մարդասիրութեամբ, cf. Մարդասիրապէս.
· Calfa
Քաղցրութիւն եւ մարդասիրութիւն փրկչին մերոյ աստուծոյ յայտնեցաւ. (Տիտ. ՟Գ. 4։)
Ապա թէ ասիցես, մեղաւոր եմ, միթէ սակա՞ւ իցէ աստուծոյ մարդասիրութիւնն. կամ քո չարիքն աստուծոյ մարդասիրութեանն յաղթե՞լ կարիցեն. (Գէ. ես.։)
Խաղաղասէր մարդասիրութեամբ։ Առաջի քոյոյ մարդասիրութեանդ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ը։)
murderous, homicidal;
murderer, homicide, man-slayer.
· Calfa
Զմարդասպան կոկորդիլոսն աղօթիւք եսպան. (Վրք. հց. ՟Ը։)
misanthropy, hatred of mankind.
· Calfa
Ցանկութիւն ընչից եւ հեշտ ցանկութիւն, եւ երկոքին սոքա զմարդատեցութիւն կազմեն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
Ինձն բնութիւն ունի մարդատեցութեան. պատառէ զմագաղաթն, եւ անդ ցուցանէ զբնութեանն մարդատեցութիւնն. (Մաշկ.։)
human race, human creature, man;
human, rational;
— բուրաստան, garden planted by man.
· Calfa
Մարդատունկս առաքինութեան բողբոջեալս։ Զմարդատունկ բուրաստանս եւ զխաղս առաւել իմն զուարճացոյց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ.։ ՟Բ։)
flattering, fawning, seductive;
adulator, flatterer, sycophant, seducer.
· Calfa
Ի՞բր մարդելոյզ կերպարանաւոր՝ զմարդահաճոյիցն ոսկերս ցրուել մաղթեցից. (Նար. կ.։)
cf. Մարդկօրէն.
· Calfa
Մահու սիրելւոյն կրիւք՝ մարդկաբար արտասուէր. (Շ. տաղ.։)
Մարդկաբար խօսել (քրիստոսի), կամ քաղցնուլ, կամ համբերել, կամ բռնադատիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։ ՃՃ.։ Առ որս. ՟Բ։)
human;
belonging to man, manlike.
· Calfa
Յաղագս փառաց մարդկայնոյ։ Զմարդկային տկարութիւնս յանդիմանելով. (Խոր. ՟Բ. 89։ Շար.։)
Զմարդկայինսն բանս աղքատութեան քրիստոսի։ Ո՛չ է մարդկայնոյս բնութեան բարին գոլ, այլ աստուծոյ միայն։ Առ զմարդկային աթոռն դաւթի զըստ մարմնոյ հօրն իւրոյ։ Երկուս կամս աստանօր ցուցանէ, է ին՝ որ մարդկային, որ է մարմնոյ, եւ է ինչ՝ որ աստուածային. քանզի մարդկայինն վասն տկարութեան մարմնոյն հրաժարէ ի չարչարանաց, իսկ աստուածայինն նորա յօժար է. (Աթ. ՟Ա։)
cf. Մարդկօրէն.
· Calfa
Լո՛ւր նմին իսկ մովսէսի յաղագս մարդկապէս երեւմանն (որդւոյն աստուծոյ). (Ղեւոնդ.) (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։)
human.
· Calfa
Առաքեալքն քաղցր լծովն յիսուսի եդին ակօս ի բնութիւնս՝ ի դաշտս մարդկեղէնս. (Համամ առակ.։)
humanity, human nature;
humanity, mankind;
multitude, many people.
· Calfa
Ըստ մարդկութեան ասեմ. յն. ըստ մարդոյ. (՟Ա. Կոր. ՟Բ. 8։ Գաղ. ՟Գ. 15։)
Զմիջոց հովտին մեծի լնու մարդկութեամբ, եւ պայծառ շինուածովք. իսկ շուրջ զմարդկութեամբն՝ ծաղկոցաց եւ հոտարանաց կազմութիւն. (Խոր. ՟Բ. 39։)
human;
humanly, as a man, according to human nature.
· Calfa
Եղեւ այր բարեպաշտ ոզիա, բայց յետոյ կրեաց ինչ մարդկօրէնս՝ ի բարեփառութենէն յաղթահարեալ. (Ոսկ. ես.։)
s. bot. pilosella, creeping mouse-ear.
· Calfa
ՄԱՐԶԱՆԳՈՇ կամ ՄԱՐԶԱՆՈՆ. cf. ՄԿՆԱԿԱՆՋ. զոր Լեհ. նոյն համարի ընդ Մարեմայ խոտ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)