Definitions containing the research լի : 10000 Results

Մարգարէանամ, ացայ

vn.

to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (2)

Միանգամայն մարգարէանայ եւ զառյապայ լինելոցն։ Ի դէմս աղօթից մարգարէանայ զփրկչին խորհրդոյ, եւ զմիջնորդէն մերոյ կենացս. (Իսիւք.։)

προφητεύω propheto, -tizo, vaticinor χρηματίζω oraculum edo, responsum do. Մարգարէ լինել կամ ձեւանալ. գուշակել. նախաձայնել, աստուածարել եւ խօսել զպատգամ որպէս ճշմարիտ մարգարէ.


Մարգարէապետ, աց

s. fig.

chief of the prophets (Moses);
our Lord J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէապետն եւ հրաշապետն (այսինքն պետն պատգամաւորաց) մովսէս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 8։)


Մարգարտագոյն

adj.

pearl-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատացեալի միտս մարգարտագունին յուլիանեայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Մարդաբար

adv.

cf. Մարդկաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդաբար խօսի՝ ասելով, արդ իջեալ տեսից. (Փիլ. լին. ՟Դ. 24։)


Մարդաբնակ, աց

adj.

inhabited by man.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՐԴԱԲՆԱԿ. որպէս Նա՝ յորում մարդաբնակ ոք բնակեալ իցէ. որում անմարթ է լինել.


Մարդագերի

s.

captive, prisoner, slave.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ՝ որ լինի գերի. ըստ յն. մարմին ասի.


Մարդագող, ոց

s.

man-stealer.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ըմբռնեսցի այր ոք մարդագող (այսինքն գողացող զմարդ ոք) յեղբարց իւրոց յորդւոցն իսրայէլի. (Օր. ՟Ի՟Դ. 7։)


Մարդազոհ

cf. Մարդազեն.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբաստանութիւն մարդազոհն լինելոյ դիւաց. (Նախ. երեմ.։)


Մարդախանձ

adj.

man-devouring, eager for human flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Զգազանաց առեալ զբարս՝ սկսար լինել մարդախանձ. (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Մարդախանձութիւն, ութեան

s.

greed of human flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդախանձն լինել. ուտելն գազանաց զմարդիկ, կամ գազանաբար դաւելն մարդոյ զմարդ.


Մարդախիտ

adj.

densely inhabited, crowded with inhabitants;
cf. Մարդալից.

· Calfa


Մարդախողխող

cf. Մարդախոշոշ.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդախոշոշն անօրէն հայհոյիչն սատակամահ լինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 28։)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մարդախոշոշ

adj. s.

slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդախոշոշն անօրէն հայհոյիչն սատակամահ լինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 28։)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մարդածին

adj. s.

begetting a man;
fabulous tree feigned to produce men.

· Calfa

NBHL (2)

Նեստոր հայհոյեաց զամենսուրբ կոյսն՝ մարդածին լինել (կամ ասել), եւ ոչ աստուածածին. (Խոր. ՟Բ. 61։ Ասող. ՟Բ. 6։)

Զափրիգոնն առ եթովպացիսն ծառ մարդածին, զորմէ ասեն պտուղ լինել մարդ զհերացն ստորակախեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)


Մարդակերպ, ից

adj.

human, having a human form or figure;
after the men's manner;
s. zool. anthropomorphite.

· Calfa

NBHL (2)

Զվատթարսն ոչ մարդ, այլ՝ մարդակերպ համարի գազան։ Ոմանք ոչինչ ի մարդակերպ գազանաց որոշեալ են. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Ոմանք զաստուած մարդաձեւ եւ մարդակերպ (տպ. մարմնակերպ) ասէին։ Մարդակերպ զաստուած ասէր լինել. (Վրք. ոսկ. (ուստի աղանդ մարդակերպեայց։))


Մարդահաճոյ, ից

adj.

insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ կամիմ զձեզ մարդահաճոյս լինել, այլ մանաւանդ աստուածահաճոյս, որպէս եւ էքդ իսկ. (Ճ. ՟Գ.։)

Մի՛ զնոյն ինքն զպատուիրանս տեառն առ մարդահաճոյսն լինել. (Բրս. հց.։)

ἁνθρωπάρεσκος qui placere hominibus studet, hominibus placens. Որ ջանայ կեղծաւորութեամբ հաճոյ լինել մարդկան, կամ հաճել զմարդիկ՝ զհետ երթալով եւ անարժան հաճոյից նոցա. մարդելոյզ. շողոքորթօղ. եւ Շողոքորթական.


Մարդահաճութիւն, ութեան

s.

fawning, adulation, flattery;
respect for persons.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՐԴԱՀԱՃՈՅՈՒԹԻՒՆ ՄԱՐԴԱՀԱՃՈՒԹԻՒՆ. ἁνθρωπαρέσκεια studium placendi hominibus, hominum benevolentia. Փոյթ հաճոյ լինելոյ մարդկան. մարդահաճոյ լինել. ակնառութիւն. մարդելուզութիւն. կեղծաւորութիւն.


Մարդանամ, ացայ

vn.

to become man, incarnate, to take human flesh or nature.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνθρωπέομαι, ἑνανθρωπέω homo fio, humanam naturam induo, assumo. Մարդ լինել բանին աստուծոյ. առնուլ կամ զգենուլ զմարդկային բնութիւն. ներմարդանալ. մարմնանալ.


Մարդապէս

adv.

cf. Մարդկօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարութեն՝ որ մարդապէս լինելոց էր. յն. մարդկային. (Կոչ. ՟Դ։)


Մարդապուր

cf. Մազապուր.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդապուր լինել, եւ յօտար աշխարհ երթալ։ Փախչել եւ մարդապուր լինել մարդկօրէն պարտ էր. (Ոսկ.. ՟Ա. 8։)


Մարդասանկ, ի

s.

litharge of silver, yellow, white litharge.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծոցն՝ կրակի մոխիր եւ մարդասանկ մաղած լի՛ց. (Վստկ.։)


Մարդասէր

adj.

philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասէր հոգին։ Հոգի մարդասէր։ Պարտ է արդարոյն լինել մարդասէր։ Ամենայն մարդասէր կամօք։ Կամս մարդասէրս ունիք։ Ի գութ սէր քաղցրութեան մարդասէր լինէր ընդ ամենայն տեղիս նոցա.եւ այլն։


Մարդասիրական, ի, աց

adj.

philanthropical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քո յուսալով մարդասիրական եւ անդառնալի աղօթսդ առ միածինն քո. (Սարկ. աղ. կուսի.։)


Մարդավար, աց

adj.

cf. Մարդածախ;
civil, polite, urbane, courteous, complaisant, obliging, genteel, kind, affable.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր մարդավար ես դու, եւ անզաւակ յազգէ քումմէ եղեր։ Ոչ եւս լինիցիս մարդավար. (Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 13. 14։ յն. ծախօղ կամ ուտօղ զմարդիկ։)


Մարդեղութիւն, ութեան

s.

incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ մե՛ծ է խորհուրդ մարդեղութեանն քրիստոս, եւ ի վեր քան զլոյս. զի ո՞ ոք ակնունէր՝ թէ աստուած վասն մարդկան մա՛րդ լինի. (Գէ. ես.։)


Մարդկեղէն, ղինի, նաց

adj.

human.

· Calfa


Մարդկօրէն, րինաց

adj. adv.

human;
humanly, as a man, according to human nature.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ մարդկօրէն խօսի օձ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)


Մարերի

s.

the tenth month of the ancient Armenian calendar, (May).

· Calfa

NBHL (1)

Մարերի, յորժամ թաւանան մայրիք տերեւօք եւ ոստօք, եւ լինին որպէս մայր թռչնոց եւ գազանաց. (Վանակ. տարեմուտ.։)


Մարզանք

s.

exercise;
gymnastic apparatus.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է արծաթն ժանգալից, ո՞ւ են նոր մարզանքն. յն. ցնորք եւ վայելք. (Ոսկ. ղկ.։)


Մարզեմ, եցի

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդորելով եւ մարզելով առ ամօթալի իրս գործոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մարզիկ

adj.

exercised, inured;
trained to war.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ մարզիկքն աւերեցն զսկիտէ. պարտի լինել մազիկք, որ եւ գրի մալինոնք, եւ մարկիզք. իբր անուն ազգի։


Մարզիչ, չի, չաց

s.

instructor, teacher, one who disciplines, inures or trains to war.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմբշացն մարզիչքն պատուիրեն։ Առ նահատակական հանգիստն, զորս իմացան մարզիչքն հնարապէս։ Մարզիչս ի վարձու ունելով (վասն անասնոց). (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 29. եւ Փիլ. լիւս.։)


Մարթական, ի, աց

adj.

ingenious.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστημονικός cui scientia inest, scientiae cujusque proprius. Հարկաւոր. հանճարաւոր. ճարտար. հայթհայթելի. գիտնական. մակացական.


Մարթանք, նաց

s. adv.

stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.

· Calfa

NBHL (2)

Իմաստասիրութիւն, եւ ամենայն առաքինի մարթանք հանճարոյ։ Ուստի՞ զառաքինի եւ զիմաստուն մարթանսդ ունիս։ Արուեստական գործ ոչ ինքնին լինել, այլ ի հանճարէ մարթանաց իմատուն գործն զկատարելութիւն ընդունիցին։ Արջք՝ որ ինչ միանգամ մանկավարժից սովորութիւն է՝ մարթանօք գիտութեանն զամենայն ինչ գործեն։ Ըստ արուեստի իմն մարթանաց հանճարոյ. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. լիւս.։)

στρατηγία (ճարտարութիւն ի զինուորութեան). stratagema ἑπιστήμη scientia, peritia, ars, astutia. Հնարք. հայթհայթանք. ճար. ելի աղագ. ճարտարութիւն. արուեստ. գիւտ հնարից ի մարտի. վարպետութիւն, խելք.


Մարթեմ, եցի

va.

to find means, to invent, to contrive, to find out.

· Calfa

NBHL (2)

Զբնութիւն մարթես քննել. ոչ մարթես քննել։ Մարթեն բովանդակել։ Նմա հասու ոք զիա՞րդ մարթցէ լինել։ Բազմագոյն շնորհս ընդունել մարթասցես։ Զերկնաւոր արքայութիւնն ժառանգել մարթասցէ. (Կոչ. ստէպ։)

ՄԱՐԹԵՄ, թացի, ցից, թիցեմ, թացեալ, ՄԱ՛ՐԹ ԵՄ, եմք, իցեմ, իցեմք. δύναμαι, ἱσχύω possum, valeo. Կարել. զօրել, ատակել, գիտել առնել, բաւական լինել. իշխեմ, ձեռնհաս եմ, կարօղ եմ, եմք. կարենալ, կրնալ.


Մարխ, ի

s.

resinous pine.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԱՐԽ կամ ՄԱԽՐ. Փայտ իւղային կամ ծուծ փայտի դիւրավառ. չըրա. իսկ պ. մէրխ, փայտ վառելի շփմամբ.

Ընկուզի սղոցուք, կմ կուենոյ, կամ գէր մարխի։ Մարխի սղոցուք։ Ա՛ռ մարխ, եւ ծեծէ՛, եւ ալիւր արա, եւ խառնէ՛ յալիւրն, շատ դիմանայ. (Վստկ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ծ՟Գ. ՟Մ՟Ի՟Զ։)


Մարմաջեմ, եցի

vn. fig.

to itch, to feel an itching, titillation or pruriency, to have a tickling sensation;
to feel a desire to scratch oneself;
to be excited, incited, provoked, tickled or pleased.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց լսելիքն մարմանջեն, եւ լեզուք. (Առ որս. ՟Ա։)


Մարմարապատ

adj.

covered or paved with marble.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սիւնս կճեայս, եւ յորս մարմարապատս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ. յն. ի սիւնս, եւ ի մարմարիոնս։)


Մարմարեայ

cf. Մարմարեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Զճակատն հարկանելով ընդ մարմարեայ սալին. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Է.։)


Մարմարիոն, աց

s. adj.

marble;
—, of marble;
կարծր իբրեւ զ—, as hard as -.

· Calfa


Մարմին, մնոց

s. geom.

body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.

· Calfa

NBHL (3)

σῶμα corpus. Որպէս դիմաբաժանեալ Հոգւոյ՝ է Նիւթ, տարր, նիւթեղէն եւ զգալի էակ կենդանի կամ մեռեալ կամ անզգայ. ... եբր. կէվիա. թ. կէվտէ, կէովտէ.

Առ մի ի կողից նորա, եւ ելից ընդ այնր մարմին։ Մարմին ի մարմնոյ իմմէ. եղիցին երկուքն ի մարմին մի։ Երինջք ընտիրք մարմնով, վտիտք մարմնով։ Զոսկերօք եւ զմարմնովք նորա։ Հերք իմ եւ մարմինք։ Մարմին եւ արիւն ոչ յայտնեաց քեզ։ Հացն՝ զոր ես տաց, մարմին իմ է։ Կերիցեն թռչունք զմարմին քո։ Ոչ ամենայն նոյն մարմին է. այլ՝ այլ մարմին է մարդկան, եւ այլ մարմին անասնոց. եւ այլն. որպէս ի վեր անդր։ Ուստի նոյն բառք այլոց ազգաց ըստ կրկին նշ. թարգմանին ի մեզ ըստ տեղւոյն նաեւ Դի, Գէշ, Մարդ, Անձն, եւ այլն։ Որպէս Մարմին կոչի փոխաբերութեամբ եւ մարմնասէրք, երկրաքարշք վարուք, ընկղմեալք ի նիւթ։ Մարմին կոչի եւ իսկութիւն մարմնոյ՝ հակադրեալ ստուերի. որպէս եւ վերին երես մարմնոյ կամ մորթն, իբրեւ մասն մսոյ, եւ այլն։

Բանն մարմին եղեւ։ Տեսցէ ամենայն մարմին զփրկութիւն աստուծոյ մերոյ, եւ այլն։ Ձայն արձակեալ ի ձեռն մարմնոյն՝ զղազար կոչեաց. այսոքիկ լինին ի ձեռն մարմնոյն, այլ ոչ էին գորք մարմնոյ. (Պիտառ.։)


Հերձանեմ, ձի

va.

cf. Հերձեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ σχίζω (յորմէ սխի՛սմա ). որպէս Երկպառակել, իլ. հերձուած առնել, լինել.


Հերձի, ձւոյ, ձեաց

s.

lentisk, mastic-tree.

· Calfa

NBHL (1)

σχίνος lentiscus, mastix. Կուենի ընտանի՝ պտղատու՝ մշտադալար, որոյ տերեւքն են հերձոտեալ հանգոյն սնոյ իւվէզի. խիժ ունի ծամելի, այն է մազտաքէ կամ կիւ. ձութ .... յաճախ է ի կղզին քիայ. (որ է սագըզ ատասը ). ըստ յն. սխինօս. սագըզ ազաճը, վէքլէք.


Հերքեմ, եցի

va. vn.

to repulse, to reprove, to refute, to contradict;
ի բաց —, to refuse, to reject;
to suffice, to be sufficient.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԵՐՔԵԼ (որպէս լծ. յն. արքէ՛օ եւ հյ. Հերիքանալ) Կարօղ լինել. բաւել. զօրել. տոկալ. ընդդէմ կալ.

Զի մի՛ ցուրտ եւ մի՛ ջերմութիւն հերքեսցեն վնասել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 9։)


Հեփեստոս, ի, տեայ

s.

Vulcan.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջին մարդն առ ի յեգիպտացւոց հեփեստոս, որ եւ հրոյ գտակ լինէր նոցա. յորմէ արեգակն. (Եւս. քր. ՟Ա։ Խոր. ՟Ա. 6։)

Հուրն ասի թէ հեփեստոսի խառնելիքն է. (Նոննոս.։)


Հզօրագին

cf. Հզօր.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ այլ ոք քան զնա լինել հզօրագին. (Պտմ. աղեքս.։)


Հզօրանամ, ացայ

vn.

to grow stronger, to become more powerful, to make or render oneself potent, mighty;
to gather strength, to be strengthened.

· Calfa

NBHL (1)

Հզօրացաւ ռոբովամ ամս երիս։ Հզօրացաւ եզեկիա, եւ շինեաց զամենայն պարիսպս կործանեալս։ Հզօրացան նոքա ի վերայ ամենայն թագաւորութեանց։ Զի լիցի հզօրացեալ տէրութիւնս մեր Զի էք դուք հզօրացեալ.եւ այլն։


Հզօրեղապէս

adv.

cf. Հզօրագոյնս.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի հզօրապէս. մեծաւ զօրութեամբ. անվանելի ուժով. ահագին քաջութեամբ.


Հզօրութիւն, ութեան

s.

force, strength, power, might.

· Calfa

NBHL (1)

Պատասխանեաց լի հզօրութեամբ. (Արծր. ՟Գ. 9։)


Հէք, հիքի, քաց

adj.

unhappy, unfortunate, miserable, wretched.

· Calfa

NBHL (2)

Յո՞ փախչիցիս հէքդ եւ թշուառականդ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ա։ Սեբեր. ՟Զ։ ՃՃ.։)

ՀԷՔ ταλαίπωρος, ἅθλιος, δειλός miser, miserabilis, infelix, aerumnosus. որ եւ ՀԷԳ. եւ ՀԻՔԱՑԵԱԼ. կամ ՀԻԳԱՑԵԱԼ. (որպէս թէ Հեծ, այսինքն հեծեծելի) Թշուառ. թշուառական. ապերջանիկ. աւաղելի. եղկելի. ողորմելի. տառապեալ. տարաբախտ. մանաւանդ եղեալն անձամբ անձինի պատճառ տարաբախտութեան իւրոյ. խեղճ, ողորմելի.