Definitions containing the research լի : 10000 Results

Մսահատ

adj.

abstaining from flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք մսահատ լիցի (կամ մսահատի) վասն պղծութեան, նզովեա՛լ լիցի. (Կանոն.։)


Մսահատիմ

vn.

to abstain from meat.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք մսահատ լիցի (կամ մսահատի) վասն պղծութեան, նզովեա՛լ լիցի. (Կանոն.։)


Մսան, ի, նունք, նաց ou նանց

cf. Մսանունք.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ երակք եւ շնչերակք լինին գնդաձեւ իմն մանուած առ մսանամբքն, ուրանօր սպիատակաթոյրն հիւթ մտանէ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ։)


Մսապատ

adj.

clothed in flesh, incarnate;
fleshy, plump.

· Calfa

NBHL (1)

Յինէն գայթագղեցէք վասն մսապատ մարմնազգած լինելոյս։ Վասն մսապատ լինելոյ մարդկեղէն մարմնոյս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։ Երզն. մտթ.։)


Մսավաճառ, աց

s.

butcher;
մանուկ —ի, -'s boy;
cf. Մսավաճառանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ լինի ի մսավաճառսն ճանճ, կամ այլ ինչ ի վերարկուսն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մսգին

s.

price of meat.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուլն քարկոծ լիցի. եւ վաճառեալ յայլազգիս՝ զմկսգինն յաղքատս տայցեն. (Մխ. դտ.։)


Մսիմ, եցայ

vn.

to be or feel cold, to grow frigid, to suffer cold;
to catch cold, to take a cold;
մսի ձեռն իմ, my hands are cold.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլովք մսեալք եւ ծայրատեալք լինէին։ Ի ձմեռնային սառնամանեացն մսեալք ծայրատէին. (Յհ. կթ.։)


Մսողիմ, եցայ

vn.

to emaciate, to become extenuated.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անստոյգ, որպէս յն. ἁπολεπτήνομαι extenuor, premor. որպէս թէ Սղիլ, սղանալ, բարականալ, կամ տափակիլ. կծկիլ որպէս զմսեալն. (թերեւս գրելի է, Մռողիլ, ի բառէս Մռուղ. զոր տեսցես)


Մտաբերեմ, եցի

vn.

to recollect, to remember;
to take it into one's head, to think, to purpose, to contemplate, to imagine, to conceive;
to make an attempt, to attempt, to dare, to will, to be inclined to, to bring oneself to;
to give oneself up to;
ի կերակրիկ ինչ —, to obtain a bare livelihood;
յապաշխարութիւն —, to repent, to be converted, to amend;
ի նախանձ —, to be envious, jealous;
cf. Խեղդ.

· Calfa

NBHL (1)

βιβάζομαι, ἑπεχειρέω, ἑπιτίθημι aggredior, impono եւ այլն. Մտօք բերիլ, կամ խորհել. կամիլ. յօժարիլ. անկղիտանալ. ցանկալ. թեւակոխել. ձկտիլ. շարժիլ. ձեռնամուխ կամ ձեռներէց լինել. երկնել. համարձակիլ. իշխել. դնել ի մտի առնել ինչ չար կամ բարի, եւ բուռն հարկանել.


Մտադիւր

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

· Calfa

NBHL (1)

ἠδύς suavis, lubens եւ այլն. Ուր իցէ դիւրութիւն կամ անդորրութիւն մտաց եւ սրտի. անդորր. քաղցր. եւ Դիւրալուր. յօժարակամ. որ ինչ լինի սրտի մտօք եւ ամենայն ոգւով.


Համատարած, ի

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն ժամանակն այն զսքանչելիսն յոյժ համատարած առնէր. այսինքն մեծահռչակ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)


Համատիպ

adj.

resembling, similar, like, conform.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռքն ... որոց համատիպք են արքեպիսկոպոսք եւ այլն։ Նմին համատիպ լինել. (Լմբ. պտրգ.։)


Համատիք, տիոց

adj.

of the same age, coetaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ելին եւ ի զօրացն պարսից համատիք նոցա. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Համարագիր

s.

numeral letter.

· Calfa

NBHL (1)

Համարագիր թուականին Ողբ էր. (Վրդն. պտմ. այսինքն ի թուին հյ. ՟Ո՟Ղ՟Բ, անցին ողբալի անցք։)


Համարահատ

s.

control.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտեմ եւ զոր վախճանին, եւ զհամարահատին զժամանակ, եւ զանաղերսելի զդատաւորն. (Ոսկ. ՟ժ. կուս.։)


Համարառու, աց

s.

comptroller.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ընդ ոմանս համարառուս խօսէր. (Կլիմաք.։)


Համարառութիւն, ութեան

s.

control.

· Calfa

NBHL (1)

Յաներեւութիցն մատնեալ համարառութիւն. (Կլիմաք.։)


Համարատուութիւն, ութեան

s.

control, giving in or rendering of accounts.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ կատարման այնր ահաւոր համարատուութեան. (Կլիմաք.։)


Համարձակ

adj.

frank, free, bold;
plain, sincere, without ceremony;
determined, resolute;
wide, extended;
cf. Համարձակաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Խնդրէ ինքն համարձակ լինել. (Յհ. ՟Է. 4։)

Ցանկալի են՝ քո (մեղաւորիդ) աղօթք աստուծոյ՝ քան զսրբոյն եւ զհամարձակին. (Ոսկ. ես.։)

Համարձակ լիցի գնալ ընդ նա եւ ագելոյն. յն. մինչեւ անցանել ընդ նա ագանելեօք. (Ես. ՟Ժ՟Ա. 15։)

εὑρύχωρος latus, liber τολμηρός audax. Համայն արձակ. բացարձակ. ընդարձակ. անարգել. անվեհեր. աներկիւղ. ազատ. յանդուգն. եւ Համարձակութիւն. թոյլտուութիւն. թոյլ տուեալ ինչ. եւ Համարձակելի.


Համարձակագոյն

adj. adv.

more openly;
—, —ս, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Անզանգիտելի սրտիւ համարձակագոյնք. (Պիտ.։)


Համարձակախօս, աց

adj.

cf. Համարձակաբարբառ;
— լինել, to speak freely, frankly, openly, to be plain with, to be accustomed to speak one's mind.

· Calfa


Համարձակահայեաց, եցաց

adj.

seeing clearly, penetrating, perspicacious.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակահայեաց լինելով մեք ի նոսա. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համարձակատես

cf. Համարձակահայեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակատես լինել փառաց մեծին աստուծոյ. (Ոսկ. յհ. յիշատ.։)


Համարձակիմ, եցայ

vn.

to grow bold, to have the boldness to, to take the liberty of, to allow oneself, to have the courage, to be daring, to dare, to venture;
կարի իմն —, to presume, to take liberties.

· Calfa

NBHL (1)

παρρησιάζομαι confio, audeo (որպէս թէ Արձակել զանձն, կամ յարձակիլ) Համարձակ լինել, կամ վարիլ. վստահիլ. քաջալերիլ. զօրանալ. իշխել առնել ինչ կամ ասել ազատաբար. յանդգնիլ.


Համարձակութիւն, ութեան

s.

frankness, hardihood, licence, courage, liberty;
boldness, forwardness;
կարի իմն —, audacity, temerity, venturesomeness;
— առնուլ, to take the liberty to, to permit or allow oneself to;
կարի իմն — տալ, to render impertinent, impudent;
պարտ է համարձակութեամբ ասել, it must be acknowledged;
համարձակութեամբ, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ունի համարձակութիւն առաջի նորա։ Իմաստութիւն ի հրապարակս համարձակութիւն բերէ։ Յանդիմանել, կամ համարձակութեամբ հանդէպ նեղչաց։ Համարձակութեամբ ասել, խօսել, գալ։ Բազում համարձակութիւն է ինձ առ ձեզ։ Համարձակութիւն լինի երթալ.եւ այլն։

Ոչ ի գլխոյ նորա առ զնա (զեւայ), զի գուցէ համարձակութիւն ինչ լինիցի նմա։ Ո՛րչափ ծառոյ համարձակութիւն տուեալ էր նոցա՝ բանսարկուն էր գիտակ. (Եփր. ծն.։)


Համարողական, ի, աց

adj.

arithmetical.

· Calfa

NBHL (2)

Թուականին յարակայանայ համարողականն։ Համարողականն զգալի թուականութեամբն բաղկանայ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Ը.։ Երզն. քեր.։)

Ուսայ զարուեստս լիով համարողութեան. (Շիր. յղ. կենաց իւրոց.։)


Համարողութիւն, ութեան

s.

arithmetic, ciphering.

· Calfa

NBHL (2)

Թուականին յարակայանայ համարողականն։ Համարողականն զգալի թուականութեամբն բաղկանայ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Ը.։ Երզն. քեր.։)

Ուսայ զարուեստս լիով համարողութեան. (Շիր. յղ. կենաց իւրոց.։)


Համացեղ

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր ազգք իր, եւ համացեղքն են։ Իւր ժողովուրդ անուանէ վասն համացեղ լինելոյն ամենայն հեթանոսաց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Թէ զհայրն քո ատեցին, եւ զքեզ ընդ նմա, ո՞վ անսասցէ մեզ համացեղիցիս (ի մէջ մարդկան)։ Զի՞նչ. թէ՝ եւ ի համացեղիցն (մերձաւորաց թշնամանեալ լինիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. 32։)


Համափառ

adj.

of equal glory or honour.

· Calfa

NBHL (1)

Յամօթ լիցին այնոքիկ, որ զհաճոյն եւ զհամափառ վկայեալն (ի հօրէ՝) վկային հակառակ ուսուցանեն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ձ՟Է։)


Համբակ, աց

s. adj.

little child, boy;
lad;
apprentice, novice, beginner;
scholar, disciple;
new, raw, inexperienced;
ignorant;
— կրպակաց, shop-boy;
— կապեղացի, pot-boy;
— նաւաստւոյ, cabin-boy.

· Calfa

NBHL (1)

Համբակս անլուաց եւ անաղելի՝ խակակութ պորտոյն խակութեան. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Համբակաբար

adv.

like a child, childishly.

· Calfa

NBHL (1)

Համբակաբար՝ ոչինչ յարգէ պատանին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 152։)


Համբարակ, աց

s.

store, deposit;
warehouse;
purveyor;
երկինք նմացօղոյ, the heavens shall drop down dew.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարակ եւ պահապան աստուածային կտակարանացն։ Եդիցն զուխտ իմ ի մէջ իմ եւ քո՝ յայտնէ համբարակ եւ պահպանութիւն առաքինւոյ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 40։)


Համբարեմ, եցի

va.

to warehouse;
to provide, to furnish food, to victual, to revictual, to lay in a stock of, to store;
to lay by, to hold in reserve, to amass, to gather, to treasure up.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւ գործել, եւ համբարել ի ներքս ռոճիկս եւ ըմպելիս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Համբարձումն, ման

s.

lifting up, elevation, ascension, rising, ascent;
Ascension-day.

· Calfa

NBHL (2)

Զերանելի յարութիւնն, զաստուածապէս համբարձումն։ Յարութեամբ քո, եւ համբարձմամբդ յերկինս. (Պտրգ. Շար.։)

Խմոր՝ վասն լինելոյ համբարձման եւ պղպջման. (Փիլ. բագն.։)


Համբարտակ

s. adj.

cf. Ամբարտակ;
towering, puffing up.

· Calfa

NBHL (1)

Պարսպելով եւ համբարտակ շինելով զերկիր երկնի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 82։)


Համբաւ, աց, ոց, ուց

s.

credit, honour, repute;
renown, fame, reputation, name, glory, celebrity;
news, intelligence, rumour, report, tidings;
արագաթեւ —, flying report, swift, speedy renown;
— բարեաց, good repute;
յեղակարծ, սուտ, չար —, strange, false, ill news;
— մեծ ստանալ, to win a great reputation;
վնասել անձին —ոյ, to damage one's reputation;
աղարտել զ— իւր, to tarnish one's renown;
կորուսանել զ—ն, to get an ill name;
չունել զ—, to be unknown, of no reputation or renown;
աղարտել զ— ուրուք, to blacken or ruin the reputation of;
—ի հարկանիլ, to become public, to divulge;
to become famous, renowned, celebrated, far-famed, to be in vogue, request or fashion;
ձախողակի — հանել or ընթացուցանել զումեքէ, to spread abroad an evil report about one;
— հանել, տարածել, to raise, sow or spread the news;
— ընթանայ, it is said that;
the story runs;
ելանէր, հնչէր, տարածէր, ի դուրս յաճախէր —, the report spread;
— քաջութեանն ընդ ամենայն կողմանս ընթանայր, the fame of his courage spread every where;
եւ ել — զնմանէ ընդ ամենայն կողմանս գաւառին, and there went out the fame of him through all the region round about;
—ի հարեալ է խաղս, this play is very popular;
cf. Շռինդ.

· Calfa

NBHL (2)

Համբաւն տարածէր յամենեցունց լսելիս. (Խոսր.։)

Զհամբաւն ամենայն ուրեք լսելի առնէին. (Իգն.։)


Համբաւաբեր, աց

s.

messenger, newsbringer.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ փախստեայ համբաւաբեր լիւդացւոցն թողեալ. (Խոր. ՟Բ. 13։)


Համբաւատենչ

cf. Համբաւաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Տենչալի ըստ համբաւոյն. հռչակաւոր. մեծահամբաւ.


Համբաւաւոր, աց

adj.

having a name worthy of envy, famous, renowned, far-famed.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանումն աբէլի համբաւաւոր էր ի մէջ ժողովրդեանն նոցա. (Եփր. եբր.։)


Համբաւեմ, եցի

va.

to celebrate, to sing the praises of, to praise;
to make public, to divulge, to let out, to noise or rumour abroad, to publish, to make known every where.

· Calfa

NBHL (1)

Զորմէ համբաւեն լինել եւ այլն. (Յհ. կթ.։)


Համբերեմ, բերի, բեր, բերեցի, բերեա

vn.

to have patience, to be patient, to endure, to suffer, to support, to bear, to undergo, to sustain;
to persevere, to remain firm and constant, to persist;
to wait;
— յամուսնութէնէ, to live single;
to live continently, chastely;
որ համբերեսցէ ի սպառ՝ նա կեցցէ, he that shall endure unto the end, the same shall be saved.

· Calfa


Համբերող

adj.

patient, enduring.

· Calfa

NBHL (2)

Համբերողացն նախատիպ երանելին յովբ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ոչ եթէ որում չգտանին պիտոյքն՝ համբերօղ է, այլ որ յաննախանձելի (այսինքն յառատ) վայելչութիւնսն է, եւ չարեացն համբերէ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Համբուրեմ, եցի

va.

to kiss, to embrace;
*to buss;
— զմիմեանս, to kiss or embrace each other;
— ակամայ, to kiss unwillingly;
ստէպ —, to be always kissing;
— ձեռս, զաջ ուրուք, to kiss the hands;
համբուրեաց ընդ նմա, he kissed him.

· Calfa

NBHL (1)

Համբուրեա՛ զիս ո՛րդեակ. եւ մատեաւ համբուրեաց զնա։ Համբուրել զորդեակս իմ։ Համբուրեաց արքայ զաբեսաղոմ, կամ զբերղելի։ Համբուրեաց իւրաքանչիւր զընկեր իւր. (այսինքն համբուրեցին զմիմեանս։) Համբուրեցից զհայր իմ եւ զմայր իմ։ Անկեալ զպարանոցաւն պօղոսի՝ համբուրէին զնա. եւ այլն։


Համեղահամ

adj.

cf. Համեղաճաշակ.

· Calfa

NBHL (1)

Բոյսս ... տարազոց մրգոց, համեղահամ դիւրամոքելիս կրից կոկորդաց. (Նար. ՟Ղ՟Զ։)


Համեղաճաշակ

adj.

well flavoured, pleasant to the taste, savoury.

· Calfa

NBHL (1)

Համեղ ճաշակաւ, կամ ախորժելի ճաշակելեաց. համեղ, համով, անուշ.


Համեղանամ, ացայ

vn.

to become well flavoured, sweet, appetizing;
to be agreeable to.

· Calfa

NBHL (1)

Համեղասցի ի ճաշակելիս մտաց մերոց խոհարարութիւնք իմանալի խորտկացն. (Խոսր.։)


Համեղութիւն, ութեան

s.

exquisite flavour, agreeable taste, relish.

· Calfa

NBHL (1)

Աղ չափաւոր խառնել ի կերակուր՝ զանհամեղութիւն ի համեղութիւն ածէ. իսկ աւելին կամ պակասն յանհամութիւն ածէ. (Մեկն. ղկ.։)


Համեմանք, նաց

s.

aromatics, spice;
sauce, seasoning, stew, ragout, high seasoned sauce;
dressing of meat, condiment.

· Calfa

NBHL (1)

Զազգի ազգի համեմանսն ընդ միմեանս խառնեալ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։ (Գուցէ լինի եւ Համեմունք։))


Համեմեմ, եցի

va.

to season, to flavour;
to scent, to aromatize, to spice, to powder;
— աղիւ, to sprinkle with salt, to salt.

· Calfa

NBHL (1)

Բանն ձեր յամենայն ժամ լի շնորհօք տեառն իբրեւ աղիւ համեմեալ լիցի. (Կող. ՟Թ. 49։)


Համեստ, ից

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդ զարդարելի ձեւով ընդ պարկեշտիւ եւ համեստիւ մտցէ։ Խօսի համեստ հայեցածոք. (Փիլ. քհ. ՟Է։ եւ Փիլ. տեսական.։)

Ահագին ընտրութիւն լինելոց է համեստ եւ հաստատ ատենիւ. (Երզն. մտթ.։)

σώφρων, σεμνός modestus, honestus καθεστώς compositus. Զգաստ, որպէս Պարկեշտ. ամօթխած. հեզ. հանդարտ. ցածուն. նազելի. պատկառելի. պատուական. եւ Չափաւոր. խոհական. զգօն.