Definitions containing the research օր : 9873 results

Տեսակ, աց

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

· Calfa

NBHL (5)

Որդի (ըստ աստուածութեան՝) ձայն եւ տեսակ եւ բան հօր. իսկ թէ տեսակ է, յայտ է թէ եւ պատկեր եւ նկարագիր էութեանն ծնողին։ Տեսակ աստուծոյ զի՞նչ իցէ այլ, եթէ ոչ ամենայն իրօք որ համարձակութեամբ գոչէր, թէ որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ընդ միմեամբք տեսակ ասի, որ եւ տեսակ կարող գոյ գոլ եւ՛ սեռ. (զոր օրինակ թռչուն է տեսակ կենդանւոյ, եւ սեռ ամենայն թեւաւորըաց կամ հաւըուց). (Անյաղթ պորփ.։)

Տեսակ մտացն զտեսակ զգայութեանցն ոչ գործէր։ Զգալի ի տեսակս եւ ոչինչ է։ Անմարմին զօրութեամբ, որոց ճշմարիտ եւ ստուգաբան անուն է տեսակք, ի վար արկ առ իւրաքանչիւր ազգ ծննդոյ յարմարելի առնուլ կերպարան. (Փիլ.։)

ՏԵՍԱԿ. τρόπος, γένος modus, genus. Տարազ բանից եւ իրաց. օրինակ. եղանակ. կերպ. ազգ ինչ իրաց, եւ հանգամանք գործոյ. թարզ, թէօրէ.

ՏԵՍԱԿ. ἱδέα idea. Գաղափար ըմբռնեալ կամ յօրինեալ ի միտս. ռմկ. ըստ յն. իդէա.


Տեսական, ի, աց

adj. phil. s.

visible, apparent, plain;
theoretical, contemplative, speculative;
perspicacious, sharp;
prophetical, prescient, foreknowing;
formal, special;
—ն, theory;
— ազն, ազգ, տոհմ, the nation, race, tribes of Israel;
—ն ընդ զգայութեամբ անկանի, the visible is subject to the senses.

· Calfa

NBHL (2)

Զմրջիւնն առ գործնականն, եւ զմեղուն առ տեսականն տկայ օրինակ. (Նախ. առակ.։)

Աստուած ամենեցուն իմանալեաց եւ տեսականաց։ Ստեղծօղ տեսականաց, հաստիչ իմանալեաց։ Յօրինիչ տեսականաց, եւ աներեւութից։ Յերեւելիս տեսականաց։ Զանկցորդն տեսականաց. (Նար.։)


Տեսականեմ, եցի

va.

to give being and form;
cf. Տեսակագործեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր երկին ոչ զօրէ տանել, ի փոքր գոյս տեսականեցեր. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Քաջալեր

adj.

encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.

· Calfa

NBHL (2)

Սկսանի քաջալերս տալ ինքեան, թէ մի՛ վհատիր ո՛վ անձն, համբե՛ր եւ քա՛ջ լեր ի մարտդ։ Քաջալերս տայ, զօրացուցանէ։ Զքիրտն ջնջեսցես, քաջալերս մատուսցեն, սփոփիցես, մխիթարիցես. (Լմբ. սղ.։ Իգն.։ Սարգ. ՟գ. յհ.։)

ա. (ի բառիցս՝ Քա՛ջ լեր) որ եւ ՔԱՋԱԼԵՐՈՒԹԻՒՆ. θάρσος , ευθάρσεια fiducia, confidentia, hortatio. եւ բայիւ θαρσύνω, θαρρέω . Բան զօրացուցիչ. յորդոր. խրախոյս. սիրտ եւ ոգի՝ տուեալ կամ առեալ. վստահութիւն. եւ Վստահ. վասն որոյ բայիւ է որպէս Քաջալերել, իլ. եւ Վստահիլ.


Քաջալերական, ի, աց

adj.

exhortative, encouraging.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՔԱՋԱԼԵՐ. Զօրացուցիչ. մխիթարական. սրտապնդիչ.


Քաջալերեմ, եցի

va.

to encourage, to give courage, to animate, to reanimate, to invigorate, to incite, to embolden, to cheer up.

· Calfa

NBHL (1)

θαρσύνω, παραθαρρύνω conforto ἱσχυρόω corroboro παρακαλέω consolor, hortor. Քաջալերս տալ. քա՛ջ լեր եւ զօրացի՛ր ասել. զօրացուցանել. խրախուսել. սրտապնդել. մխիթարել. սիրտ տալ, յորդորել.


Քաջալերիմ, եցայ

vn.

to take courage, to be inspirited;
—լերեա՛ց, courage ! be courageous, take heart, don't be disheartened, cheer up !.

· Calfa

NBHL (2)

Քաջալերեա՛ց, զի՛ եւ այդ եւս քո ուստր է։ Քաջալերեացարուքն, պինդ կացէ՛ք։ Քաջալերեցաւ ժողովուրդն բանիւքն եղեկիայ։ Զորս տեսեալ պօղոսի՝ գոհացաւ զԱստուածոյ, եւ քաջալերեցաւ։ Քաջալերեա՛ց, զօրասցի՛ սրիտ քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք ձեր։ Քաջալերեա՛ց դուստր, քաջալերեա՛ց եւ այլն։

θαρρέω, θαρσέω, καταθαρρέω confido, fiduciam capio ἁνδρίζομαι in virum evado. Քաջալերս առնուլ. զօրանալ. սրտապնդիլ. վստահել. համարձակիլ. արիանալ. սիրտ՝ հոգի առնել.


Քաջալերիչ

adj.

encouraging.

· Calfa

NBHL (1)

Տկարացեալ մարմնով, եւ հզօր զօրութեամբ. զարհուրեալ, եւ քաջալերիչ աշխարհի. (Մեկն. ղկ.։)


Քաջալերութիւն, ութեան

s.

encouragement, exhortation, comfort;
courage.

· Calfa

NBHL (2)

Համբեր ամենայնի յօրինակ մեզ եւ ի քաջալերութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)

θάρσος confidentia, fiducia, audacia εὑανδρία, ἁνδραγαθία virilitas, fortitudo. Քաջալերք. սրտապնդութիւն. համարձակութիւն. վստահութիւն, զօրութիւն, յոյս. ուժ՝ սիրտ՝ տալը եւ առնուլը.


Քաջալուր

adj.

attentive, mindful, docile, meek.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջալուր եւ նախանձաւոր օրինացն Քրիստոսի. (Համամ առակ.։)


Քաջախնամող

cf. Բարեխնամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ խնդութիւն քաջախնամող հօրն լինէր. (Կաղանկտ.։)


Քաջածանօթ

adj.

well known;
well versed, expert.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քաջածանօթ էիր կամաց հզօրին։ Որոց միանգամ ամենաթշուառութեամբ եղեւ քաջածանօթ. (Փարպ.։ Պիտ.։)


Քաջածեր

adj.

enjoying a vigorous old age.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի ծերութեամբն՝ օրինաց եւ կարծեաց է պատմութիւն օգտակար, ըստ որում քաջածեր առաքինին ել ասի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 152։)


Քաջակազմ

adj.

well prepared, dressed;
strong constitutioned.

· Calfa

NBHL (1)

Վառէ զնոսա որպէս եւ քաջակազմ զինու բանիւք օրինացն. (Աթ. սղ.։)


Քաջակազմութիւն, ութեան

s.

good furniture;
strong or iron constitution.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանականին քաջակազմութեան օրէնս տարորիշ (յանբանից) յարդարէ. վասն զի անբանքն ոչ ունին՝ որով արգելուն զհեշտութիւն. (Լծ. ածաբ.։)


Քաջակարծրագոյն

cf. Անպարտելի.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ գիտացին զօրքն զնորա քաջակարծրագոյն արիութիւնն. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Քաջակորով

adj.

very robust, vigorous, valorous;
cf. Քաջաձիգ.

· Calfa

NBHL (1)

εὑσθενής viribus pollens, fortissimus, validus. Քաջ ի կորովութեան. քաջ եւ կորովի. զօրաւոր. հզօրեղ. քաջազօր. Իբրեւ արս երեքհարիւր քաջակորովս։ Քաջակորով աղեղնաւորքն տայոց։ Քաջակորով հեծելօք. (Յհ. կթ.։ Ասող. ՟Գ. 40։) Ուռպեշ։


Քաջահաւատ

adj.

very faithful;
most confiding.

· Calfa

NBHL (3)

εὕπιστος fidelis. Զօրաւոր հաւատով. հաստատուն ի հաւատս. մեծահաւատ. հաւատարիմ, եւ Վստահ.

Եթէ քաջահաւատ ես յառաջանորդն, տո՛ւր զառօրեայ կեանս քա նմա. (Նեղոս.։)

Քաջահաւատ մանկունքն զամենայն արարածս յօրհներգութիւն կոչէին. (Հարցնափառ.։)


Քաջահնչող

adj.

loud, resounding, very sonorous, canorous.

· Calfa

NBHL (1)

Ներսէս փող աստուածային՝ քաջահնչօղ եւ համազօր. (Սկեւռ. լմբ.։)


Քաջահոտութիւն, ութեան

s.

sweet smell, scent, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս քաջահոտութէնեն։ Քաջահոտութիւն եւ յատկութիւն զօրութէնեն. (Նիւս. երգ.։)


Քաջաձայն

adj.

sweet-voiced, euphonic, harmonious, sonorous, resonant.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջաձայն նոր սիոնի յօրհնաբանութիւն Աստուածոյ. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Քաջամարտիկ, տկաց

adj. s. warlike, martial, brave soldier.

· Calfa

NBHL (3)

Բլուրն՝ ուր քաջամարտկօրն անկաւ բէլ, անուանեաց հայկ գերեզմանս։ Գտանեն զարայն մեռեալ ի մէջ քաջամարտկացն. (Խոր. ՟Ա. 10. 14։)

Քաջամարտիկ արանց պատերազմողաց։ Յնտրելոց զօրաւորաց արանց քաջամարտկաց։ Զմեծ ճգնութիւն քաջամարտիկ նահատակին իւրոյ։ Քաջամարտիկ լինելով ընդդէմ անօրէն բարբարոսացն։ Դու (արծիւ՝) տունջեան քաջամարտիկ ես, եւ ես (բու՝) գիշերոյ. (Յհ. կթ.։ Արծր.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Ճ. ՟Բ.։ Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ի՟Գ։)

εὑπόλεμος habilis ad bellum, bellicosus. Քաջ պատերազմօղ. քաջ ի մարտի. մարտիկ զօրաւոր.


Քաջամիտ

adj.

sharp-witted, very intelligent, full of wit.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջամիտք՝ զամենայն արագուիւն առ հոգին ունե՛լով, (Պղատ.օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Քաջայաղթ

adj. s.

victorious, bright, signal;
famous conqueror.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրքն հայոց եւ զօրագլուխք քաջայա՞ղթք իցեն, եթէ յամրեղք. (Ղեւոնդ.։)


Քաջայարմարութիւն, ութեան

s.

fitness, aptitude, right proportion;
adaptability;
harmony.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մասունքն առ իրեարս իւիք քաջայարմարութեամբ են շարակայեալ։ Իբրեւ ի քնարի քաջայարմարութիւն եւ կարգ (ի զարդս երկնից)։ Կադ եւ յեկեղեցիս՝ առ ամենայնի քաջայարմարութիւն եւ օգուտ։ Եօթն թիւդ ըստ եօթնօրեայ աշխարհիս քաջայարմարութեան. (Արիստ. աշխ.։ Ածաբ. աղք. եւ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Կամրջ.։)


Քաջանամ, ացայ

vn.

to set forth one's value or worth, to make oneself known, to shew one's courage or energy, to exert one's abilities, to excel.

· Calfa

NBHL (3)

Քաջացարո՛ւրք եւ զօրացարո՛ւք։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք յորդիս զօրութեան։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք արք։ Քաջացար առնել ուղղութիւն առաջի իմ։ Քաջասցո՛ւք, զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. (եւ այն։)

Վարդանանք քաջացան ի մրցմունս կրթարանի ընդդէմ անօրինաց. (Շ. բարձր.։)

ἁνδρίζομαι, κραταίομαι, ἁγαθύνομαι in virum evado, confortor. Քաջ լինել. քաջալելիլ. արիանալ. զօրանալ. կտրիճ ըլլալ, կտրըճնալ, սիրտ առնել՝ ունենալ.


Քաջանուն

adj.

highly renowned, far-famed, celebrated, very famous.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն քաջանուն զօրքն հայոց ի մէջ այլ զօրացն ամենայնի երեւէին. (Փարպ.։)


Քաջապէս

adv.

bravely, courageously, valiantly, stoutly, resolutely.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ իբր ա. Արիական. հզօր.

Գեղեցիկ խորհրդովք՝ քաջապէս զօրութեամբ միաբան ազաղակէին։ Քաջապէս արութեանն շնորհք ի վերայ նորա բացափայլեալ. (Եղիշ. ՟Բ։ Արծր. ՟Ե. 2։)


Քաջապինդ

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջապինդն ի հաւատս։ Քաջապինդ հաւատովք հարկանէին զբարձրակոհակ կոյտս ջուրցն։ Քաջապինդ երիտասարդութեամբ զբանն Աստուածոյ յին քեանս բնակեցուցին։ Ի դիմի հարեալ արիականն սրտմտականին՝ քաջապինդ զօրութեամբ արդելու զվնասն առ ի նմանէ։ Եւ զոր յաղագս ճանապարհին քաջապինդ լինելոյ. (Վրդն. ծն.։ Լաստ ՟Ի՟Գ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Քաջապնդութիւն, ութեան

s.

solidity, firmness;
vigour, sustained effort, unflagging force.

· Calfa

NBHL (2)

Գվելի եւ հզօր քաջապնդութեամբն կարծրատարր լինելով եւ սերա. (Պիտ.։)

εὑτονία firmitas, vis in extendendo, sive nitendo. Պնդակազմութիւն. տոկունութիւն. հաստատութիւն. զօրանալն. սրտապնդութիւն.


Քաջաջուր

adj.

abounding in good water, irriguous.

· Calfa

NBHL (1)

Զերաշտացեալ տեղիսն՝ բազմաջուրս իսկ, եւ քաջաջուրս գործիցեն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Քաջառոյգ

adj.

in the full vigour of youth, in the springtime of life, lively, brisk, vivacious, vigorous.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրաւորագոյն ունելով բնութիւն (տունկս՝) յաղագս քաջառոյգ լինելութեանն բարձրագունի. (Պիտ.։)


Քաջավայելուչ

adj.

very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.

· Calfa

NBHL (1)

εὑπρεπής, -ός decorus, decens, speciosus, formosus. Բարեվայելուչ. կարի վայելուչ եւ պատուական. յոյժ վայելչական եւ յարմար. գեղեցիկ. շքեղ. չքնաղ. սիրուն, ըռինտ, աղուոր, օրինած.


Քաջատոհմ, ի, ից

adj.

cf. Քաջատոհմիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Մօր քաջատոհմի բարետոհմն շառաւեղք։ Հոգւոյ քաջատոհմի. (Ածաբ. մակաբ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Քաջարուեստ

adj.

industrious, ingenious, clever, skilful.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջարուեստ տնօրէնութեան օրինակ պատուեմք. (Կիւրղ. ծն. քրիստոսի.։)


Քաջարութիւն, ութեան

s.

act of courage or valour, great bravery, prowess.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացո՛ քաջարութեամբ լինել կատարիչ հրամանի քո. (Սկեւռ. աղ.։)


Քաջացուցանեմ, ուցի

va.

to render courageous, brave, to inspire courage, to give heart, to reanimate, to revive.

· Calfa

NBHL (1)

Արիացուցանել. զօրացուցանել. քաջալերել.


Քաջափայլ

adj.

very bright, brilliant, splendid, illustrious, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քաջափայլ հանդիսի առն զօրութեան. (Յհ. կթ.։)


Քաջաքարոզ

adj.

good preaching.

· Calfa

NBHL (1)

Բասիլիոս ծերունին՝ քաջակորովն ի խօսս, եւ քաջաքարոզն ի պատմել զօրէնս տեառն. (Ասող. ՟Գ. 7։)


Քաջընտիր

adj.

choice, select, picked;
— զօրք, choice troops, picked soldiers.

· Calfa


Քաջիկ

adv.

well, very well, properly, as it ought to be.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջիկ եւս յուդայ մխիթարէր զզօրսն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 42։)


Քաջողջութիւն, ութեան

s.

cf. Քաջառողջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղք ծառոյն քան զհացին զօրութիւն ի ճաշակելն առ քաջողջութիւն կերողացն անուժագոյնք են. (Նիւս. երգ.։)


Քաջորեար, երոյ

s. pl. the brave, the valorous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ անչափ բազմութեան գնդի եւ ի զօրաւոր քաջորերոյ։ Որպիսի՞ վստահութեամբ կարասցուք զայնպիսի քաջորերոյ ունել զդէմ սակաւացեալքս. (Փարպ.։)


Քաջութիւն, ութեան

s.

valour, courage, bravery, manhood, gallantry;
stoutness, vigour, force;
exploit, achievement, heroic acts;
virtue, nobility, integrity;
քաջութեամբ, bravely, manfully, stoutly, courageously, valiantly, valorously;
ստոյգ —, true courage;
— ցուցանել, to display courage;
— առնուլ, to take heart, to cheer up.

· Calfa

NBHL (2)

Լա՛ւ է անզաւակութիւն հանդերձ քաջութեամբ։ ըզփառս իմ այլում ոչ տաց, եւ ո՛չ զքաջութիւնս իմ դրօշելոց։ Տացեն զփառս Աստուածոյ, եւ զքաջութիւն նորա կղզիք պատմեսցեն։ Քաջութեամբ փոխեցայց յաշխարհէ աստի, զի արժանի իմոյ ծերութեանս երեւեցայց։ Իբրու թէ անձին զօրութեամբ ինչ, կամ քաջութեմբ (յն. բարեպաշտութեամբ) արարեալ իցէ զգնալդ դմա. եւ այլն։

ἁνδρεία, εὑανδρεία, ἁνδραγαθία fortitudo, virtus, virilitas. Քաջ գոլն, եւ գործ քաջի, ըստ ամենայն առման. որպէս արիութիւն. զօրութիւն. աներկիւղ համարձակութիւն. կտրճութիւն.


Քաջուսումն, ման

s.

well instructed, learned;
fond of science.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք ի վատթարաց այսպէս քաջուսումն եղեալ յանկարծօրէն ... Որպէս եւ յաջողակ քաջուսմունքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 207. 209։)


Քառ, ից

adj.

floor.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն է իրօք եւ ձայնիւ ընդ Չորք, չորս. պ. չար, ջիհար, ճահար. լտ. քուաթուօռ. quatuor τέσσαρες, -ρα . ռմկ. չորս. տէօրթ.


Քառադէմ, դիմի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառադիմակ, ի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառադիմի, մւոյ, եաց

adj. s.

four-faced, square;
tetrahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառաթեւեալ

adj.

cf. Քառաթեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարչարանաց խաչի ունել զօրինակն, չորրորդ տասամբք քառաթեւեալ. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)