sheepskin with the wool on;
sheepskin, of sheepskin.
ասու հանդերձիցն նմանել, որք յոլովակի մեռեալ օդենացն են պտուղք. (Մեկն. ղեւտ.։)
sheepskin;
fur coat, pelisse.
Օդենի. մորթ ոչխարի. մաշկեակ. մեկնոց յոշխարենւոյ. մուշտակ՝ քիւրք ոչխարի կամ գառան մորթէ.
state of the weather.
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)
Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)
cf. Օթագայանամ.
Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)
Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)
Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)
Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)
cf. Օթանոց.
Մսրին նման երկնանման՝ յորում եգաւ աստուած բանին, լիցին եւ սիրտք մեր արժան՝ լինել նմին օթարան. (Տաղ.։)
cf. Օթագայանամ.
Զմորիս առիւծուցն յիշեցուցանէ, յորում օթեգանայրն։ Զերկուս ուլս այծեմանն իմանալ, որ մերձ ի սիրտ հարսինն օթեգանան (կամ օթեգանին). (Նիւս. երգ.։)
to receive into ones house or botel, to lodge, to harbour.
Մի ոմն (ի ձկանցս՝) խորասոյզ մերոյն հաւու՝ ամփոփեալ (զյովնան) յախոնդիսն պատսպարեալ օթեւանեաց. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
aiding, helping, assisting, auxiliary, subsidiary;
confer derate, allied;
— — բայ, auxiliary verb.
զորոյ զպէսպէս վկայութիւնս հանդերձեալ բանն առցէ օժանդակ. (Լմբ. պտրգ.։)
to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.
Օժանդակեսցէ՛ մեզ հոգին սուրբ։ Զրկելոցն օժանդակէր։ Հոգւոյս օժանդակես՝ ընդ հրեղէն փառաբանիչսն փառաբանել։ Օժանդակեա՛ թեւոցդ աղօթիւք՝ եւ ելիցն իմ յերկրէս հովտէ։ Պատսպարեալ օժանդակեսցես։ Ո՛չ թէ փրկեալ ինեւ հեթանոսք՝ ի փրկագործութեանն վաստակ օժանդակեցին. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Խոսր.։ Նար. ձ. ՟Ղ՟Գ։ Լմբ. համբ.։)
Ի ձեռն վեհիդ սպասաւորութեան զտկարս օժանդակելով։ Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Իբր առ նուազ՝ լաւ օժանդակեաց։ Հոգելի զօրութեամբդ օրհնեալ օժանդակեսցես կատարելապէս զայս պատճէն տառի։ Զորդւոյն գարշապարս օժանդակեաց. (Նար. Ե. ԼԴ. եւ մծբ։ Կոլ։)
aid, succour, assistance, support, protection.
Օժանդակութեմբն աստուծոյ՝ մատչելի է ի սկիզբն աստուածաւանդն գործոյ։ Քոյով օժանդակութեամբ թեթեւ թռուցեալ վերաբերեր։ Լքելոյս օժանդակութիւն։ Ո՛չ է աւազան կատարեալ առանց օծման օժանդակութեան։ Ունիս այլովք լնուլ զպէտս այնոցիկ՝ օժանդակութեամբ այնմ, որ ունի բանալ եւ լնուլ զպէտս հայցողին. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շ. բարձր.։ Նար. ՟Ձ՟Գ. ՟Ղ՟Գ։ Իգն.։)
Եւ ոչարտաքուստ ուստեք այսոցիկ ի ներքս ածել խորհեցան օժանդակութիւնս իմաստից։ Գարնանային ուխքն գետացեալ՝ գան յուժընդակութիւն գետոյն մեծի՝ որ կոչի տիգրիս. (Խոր. ՟Ա. 1. եւ Խոր. առ արծր.։)
marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.
Յաճախեցէք յոյժ զվարձանս եւ զօժիտս (յն. (մի բառ). Ծն. ՟Լ՟Դ. 12։)
to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
χρίω (յորմէ χριστός . քրիստոս, օծեալ). ungo (unctus) ἁλείφω, ἑγχρίω oblino λιπαίνω pinguefacio, impinguo. Մածանել՝ շաղախել՝ ներկանել. զանգանել իւղով. արկանել զձէթ՝ զմիւռոն՝ զիւղ անոյշ ի գլուխ, եւ զայլ հիւթս պարարտութեան ի վերայ այլոց իրաց. եւ Պարարել. օծել, եղ քսել. եբր. մաշախ. յորմէ մէսիա.
cf. Օծութիւն.
Երախայութեանն օծումն։ Աւազանին օծումնն։ Որ զկնի մկրտութեանն է օծումն։ Սոցա աղօթքն եւ քարոզութիւնն եւ օծմունքն բաժանաբար ըստ իւրաքանչիւրոցն վայել է լինել խորհրդոյ. (Յհ. Իմ. ատ։)
serpent, adder, snake;
— or — աւազակ, the devil;
— խարամանի, dipsas or dipsade;
— շչէ, the serpent hisses;
cf. Քաղցրութիւն.
Իբրեւ զօձ թիւրեալ ամենայն զգայութեանմբք ընդ երկիր սողայ, որպէս զօձ՝ զի գալարուն ծուռ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)
Զսկզբնաչար զդրախտին օձն իբրեւ զաւազակապետ ժանդատեսիլ կալեալ, եւ ձաղածանակ արարեալ ... ուր թագաւորն փառաց պսակեալ ի խաչին՝ յանդիման առնելով զնա ի հայհոյութենէն ի խոստովանութիւն արքայութեանիւրոյ՝ լուծանէ զանէծս, ընդ իւր տանելով ի դրախտն. (Արշ.։)
driving away serpents.
Եղջերու օձահալած։ Կոյսն սուրբ ծնաւ զորթն օձահալած. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Համամ առակ.։ եւ Վանակ. յովէդ.։)
resembling a serpent, serpent-like, serpentine.
Օձանման ի քարածերպս սուզանէին. (Վանակ. յոբ.։)
deceived by the serpent.
Զնոյն եւ յոհան իմաստասէր ասէր, ո՛չ օձապատիր մերկացելոյն ի փառաց տերեւապատն ադամայ համեմատի երկրորդ ադամ, այլ աստուածածին. (Պիտառ.։)
cf. Օձակերպ.
Վասն խածման օձատեսիլ ցանկութեանց զգենուլ եւ զկօշիկս։ Օձատեսիլ ցանկութեամբն յունկն եւայի. (Տօնակ.։)
separation, disunion, dissension;
dispersion;
tearing to pieces.
ՕՁՏՈՒՄՆ կամ ՕՑՏՈՒՄՆ. Օձտելն, օձտիլն. ցրումն. քայքայումն. յօշատումն.
worm-wood, absinth.
ՕՇԻՆԴՐ որ եւ ՕՇԻՆՏՐ, կամ ԱՒՇԻՆԴՐ. եւս եւ ԱՓՍԻՆԴ, ԱՓՍՆԴԻՆ. ἁψίνθιον, ἅψινθος absinthium. Խոտ դառն յոյժ, այլ օգտակար ի դեղ. ափսինդ.
cf. Ոսոխ.
Առ օսոխն յաղթասիրութեամբն զօգտակարն անտե՞ս արար. (Բրս. յուդիտ.։)
of another form or appearance, diverse, different.
of a different language;
disagreeing, dissenting;
— ուսմունք, strange doctrines.
to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.
Օտարացան, եւ յետս կացին։ Օտարացու՛ք ի միջոյ բաբելոնի։ Օտարանային բազումք ի մէնջ։ Օտարանայր ի նմանէ։ Իբրեւ ետես յոսէփ զեղբայրսն իւր, ծանեաւ, եւ օտարանայր ի նոցանէ.եւ այլն։
exotic, foreign;
օտարաշխարհիկ երթանալ, to become a pilgrim.
եթէ ո՞րչափ եւս ի քեզ յօտարաշխարհիկս։ Զայս թեկղ հալածական օտարաշխարհիկ տա՛ր առ քեզ։ Այն զի՝ մի անձն (յովնան) եմուտ ի քաղաքն՝ օտարաշխարհիկ եւ անծանօթ յամենեցունց. (Եղիշ. ՟Ը. Ճ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Օտարաշխարհացի.
եթէ ո՞րչափ եւս ի քեզ յօտարաշխարհիկս։ Զայս թեկղ հալածական օտարաշխարհիկ տա՛ր առ քեզ։ Այն զի՝ մի անձն (յովնան) եմուտ ի քաղաքն՝ օտարաշխարհիկ եւ անծանօթ յամենեցունց. (Եղիշ. ՟Ը. Ճ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
condition of a strange;
alienation, estrangement, separation;
unlikeness, difference;
strangeness, extravagancy;
elimination, proscription;
absence, pilgrimage;
abroad, foreign lands.
ոչ որոշէ զնա՝ ո՛չ աշխարհն, եւ ո՛չ լեզուոյն օտարութիւնն։ Ունի յարմարութիւն ընդ առաջինսն, ունի եւ օտարութիւն։ Զի մի՛ կասկածանօք մնասցեն վասն օտարութեան ժամանակի գրողին. (Խոսր.։ Լմբ. իմ.։ Նախ. յոբ.։)
a day's journey.
Երից աւուրց ճանապարհ արար (հանդարտ քարոզութեամբ) ընդ լայնութիւն քաղաքին, որ էր օրագնաց մի. (Լմբ. յովն.։)
Եկեալ օրագնաց մի ճանապարհ յիջեւան՝ յոր օթեւանս առնելոց էր. (Լաստ. ՟Դ։)
ephemancy.
Իբր Օրահմայութիւն. հմայք՝ խարանօք աւուրց. Յաստեղագիտութիւնս, յօրահմայս, ի լուսնախտիրս։ Յօրահմայս ամբարշտել։ Ընդէ՞ր յօրահմայս եւ ի խտիրս անկանիս. ի՞ւ վնասակար է շաբաթն եւ չորեքշաբթին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.
Որ զգիշերն կրեն յուրախութիւն աւուրն՝ ընթրիս կոչեն. (Վրդն. դան.։)
cf. Օրէնսդիր.
cf. Օրինաւոր.
Իբրեւ մկրտեաց յիսուս զյովհաննէս, ի նա կացոյց զամենայն օրինականսն, զքահանայութիւն. զթագաւորութիւն, եւ զմարգարէութիւն. նաեւ զամենայն հօտս առ նա դարձոյց. (Անան. ի յհ. մկ.։)
to copy, to transcribe;
to figure, to trace, to delineate, to represent, to show;
to give or present as example or model.
Նա էր ... արասցուք՝ զոր եւ նոյն օրինակեաց (յոտնալուայն). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)
Մանաւանդ՝ նախանկարել. նշանակել. երեւեցուցանել զօրինակ ինչ. յայտ առնել տպաւորաբար. նմանեցուցանել. յօրինակ բերել. Զմշտնջենաւոր քահանայութիւնդ քո օրինակեաց։ Ոմն օրինակէր զիջանել նորա որպէս զանձրեւ։ Ձմեռն զդժնեայ վդառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Որ ի կեանս վերադարձի բնութեանս դարձմամբ յորդանանու օրինակեցեր ... Ձողաբարձնպատակ օրինակեալ քառաթեւ սուրբ խաչին. եփր։ (Զքր. կթ.։ շար։)
copying;
likeness, resemblance.
cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.
Օրինապէս ճգնեալք արժանայաղթիցն արքայութեան արժանասցուք պսակաց. (Մաքս. եկեղ.։)
in the pangs of death, at the last gasp, dying, expiring;
cf. Օրհասաբեր.
Զօրհասական վէրսն յոգիս ընկալեալ էր. (Եղիշ.։ եւ Յհ. կթ.։)
Լուաւ յոգւոց բժշկէ, թէ քաղաքն յօրհասական վախճան հասեալ է. (Ոսկ. ես.։)
benediction, praise, canticle, hymn.
Զայսոսիկ զգերագոյնս օրհնաբանութիւնս երկնայնոցն իմացութենց, յորում յաղագս աստուածայնոցն օրհնաբանութեանց ... ցուցաք. (Դիոն. եկեղ.։)
to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?
Օրհնեաց զնոսա աստուած, եւ ասէ, աճեցէ՛ք եւ բազմացարու՛ք։ Օրհնեաց աստուած զօրն եօթներորդ, եւ սրբեաց զնա։ Օրհնեցից զքեզ, եւ եղիցիս օրհնեալ։ Օրհնեցից զօրհնիչս քո։ Այո՛ օրհնելով օրհնեցից զքեզ.եւ այլն։
Առեալ զհացն՝ օրհնեաց. եւ օրհնելն՝ զհոգին սուրբ ալ ի նմա, զի զհացին միուիւն յորդին աստուծոյ հրաշագործեսցէ (հոգին՝ որպէս յարգանդի կուսին). (Խոսր. պտրգ.։)
cf. Օրհնիչ.
ὐμνῳδός qui hymnos decantat. Որ երգս յօրինէ եւ նուագէ յորհնութիւն աստուծոյ.
benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.
Յեբրայեցւոց լեզուն՝ օրհնութիւն յովհաննէսն թարգմանի։ Յովհաննէս զնա անուանելով, այսինքն օրհնութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Առին զհանդերձս սրբոյն, եւ բաժանեցին յորհնութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.
Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.
Զազատիչն ադամային զաւակիս ի նորին ծառայութենէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Նոցա՝ եւ հայոց թագաւորացն մի ազգաւորութիւն էր տոհմին. (Բուզ. ՟Գ. 6։)
Զարթուցանէր՝ յորս միայն ազդեցումն մեծարգի բանին սորա հասանէր։ Թէպէտ պարզամտաբար լսողացն թուեսցի զչարելի իմն ազդեցումն։ Վրիպակ ազդեցմամբ զկենացն բան լուտացաւ լեզուս. (Պիտ.։)
Առ ի յայտնի եւ հաւաստագոյն ազդութիւն, որպէս կարծեմ, յոյժ եւ յանմտէն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Տեսակք ածանցացն յոյժ անհուն եւ անբաւ են. (Երզն. քեր.։ Որպէս եւ ի դերանուանս.)
որպէս ակնկալութիւն. յոյս. կարծիք. կասկած. իւմիտ.
Ուստի ակն չկայ՝ գող բազում անդամ ական հատանէ. նոյնպէս եւ ի չարիսն՝ որում ակն չկայցէ՝ այնու կորնչիմք։ Զի՞նչ ինչ այնուհետեւ կայր ակն յուսոյ փրկութեան ... Որում ոչն կայր ակն՝ զգեցաւ պսակ ... Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս, որպէս զՊօղոսն. (Ոսկ. ա. թես. եւ Ոսկ. ես.։) cf. ԱԿՆՈՒՆԻՄ.
Մինչեւ ի գերեզմանին յուղարկեմք ակն. (Պիտ.։)
Մի՛ առ ականէ ծառայել իբրեւ մարդահաճոյք։ Մի՛ առ ականէ ծառայութեամբ իբրեւ մարդահաճոյք. (Եփես. Զ. 6։ Կող. Գ. 22.) յն. ակնածառայութիւն. ὀφναλμοδονλεία. ad oculos servire.
Զսպասաւորն յուղի առաքելով՝ նեղիմ յոյժ՝ ակն ի ճանապարհ. (Վրք. հց. ձ։)
Ջուր հոսեալ յականէ։ Ի քաղցր ականէս յայսմանէ բղխեցոյց աղբիւր յորդախաղաց. (Սարգ.։ Լաստ.։)