cooperative;
cooperator.
· Calfa
Համակամ եւ համագործ ներքինապետն՝ արքայի լինէր. (Յհ. կթ.։)
cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.
· Calfa
Դիք ի լսելիս համագունդ զօրականացս. (Արծր. ՟Գ. 2։)
ՀԱՄԱԳՈՒՆԴ. մ. ՀԱմօրէն գնդաւ կամ բազմութեամբ. միաբան առ հասարակ. պատերազմակից լինելով.
Տէր աստուած իսրայէլի համագունդ կռուէր ընդ իսրայէլի. յն. մարտակցէր. (Յես. ՟Ժ. 42։)
to be classified together, placed in the same order.
· Calfa
ՀԱՄԱԴԱՍԻԼ. συντάσσομαι Դասակից լինել.
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
· Calfa
Ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ։ Փիլ. (լին. ՟Գ. 62։)
cf. Համազն.
· Calfa
Չճանաչիցեն զհամազունսն, զսիրելիսն եւ զեղբարսն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 34։)
co-reigning.
· Calfa
Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
that can be heard, or heard every where.
· Calfa
Ընդ համօրէն աշխարհ եւ ընդ ամենայն կողմն լսելի. տիեզերալուր.
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
of the same opinion or mind, unanimous, agreeing, concordant;
adherent, partisan;
— լինել, to agree with, to be of the same mind.
· Calfa
intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.
· Calfa
Ամենեւին արտաքս կորզել զիմացականն ի նոցա համախոհութենէ, եւ առ իմանալի աստուած միեղինութեամբ դարձուցանել. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
Ըստ արիստոտէլի համախոհութեանցն. (Սոկր.։ Աբր. մամիկ.։)
to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.
· Calfa
Համակամ լինել. միաբանիլ ի խորհուրդ.
well versed in the Persian religion;
coreligionary.
· Calfa
Իշխան դենպետ էր ապար աշխարհին, եւ ըստ իւրեանց մոլորութեանն կարգի՝ համակդեն անուն էր։ Այր մի համակդեն՝ երեւելի ընդ ամենայն վերին աշխարհս. (Եղիշ. ՟Ը։)
utterly destroying, exterminating;
— քանդումն, utter ruin, extermination;
— կորուստ, total loss;
— պատուհաս, exterminator.
· Calfa
born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.
· Calfa
Զիա՞րդ համահարք միամօր որչիք երկպառակք լինիցին, եւ ոչ միաբանք. (Եղիշ. ՟Ը։)
concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.
· Calfa
Համաձայն լինելով հերձուածողացն։ Ամենայն ուրեք համաձայն ինքեան բարբառեալ. (Աթ. ՟Դ. եւ ՟Ը։)
to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.
· Calfa
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ, եցի. չ. ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ եցայ. ձ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.
to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.
· Calfa
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.
of the same mind or opinion, unanimous;
— լինել ումեք, to perfectly agree with, to enter into the views of;
— են ցանգ, they always agree in opinion.
· Calfa
cohabitant;
dwelling under the same roof.
· Calfa
Ոչ միայն համայարկ է, այլեւ համասեղան միշտ լինի. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
relating all;
encyclopedian;
cf. Հանրագէտ.
· Calfa
Որ լինիցի պատմել զամենայն ըստ ամենայնի.
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
· Calfa
Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)
Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Համանման.
· Calfa
Դասուց վերնոց համանմանի թէոդորոս այրն ցանկալի. (Գանձ.։)
similarity, conformity, analogy.
· Calfa
ὀμοιότης similitudo μίμησις, μίμημα imitatio, aemulatio Նմանակցութիւն. նմանութիւն. նմանօղն լինել.
unanimity.
· Calfa
Համանոյնութեամբ, եւ զնոյն խորհելով առ միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Անուանակից;
name-sake.
· Calfa
Ինքնեղ նաւահանգիստն (գովելի) քան զայն՝ որ յարուեստիցն, համանուն ունելով կոչումն. (Պիտ.։)
homonymy.
· Calfa
Զանուանսն քննել եւ հարցանել, եւ մի՛ պատրել եւ խաբիլ համանունութեամբքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 243. որպէս եւ Շ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։)
universal, general, common, public.
· Calfa
Ի համաշխարհական յարութեան։ Ի սկզբան լինելութեան ի համաշխարհական գոյացութեան։ Համաշխարհական եւ տիեզերական հաւատք։ Համաշխարհական ուրախութիւնն եկեղեցւոյ (առ քրիստոսիւ)։ Համաշխարհական կոչմամբ. (Խոսր.։ Սեբեր. ՟Է։ Յհ. իմ. եկեղ.։)
Դարձեալ ի համաշխարհականաց բարբառի ի բուն գլխաւոր արարածոցն։ Յաւելի զերկիր, զերկին, զաստեղս, այլ նոքա թերեւս համաշխարհականք. տեսցուք զսեպհականսն։ Զի եթէ զերկիրս ես արարի, յայտ է եթէ ի համաշխարհական աստուած եմ. (Ոսկ. ես.։)
unanimity.
· Calfa
Համաշնչութեամբ եւ զնոյն խորհելով ի միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)
Կարէ ընդ բազումս համաշնչութեամբ յաղօթելն՝ լինել միայն. (Կլիմաք.։)
Քնարք են մտաւորական հոգւոյն ընդ զգալի ձայնին համաշնչութիւն։ Նոյն եւ քնարաց զքաղցրութիւն եւ զհամաշնչութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յայտն.։)
of the same opinion, agreeing, unanimous.
· Calfa
Ոչ զոք ունիմ համաշունչ։ Համաշունչք, միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 20. եւ 2։)
quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.
· Calfa
Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)
destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.
· Calfa
brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
ՀԱՄԱՌՕՏ σύντομος, συντετμημένος, ἑπίτομος brevis, concisus, praecisus, compendiosus, compendiarius. որ եւ ԿԱՐՃԱՌՕՏ. (իբր ի կարճոյ համօրէն առեալ, կամ առյօդեալ) Կարճ. սուղ. ամփոփ. բովանդակեալ. ի կարճոյ եւ փութով եղեալ կամ լինելի. եւ Վճռական. հատու. եւ կտրուկ
cf. Սեղանակից.
· Calfa
Դրացիք բազում անգամ (կամ ո՛չ միշտ) համասեղան եւ համակերակուրք լինին։ Ընտանացեալ կենդանին համասեղան միշտ լինի։ Համասեղանս արժանիս առնէ լինել. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Փիլ. ել. ՟Ա. 3։)
to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.
· Calfa
ἁποκνίζω, διατρώγω carpo, rodo, vellico. Ատամբք կորզել շորթել զուտելի միսն յանուտելի ոսկերաց. ատամամբք քարշելով ուտել. կեղեքել. կրծել, փրցընել.
to say again, to repeat, to twaddle, to say over & over again.
· Calfa
Ոչ յագի ի կրկնաբանելն։ Կրկնաբանելով զողորմութեան մաղթանսն՝ զխնդրուածսն գթալի առնէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to write again, to copy, to transcribe.
· Calfa
Քաջահմուտ կամեցեալ լինել ընթերցողացն՝ կրկնագրեցա երկրորդով. (Խոր. ՟Բ. 65։)
twice condemned.
· Calfa
կրկին դատելի կամ դատեալ, պարտաւոր յոյժ.
Վատնիչ արքուն գանձուց՝ կրկնադատ եւ անթափելի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
cf. Կրկին;
binary;
binary scale.
· Calfa
Կրկնակ հոսանս ընկալաւ. (Փիլ. լին.։)
Ի կրկնակէ մի ըստ միոջէ շարադրեցան։ Ի կրկնակին ՟Ա. (՟Բ. ՟Գ. ՟Ը. լինին սոքա հնդետասան։ Բաղկանայ ի քառաց եւ ի միակաց կրկնակաց. Փիլ. լին. ՟Գ. 42. 56։)
ԿՐԿՆԱԿ՝ ըստ տոմարագիտաց է Զոյգ մի աւուրց յաւելեալ ի հայկական ամսոյ միոյ բաժանելոյ ի չորս հաւասար եօթնեակս, որ լինին ՟իը. եւ կրկնակաւ, ՟լ.
զի՞նչ է կրկնակ. աւելիք են, որ քան զշաբաթս (քառեակս) երկու աւուրքն. զոր ի վերայ միւսոյն (յաջորդ ամսոյ) ածեմք, մինչեւ շաբաթանայ. (Տօմար.։)
Շաբաթն եօթն օր է, եւ ամիսն՝ երեսուն օր. եւ յորժամ զամիսն շաբաթ առնես, լինի չորս շաբաթ, եւ բ օր եւ այն կոչի կրկնակ։ հոռի ամսոյն կրկնակն բ լինի՝ մնացեալքն ի նաւասարդէ. նոյպէս եւ հոռի ամիս զիւր յաւելուածն (նոյնչափ), որ լինի դ օր, զայն սահմի ամսոյ մատուցանէ. նոյնպէս եւ զյլսն իմասցիս. զի երթայ ըստ կարգի, մինչեւ լինիցի շաբաթ (եօթնեակ ամբողջ չորիցս). ապա ի մին դառնայ. (Սարկ. տոմ.։)
double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.
· Calfa
թլպատեսցես զորդիսն իսրայէլի կրկնակի. (Յես. ՟Ե. 2։)
to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.
· Calfa
Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։
mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.
· Calfa
որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։
bigamy contracted in ignorance.
· Calfa
որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։
to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.
· Calfa
Եթէ կրճատեսցի երկոտանին. այսինքն կարեսցին կամ ծայրաքաղ լիցին ոտք նորա. (Պորփ.։)
interval, space, bar, division;
difference, distinction;
objection, resistance, embarrassment, let, hinderance, obstacle, hitch;
ի — մեծ արկ զանձն, to bring oneself into trouble, into a scrape, to be in an intricate, embarrassed or entangled state.
· Calfa
Արիւնն լինէր կրճիմն ընդ նոսա եւ ընդ եգիպտացիսն, եւ ընդ սատակիչն. (Ոսկ. եբր.։)
wild, untamed or unbroken state.
· Calfa
Զառիւծոյն (կերպարան ի հրեշտակս) ցուցանել վարկանելի է զիշխանութիւնն, եւ զուժգնութիւն, եւ զկրմղութիւն. (Դիոն. երկն.։)
ἁδάμαστον indomitum esse, indomabiis vir. Կրմուղ տրմուղ գոլն. անվարժն լինել կամ շատնելն սանձի. ամեհութիւն.
heel;
back, hind part;
ընդ — դառնալ, դարձ ընդ — առնել, to fall or go retreat back, to recede, to go backwards, to retreat;
յետս ընդ — դառնալ, to turn back, to retrace one's steps;
cf. Կորանամ.
· Calfa
Յայն սակս ընդ կրուկ նահանջիս. (Փիլ. լիւս.։)
Դարձլիք ընդ կրուկ (կամ ընդ կրունկն) ի նմանէ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 15։)
cf. Կրուկ.
· Calfa
Զաշխարհ արար, զհեռ եւ զանկարգ եւ զանդաս եւ զկրուն էութիւն (նիւթոյ) հաշտ եւ համբոյր՝ քաւիչն բարեգործեալ. (Փիլ. լին.։)