Definitions containing the research լի : 10000 Results

Համագործ

adj. s.

cooperative;
cooperator.

· Calfa

NBHL (1)

Համակամ եւ համագործ ներքինապետն՝ արքայի լինէր. (Յհ. կթ.։)


Համագունդ

adj. adv.

cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.

· Calfa

NBHL (3)

Դիք ի լսելիս համագունդ զօրականացս. (Արծր. ՟Գ. 2։)

ՀԱՄԱԳՈՒՆԴ. մ. ՀԱմօրէն գնդաւ կամ բազմութեամբ. միաբան առ հասարակ. պատերազմակից լինելով.

Տէր աստուած իսրայէլի համագունդ կռուէր ընդ իսրայէլի. յն. մարտակցէր. (Յես. ՟Ժ. 42։)


Համադասիմ, եցայ

vn.

to be classified together, placed in the same order.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԱԴԱՍԻԼ. συντάσσομαι Դասակից լինել.


Համազգի, գւոյ, գեաց

adj.

of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ։ Փիլ. (լին. ՟Գ. 62։)


Համազոյգ

adj.

equal, even, alike, similar.

· Calfa

NBHL (1)

Համազոյգ լինել տիրականիս. (Պիտ.։)


Համազուն

cf. Համազն.

· Calfa

NBHL (1)

Չճանաչիցեն զհամազունսն, զսիրելիսն եւ զեղբարսն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 34։)


Համաթոռ

adj.

co-reigning.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Համալուր

adj.

that can be heard, or heard every where.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ համօրէն աշխարհ եւ ընդ ամենայն կողմն լսելի. տիեզերալուր.


Համախոհ, ից

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Համախորհ

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Համախորհուրդ

adj. s.

of the same opinion or mind, unanimous, agreeing, concordant;
adherent, partisan;
— լինել, to agree with, to be of the same mind.

· Calfa


Համախոհութիւն, ութեան

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենեւին արտաքս կորզել զիմացականն ի նոցա համախոհութենէ, եւ առ իմանալի աստուած միեղինութեամբ դարձուցանել. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)

Ըստ արիստոտէլի համախոհութեանցն. (Սոկր.։ Աբր. մամիկ.։)


Համակամիմ, եցայ

vn.

to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Համակամ լինել. միաբանիլ ի խորհուրդ.


Համակդեն, ից

adj.

well versed in the Persian religion;
coreligionary.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխան դենպետ էր ապար աշխարհին, եւ ըստ իւրեանց մոլորութեանն կարգի՝ համակդեն անուն էր։ Այր մի համակդեն՝ երեւելի ընդ ամենայն վերին աշխարհս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Համակործան

adj.

utterly destroying, exterminating;
— քանդումն, utter ruin, extermination;
— կորուստ, total loss;
— պատուհաս, exterminator.

· Calfa


Համահայր, հօր

adj.

born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ համահարք միամօր որչիք երկպառակք լինիցին, եւ ոչ միաբանք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Համաձայն

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

· Calfa

NBHL (1)

Համաձայն լինելով հերձուածողացն։ Ամենայն ուրեք համաձայն ինքեան բարբառեալ. (Աթ. ՟Դ. եւ ՟Ը։)


Համաձայնեմ, եցի

va. mus.

to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.

· Calfa

NBHL (2)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)

ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ, եցի. չ. ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ եցայ. ձ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.


Համաձայնիմ, եցայ

va. mus.

to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.

· Calfa

NBHL (2)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)

ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.


Համամիտ

adj.

of the same mind or opinion, unanimous;
— լինել ումեք, to perfectly agree with, to enter into the views of;
— են ցանգ, they always agree in opinion.

· Calfa


Համայարկ

adj.

cohabitant;
dwelling under the same roof.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն համայարկ է, այլեւ համասեղան միշտ լինի. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Համայնապատում

adj.

relating all;
encyclopedian;
cf. Հանրագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ լինիցի պատմել զամենայն ըստ ամենայնի.


Համանգամայն

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)

Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համանմանի, նւոյ, նեաց

adj.

cf. Համանման.

· Calfa

NBHL (1)

Դասուց վերնոց համանմանի թէոդորոս այրն ցանկալի. (Գանձ.։)


Համանմանութիւն, ութեան

s.

similarity, conformity, analogy.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμοιότης similitudo μίμησις, μίμημα imitatio, aemulatio Նմանակցութիւն. նմանութիւն. նմանօղն լինել.


Համանոյնութիւն, ութեան

s.

unanimity.

· Calfa

NBHL (1)

Համանոյնութեամբ, եւ զնոյն խորհելով առ միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնեղ նաւահանգիստն (գովելի) քան զայն՝ որ յարուեստիցն, համանուն ունելով կոչումն. (Պիտ.։)


Համանունութիւն, ութեան

s.

homonymy.

· Calfa

NBHL (1)

Զանուանսն քննել եւ հարցանել, եւ մի՛ պատրել եւ խաբիլ համանունութեամբքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 243. որպէս եւ Շ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։)


Համաշխարհական, ի, աց

adj.

universal, general, common, public.

· Calfa

NBHL (2)

Ի համաշխարհական յարութեան։ Ի սկզբան լինելութեան ի համաշխարհական գոյացութեան։ Համաշխարհական եւ տիեզերական հաւատք։ Համաշխարհական ուրախութիւնն եկեղեցւոյ (առ քրիստոսիւ)։ Համաշխարհական կոչմամբ. (Խոսր.։ Սեբեր. ՟Է։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Դարձեալ ի համաշխարհականաց բարբառի ի բուն գլխաւոր արարածոցն։ Յաւելի զերկիր, զերկին, զաստեղս, այլ նոքա թերեւս համաշխարհականք. տեսցուք զսեպհականսն։ Զի եթէ զերկիրս ես արարի, յայտ է եթէ ի համաշխարհական աստուած եմ. (Ոսկ. ես.։)


Համաշնչութիւն, ութեան

s.

unanimity.

· Calfa

NBHL (3)

Համաշնչութեամբ եւ զնոյն խորհելով ի միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Կարէ ընդ բազումս համաշնչութեամբ յաղօթելն՝ լինել միայն. (Կլիմաք.։)

Քնարք են մտաւորական հոգւոյն ընդ զգալի ձայնին համաշնչութիւն։ Նոյն եւ քնարաց զքաղցրութիւն եւ զհամաշնչութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յայտն.։)


Համաշունչ, շնչից

adj.

of the same opinion, agreeing, unanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զոք ունիմ համաշունչ։ Համաշունչք, միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 20. եւ 2։)


Համապայծառ

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

· Calfa

NBHL (2)

Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)

Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)


Համաջինջ

adj.

destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.

· Calfa


Համառօտ, ից

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԱՌՕՏ σύντομος, συντετμημένος, ἑπίτομος brevis, concisus, praecisus, compendiosus, compendiarius. որ եւ ԿԱՐՃԱՌՕՏ. (իբր ի կարճոյ համօրէն առեալ, կամ առյօդեալ) Կարճ. սուղ. ամփոփ. բովանդակեալ. ի կարճոյ եւ փութով եղեալ կամ լինելի. եւ Վճռական. հատու. եւ կտրուկ


Համասեղան

cf. Սեղանակից.

· Calfa

NBHL (1)

Դրացիք բազում անգամ (կամ ո՛չ միշտ) համասեղան եւ համակերակուրք լինին։ Ընտանացեալ կենդանին համասեղան միշտ լինի։ Համասեղանս արժանիս առնէ լինել. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Փիլ. ել. ՟Ա. 3։)


Կրծեմ, եցի

va.

to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.

· Calfa

NBHL (1)

ἁποκνίζω, διατρώγω carpo, rodo, vellico. Ատամբք կորզել շորթել զուտելի միսն յանուտելի ոսկերաց. ատամամբք քարշելով ուտել. կեղեքել. կրծել, փրցընել.


Կրկնաբանեմ, եցի

va.

to say again, to repeat, to twaddle, to say over & over again.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յագի ի կրկնաբանելն։ Կրկնաբանելով զողորմութեան մաղթանսն՝ զխնդրուածսն գթալի առնէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Կրկնագրեմ, եցի

va.

to write again, to copy, to transcribe.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջահմուտ կամեցեալ լինել ընթերցողացն՝ կրկնագրեցա երկրորդով. (Խոր. ՟Բ. 65։)


Կրկնադատ

adj.

twice condemned.

· Calfa

NBHL (2)

կրկին դատելի կամ դատեալ, պարտաւոր յոյժ.

Վատնիչ արքուն գանձուց՝ կրկնադատ եւ անթափելի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Կրկնակ

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

· Calfa

NBHL (5)

Կրկնակ հոսանս ընկալաւ. (Փիլ. լին.։)

Ի կրկնակէ մի ըստ միոջէ շարադրեցան։ Ի կրկնակին ՟Ա. (՟Բ. ՟Գ. ՟Ը. լինին սոքա հնդետասան։ Բաղկանայ ի քառաց եւ ի միակաց կրկնակաց. Փիլ. լին. ՟Գ. 42. 56։)

ԿՐԿՆԱԿ՝ ըստ տոմարագիտաց է Զոյգ մի աւուրց յաւելեալ ի հայկական ամսոյ միոյ բաժանելոյ ի չորս հաւասար եօթնեակս, որ լինին ՟իը. եւ կրկնակաւ, ՟լ.

զի՞նչ է կրկնակ. աւելիք են, որ քան զշաբաթս (քառեակս) երկու աւուրքն. զոր ի վերայ միւսոյն (յաջորդ ամսոյ) ածեմք, մինչեւ շաբաթանայ. (Տօմար.։)

Շաբաթն եօթն օր է, եւ ամիսն՝ երեսուն օր. եւ յորժամ զամիսն շաբաթ առնես, լինի չորս շաբաթ, եւ բ օր եւ այն կոչի կրկնակ։ հոռի ամսոյն կրկնակն բ լինի՝ մնացեալքն ի նաւասարդէ. նոյպէս եւ հոռի ամիս զիւր յաւելուածն (նոյնչափ), որ լինի դ օր, զայն սահմի ամսոյ մատուցանէ. նոյնպէս եւ զյլսն իմասցիս. զի երթայ ըստ կարգի, մինչեւ լինիցի շաբաթ (եօթնեակ ամբողջ չորիցս). ապա ի մին դառնայ. (Սարկ. տոմ.։)


Կրկնակի

adj. adv.

double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.

· Calfa

NBHL (1)

թլպատեսցես զորդիսն իսրայէլի կրկնակի. (Յես. ՟Ե. 2։)


Կրկնաքայլ

s.

pace (measure).

· Calfa

NBHL (1)

Քայլ երկրաչափական, իբր կրկինն հասարակ քայլի.


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։


Կրկնոց, աց

s.

mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։


Կրկնոց, ից

s.

bigamy contracted in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կրճատեսցի երկոտանին. այսինքն կարեսցին կամ ծայրաքաղ լիցին ոտք նորա. (Պորփ.։)


Կրճիմ

s.

interval, space, bar, division;
difference, distinction;
objection, resistance, embarrassment, let, hinderance, obstacle, hitch;
ի — մեծ արկ զանձն, to bring oneself into trouble, into a scrape, to be in an intricate, embarrassed or entangled state.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնն լինէր կրճիմն ընդ նոսա եւ ընդ եգիպտացիսն, եւ ընդ սատակիչն. (Ոսկ. եբր.։)


Կրմղութիւն, ութեան

s.

wild, untamed or unbroken state.

· Calfa

NBHL (2)

Զառիւծոյն (կերպարան ի հրեշտակս) ցուցանել վարկանելի է զիշխանութիւնն, եւ զուժգնութիւն, եւ զկրմղութիւն. (Դիոն. երկն.։)

ἁδάμαστον indomitum esse, indomabiis vir. Կրմուղ տրմուղ գոլն. անվարժն լինել կամ շատնելն սանձի. ամեհութիւն.


Կրուկ, կրկան, կրկունք

s.

heel;
back, hind part;
ընդ — դառնալ, դարձ ընդ — առնել, to fall or go retreat back, to recede, to go backwards, to retreat;
յետս ընդ — դառնալ, to turn back, to retrace one's steps;
cf. Կորանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Յայն սակս ընդ կրուկ նահանջիս. (Փիլ. լիւս.։)

Դարձլիք ընդ կրուկ (կամ ընդ կրունկն) ի նմանէ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 15։)


Կրունկն, կրնկան

cf. Կրուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաշխարհ արար, զհեռ եւ զանկարգ եւ զանդաս եւ զկրուն էութիւն (նիւթոյ) հաշտ եւ համբոյր՝ քաւիչն բարեգործեալ. (Փիլ. լին.։)