Definitions containing the research աղ : 10000 results

Պաշտօն, տամանց

s.

worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.

· Calfa

NBHL (4)

ՊԱՇՏՕՆ. σέβασμα numen δυσδαιμονία superstitio. Առարկայ սուտ պաշտաման՝ չաստուածք, դիք, կուռք. աղանդ.

Գտանի եւ՝ պաշտօնս, զպաշտօնս. որ եւ ՊԱՇՏՈՒՄՆ, տման. s. ՊԱՇՏՕՆ որ եւ ՊԱՇՏՈՒՄՆ. λατρεία, σεβασμός, θρησκεία cultus religiosus, veneratio, adoratio λειτουργία , θεραπεία ministerium, officium, servitus, famulatus, obsequium, religio եւ այլն։ Բարեկրօն ծառայութիւն կամ սպասահարկութիւն Աստուծոյ, աստուածպաշտութիւն. պաշտելն զԱստուած երկրպագութեամբ եւ պատարագօք եւ աղօթիւք. կրօնք. կարգ. հանդէս արարողութեանց. եւ ամենայն սպասաւորութիւն կարգեալ ի պաշտօն Աստուծոյ. սէճտէ, իթաաթ, իպատէթ, խզմէթ, զիմմէթ. մանսըպ, փայէ. եբր. ապօտան.

Բայց թէ ներես սրտիս իմոյ սիրելութեան, եւ տաս կամօք ըզքեզ ձեռացըս պաշտաման (ի թաղել զքեզ). (Լմբ. տաղ.։)

Յարուցեալ արկին պաշտօն (սաղմոսերգութեան) մինչեւ ցառաւօտն։ Երբեմն արկեալ մեր պաշտօն։ Ես յորժամ արկանեմ պաշտօն։ Եւ քո խորհուրդք ո՞ւր էին յորժամ զպաշտօնն արկաք. (Վրք. հց. ձ։)


Պաշտօնասէր

adj.

devout, pious, religious.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխք քաղաքին եկեալ պաշտօնասիրօքն հանդերձ՝ պատեցին զմարմինն. (Ճ. ՟Ժ.։)


Պաշտօնատար, աց

s.

adorer;
servant;
functionary, official, minister.

· Calfa

NBHL (1)

Մրճոտեալ աղտեղեալ ... իբր զպաշտօնատար մեհենի։ Զուր իմն պաշտօնատարս Աստուծոյ։ Չաւատալեացն պաշտօնատար. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Ը. ՟Ծ՟Գ։)


Պաշտօնաւոր

adj.

idolatrous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման առաքեցին յամենայն քաղաքս պաշտօնաւորս (լինել). (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 8։ 4)


Պաշտօնեայ, էի, ից

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ բանի ումեմն, թէ ըստ իշխանի քաղաքին՝ եւ պաշտօնեայք նորա. (Գէ. ես.։)

Արդ յաղագս պաշտօնէիցս այսքան. (Փիլ. տեսական.) (վասն եսսեանց)։


Պաշտօներգութիւն, ութեան

s.

divine office.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ իբրեւ ջուր ընդ խողովակ անցանէք անմտաբար ըստ խորհրդական բանըս աղօթիցն՝ զոր մատուցանէք, եթէ սաղմոսերգութիւնք են ... եթէ պաշտօներգութիւն. (Շ. ընդհանր.։)


Պաշտօնուկք

s.

compliments, adulation, fulsome flattery.

· Calfa

NBHL (1)

Հանէ՛ք ի մտաց ձերոց՝ աղաչեմ՝ զանշընորհաւոր շնորհսն, զանպատեհ պաշտօնուկսըն. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է։)


Ջրակոյտ, կուտաց

s. mech.

body, mass or puddle of water, plash, pool;
reach;
— ստորին, down or lower watercourse;
— վերին, upper water-course.

· Calfa


Ջրահեղձ

adj.

drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրահեղձոյց զտղայսն առնէր։ Փարաւովն ջուրց վիշապ կոչի յաղագս ջրահեղձոյց զմանկունսն առնելոյ. (Արշ.։)


Ջրահեղձոյց

cf. Ջրահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրահեղձոյց զտղայսն առնէր։ Փարաւովն ջուրց վիշապ կոչի յաղագս ջրահեղձոյց զմանկունսն առնելոյ. (Արշ.։)


Ջրամարգք, գաց

s.

marshy meadow;
marsh.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եղիցի անջուրն ի ջրամարգս, եւ երկիրն ծարաւուտ յաղբերականս. (Ոսկ. ես.։)


Ջրամղահոս

s.

conduct, canal.

· Calfa

NBHL (1)

Փոս հատանել քաղաքին ի հիմանց, եւ ջրամղահոս առնել, որ ի ծովակոյս հոսին. (Պտմ. աղեքս.) յն. ὐδρηγούς πόρους, καὶ ὁχετηγούς . ջրացու անցս, եւ ուրդս կամ ագուգայս։


Ջրաշեղջ

cf. Ջրշեղջ.

· Calfa

NBHL (2)

Գետոց եւ աղբերականց եւ մօրաց եւ ջրաշեղջաց։ Ո՛չ մօտք եւ ոչ ջրաշեղջք. (Վեցօր. ՟Բ. եւ ՟Է։)

Զաղբիւր չարեացն թողեալ՝ եւ զջրաշիղջսն սրբել կամիմք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Ջրաչափ, ի

s.

hydrometer;
water-gage.

· Calfa

NBHL (1)

Գոմէշ կամեցաւ ուսանել երկրաչափութիւն. եւ տաղտկացեալ՝ ասաց, միթէ զերկիր միայն չափել ի դէպ իցէ. եղիցիմ ես ջրաչափ. (Մխ. առակ. ՟ՃԷ։)


Ջրասոյզ

adj.

plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ի նաւսն բազմութիւն՝ սրոյ ճարակ, եւ ջրասույզ առնէին. (Կաղանկտ.։)


Ջրաւոր

adj. s.

watery, irriguous;
cf. Ջրկիր.

· Calfa

NBHL (2)

Ջուր աղի եւ անոյշ (միօրինակ) զամանս ջրաւորացն լնուն. (Ոսկ. եբր. ՟Ա։) յն. προσάγων qui affert aquam.

Պտղաբերութիւն գաւառին ջրաւորացն դարձաւ յաղտաղտուկս. (Խոր. ՟Գ. 7։)


Ջրբուղխ, բղխաց

s.

fountain;
water-spout;
basin.

· Calfa

NBHL (2)

κρήνη, κολυμβήθρα fons, vas aquarium, piscina;
locus, ubi natare possumus եւ προβατικός, -κή, -κόν ovinus, -na, -num. (պրոբատիկէ. որ է ոչխարանոց). որ եւ ՋՐԱԲՈՒՂԽ. Տեղի՝ ուստի ջուր բղխէ. աղբիւր, եւ աւազան նորա.

Կախեցին ի վերայ ջրբղխին ի քեբրոն։ Անցի ընդ դուռն աղբերն առ ջրբխօք թագաւորին։ Ի մէջ դրանն ջրբղխին (կամ ջրբըղխեացն)։ Մինչեւ ի դուռն ջրբղխացն. (՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 12։ Նեեմ. ՟Բ. 14։ ՟Գ. 31։ ՟Ժ՟Բ. 39։)


Ջրգող, աց, ից

adj.

dropsical, drop-sied, hydropical.

· Calfa

NBHL (1)

Ախա ջրգողի. (Գաղիան.։)


Ջրըմպու

s.

water-drinker, total abstainer, teetotaler.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր գինըմպու, վաղիւն ջրըմպու (լեր)։ Մի այսօր ջրըմպու, եւ վաղիւն գինըմպու. (Ածաբ.. նոր կիր։ Խոսր.։)


Ջրիկ

s.

drop of water.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ գազանս անապատի շրջէր, եւ ջրիկն՝ որ գտանէր, նոցա արբուցանէր։ Զմայլեալ պարարին ըմպելով զականակիտ զքաղցր ջրիկ աղբերականց. (Վրք. հց. ձ։)


Ջրկոտեմն

s.

meadow-cress, cardamine, lady's smock, cuckooflower.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՐԿՈՏԻՄ կամ ՋՐԿՈՏԵՄՆ. κάρδαμον, καρδάμωμον nasturtium aquaticum. որ եւ ՋՐԽՈՏ, ՋՐԱԲԱԲ. Բանջար ախորժելի թթուաշ՝ բուսեալ մերձ յաղբիւրս եւ ի ջրարբի վայրս.


Ջրկոտիմն

cf. Ջրկոտեմն.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՐԿՈՏԻՄ կամ ՋՐԿՈՏԵՄՆ. κάρδαμον, καρδάμωμον nasturtium aquaticum. որ եւ ՋՐԽՈՏ, ՋՐԱԲԱԲ. Բանջար ախորժելի թթուաշ՝ բուսեալ մերձ յաղբիւրս եւ ի ջրարբի վայրս.


Ջրհեղ

s.

urine;
—ի աման, bladder, vesicle;
— մարմին, cf. Ջրահեղ՞՞՞անդամ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ջրհեղին ամանն տաք եւ չոր լինի, ջրհեղն դեղին լինի եւ մաղձախառն։ Երբ լնու, չկարէ արգելուլ զջրհեղն մարդն. (Բժշկարան.։ 3)


Ջրմուղ, մղաց, ից

s.

water-pipe, conduit, aqueduct.

· Calfa

NBHL (2)

Կացին ի վերայ ջրմղին վերնոյ աւազանին։ Արար զջրաբուղխսն եւ զջրմուղսն։ Շինեցին զդուռն աւազանաց ջրմղին։ Դարձուցին զհին ջրմուղն ի քաղաքն. (եւ այլն. ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 17։ ՟Ի. 20։ Ես. ՟Լ՟Զ. 2. եւ ՟Ի՟Բ. 9. 11։)

Գտանէ աղբիւր սակաւաբուղխ. որոյ ջրմուղ կազմեալ՝ ածեալ հասուցանէ ի մէջ հովտին։ Պատսպարեաց ջրմուղ ներքոսագոյն երկրի՝ ի քարանց տաշելոյ փողոցս գնացից ջրոյն կազմեալ. (Արծր. ՟Ա. 11։ ՟Դ. 11։)


Ջրուոր, աց

adj.

drawing water;
water-carrying.

· Calfa

NBHL (1)

Նստոյց զուղտսն արտաքոյ քաղաքին առ ջրհօրոյ ջրոցն՝ ընդ երեկս, յորժամ ջրուորն ելանէր. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 11.) յն. αἰ ὐδρευόμεναι ջուր հանօղ (աղջկունք)։


Ջրջրուկ

cf. Ջրոտ.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ առատ է ջրի մասն կամ հիւթն. ջրջրկած ջրոտ. (որպէս ծուռ խաղող )

Մեծապտուղ եւ ջրջրուկ խաղողն ի նօսր եւ ի ցամաքային վայրքն տնկել. (Վստկ. ՟Ծ՟Ը։)


Ջրտուն

s.

privy furnished with water, water-closet.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ջրտուս կամ զինաքաղս թուէին նոցա. (Օրբել.։)


Ռ (ra)

s.

the twenty eighth letter of the alphabet and the twenty second of the consonants;
thousand, thousandth;
It is sometimes confounded with the letter ր;
When used as an initial it generally indicates foreign words.

· Calfa

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն, Ռա ձայնեալ. կրկնակ, որպէս կրկին րր. (զոր եւ ձեւն յայտնէ՝ իբրու Րր) կիսաձայն՝ տուօղ իւրեւ զհնչիւն մրմռական. վասն որոյ եւ թաւ առ համեմատութեամբ րէի, որ է մեղմ։


Ռազմ, ից

s.

battle-array, rank, line, order;
battle, war;
— առնել, կարգել զ—ն, to marshal, to array;
— դնել, ի — մտանել, to make war, to fight, to assail;
հատանել զ— պարւուց զօրաց, to put to rout, to disperse, to defeat, to discomfit.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկու կողմանէն ռազմ գաղտ կարգեաց. եւ ինքն զութ հազար արսն բաժանեաց ի վեց ռազմն (թեւ բանակի). (Մամիկ.։)


Ռահահորդ

s.

traveller;
guide, escort.

· Calfa

NBHL (1)

Ռահահորդ ուղեւոր երկընթաց. (Շ. տաղ.) ուր մարթ է իմանալ եւ Հորդիչ ճանապարհի. ուղեցոյց։


Ռահինախռով

adj.

stormy, tempestuous.

· Calfa

NBHL (1)

Ծով ռահինախռով նաւակառոյց ծուփ միջնալեաց. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Ռահորդեմ

va.

to start on a journey.

· Calfa

NBHL (1)

Ռահհորդէր յովսէփ ըստ հրեշտակին տեսլեանն, մանկամբ եւ կուսիւ փախչէր յեգիպտոս. (Շ. տաղ ծն.։)


Ռահվիրայ

s.

road-mender, road-niaker;
pioneer.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւ ստասաւորօք հանդերձ, եւ որսացն պառականօք, եւ ռահվիրա մարդկաւն, եւ խառնաղանջ խորանապահ զօրուն. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Ռամկական, ի, աց

adj.

vulgar, popular, common, trivial.

· Calfa

NBHL (2)

Երդմնահար լինել առ զուգահաղուրդութիւնս, եւ առ այլ ըռամկական պատահմունս. (անդ. ՟Ժ՟Բ։)

Փոխանակ ռամկականին յաղագս նոցա կարծեաց։ Ռակայ անուանիմ ռամկական վարուքս։ Ռամկական դասք զինուորաց. (Դիոն. թղթ.։ Ժմ.։ Շար.։)


Ռամկապետ, աց

s.

democrat.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ հիպատք, ապա ռամկապետք։ Զռամկապետացն եւ զդիկատորացն, որք զհռովմայեցւոց քաղաքն վարեցին. (Եւս. քր. ՟Ա. ՟Բ։)


Ռեկ, աց

s.

chink, crack, crevice;
broken wave.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ. թերեւս որպէս յն. ռիղի, ռաղաս. այսինքն Պատառուած. հերձիք.


Ռիշտ, ռշտաց

adj.

niggardly, penurious, sordid, parsimonious, mean.

· Calfa

NBHL (1)

Ընչեղ կամ աղքատ, առատ կամ ռիշտ. (Երզն. քեր.։)


Ռմբաքար, աց

s.

ballista-stone;
ballista, catapult.

· Calfa


Ռշտութիւն, ութեան

s.

penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.

· Calfa

NBHL (1)

Զռժդութիւնն ասէ։ Զի մի՛ ասացից, զռժդութիւնն. (Ածաբ. աղք.։)


Ռոճիկ, ճկաց

s.

appointment, salary, pension, pay, hire, wages;
maintenance.

· Calfa

NBHL (1)

Շատ է աղքատին ռոճիկն աւուր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ս (sé)

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

· Calfa

NBHL (5)

Ս. յօդդ՝ երբեմն տայ ի բաց թողուլ զյարակից բաղաձայնն առ դիւրութիւն հնչման բառին. զոր օրինակ,

Մեր արեգակս (այսինքն արեգակնս)։ Այս իմացումս. զայս իմացումս։ Զի՞նչ էր պատահմունս (այսինքն պատահմունքս)։ Մերձեսցի յունկն քո ջերմագոյն պաղատանս մեր (այսինքն պաղատանքս). (Դիոն. ածայ.։ Լմբ. առակ. եւ հմբ։ Ճ. ՟Գ.։)

Տառ բաղաձայն ի կարգ է կիսաձայնից՝ Սէ՛ յորջորջեալ. լերկ քան զ ց, եւ թաւ քան զ ղ.

Ի սկզբան բառից նախ քան զայլ բաղաձայն՝ հասարակօրէն հնչէ ըս. զոր օրինակ, սագտանել՝ է ըստգտանել. ստանձնել՝ ըստանձնել. սթափ՝ ըսթափ, ստերջ՝ ըստերջ. սկիզբն՝ ըսկիզբն, որ գրի եւ իսկիզբն, եւ այլն։ Բայց ուր բուն բառն իցէ սու կամ սի վանկիւ, յայնժամ յածանցս իւր՝ որպէս եւ ի հոլովս՝ թէ եւ գրեսցի պարզ ս, հնչէ սը. զոր օրինակ սուգ, սգոյ՝ այսինքն սըգոյ, սգալ՝ այսինքն սըգալ. սուտ, ստոյ, ստել. սուր, սրոյ, սրել. սիկ, սըկանալ. սին, սնոտի, սնանալ, եւ այլն։ զբառսդ՝ սպանանել, սպիտակ, սկիհ, սքեմ, սփիւռ, սփռել, եւ այլն. լույս ուղիղ տեսութեան եւ համեմատութեամբ հայկական եւ օտարազգի արմատոց՝ պարտ է արտաբերել՝ ըսպանանել, ըսպիտակ, ըսկիհ, ըսքեմ, ըսփիւռ, ըսփռել. այլ ի տեղիս տեղիս արտաբերին, սըպանանել, սըպիտակ, սըկիհ, սըքեմ, սըփիւռ, սըփռել։ Որպէս եւ բառդ ոպայ՝ որ առ մեօք հնչի ըսպայ, ուստի եւ ըսպարապետ, ըստ այլ լեզուաց է սէպտ, սիբահի։

Չի՛ք ինչ հնարս։ Խորանն եւ սեղանն, պանսն, սպանդսն։ Որոյ ոչ տուն, ոչ հայրենիս, եւ ոչ ժառանգութիւն, ոչ ծառայս, եւ ոչ աղախնայս։ Աղօթք եւ պահս՝ երկնային քաղաքականութիւն. պահս՝ համարձակութիւն առ աստուած. պահք մաքրումն սրտի. (Ոսկ. մտթ. Մագ. ՟Լ՟Թ։ Սկեւռ. ես.։ Մաշկ.։)


Սա, սորա, սմա, սովաւ, սոքա, սոցա, սոքօք, սայք, սայց

pron.

this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր սայցն։ Սայց ոչինչ է քանակ։ Ի վերայ սայց ասացելոցն։ Զոմն ճշմարիտ, եւ զոմն սուտ սայց գոլ։ Ասացեալ է յաղագս սայց. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)

Երկիր իսկ միանգամայն ի սմայօքս սասանեալ առ հասարակ. (Անյաղթ բարձր.։)


Սադրանք, նաց

s.

instigation, suggestion, excitation, stirring up, solicitation, persuasion;
counsel.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սադրանաց ներհակին հանեալ եղեւ (ի կենաց) ի կէս աւուրս. (Պտմ. աղեքս.։)


Սադրեմ, եցի

va.

to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.

· Calfa

NBHL (3)

Ի սադրելոյ աղօթից նորա։ Թերեւս ի սադրելոյ նորա լուծումն ինձ ի կապարանէն լիցի. (Յհ. կթ.։)

Զխաւարասիրացն փաղանգ լուսեղինացն զինուց սադրեցի. (Նար. ՟Կ՟Է։)

Լիով պատճառք արարածոց՝ սադրեալ ի վարդանայ վարդապետէ (քաղելով ի հացն բանից). (Վրդն. ծն. վերնագիր։)


Սալամանդր

s.

salamander, quenchfire;
— ջրային, water-eft.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Սաղամանդր։


Սալանամ, ացայ

vn.

to petrify, to become stone, to harden into stone.

· Calfa

NBHL (1)

πήγνυμι compingor. Լինել իբրեւ զսալ կամ որպէս զքար. կարծրանալ. խստանալ. քարանալ. պաղիլ որպէս զսառն.


Սալասմբակ

adj. s.

stone-hoofed, solid hoofed;
steed, courser.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանէ աժխոյժն խիզախմամբ՝ իւրովն ճանճաճերմակ եւ սալասմբակն երիվարաւ։ Կռօնոս յայծի հեծեալ (ժամանակն յայծեղջիւնր (ի վրնջապապչեակն քաղ սալասմբակ. (Մագ. ՟Լ՟Դ. ՟Ծ։)


Սալարկ

adj. s.

paved;
pavement.

· Calfa

NBHL (1)

Անտիքոս եպիփան արար սալարկ զճանապարհս քաղաքաց. (Միխ. ասոր.։)


Սալարկեմ, եցի

va.

to pave;

· Calfa

NBHL (1)

Զերկարաձիգ ճանապարհն սալարկեաց՝ զամենայն քարեայ պողոտայ շինեալ. եւ զքաղաքն հռոմայ սալայարկեաց. (Մարթին.։)


Սալաքար, ի

s.

flagstone, flag.

· Calfa

NBHL (1)

Յատակս ջրին ի վերայ սալքարի բուսանի, եւ լինի բուրակն. եւ յոմանս սալաքար ի տեղի բուրակի լինի յեռեալ ի քարի աղն մատնեհար. (Մարթին.։)