Definitions containing the research թ : 10000 results

Լեզուազգեաց

adj.

skilled in many languages.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն մեզ իբրեւ մատենիւ ոմամբ լեզուզգեց ի ձեռն երանգոցն ճարտարասանեաց զվկային նահատակութիւնքն. (Նիւս. թէոդոր.։)

γλωτοφόρος linguas prae se ferens. Որ զգեցեալ ունի յինքեան զգիտակցութիւն լեզուաց եւ մեկնութեան բանից.


Լեզուահատ

adj.

having the tongue cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած մեր անյաղթ է, որպէս տեսեր եւ զիս անարժանս լեզուահատ խօսելով. (ՃՃ.։)


Լեզում, լեզի, լեզ

va.

to lick;
to lap.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԵԶՈՒՄ λείχω, ἁπολείχω lingo, lambo. իտ. lecco. որ եւ ԼԻԶՈՒԼ, ԼԻԶԱՆԵԼ, ԼԻԶԵԼ. Լեզուաւ շփել եւ մաքրել, կամ յինքն ձգէլ. լըզել, լակել. եալամագ. ար. լահս, կամ լէւս էթմէք.


Լեղախառն

adj.

mixed with gall, bitter.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկիչն մեր անարգեաց զլեղախառն բաժակն դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)


Լեղահամ

adj.

of a bitter taste.

· Calfa


Լեշկամաշկ, աց

s.

hide, skin.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԵՇԿԱՄԱՇԿ որ եւ գրի ԼԱՇԿԱՄԱՇԿ. լերկ մաշկ. անմազ կամ մազաթափ մորթ.


Լեշկիմ, եցայ

vn.

to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.

· Calfa


Լեռնաբերձ

adj.

high, very high, as high as a mountain.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք անարիք ծովականք, զորոյ ասեն, թէ լեռնաբերձք եւ մեծամեծք են. (Եզնիկ.։)


Լեռնակ, աց

s.

small hill, hillock, eminence.

· Calfa

NBHL (1)

կային ի ծործորս լեռնակի միոյ. (Յհ. կթ.։)


Լեռնական, ի, աց

adj. s.

mountain, mountainous;
mountaineer;
hermit, solitary.

· Calfa

NBHL (2)

Լեռնականաց եւ դաշտականաց. (Յհ. կթ. Կաղանկտ.։)

Միանձնական լեռնական. (Ագաթ.։)


Լեռնակարկառ

adj.

steep, rising high, very elevated, very lofty, towering.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնակարկառ բարձրութիւն, կամ մոլորութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)


Լեռնակեաց

adj. s. mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երթեալ՝ լեռնակեաց սորամուտ ծակախիթեղեալ. (Կորիւն.։)


Լեռնակեցիկ

cf. Լեռնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երթեալ՝ լեռնակեաց սորամուտ ծակախիթեղեալ. (Կորիւն.։)


Լեռնակողմն, կողմանց

s.

mountainside, highland, mountainous country, region or place.

· Calfa

NBHL (2)

Փախեան ի լեռնակողմն։ Բնակիչք լեռնակողմանն։ Ի քաղաքացն յուդայ՝ եւ ի դաշտականաց եւ ի լեռնակողմանց։ Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս ի քաղաքն յուդայ. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 10։ Յուդթ. ՟Ա. 6։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 26. Ղկ. ՟Ա. 39։)

Առ լեռնակողմունս եւ առ ծովն բնակութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Լեռնակոյտ

adj.

heaped up, gathered into a mass, amassed, drifted into a heap like a mountain;
լեռնակոյտ կարկառ, heap, mass;
rick;
pile.

· Calfa

NBHL (1)

կարկառք լեռնակոյտք՝ ջրոցն անբաւութեանց. (Անան. եկեղ։)


Լեռնակուտակ

cf. Լեռնակոյտ;
լեռնակուտակ ալիք, a heavy sea, mountainous billows.

· Calfa

NBHL (1)

կարկառք լեռնակոյտք՝ ջրոցն անբաւութեանց. (Անան. եկեղ։)


Լեռնաձեւ

adj.

mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ունի զձեւ եւ զնմանութիւն լերին. լեառնահանգէտ. լեռնանման. լեռնաբերձ.

Բարկացայտ ալիքն լեռնաձեւ կուտակին. (Ագաթ։)


Լեռնաձոր

cf. Լերանցամէջք.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն ձիթենեաց բաժանէ ի միմեանց զսուրբ քաղաքն (երուսաղէմ), եւ զերջանիկ լեռնաձորն յովափաթու. (Զքր. կթ։)


Լեռնամուտ

adj.

retired to, or fled in the mountains.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանին զօրքն անտիոքայ ի լեռնամուտ հրէիցն ի շաբաթու. (Նխ. Ա. մկ։)


Լեռնային

adj. s.

mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.

· Calfa

NBHL (2)

Կալէք զանցս լեռնային կողմանն. (Յուդթ. Դ. 6։)

Ամենայն թագաւորքն, որ լեռնայինք, եւ որ դաշտայինք։ Առ թագաւորս մեծի սիդոնայ ի լեռնայինսն. (Յես. Թ. 1։ ԺԱ. 2։)


Լեռնանամ, ացայ

vn.

to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.

· Calfa

NBHL (4)

Առ սակաւ սակաւ աճեցեալ լեռնանայ. յն. գագաթնայ. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ի՟Բ։)

Ածական պատգամացն լեռնացելոց (ալեաց). (Յհ. կթ.)

հարթէ եւ զլեռնացեալ թագաւորութիւն սատանայի։ Զի զլեռնացեալ ամբարտաւանութիւնն սատանայի խոնարհեսցուցէ։ Ի ճակատ ելանէ լեռնացեալ ամբարտաւանութեամբ. (Իգն.։ Շ. թղթ.։ Արիստակ.։)

Օրինակաւ լեռնանալ մեզ, եւ բարձրանալ թեւօք հոգւոյն բարձրութեան. (Լաստ. ընթերց.։)


Լեռնանման

cf. Լեռնաձեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Կոհակք լեռնանմանք. (Յհ. կթ.)


Լեռնասէր

adj.

that loves the mountains, fond of mountainous country.

· Calfa

NBHL (2)

Որ սիրէ զլեառն, կամ զբնակութիւն լերանց.

Են թռչունք որ լեռնասէրք. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լեռնավայրք, րաց

cf. Լեռնակողմն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի լեռնավայրսն՝ սափիր եւ յեթեր. (Յես. ՟Ժ՟Ե. 48։)


Լեռնացուցանեմ, ուցի

va.

to hoard, to accumulate, to heap together.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նոցա. (Լաստ. ընթերց.։)


Լեռնոտն, ոտին

s.

foot of a mount-ain;
the country extending from the foot of mountains, lowlands.

· Calfa

NBHL (1)

Մտին նոքա ընդ լեռնատամբն, եւ կապեցին զաքիովր, ընկեցին զնա առ լեռնոտինն։ Զաղբիւրս ջուրցն՝ որ ելանէի լեռնոտանէ անտի. (Յուդիթ. ՟Զ. 9։ ՟Է 9։)


Լեռնորդեայք, եայց

s. pl. mountaineers, mountain population, people dwelling in the mountains.

· Calfa

NBHL (1)

միաբանեաց եւ զմետասան թագաւորս զլեռնորդեայսն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Լեսում, լեսի, լե՜ս

va. chem.

to grind, to pound, to beat, to powder, to bruise, to crush;
to levigate.

· Calfa

NBHL (1)

Աղային յերկանի, եւ լեսուին յանկանի։ լեսի զնոսա իբրեւ զհող երկրի. (թուոց. ՟Ժ՟Ա. 8։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 43։)


Լեսուրք

s. chem.

places water-worn by currents, or torrents;
detritus;
cinders.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ. թուիԼսեալ եւ մաշեալ վայրք յերեսաց ջրոյ.


Լերդ

cf. Լեարդ.

· Calfa

NBHL (1)

լերդ գետին. թուի լերկ, կամ կոր։


Լերդաբեկեմ

va.

to frighten, to dread, to terrify, to scare.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԵՐԴԱԲԵԿԵԼ. Ահաբեկ առնել յոյժ, որպէս թէ եւ զլեարդն եւ զլեղին պատառել. լեղապատառ ընել, խիստ վախցընել.

Շուք հանդերձից թագաւորաց բացուստ ի բաց զչարագործսն լերդաբեկէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Լերդահմայ, ից

s.

haruspex, augur, diviner, soothsayer;
— լինիմ, to examine or consult the entrails, to prognosticate like an augur.

· Calfa

NBHL (2)

Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)

ԼԵՐԴԱՀՄԱՅ ԼԻՆԵԼ. ԼԵՐԴԱՀՄԱՅՈՒԹԻՒՆ. ἠπατοσκοπέω jecur speculor, exta consulo ἠπατοσκοπία jecinoris inspectio. Հմայել դիտողութեամբ լերդին. սուտ գուշակութիւն զննութեամբ լերդի.


Լերդորակ քար

cf. Լերդաքար.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զորակ եւ զնմանութիւն լերդի.


Լերկ, ից

adj. gr.

hairless, bald;
soft.

· Calfa

NBHL (4)

δεῖος levis, planus. որ եւ ԼԵՇԿ. Անմազ. մերկ. հարթ.

Եսաւ այր թաւ է, եւ ես լերկ. (Ծն. ՟Ի՟Է. 11։)

Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)

Զերեքնի միջակացն, եւ զերեքն իլերկիցն եւ նոյչափ ի թաւիցն. (Երզն. քեր.։)


Լերկամարմին

adj.

whose body or skin is without hair.

· Calfa

NBHL (2)

Լերկ մարմնով կամ մորթով. ամազ. անփետուր. անթեփ. ողորկ.

Լերկամարմին փոքր հասակաւն իբր թեւօք իմն թռիչս արձակեն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Մերկիմաստակք

cf. Մերկիմաստասէրք.

· Calfa

NBHL (1)

Հնդկաց մերկիմաստակացն՝ վասն ծերութեանն խարոյկ կուտեալ՝ զինքեանս այրել. (Փիլ. իմաստն.։)


Մերկիմաստասէրք

s.

gymnosophists (a sect of Indian philosophers who went naked, living in woods and feeding on herbs).

· Calfa

NBHL (1)

Հնդկաց մերկիմաստակացն՝ վասն ծերութեանն խարոյկ կուտեալ՝ զինքեանս այրել. (Փիլ. իմաստն.։)


Մերկուց, ի —

adv.

naked, bare, quite naked, nakedly.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԵՐԿՈՒՑ կամ Ի ՄԵՐԿՈՒՑ. ἑπὶ γυμνοῦ super nudo. Մերկ գոլով. ի մերկութենէ. ի վերայ մերկ մարմնոյն.

Այծիս զգեցեալ էր թագաւորն մերկուց ի վերայ մարմնոյն. (Ուռհ. ՟Լ՟Ե։)


Մերձ

adv.

adj. prep. near, nigh, next, close to, contiguous;
about, nearly;
— ընդ —, very near, soon, in a short time;
— ի վենետիկ, near Venice;
— է ի մեզ, it is near or quite close to us;
— առ միմեանս, together, one with another, side by side;
— լինել, to be near, ready at hand;
to be on the verge or brink of, at the point of;
— լինել ի մահ, to be at the point of death;
— ի վախճան լինել, to be drawing to a close;
to be approaching one's end;
— բազմիլ, to sit near;
— դնել, to propose;
to confront, to compare.

· Calfa

NBHL (5)

Մերձ ի ծովն կարմիր։ Մերձ ի տունն փոդովրայ։ Մերձ ի լեառն։ Մերձ ի գեղն։ Մերձ (ի) յոպպէ։ Որ է մերձ յերուսաղէմ։ Մերձ է տէր առ ամենեսեան։ Մերձ է առ դուրս։ Մերձ է բանն առ քեզ յոյժ։ Մերձ առ երկրաւն եդոմայ։ Մերձ է մեզ փրկութիւն.եւ այլն։

Առ արուեստգիտութեան մերձ է այս բժշկութիւն՝ քան ար զօրութիւն. (Եփր. համաբ.։)

Ո՛վ մերձդ ի հեռուստ՝ հաստատուն երագութեամբ. (Պիսիդ.։)

ՄԵՐՁ ԸՆԴ ՄԵՐՁ. մ. Հուպ ընդ հուպ. ի մօտոյ. յետ սակաւ ժամանակի. ըստ յն. փութով. փոյթ ընդ փոյթ. մօտերս, շուտով.

πλησίον, ἑγγύς, ἕγγιον, σύνεγγυς prope, proxime, juxta ἑγγύτερον propius. եւ բայիւ ἑγγίζω, συνεγγίζω appropinquo πάρεστι adest. Մօտ. հուպ. առընթեր. ներկայ. մօտը, քովը, մօտիկ, քովիկը.


Մերձազաւակ

adj.

related, consanguineous.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս քերթողքն ասեն, մերձազաւակք եւ մօտասէրք են եւ նոյնասերմանք աստուածոց՝ իշխանք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 6։ յորմէ եւ Խոր. ՟Գ. 65։)


Մերձակայ, ից

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

· Calfa

NBHL (5)

Բայց ես հոգւով գոլ բացակայ, մարմնով չօգտիմ թէ մերձակայ. (Յիսուս որդի.։)

Ծարաւին արագեցուցանէ զմերձակայսն, թէ արագեցէ՛ք ջուր տալ. (Խոսր.։)

Մերձակայ աստուածաբանութիւնս։ Ի կեանս մերձակայս. (Դիոն. ածայ.։ Խոսր.։)

Կամեցաւ աստէն ի մերձակայիս փոքր ինչ ցուցանել նոցա յանչափ բարձրութենէ անտի փառաց իւրոց. (Իգն.։)

παρών, -ροῦσα, -ρόν praesens;
qui, quae, quod adest. բայիւ παρίσταμαι assisto. Որ ոք կամ որ ինչ մերձ կայ. առընթերակայ. ներկայ. մօտաւոր. առաջիկայ. մօտիկ կամ առջեւը եղածը.


Մերձաւոր, աց

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

· Calfa

NBHL (4)

Լա՛ւ է բարեկամ մերձաւոր՝ քան եղբայր ի հեռաստանէ բնակեալ։ Մերձաւորաց եւ հեռաւորաց։ Հայեցայ ես շուրջ զմեօք ի մերձաւորս արքայութեան մերոյ։ Աստուած մերձաւոր եմ ես.եւ այլն։

Ահ սրբութեան նորա անկեալ էր զհեռաւորօք եւ զմերձաւորօք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Զօրութեամբ հեռաւոր խոստմանցն յաղթեցին մերձաւոր տանջանացն. (Եփր. վկ. արեւ.։)

ՄԵՐՁԱՒՈՐ. συγγενής cognatus ἁγχιστεύων prpinquus, proximus ἐταῖρος socius, sodalis. Ազգակից. արենակից. եւ մտերիմ բարեկամ. ծանօթ. ընկեր.


Մերձաւորապէս

adv.

approximately, approximatively.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ինքն իսկ մերձաւորապէս կցորդ եղեւ նոցունց. (Աթ. ՟Դ։)


Մերձաւորարար, աց

cf. Մերձաւորիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոյ բաց ի քէն մերձաւորարար. (Հռութ. ՟Դ. 4։)


Մերձաւորեմ, եցի

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo . Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

· Calfa

NBHL (3)

Մերձաւորեա՛ դու քեզ զմերձաւորութիւն իմ։ Տայր ցընկեր իւր, որ մերձաւորելոց էր զմերձաւորութիւն նորա։ Եթէ մերձաւորեցուսցէ զքեզ մերձաւորիչն քո, բարի է. ապա թէ ոչ կամիցի մերձաւորեցուցանել զքեզ, ես մերձաւորեցուցից զքեզ։ Ոչ կարեմ մերձաւորեցուցանել ես ինձ. (Հռութ. ՟Դ. 6. 7։)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo. Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մերձաւորիմ, եցայ

vn.

to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.

· Calfa

NBHL (6)

Ընկա՛լ զմեզ զմերձաւորեալքս սրբոյ քում սեղանոյս ըստ բազում գթութեանդ քում. (Բրս. պտրգ.։)

προσεγγίζω accedo. Մերձենալ. մատչիլ. յարիլ. զհետ երթալ. մօտեւորիլ, մօտենալ, քովը մօտիկնալ.

Զի էր աշակերտ քրիստոսի, որ մերձաւորեալ էր գառինն աստուծոյ, ո՛ւր եւ երթայր. (Եւս. պտմ. ՟Է. 1։)

Հեզութիւն մերձաւորի քրիստոսի. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Այլեւ եկաւոր հարազատութեամբ մերձաւորեսցին խնամութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 55։)

Ի սեւութենէ մեղացն, զոր ունէիր յառաջ քան յիս մերձաւորիլն. (Նար. երգ.։)


Մերձաւորիչ, չի, չաց

s.

near relation.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառեսցէ ի կալուածոց իւրոց. եւ եկեսցէ մերձաւորիչն՝ որ մերձաւոր իցէ նորա. ապա թէ չիցէ ուրուք մերձաւորիչ. եւ այլն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 25։ Տե՛ս եւ Թուոց. ՟Ե. 8։ Հռութ. ՟Գ. 9. 12։ ՟Դ. 1=14։)


Մերձենամ, եցայ

vn.

to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.

· Calfa

NBHL (3)

Մերձեցաւ աբրամ մտանել յեգիպտոս։ Մինչեւ մերձենալ առ եղբայրն իւր։ Մինչեւ ի մահ մերձեցաւ։ Մերձեսցի ի լեառնն։ Մատամբ միով ի բեռինսն ոչ մերձենայք։ Ոչ կարէին մերձենալ առ նա յամբոխէ անտի։ Մերձեցարո՛ւք առ աստուած, եւ մերձեսցի առ ձեզ։ Մերձենալ ի սեղանն, կամ ի սրբութիւնս. կամ ի դրօշակ հանդերձի, ի հանդերձս, յաչս. եւ այլն։

Մերձեցելոցս ի նա սրբութեամբ. (Շար.։)

ἑγγίζω, προσεγγίζω propinquo, appropinquo προσέρχομαι, προσπορεύομαι advenio, accedo ἄπτω, ἄπτομαι tango, attingo, haereo եւ այլն. որ եւ ՄԵՐՁԻԼ, ՄԵՐՁԵՆԱԼ, ՄԵՐՁԱՒՈՐԻԼ. Մերձ լինել. հպիլ. մօտ երթալ. մատչել. շօշափել. յարիլ. կցիլ. մօտենալ, մօտիկնալ, դպչիլ, փակչիլ.


Մերձեցումն, ման

s.

approaching, approachment.

· Calfa

NBHL (1)

Թողութիւն մեղաց լիցի մեզ մերձեցումն ի սա. (Խոսր. պտրգ.։)