offering, making a present;
sacrificer;
officiating priest;
missal, massbook;
liturgy.
Զայս աղօթս մատուցանէր երէցն յառաջ քան զմատուցանելն պատարագին. եւ յետ այսորիկ մատոյց կատարեաց զպատարագամատոյցն զամենայն. (Բուզ. ՟Ե. 28.) (կամ ըստ այլ ձ. պատարագամատոյցն զամենայն. որ հայի ի ՟Ա. նշան)։
Յամենայն պատարագամատուցի սուրբ խորհրդեանն տեսանէր զզօրութիւնն Աստուծոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Յամենայն պատարագամատոյցսն առաջին աղօթքն՝ վասն մատուցանողին արժանաւոր լինելոյ ասի։ Զանազանութիւնք քարոզաց եւ աղօթից եւ պատարագամատուցաց. (Խոսր. պտրգ.։)
Ոչ ունել քահանայից՝ յԱստուծոյ եւ ի մէնջ հրաման, առանց սուրբ ծածկութի պատարագամատուցին զգենլոյ՝ մատուցանել զսուրբ պատարագն։ Զամենայն սրբոց պատկերս՝ յեկեղեցիս մեր նկարեմք, եւ ի պատարագամատուցի հանդերձս. (Շ. ընդհ. եւ Շ. թղթ.։)
to sacrifice, to immolate, to offer, to give to God;
to say or celebrate mass.
θύω sacrifico δωρέω, προσφέρω offero եւ այլն. Մատուցանել զպատարագ՝ ըստ ամենայն առման. զոհել. նուիրել Աստուծոյ.
receiving the sacrifice (God).
Պատարագ մատուցանել ոչ յանցաւորացն եւ անարգելոցն է, այլ այնոցիկ՝ որ համարձակութիւն ունիցին առ պատարագընկալն. (Գէ. ես.։)
officiating priest.
things destined to be sacrificed;
mass-dues, alms.
Ոչ պատարագիս զենլի պատարագ, այլ զմիտս եւ զյօժարութիւն ընդունի այնորիկ՝ որ զենուն։ Իբրեւ զամբիծ եւ զանարատ պատարագիս առ ի պատարագ մատուցանել. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 52։)
to fill abundantly, to fill up to the brim, to fill to overflowing, to heap up.
Յամենայն կողմանց պատարեալ բարեօք (ժամանակ)։ Ոմանք պատարեալ հանճարով՝ զառաջնորդութիւն հասարակաց ստանան. (Պիտ.։)
fulness, abundance, plenty, overflow;
cf. Ծայրալիր.
Զամենայն հին գիրս եւ զնոր թարգմանեաց (այսինքն մեկնեաց) լիապէս պատարմամբ. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Պատար.
Զիա՞րդ ունայնացաւ պատարունն։ Որ զանբարբառ բոլորակ լուսնին՝ կարգես ունայնս եւ պատարունս. (Նար. ՟Խ՟Ը. եւ ՟Կ՟Գ։)
to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.
Վասն որդւոյ առաքեցաւ (ծառայն) պատգամաւորել ի հօրէն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 144։)
message, deputation, mission, embassy;
diplomacy.
Հրամանաւ արքունի ի պատգամաւորութիւն խօսէր։ Պատգամաւորութիւն այնուհետեւ երեքին աշխարհքն առ միմեանս առնէին. (Եղիշ. ՟Ե։ Փարպ.։)
convenient, proper, fit, suitable, decent;
well-timed, timely, opportune, seasonable, propitious, favourable;
opportunity, occasion, propitious moment;
ի —, ըստ —ի, conveniently, suitably;
— է, it is fit, it is becoming;
it is due;
ի — լինել, to befit, to become;
— համարել, to think proper, to deem it expedient;
— ժամանակ գտանել, to find a favourable opportunity;
— առնուլ, to seize the occasion, to strike the iron while it is hot;
յօգուտ արկանել զ—, to avail oneself of, to profit by the opportunity;
cf. Կորուսանեմ.
Որ ունի սիրտս եւ զբան յամենայն իրս ի պատեհս պատուիրանացն Աստուծոյ. (Կիր. պտմ.։)
Զամենայն զոր ինչ ասէք՝ զպատեհն եւ զարժանն, առնեմք. (Փարպ.։)
war, battle, combat, fight;
temptation;
առտնին or քաղաքական —, intestine or civil war;
պաշտօնարան —ի, War-Office;
պաշտօնեայ or ոստիկան —ի, Minister of War;
պատրաստութիւնք —ի, warlike preparations;
արիւնռուշտ —, bloody battle;
մահացու —, war to the death, deadly fight;
դաշտ —ի, battle-field;
ըստ օրինաց —ի, according to the laws of warfare;
— հրատարակել, to declare war against;
— ահագին ի վերայ ուրուք յարուցանել, to threaten with war;
պատրաստիլ ի, —, to prepare for war;
երթալ ի —, to go to the wars;
առաջին նուագ մտանել ի —, to be in one's first battle;
ձեռն արկանել ի —, to undertake a war;
ի —գրգռել, դրդել, to excite to war;
to engage in war;
— յարդարել ընդդէմ, to combat, to attack;
տալ —, — մղել, to be at war, to make war, to war against, to give battle to, to fight a battle with;
եղեւ — խիստ յոյժ, a bloody battle was fought;
գրգռել, բորբոքել զ—, to excite, to kindle war;
սաստկացաւ —ն, the combat was fierce;
կորուսանել զ—ն, to lose the day, or a battle;
ի ժամանակս —ի, in time of war;
արծաթով պնդի —ն, gold is the sinew of war;
cf. Ընտանի;
cf. Իր;
cf. Խանձեմ;
cf. Մարտ.
Ճակատեցան ընդ նոսա ի պատերազմ։ Ձայն պատերազմի է բանակին։ Երկոտասան հազար վառեալ ի պատերազմ։ Անթառամ նահատակութեանցն պատերազմի յաղթեալ։ Ի զօրաւոր պատերազմի արար զնա յաղթօղ։ Զբարւոք պատերազմն պատերազմեցայ։ Ուստի՞ պատերազմունք, եւ ուստի՞ կռիւք ի ձեզ.եւ այլն։
Քան զամենայն պատերազմ՝ ընտանի պատերազմն չար է. (Սեբեր. ՟Գ։)
Մի պատերազմ միայն գիտասցուք ընդդէմ հակառակամարտ զօրութեանն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)
warlike, martial;
— հրահանգք, martial exercises.
Վառեալք պատերազմական զինու։ Կորեան անօթքն պատերազմականք։ Ամենայն պատերազմական գործեօք. (Դտ. ՟Ժ՟Ը. 16. 17։ ՟Բ. Թագ. ՟Ա. 27։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 37։)
fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.
Պատերազմակիցք մարտին՝ ոչ միայն անձանց, այլ եւ ընկերին զգուշանան. (Խոսր.։)
fond of war, delighting in war, warrior, belligerent, warlike.
φιλοπόλεμος belli amans, bellicosus. Սիրօղ զպատերազմ. քաջ պատերազմօղ. եւ Որ ինչ սեպհական է այնպիսումն. կռուասէր.
Ի բաց յայնպիսի պատերազմասէր բարուց լինել. (Շ. թղթ.։)
cf. Պատերազմական;
desultory war;
mimic warfare;
— նաւ, man-of-war, ship of war;
galley, trireme, three benched galley;
— երիվար, war-horse, charger.
Տե՜ս եւ ՏՐԻԷՐ. յն. τριήρις, μακρή τριήρις triremis, navis bellica. այն է երեքկարգեա՜ն թիովք նաւ երկայն։
Ամենայն զօրքն պատերազմիկքն հայոց։ Ո՜վ քաջքդ պատերազմիկք։ Ի խտրութենէ պատերազմիկ զօրուն երթալոյ. (Բուզ. ՟Ե. 5։ Պտմ. աղեքս.։ Երզն. քեր.։ 3)
to war, to make war, to combat, to fight;
to be at war with, to be tempted;
— ի վերայ ազատութեան, to defend liberty;
զմահու պատերազմ, to wage a war of extermination;
զբարւոք պատերազմն —, to fight a good fight;
մեծապէս -զմեալք զառաքինութեան զհանդէս, fighting valiantly where virtue is at stake;
առանց զմելոյ, without firing a shot, without striking a blow.
Տէր պատերազմի վասն նոցա ընդ եգիպտացիսս։ Տէր Աստուած մեր ինքնին պատերազմեսցի փոխանակ ձեր։ Պատերազմեցան ընդ ձեզ բնակիչք Երիքովի։ Ամենայն որ պատերազմի (յագոն ասպարիզի), ամենայնի ժուժկալ լինի։ Զբարւոք պատերազմ պատերազմեցայ.եւ այլն։
Մարդկան իրք ամենայն՝ երբեմն պատերազմին, եւ երբեմն խաղաղանան։ Թէպէտ եւ ստէպ ստէպ պատերազմեսցին, թէպէտ եւ սաստիկ փորձեսցին. (Ածաբ. ժղ.։ Իսիւք.։)
warrior, fighting-man, combatant, belligerent;
enemy, adversary;
warlike, fit for war.
Այժմ մարդոյն՝ վասն որ կայ ի նմա չարն, թշնամի եւ պատերազմիչ լինել ցամաքայնոցն (կենդանեաց) եւ թռչնոցն. (Փիլ. լին.։)
Զամենեցունց իշխեցօղսն (զինքնակալս) յայնմ ժամանակի պատերազմիչս ունէին. (Պրպմ.։ 1)
cf. Պատերազմիչ.
Արքն պատերազմողք։ Յարանցն պատերազմողաց։ Կալան զհամար արանցն պատերազմողաց։ Դու մանուկ ես, եւ նա այր պատերազմող ի մանկութենէ իւրմէ։ Եւ ընդ նոսա զօր պատերազմող։ Փրկեաց զմեզ ի պատերազմողաց զճանապարհայն։ Ժողովեաց Դաւիթ զպատերազմողս զօրավարացն յԵրուսաղէմ.եւ այլն։
Ո՞ դիցէ զիս պահել զոճ արտոյ յագարակի. վասն այսր պատերազմողի անարգեցի զնա այսուհետեւ (իմա՛ զերկիրն զայն՝ իբրեւ դիմամարտ)։ Ոյք մեղանչենն, պատերազմօղք են իւրեանց կենացն. (Ես. ՟Ի՟Է. 4։ Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 10։)
punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.
Խրատէ պատժականաւն եւ հեշտայնովն. (Ոսկ. եբր.։)
Ոչ զպատժականսն ասէր զնորայսն՝ զտապարն, եւ զայլսն, այլ զքաղցրագոյնսն միայն. (Շ. մտթ.։)
Կրկին ընկալան շնորհս՝ ըստ Եղիսէի, զպատժականն համայն եւ զշնորհականն. (Երզն. մտթ.։)
Առաւել պատուեցաւ Յովնան՝ պատժական կարծեօքն՝ քան ամենայն մարգարէքն. (Անան. ի յովնան.։)
deserving punishment, found guilty, punishable, culpable, criminal.
condemned, punished, chastised;
guilty, culpable, delinquent, villainous;
cf. Պատժական.
Յայնժամ եցոյց զպատժաւոր զօրութիւնն։ Զպատժաւորական զօրութիւնն յայտ առնէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)
to punish, to chastise, to correct, to inflict punishment or correction.
Պատժեաց Աստուած զփարաւովն պատժօք մեծամեծօք վասն սարայի։ Ժողովուրդ Եփրեմայ պատժեաց զնոսա ի հովիտսն։ Զմահապարտ այնչափ ներելով պատժեցեր։ Ոչ արժանի ըստ որոց մեղայն՝ պատժեաց զիս։ Պատժել զմարդ ի դատաստանի։ Առաքեցից ի վերայ քո սով, եւ գազանս չարս, եւ պատժեցից զքեզ։ Մի՜ պատժէք, եւ ոչ պատժիցիք.եւ այլն։
pain, punishment, chastisement, correction, penitence;
— մահու, condemnation, sentence;
առանց պատժոց or պատժի, with impunity;
անկանել ընդ պատժով, to incur, to deserve punishment;
— տալ, to order punishment or penance;
դնել — ի վերայ, to inflict punishment or chastisement;
զանիրաւութեան —ս արկանել զնովաւ, to punish his injustice.
Մեծ է պատիժ իմ քան զթողուլդ զիս։ Պատժեաց Աստուած զփարաւովն պատժօք մեծամեծօք։ Պատրաստին անխրատից տանջանք, նոյնպէս եւ պատիժք անզգամաց։ Պատժի (յն. պատժիլ) ոչ ունին ակն։ Պատիժք ի վերայ մեղաւորաց հասին։ Զանիրաւութեան պատիժս զնոքօք արկանէին։ Ի նմին պատժի կաս։ Ո՞րչափ սաստիկ պատժոց արժանի համարիցիք զայն՝ որ զորդին Աստուծոյ առ ոտն եհար. եւ այլն։
elephant's trunk, proboscis;
follicle, univalvular pericarp, seed-vessel, husk, pod, shell.
προβοσκίς, προνομαία, μυκτήρ proboscis, nasus. իտ. tromba, muso. Ցռուկն փղի երկայն եւ դիւրաթեք, որով պատատէ եւ առնու զոր ինչ եւ կամի. խօրթում, տուժ.
Փոխանակ երկայն պարանոցին ունի զերկայն պատիճն՝ առ ի դարման կերակրոյ, եւ առ ի պէտս ջրոյ ըմպելոյ։ Զպատիճն երկայն՝ որ մինչեւ ի յոտսն հասանէ։ Փեղ զկերակուրն պատճովն համբառնայ հանէ յերկրէ. (Վեցօր. ՟Թ։)
deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.
Զբաղեալ էին յարուեստ ձկնորսութեանն, որ քաղցր եւ պատիր է քան զամենայն. (Շ. մտթ.։)
Ընչաւէտն այն այր տրտմեալ ի բաց գնաց, առ պատիր անդր դարձեալ (այս ինքն ի պատրանս աշխարհիս). (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Պատշաճ.
Երաժշտականութիւն՝ ցոյց մարդկան արուեստի է, ի ձեռն որոյ պատկանաւորն նուագ ձայնի կենդանեաց եւ շնչաւոր գործեաց կազմին հնարիւք հանճարոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։)
Պատկանաւորք (են) ամենայն գործարանքն բանի. (Տօնակ.։)
convenience, suitableness, decency.
Անշփոթ սէրք եւ պատկանաւորութիւնք ամենայնի՝ անլոյծ շարունակութիւնք էիցս։ Անլոյծ պատկանաւորութեան եւ կարգի ամենայնի պատճառ. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Պատշաճեմ.
Կամին պատկանել (ձայնի կենդանեաց) բիւր զանազանութիւնս։ Զերրորդն յարմարեցից եւ պատկանեցից. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ամենեցուն պատճառ ելով, եւ գերագոյն քան զամենայն՝ գոյութեամբ, եւ զանանունութիւն պատկանէ (Աստուած՝ ինքեան), եւ զամենայն էիցս անուանս. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Պատշաճիմ.
Ոչ գիտես՝ ո՞ր պատկանի, ա՞յս՝ թէ այն, կամ թէ երկոքեան ի միասին բարի իսկ է. (Ժղ. ՟Ժ՟Ա. 6։)
cf. Պատկանաւորութիւն.
Ամենայն սէր, ամենայն պատկանումն. (Դիոն. ածայ.։)
Յաղագս ամենայն անդամոցն (ի գլուխն) պատկանութեանն. (Տօնակ.։)
respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.
Ամենայն կարգաց եւ իրաւանց եւ սրբութեան պատկառ կալ. (Յճխ. ՟Ը։)
Անփոյթ առնէին զաւելորդացն, եւ կարեւորացն եւեթ պատկառ կային։ Միշտ հոգեւորացն պատկառ կալ։ Եւ մեք նմին պատկառ կացցուք։ Հոգեւորացն եւեթ կային պատկառ։ Որ մարմնոյն սրբութեան պատկառ կայցեն։ Զգո՜յշ լեր անձին, այսինքն անձին պատկա՜ռ կաց։ Յորո՜ց իրաց զցաւսն ածին ի վերայ, յայնմանէ պատկառ կայցէ անձին։ Սգոյն միայն կան պատկառ։ Պատկառ կալ ահիւ ի հնազանդութիւնն Քրիստոսի. (Ոսկ. ստէպ։)
Հաւատսյդ որ ի Քրիստոս՝ կացէ՜ք միայն պատկառ։ Պատկա՜ռ կացէք ոչ տրտմեցուցանել զհոգին Սուրս Աստուծոյ։ Ի վատթարաց զգուշանալ, եւ լաւագունիցն պատկառ կալ. (Շ. ՟բ. պետ. եւ Շ. ՟ա. յհ. ՟Լ՟Զ։ եւ Շ. ընդհանր.։)
to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.
Վասն հօրն յիշատակի պատկառէ յայնմանէ, որ նորայն Երեմն եղեալ է կին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ոչ այնքան սարսեցի եւ պատկառեցի ի սաստկութենէ քումդ հրամանի, որքան ալիք ծովուն յեզերացն. (Նար. ՟Զ։)
Յորոյ իրաց զցաւսն ածին ի վերայ, յայնմանէ պատկառեսցէ անձին. (Ճ. ՟Գ. որ ի բուն բանս Ոսկեբ. գրի՝ պատկառ կայցէ։)
to be ashamed, confused, to blush at, to redden with shame;
to respect, to be respectful;
to mind, to take care of, to beware;
cf. Պատկառեմ.
Պատկառեցարո՜ւք յերկայնմտութենէն Աստուծոյ. (Ածազգ. ՟Գ։)
bashful, coy, ashamed, sheepish, timid, shy.
Պատկառոտն (շուշան) լուռ եղեալ՝ մնայր հաւատարիմ վկային, որոյ առաջի ոչ մեղաւ։ Ծածկէ զգլուխն եւ զդէմսն պատկառոտս եւ պարկեշտ ցուցանելով։ Միայն Յոհան, ասէ պատմութիւնն, պատկառոտն (կամ պատկառոտին) պատեալ (զկոյսն). (Վրդն. դան. եւ Վրդն. երգ. եւ Վրդն. յանթառամն.։)
sensitive plant, mimosa;
—ս առկանեմ, cf. Պատկառեցուցանեմ.
Ոչ այն ոք էր՝ որ նոցա մոլեգնութեանն պատկառուկս արկանէր ըստ մեղս գործելոյ. (Բուզ. ՟Գ. 14։)
icon, image, effigy;
painting, picture, representation;
likeness, figure, portrait;
statue, idol;
sight, visage, face;
design, project, plan;
type, symbol;
doll;
—ք, the Divine Person;
— աւուրն, the day of the week or month;
hymn for the day;
գեղեցիկ —աւ, of fine presence, of noble aspect;
— ըստ —ի, in the image of, in the likeness of;
ի սոյն —, in this way or manner;
cf. Համառօտագիծ.
Արասցուք մարդ ըստ պատկերի մերում։ Արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր. ըստ պատկերի Աստուծոյ արար զնա։ (Ադամ ծնաւ զՍէթ) ըստ պատկերի իւրում։ Մի՜ առնիցէք ձեզ դրօշեալս՝ նմանութիւն ամենայն պատկերի։ Զպատկերս նորա (Բահաղու) խորտակեցին մանր։ Ապաքէն որպէս ի պատկերի շրջի մարդ։ Հարցանիցեն զդիսն իւրեանց եւ զպատկերս իւրեանց։ Դու ա՜րքայ, տեսանէիր պատկեր մի ... ահաւոր էր յոյժ պատկերն։ Ո՞յր է պատկերս այս կամ գիր. ասեն, կայսեր։ Փոխեցին զփառս անեղծին Աստուծոյ ի նմանութիւն պատկերի եղծանելի մարդոյ։ Կերպարանակից լինել պատկերի որդւոյ իւրոյ։ Որ է պատկեր աներեւութիւնն Աստուծոյ, եւ այլն։
Յաղագս հոգւոյս եղեւ ասացեալ մարդս պատկեր Աստուծոյ եւ ո՜չ վասն մարմնոյս ... որպէս ամենայն գիրք Աստուածաշունչք ցուցանեն. (Շ. թղթ.։)
painter;
sculptor.
Տեսիլք պատկերի, եւ նկարք ամենայն զպատկերագործն յայտ արարեալ յինքեան ցուցանեն. (Եպիփ. սղ.։)
painting;
sculpture.
Ամենայն ինչ ընդ գործովք արուեստին անկաւ (ի կռել զկուռս) բայց միայն գայլախազն (ազատ) մնաց ի պատկերագործութենէ. (Մեկն. ղկ.։)
portrait-painting;
description, painting;
iconography.
cf. ՆԿԱՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ (ըստ ամենայն առման). εἱκονογραφία pictura, delineatio, descriptio.
Աննմանս միմեանց համարեսցի զսրբոցն իմացութեանց յասացելոցն պատկերագրութեանց։ Զաստուածայնոյ իւղոյ ունելով վերաշարժականսն զօրութիւնս ըստ նշանակականի պատկերագրութեանն. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
Ի բազմաստուած մոլորութեան պատկերագրութեանն պղծեցին զամենայն նիւթ. (Տօնակ.։)
to be like, to resemble.
Միայն մարդկային մի՞տքս պատկերազգեստ եղեալ (Աստուծոյ), պատիւ առեալ ի բնութենէն մեծ իմն. (Փիլ. լիւս.։)
iconolater;
idolater.
cf. Պատկերանամ.
Հրեշտակք այնքան գեղեցկութեամբ պատկերեալք եւ տպաւորեալք, մինչեւ այլք լինել լոյսք, եւ զայլս լուսաւորել կարացեալք՝ առաջին լուսոյն հոսմամբ եւ բաշխմամբ. (Առ որս. ՟Է։)
striking resemblance;
fancy, imagination.
Զսուրբ եկեղեցի զպատկերումն եւ զտպաւորութիւն Աստուծոյ բերել ասէր երանելի ծերն։ Մոռացմամբ աներեւութացուցանել զտպաւորութիւնսն եւ զպատկերմունս։ Որով ամենայն հիւթականն պատկերմունք առ ի յանձնէն արտահալածին. (Մաքս. եկեղ.։)
to graft;
cf. Պատուաստեմ.
իսկ կ. իբր ձ. ἑγκετρίζω, -ομαι insero, -or. որպէս թէ Պատկանել զտունկ առ տունկ. այն է պատուաստել. պատկինել, պատրուսել.
cause, author;
occasion, matter;
principle, origin;
reason, subject, motive;
fault, offence, misdeed, crime;
pretext, excuse, subterfuge;
—աւ, ի —ս, on account of, for the sake of, for, because of, out of regard for;
under pretence of;
ի —ս քո, for your sake, for you;
— տալ, to give occasion to;
—ս առնուլ, to take as a pretext, to pretend, to allege;
— լինել, to be the cause or author of;
to dissemble;
—ս ի մէջ ածել, to allege, plead, urge or adduce reasons;
բառնալ զ—ս, to take away the motive or grounds;
պատճառել —ս մեղաց, to seek excuses for sins;
առանց իրաւա ցի —ի, without a real motive, causelessly, groundlessly, unreasonably.
Անուն կռոցն եւ պաշտօն՝ ամենայն չարի սկիզբն եւ պատճառք։ Սա է պատճառք ամենայն չարեաց։ Ջանացայց լինել ձեզ պատճառք բարեաց։ Եղեւ ամենայն հնազանդելոց իւրոց պատճառք փրկութեանն յաւիտենից։ Հարցեալ միմեանց զպատճառսն.եւ այլն։
Ամենայն իրի անհնար է առանց պատճառի ի լինելութիւն հասանել. (Պղատ. տիմ.։)
Կանխագիտութիւնն (Աստուծոյ) չէ պատճառք չարեաց։ Դնեն եւ նոքա մի ինչ ինքնակաց՝ պատճառ ամենայնի. (Եզնիկ.։)
Փափագէ ամենայն բանական բնութիւնս՝ Աստուծոյ եւ առաջին պատճառին. (Առ որս. ՟Գ։)
Ամենայն բարեաց պատճառ խոնարհութիւն է. որպէս ամենայն չարեաց պատճառ հպարտութիւնն. (Ոսկ. ես.։)
Պատճառք ձեր յազգացդ են, որ շուրջ են զձեօք։ Պատճառս առին մեղքն պատուիրանաւն։ Միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ։ Պատճառս տամք ձեզ պարծանաց վասն մեր։ Մի՜ ինչ պատճառս տալ հակառակորդին ի հայհոյութեան աղագս.եւ այլն։
Միայն պատճառ սակաւս զպատմութեանց, եւ այլն. (Եւս. պտմ.։)
Նախ վճարեալ զնա յամենայն պատճառոյ՝ յայնժամ խնդրէ զնա ի բազմութենէն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։) (Ստէպ դնի հոլովդ Պատճառոյ՝ եւ ի գիրս Դիոնեսիոսի.։)
pretext, excuse, plea.
Առանց նորա ամենայն խորհեալքն ի նոցանէ եւ պատճառադրութիւնք եւ արարուածք՝ թերիք եւ անկատարք։ Յիշելով երանելոյ խուժկին զպատճառադրութիւնսն վարդապետին հեթանոսաց Պօղոսի. (Փարպ.։)
caused, occasioned;
created, done, made;
guilty, culpable.
Նախախնամութիւն աստուածպետութեանն յամենայն պատճառաւորացս է օրհնաբանելի. (Դիոն. ածայ. ստէպ։)
Միայն առիթ պատճառաւորացն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Որ թէպէտ եւ պատճառաւոր գտանիցի, սակայն ոչ տան զնա անդրէն յաքսորս դարձուցանել. (Վրք. ոսկ.։)
Զամենայն պատճառաւորս ինչ (համարեալս) չարչարէր դառնագոյն. (Վրք. հց. ձ։)
to cause, to do, to occasion, to make, to produce;
to pretend, to seek pretexts, to take as an excuse, to allege;
to dissemble, to feint;
— զանգիտութիւն, to play the simpleton.
Այլակերպեաց առաջի նորա զերեսս իւր, եւ պատճառեցաւ յաւուր յայնմիկ (որպէս թէ զայսահարութիւն)։ Եւ նա պատճառէր հեռագոյն եւս ուրեք երթալ. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ա. 13։ Ղկ. ՟Ի՟Դ. 28։)
Ամենայն որ այլազգ ինչ իցէ, եւ զճշմարտութիւն պատճառեսցի, յանդիմանեսցի. (Դիոն. թղթ.։)
tale-teller;
cf. Պատմիչ.
Որ նորայն էին պատմաբանքն՝ աւետարանագիրքն. (Սկեւռ. ի լմբ.։)