Definitions containing the research բաց : 2186 results

Մկնանկ, աց

adj.

murepollutus, polluted or contaminated by the presence of dead mice.

· Calfa

NBHL (1)

Զմկնանկն յանգէտս ուտել կամ ըմպել՝ առանց պատուհասի լինել արժան է։ Առաւելեալ եղիցի իբրեւ մկնանկին։ Ի բաց խոտեսցին առաւել քան զմկնանկին. (Կանոն.։)


Մղեղեմ, եցի

va.

to levigate, to pulverize, to reduce into powder;
to burn to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեթանոսական բոյսն՝ մղեղել, եւ արտաքս ընկենուլ։ Անցեալ ի բաց գնաց մղեղեալ եւ լուծեալ. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. ատ.։)


Մղեմ, եցի

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

· Calfa

NBHL (2)

Բանիւ առ ընկերն մղել, եւ ձեռամբ առ ինքն յանգուցանել։ Զնիւթ իբրեւ զանարգ ինչ անգոսնեալ ի բաց մղեն. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)

ὡθέω, ἑξωθέω pello, expello, amoveo, admoveo, ejicio, injicio. կր. feror, moveor, ruo, irruo. Մղելով կամ խթելով վարել ի բաց կամ ի մի կողմն. դրդել. վանել. մերժել. ձգել. հոսել ի վայր. դրդել. գրգռել. վարել. հրել, քշել .... կր. բերիլ. ձգիլ. յօժարիլ. դիմել.


Մնաս, ի, ից, ու, ուց

s.

mina (weight and money);
pound;
mark.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս ճոխագոյն ի բացատրութեան չափուց եւ կշռոց, տիպ մեր։


Մշակ, ի, աց

s.

husbandman, farmer, tiller, cultivator;
man-servant, domestic, servant.

· Calfa

NBHL (1)

Գործ երկրին պակասեաց, յամօթ եղեն մշակք։ Ողբացէ՛ք մշակք ստացուածովք ի վերայ ցորենոյ եւ գինւոյ։ Մշակ երկայնամտեալ սպասէ։ Վարք մշակաց՝ որ գործեն զանդս ձեր։ Հունձք բազումք են, եւ մշակք սակաւ։ Ունել մշակս յայգի իւր.եւ այլն։


Մշտապիշ լինիմ

vn.

continually to fix one's eyes upon, to look at steadfastly or intently, to gaze at.

· Calfa

NBHL (1)

Զմշտապիշն լինել բերանաբացութեամբ յաստեղս. (Անան. եկեղ։)


Մշտափթիթ

adj.

always flourishing, blossoming or blooming.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ փթթեալ՝ բացեալ զծաղիկս իւր. հանապազ ծաղկեալ. մշտասաղարթ. մշտազուարճ.


Մոլախոտեմ, եցի

vn.

cf. Մոլախոտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ե՛ւ զմոլախոտեալ շուրջանակի բացաբառնայ առ ի յոչ հեղձուցանել. (Աթ. ՟Ը։)


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ եբաց նա զաչս կուրին, մոլեկան կոչեցին զնա. (Եփր. համաբ.։)


Մոլի, լւոյ, լեաց

adj.

raving, furious, frenetic, maniac, mad;
vicious, petulant, passionate;
great, excessive.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատեաց ասելով ի բաց կալ քեզ ի մոլւոյդ հայհոյութենէ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Մոխրակոյտ, կուտից

s.

ash-heap, ash-hole.

· Calfa

NBHL (1)

Արաբացւոց մոխրակուտին (այլ ձ. մըոխրակուտին), որ ըստ անուանն իսկ ոչ թուին. (Շ. եդես.։)


Մոխրեմ, եցի

va.

to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր տեսեալ միայն զկրակն առանց մարդոյ մոխրեալ, առաք զմոխիրն՝ հեղաք ի բաց. (Փարպ.։)


Մոյր, մուրոյ

s.

mendacity, beggary;
alms;
ի — ելանել, շրջել, to beg, to go begging, to ask charity, to beg alms, to mendicate;
ի — տեսանել, to see any one in a begging state.

· Calfa

NBHL (1)

Մայրն աղքատութեամբ էր սնուցեալ բացօթեայ մուրով (կամ մուրականութեամբ). (Վրդն. պտմ.։)


Մոռացումն, ման

s.

forgetfulness, want of memory;
ի — գալ, անկանել, to fall into oblivion;
ի խորանկանել, ի մոռացմունս խորոց մատնիլ, to be buried in oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Մոռացումն է՝ յիշման ի բաց ընկեցումն. (Նիւս. բն.։)


Մորթաղ, ից

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ կատու յաղեալ իցէ ի մորթաղէ, կէս լիտր ի բաց կտրեալ ձգեսցեն. (անդ։)


Մոցեմ, եցի

va.

to remove, to put or set aside, to separate;
— ի կաթին սովորութենէ, to wean.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՄՈՑԵԼ. ἁφίστημι, -μαι amoveo, abscedo. Ի բաց հեռացուցանել, կամ հեռանալ. քեցել, իլ.


Մու, ի

s. bot. meum, meum Athamaticum, spignel, foeniculum alpinum perenne.

· Calfa

NBHL (1)

Մու բացասութիւն ըստ միոյ ստորասութեան, մու բացասութիւն մում ստորասութեան հակակայէ։ Մու զմիոջէ նշանակել։ Մու մոյր երկուք մոյր։ Առարկութիւն՝ հակասութեան մոյր՝ է մասն. (Պերիարմ.։)


Մօրուք, րուաց

s.

beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Գերծումն ըստ մուրուաց, որ է նշանակ առն, ի բաց եդեալ զմեղս. (Մեկն. ծն.։)


Մաշուք

s.

worn out part.

· Calfa

NBHL (1)

Հնացեալն ի բաց դնի, մաշուքն փոխէ, եւ նոր արկանէ. (Վրդն. սղ.։)


Մատակարարութիւն, ութեան

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում են դրունք բացեալ մատակարարութեանցն. մի՛ ոք բնաւ ամենեւին ի մէնջ ստգիւտ եղեալ կործանեսցի. (Կոչ. ՟Ջ՟Ե։)


Մարգարէարան

cf. Մարգարէանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մեծի մարգարէարան մատրանն յովհաննու. (իբր ածակ. կամ բացայայտիչ) (Բուզ. ՟Գ. 3։)


Մարգարտահիւս

cf. Մարգարտաշար.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկեցեալ զպատուադիր քողն մարգարտահիւս զարդուն. (Արծր. ՟Դ. 14։)


Մարդակոտոր

adj.

murderous, exterminating;
— առնել, to kill, to put to the sword.

· Calfa

NBHL (1)

Անկոխ դրախտին ճանապարհ՝ մարդակոտոր աւազակաւն նախ բացաւ։ Ճանապարհ դրախտին բացաւ մարդակոտոր աւազակին. (Ոսկ. ես.։)


Մարդավար, աց

adj.

cf. Մարդածախ;
civil, polite, urbane, courteous, complaisant, obliging, genteel, kind, affable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց վարօղ եւ վատնօղ զմարդիկ. մարդածախ.


Մարթ, ի

s. adj.

means;
possible;
v. imp. — է, it is possible, it may he so;
it is fitting or proper.

· Calfa

NBHL (1)

Գոլն, եւ մարթն, եւ հարկաւորն։ Ամենայն նախադասութիւն կա՛մ գոլ է, կամ մարթ, կամ հարկաւոր։ Ընդհանուրն ի վերայ մարթին նիւթոյ ոչ երբէք ճշմարտի։ Բայց մասնական բացասութիւն այժմ ի վերայ մարթին հակադարձի։ Հարկաւորն քան զմարթն. (եւ այլն։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հիանամ, ացայ

vn.

to wonder, to marvel, to be astonished, surprised, amazed;
to fall into ecstasies or raptures, to fall from the clouds;
հիացեալ զարմանամ, I am lost in wonder, I am filled with admiration.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. հյ. ահի, վհի, ի՛հ, հի՛մ) Բերանաբացեալ կալ զարմացմամբ եւ ահիւ. ապշիլ. պակնուլ. սքանչանալ. յակճիռս կալ. թմբրիլ. ընդարմանալ. պաղիլ մնալ արմննալով ու վախնալով. ... Ի թարգմանութիւնս դնի որպէս յն. ἁπήνεομαι, κατανύσσω, διαπορέω obstupesco, compugnor, sileo, haesito եւ այլն.


Հիբար

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Հի՛բար, եթէ բացատրեսցէ ոք. (Արիստ. քանակ.։)


Հինգ, հնգից

adj. s. five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.

· Calfa

NBHL (1)

πέντε quinque. (լծ. ընդ հինգ) Թիւ բացարձակ՝ կէսն տասին. կամ միով աւելի քան զչորս, միով պակաս քան զվեց. հինկ. պէզ, փէնճ (լծ. յն. բէնդէ, եբր. խամզ, ար. խամսէ ).


Մսուր, մսրոց

s.

crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.

· Calfa

NBHL (3)

Զանասունս ի մսրոց ի բաց հալածէին։ Կերակրոց եւ ըմպելեաց եւ մսրց (գիտակ են անբանք). (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. լիւս.։)

ՄՍՈՒՐ կամ ՄՍՈՒՐՔ ԲԵՐԱՆՈՅ՝ են Շրթունք բացեալք.

Զկզակսն, եւ զմսուր բերանոյն խորտակել։ Մսուրք բերանոյն փշրեցան, եւ ատամունքն չարաչար ի բաց թափեցան։ Գանել քարամբք զկզակս նորա, մինչեւ ջաղջախեալ խորտակեցան մսուրք բերանոյ նորա. (Հ. կիլիկ.։ Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)


Համարձակ

adj.

frank, free, bold;
plain, sincere, without ceremony;
determined, resolute;
wide, extended;
cf. Համարձակաբար.

· Calfa

NBHL (2)

εὑρύχωρος latus, liber τολμηρός audax. Համայն արձակ. բացարձակ. ընդարձակ. անարգել. անվեհեր. աներկիւղ. ազատ. յանդուգն. եւ Համարձակութիւն. թոյլտուութիւն. թոյլ տուեալ ինչ. եւ Համարձակելի.

ՀԱՄԱՐՁԱԿ. մ. παρρησίᾳ cum fiducia, fidenter, libere, palam Արձակաբար. ազատաբար. աներկեղաբար. անխափան. վստահութեամբ. յայտնապէս. բաց.


Համարողական, ի, աց

adj.

arithmetical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)


Համարողութիւն, ութեան

s.

arithmetic, ciphering.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)


Համետ, ից

s.

saddle;
harness;
կողմնակի —, side-saddle;
pillion;
կոճղ —ի, saddle-tree;
հանել ի բաց զ—ն, to unsaddle;
cf. Թամբ.

· Calfa


Հայրասպանութիւն, ութեան

s.

parricide.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զհայրասպանութիւն եւ զմայրասպանութիւն ի բաց գործիցէ սրտմտութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Հայրութիւն, ութեան

s.

paternity.

· Calfa


Հանանիմ

vn.

to be driven or cast away.

· Calfa

NBHL (2)

Հանելով հանիմ, ի դուրս հանեալ լինիմ. ի դուրս կամ ի բաց ձգիլ, ելանել. որպէս յն. ἑξαντλάομαι emergor ἑξωθέομαι dejicior διασπάομαι avellor.

Իմանալի բնութիւնն (մտաց), ոչ առաւելեցելոյ մարմնոյն, արտաքս մղեալ հանանի։ Ոչ ամենայն իրօք ի բաց կորզեալ հանանի սորա ըստ զգայութանն զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Հանապազորդ, աց

adj. adv.

quotidian, daily;
continual;
assiduous, frequent;
cf. Հանապազ;
— պատարագ, perpetual sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ դիցես ի վերայ սեղանոյ, կամ բացցին դրունք, կամ մատուցանէին զողջակէզս, կամ գրել. (Ել. ՟Ի՟Ե. 3։ Ես. կ ... 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Ե. 33։ ՟Ժ՟Բ. 22։)


Հանգունակ

cf. Հանգունակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ոչ եւս ծնանի հանգունակ ինքեան՝ բաց ի քէն. (Լծ. ածաբ.։)


Հանգունական

cf. Հանգունակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ոչ եւս ծնանի հանգունակ ինքեան՝ բաց ի քէն. (Լծ. ածաբ.։)


Հանգունակից, կցի, կցաց

cf. Հանգունակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ այլ հոգի հանգունակից՝ բաց յաստուծոյ հոգւոյն. (Սեբեր. ՟Ա։)


Հանդարտիկ

adj.

slowly, softly, gently, quietly, smoothly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց գնասցեն հանդարտիկ. (Փիլ. լիւս.։)


Հանդերձ, ից

s.

coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.

· Calfa


Հանդերձեմ, եցի

va.

to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձեալ էին ի բացէ կալ. (Շ. մտթ.։)


Հանդերձիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձեալ էին ի բացէ կալ. (Շ. մտթ.։)


Հանդէպ

prep. adv. adj.

before, in face, in presence of, in front, opposite;
against;
ի —, ի —դիպէ, ի —դիպոյ or —պոջ, before, in front;
convenient, fit, proper.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսին որդիք մարգարէիցն՝ որ յերիքով, ի հանդիպոյն։ Ետես մոաբ ի հանդիպոյն զջուրսն։ Կացին ի հանդիպոջ ի բացեայ. (՟Դ. Թագ. ՟Բ. 15։ ՟Գ. 22։ ՟Բ. 7։)


Հանդէս, դիսի, սաց

s. adv.

feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.

· Calfa

NBHL (1)

ἕνδειξις, δοκίμιον, ἑπίδειξις probatio, experientia, argumentum. (իբր Համայն, Տես, տեսիլ, կամ հանումն ի տես. լծ. եւ յն. էնտիծիս ). Փորձ եւ քննութիւն ի տեսիլ բազմութեան. մանրազնին այցելութիւն ատենական. կամ Հրապարակաւ ատեան. դատ. հաւաստիք. ապացոյց. ցոյց. ցուցակութիւն. բացերեւութիւն. դիտողութիւն. համար տալն կամ առնուլն. թիւ համարոյ. գումար.


Հանդուրժեմ, եցի

vn.

to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.

· Calfa

NBHL (1)

Չկարէ հանդուրժել, իբր ի փայլականէ ի բաց փախչի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Հանի, նւոյ

cf. Հան.

· Calfa


Հանութ

cf. Խանութ.

· Calfa


Խփանեմ, խփի

va.

to cover;
to shut.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն աման բաց, որ ոչ իցէ խփեալ. (Թուոց. ՟Ժ՟Թ. 15։)