tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.
· Calfa
Հիւսակ ինչ յօդոյ եւ ի հրոյ իբրու զտեսակ ինչ մաղի շարամանելով, կրկնակ հիւսակ առ մուտն ունելով. (Պղատ. տիմ.։)
to weave;
to plait;
to braid;
to twist, to enlace, to entwine, to intertwine;
to knit;
to compose, to write;
— զնենգութիւն, to hatch wickedness, to frame or get up a plot, to machinate, to devise.
· Calfa
ՀԻՒՍԵՄ որ եւ ՀԻՒՍՈՒՄ, սի. πλέκω, συμπλέκω plico, complico, necto, connecto, torqueo διατάσσω dospono. Հիւսս առնել. հիւթել. նիւթել. ոլորել. բոլորելով շարամանել. ընդելուզանել. կցել. զօդել. յարմարել. հուսել.
texture, tissue;
tress, plait, braid;
entwining, interweaving, contexture, composition;
— բազմախորշ, ցանցակերպ, բազմանօթ, cellular, reticular, vascular texture.
· Calfa
Իր կամ բան հիւսեալ. հիւսք. շարամանութիւն. յօրինուած.
fond of receiving or entertaining strangers, generous, hospitable.
· Calfa
Հիւրասէր որմզդական դիցն վանատրի. իմա՛ արամազդայ կամ դիոսի՝ որ կոչիւր հիւրասէր կամ վանատուր։
φιλόξενος hospitais, liberalis ad hospites. Սիրօղ կամ սիրով ընդունօղ հիւրոց. օտարասէր. հիւրամեծար. վանատուր. տե՛ս (՟Ա. Տիմ. ՟Գ. 2։ Տիտ. ՟Ա. 9։)
hospitality.
· Calfa
φιλοξενία hospitalitas. Մարդասիրութիւն առ հիւրս. օտարասիրութիւն. հիւրամեծարութիւն.
inhospitable.
· Calfa
Եգիպտական ազգն օտարամերժք, եւ հիւրատեացք. (Փիլ. իմաստն.։)
μισόξενος osor peregrinorum, vel hospitum. Ատեցօղ հիւրից. հիւրամերժ.
receiving or lodging strangers, hospitable.
· Calfa
ξένιος hospitalis ξενοδόκος, ξενοδόχος hospes, qui hospites sive peregrinos excipit. Ընկալուչ կամ ընդունօղ հիւրից. ասպնջական. վանատուր. հիւրասէր. հիւրամեծար.
Կարէ զանազանապէս հիւրընկալն ... հիւրընկալին հետեւելով արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
Պատուելով զհիւրընկալն զեւս (զարամազդ). (անդ. ՟Ժ՟Բ։)
good-natured, condescending, complying, docile;
pliant, supple, yielding;
— բնութիւն, pliant or flexible temper.
· Calfa
Ունին զանլուրն լինել հրամանացն աստուծոյ, եւ հլուն անառակ խօսից եւ երգոց. (Խոսր.։)
obedient;
— առնել, to cause to obey, to make oneself obeyed, cf. Հնազանդեցուցանեմ;
— լինել, to obey, to yield, to be obedient, docile, cf. Հնազանդիմ;
— առնել ընդ իւրեւ, to compel obedience, to reduce or bring to obedience.
· Calfa
ὐπήκοος obediens, subjectus, subditus. Անսացօղ հրամանի. հլու ունկնդիր. կամ հպատակ.
artful, sly, subtle, cunning, crafty.
· Calfa
Խորամանգն եւ հնարիմացն։ Դեւք հնարիմացք եւ խորամանկք։ Ամենայն նապաստակ նմանապէս հնարիմաց է. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Նիւս. բն. ՟Բ։)
Ճարտասանիցն հնարիմաց մանուածք բանից։ Հնարիմաց չարիք, կամ չարութիւն, կամ խորամանկութիւն, եւ վերակացութիւն. (Իգն.։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Արծր.։)
artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.
· Calfa
Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)
ἑπίνοια, σόφισμα, πανουργία excogitatio, inventum (maxime) callidum, versutio. Հնարս իմանալն ի նենգել. եւ Խորամանկութիւն. եւ Ճարտարամտութիւն. հնարք. հանճար. վարպետորդիութիւն, վարպետութիւն, խելք.
fifteen;
fifteenth.
· Calfa
Հնգետասան երկդրամեան։ Ի հնգետասան կանգնոյ։ Ամս հնգետասան։ Ամաց հնգետասանից.եւ այլն։
s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.
· Calfa
sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.
· Calfa
deep in the mysteries of the Holy Spirit;
endowed with the Holy Spirit.
· Calfa
Խորամուխ ի խորհուրդս հոգւոյն. կամ մխեալ որպէս պողովատիկ շնորհօք հոգւոյն.
formed by the Holy Spirit.
· Calfa
Հոգէնկար եւ աստուածահրաման յօրինուածով։ Ի յայս օրինակ հոգենկար պատկերի բանի. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)
to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.
· Calfa
Հրաման տայր հոլանել զամենայն ազատ կանանին. (Ոսկիփոր.։)
bare-headed, unveiled, uncovered;
naked, hare, undressed;
openly, manifestly, publicly;
— առնել, cf. Հոլանեմ;
— լինել, հոլանիմ, cf. Հոլանեմ.
· Calfa
Հրամայեցին հոլանի առնել զնա, քանզի սքողեալ էր. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 32։)
cf. Հոլոնեմ.
· Calfa
(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to bring or gather together, to assemble, to collect.
· Calfa
(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
cf. Հոլովեմ.
· Calfa
Վերամբարձ ունի զմարմնոյ կեանք, եւ միշտ հոլովեցուցանէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)
dense, thick, compact, condensed;
full, quite full, abundant.
· Calfa
Անգայան, եւ հոծն։ Հոծն վասն մանկանցն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայան վասն տարակացելոյն ի միմեանս. (Փիլ. լին.։)
Հոծ եւ խիտ յարամանական ձեւացեալ. (Մագ. ՟Ծ՟Գ։)
cf. Հողածնեալ.
· Calfa
Ազգ մարդկան տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Զհողածին եւ զծովային տեսակս կենդանեաց։ Բնաւ հողածին կենդանեաց զարմս ծննդովքն եւ ձագուցն երամովք. (Պիտ.։)
s. zool. diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.
· Calfa
ՀՈՂԱՄԱՂՔ որպէս Հող մաղեալ. մանրամաղ փոշի. շամանդաղ, հիւղէ.
cf. Հաւաստեաւ.
· Calfa
Ապողոն դիւթելով՝ ո՛չ հաւաստապէս եւ ոչ յանդիմանաբար հրամանատուութիւն առնէր, այլ՝ երկդիմի եւ անորոշ պատամս տայր. (Նոննոս.։)
to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.
· Calfa
Հաւատացէ՛ք յաստուած, եւ յիս հաւատացէք։ Հաւատաց աբրամ աստուծոյ, կամ աբրահամ յաստուած, եւ համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Ոչ հաւատացին ի տէր աստուած (յն. տեառն աստուծոյ) իւրեանց։ Հաւատացին արք նինուէացիք յաստուած (յն. աստուծոյ)։ Հաւատացի տեսանել զբարութիւն տեառն։ Բազումք հաւատացին յանուն նորա։ Բայր ինքն յիսուս ոչ հաւատայր զանձն նոցա։ Չնչին փայտի հաւատան մարդիկ զանձինս իւրեանց։ Հաւատաց անքուս դաւթի յոյժ. (յն. հաւատացեալ եղեւ դաւիթ անքուսայ յոյժ։) Հաւատացէ՛ք տեառն աստուծոյ մերում, եւ հաւատասցէ ձեզ։ Մի՛ հաւատայր սիրելեաց, եւ մի՛ յուսայք յիշխանս. Եթէ աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, մի՛ հաւատար նմա (կամ մի՛ հաւանի), եւ այլն։
cf. Հաւատարմաբար.
· Calfa
Որք ոչ հաւատարմապէս տեսին զիջեալն ի սանդարամետս. իմա՛, ոչ հաւատացեալ գոլով։
to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.
· Calfa
Հրամայէ հաւատարմանալ ի տեսանել զխաչն։ Շ. (բարձր.։)
syllogism.
· Calfa
συλλογισμός syllogismus, ratiocinatio, argumewntatio. Հաւաքումն բանի տրամաբանութեամբ. քաղումն եզրակացութեան յառաջարկութեանց. ձեռնարկութիւն անվրէպ.
to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.
· Calfa
ՀԱՒԱՔԵԼ. Հաւաքաբանել. եզրակացուցանել. Տրամախոհութիւնն է՝ որ հաւաքէ։ Մարդում միայնում գոյ հաւաքելն. եւ այլն։ (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
collection, gathering, receipt;
congestion;
assemblage, set, body;
argument, reasoning;
concentration;
compilation.
· Calfa
Հինգք են տեսակք հաւաքմանց. ապացուցական, տրամաբանական, եւ այլն։ Ապացուցական հաւաքումն պիտանացու գոյ յամենայն իմաստասիրութեան. եւ այլն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.
· Calfa
Պաղատանօք մեծն անտոնին, հեղինակի սուրբ երամին։ Նշոյլըս եօթըն հոգինակ, նովաւ յաշխարհս է հեղինակ. (իբրու ստուգաբանելով, որ հեղու, կամ յորմէ հեղանի յայլս կարգաւորութիւն ինչ) (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. ոտ. բարձր.։)
cast, casting;
impasting.
· Calfa
Կրով եւ աւազով մածուցեալս ... եւ ի հեղուածս արուեստին՝ որ զքարամբքն՝ հայեցեալ ուրուք, որպէս ճարպոյ ինչ հեղման. եւ այլն. (Խոր. ՟Ա. 15։)
convenience, ease, leisure;
pleasure, amusement, sport;
voluptuousness.
· Calfa
Հեշտականութիւն մեծութեան։ Ժամանակեան հեշտականութիւնք։ Յառաջ իսկ քան զհատուցմունսն կայ հեշտականութիւն եւ օգուտ ի հրամանսն. (անդ. 15. 15։)
voluptuous, libidinous, sensual, lewd.
· Calfa
Հեշտասէր (նինուաս, կամ շամիրամ). (Խոր. ՟Ա. 18։)
to make easy, to facilitate;
to rejoice, to divert, to cheer;
to delight, to please, to charm.
· Calfa
Այսու հեշտացոյց զնոսա, եւ յօժարամիտս արար. (Բրսղ. մրկ.։)
very far, farther;
far, from afar, afar off.
· Calfa
Հեռացաւ յինէն հեռագոյն քան որպէս էրն։ Մինչդէռ հեռագոյնէր։ Երթայր զհետ նորա հեռագոյն։ Էր հեռագոյն ի նոցանէ երամակ.եւ այլն։
cf. Հեստիմ.
· Calfa
Ոչ լսել, այլ հեստել հրամանաց։ Հետեւել բանին տեառն, կամ տեառն, կամ բերանոյ տեառն։ Հեստեալ կային ի տեառնակողմանն։ Դարձաք յետս յաստուծոյ, եւ հեստեցաք։ Զհեստեալ յամառութիւնն շիջուցանել.եւ այլն։
going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.
· Calfa
Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)
fighting on foot;
—ք or — գունդ, infantry.
· Calfa
Հրամայէր հետեւակամարտ գնդին. (Յհ. կթ.։)
consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.
· Calfa
Յարեւանայ բայի ութ, այսինքն զհետ երթայ. զի հետեւանք են բայի ութ այսոքիկ. խոնարհութիւնք, տրամադրութիւնք, տեսակք, ձեւք, թիւք, դէմք, ամանակք, լծորդք. (Երզն. քեր.։)
going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.
· Calfa
bodkin;
awl, pricker.
· Calfa
Առցես զհերիւն, եւ ծակեսցես զունկն նորա։ Ծակեսցէ զունկն նորա հերամբ (կամ հերեամբ). (Օր. ՟Ժ՟Ե. 17։ Ել. ՟Ի՟Ա. 6։)
Հերիւնաւ կամ հերիւնով, կամ հերոյնով. (հերամբ. ՃՃ.։ Երզն. մտթ.։)
militia men, troops;
military banditti, horde;
band, gang, crew;
scout, rover, robber, plunderer;
cf. Կաւատ.
· Calfa
Որք հրոսն երթեալ էին՝ օգնականք սուտ փեսային ... զհրոսին դրամն եւ այլն. (Կանոն.։)
flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.
· Calfa
ποίμνιον, ποίμνη grex եւ ἁγέλη ovile եւ այլն. (լծ. հովիւ. հովիտ. արօտ) Հաւաքումն կամ հոյլք խաշանց. ջոկ ոչխարաց, եւ փարախ նոցա. եւս եւ երամակ այլոց չորքոտանեաց.
together with their young.
· Calfa
Իբրեւ զաղաւնիս ձագախառն երամովին գան առ իս. (Ես. ՟Կ. 8։)
exposed to laughter, turned into derision;
dishonourable, infamous, ignominious, opprobrious;
— առնել, to expose to to the laughter of every body, to make a spectacle of, to expose to ignominy, to defame, cf. Ծանակեմ, cf. Խայտառակեմ.
· Calfa
Հրամայեաց ձաղածանակ առնել։ Իբրեւ զաւազակապետ ձաղածանակ արարեալ անլուծանելի կապանօք. (Ճ. ՟Բ.։ Արշ.։)
cf. Ձաղ;
cf. Ձաղկանք;
ի ծաղր եւ ի —նս լինել, cf. Ձաղ լինիմ.
· Calfa
Ոչ ունիմք հրաման՝ ձաղանաց ձաղանս փոխարինել, այլ զանիծիչսն օրհնել. (Զքր. ծործոր.։)