admirable, surprising, astonishing.
Բա՛բէ, ո՞րպիսի բարութեամբ լի է ողջոյնս այս։ Բա՛բէ, տե՛ս զմեծազօր տէրութիւնն։ Բա՛բէ, որպիսի ինչ զօրութիւն նորա է՝ որ պատուիրէրն, եւ որպիսի հնազանդութիւն նոցա՝ որք լսէին։ Բա՛բէ, ո՞րչափ իմաստութիւն էր կնոջն այնմիկ (սամարացւոյ)։ Բա՛բէ Աստուծոյ մարդասիրութեանն, եւ մինչեւ յո՞ր վայր խոնարհեցաւ։ (Ոսկ. հռ.։ Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
altar of an idol;
idol, statue of a false god;
altar;
temple.
Հայրն ժողովէր քարինս, զի շինեսցէ բագին (զոհել զԻսահակ). զոր դին դնէ ի վերայ բագնին։ Այն՝ որ զենու զոհս, բաժանելով՝ զարիւնն ընդ բագնովն հեղու, եւ զմիսն ի տուն տանի։ Ընդէ՞ր սեղան կոչէ զբագինն։ Յաղագս բագնին իրաց։ Ճշմարիտ Աստուծոյ բագին է, որ երախտաւոր են Աստուծոյ ոգիք։ Միայն այս բագին ոչ ծախէ զենլիս, այլ պահէ. (Փիլ. ստէպ։)
collective.
Բակձաձական իմն ձայնիվ զամենայն միանգամայն առ հասարակ առեալ. (Նիւս. կազմ.։)
Աստուած բագձաձական գիտութեամբն գիտելով զկամս նոցա՝ յայն հաստատեաց. (Քեր. քերթ.։)
to amass, to gather, to collect.
Ոչ բագձաձին (տեղեաւ) անմարմինքն։ Ո՛չ տեղական իմն պարագրութեամբ բագձաձել զանմարմին բնութիւնն։ Ամենայն մարդկութիւն յառաջնումն կազմածին (այսինքն յԱդամ) բակձաձեալ է. (Նիւս. կազմ.։)
bench;
bedstead;
sofa.
Բադրոնակ մի հրամեաց առնել, յերից կանգնոյ զերկայնութիւն նորա, եւ թղաւ եւ կիսաւ զլայնութիւնն, յորոյ վերայ ի ժամ քնոյն զմարմինն իւր հանգուցանէր։ Եկեալ մերձ ի բադրոնն՝ յորոյ վերայ անկեալ դնէր։ Ընկէց զինքն ի գետին ի բադրոնէ անտի։ Անկեալ դնէր ի վերայ բադրոնի միոյ. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Բադրոն.
Բադրոնակ մի հրամեաց առնել, յերից կանգնոյ զերկայնութիւն նորա, եւ թղաւ եւ կիսաւ զլայնութիւնն, յորոյ վերայ ի ժամ քնոյն զմարմինն իւր հանգուցանէր։ Եկեալ մերձ ի բադրոնն՝ յորոյ վերայ անկեալ դնէր։ Ընկէց զինքն ի գետին ի բադրոնէ անտի։ Անկեալ դնէր ի վերայ բադրոնի միոյ. (Ճ. ՟Ա.։)
to divide into several branches;
to out, to cut off;
to abridge, to resume in a few words.
Զեղչելն եւ զբազկելն եւ զկարճառօտ բանն ի համառօտն կացուցանել՝ զայն մեք ոչ դանդաղեցաք. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 29։)
verbose;
talker.
Զքաղաքս մեր (զԱթէնս) ամենեքեան ելլենացիքն կարծեն իբրու բանասէր եւ բազմաբան գոլ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։ Զերկայնն եւ բազմաբանն (ի ճառից) ի գովութիւն առնուն. Սարգ. նախերգ.։)
Ե՛ւ բազմաբան է բարի պատճառն ամենայնի, ե՛ւ սակաւաբառ, համանդամայն եւ անբան (այսինքն անճառելի). (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)
that speaks, contains many languages;
polyglot;
— քնար, an harmonious lyre.
Բազմալեզու. բազմաձայն.
Յառաջ քան զբուրգն ասէ, եւ զբազմաբարբառն լինելոյ ձայնի ազդի մարդկան. (Խոր. ՟Ա. 5։)
Ունէր եւ ձայն զարմանալի՝ իբրեւ զբազմաբարբառ քնար (սուրբն մամաս). (Ճ. ՟Ա.)
very fertile, very abundant, fruitful.
Սակայն սա մայր է բազմաբեղ, կազմէ պըտուղ քաղցր եւ համեղ. (Կրպտ. ոտ.)
cf. Բազմաբեղ.
Ընդ այլ ամենայն բազմաբեղուն շահից (ձիթենւոյ). (Պիտ.։)
Կարօղ ես յամենայնի թողուլ զմեղանս բազմաբեղունս. (Նար. ՟Ի՟Ը։)
cf. Բազմաբիւր.
Զինչպիսի՞ հնարիւք լուծանել կարասցուք զկապ սիրոյ պարսկայնոյն, եւ հայկազինն բազմաբիւրաւորի. (Խոր. ՟Ա. 24։)
cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.
յորմէ յն. ἁλαλαγμός jubilatio, vociferatio, κραυγή, βοή, ἧχος clamor, sonus, sonitus Գոչիւն. ձայն մեծաբարբառ՝ յոր եւ է դէպս. կանչել կանչուըռտելն. շամաթա, չազըրըշ պազըրըշ, ֆէրեատ, ավազէ, նիտա.
Լուիցէ գոյժ ընդ առաւօտս, եւ աղաղակ ի միջօրեայ ժամանակի։ Աղաղակ խոյոցն մաքեաց։ Աղաղակեաց ամենայն ժողովուրդն առ հասարակ մեծ եւ ուժգին աղաղակաւ։ Ամբոխ յոյժ եւ լալականս, եւ աղաղակ յոյժ։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Եւ եղեւ աղաղակ մեծ։ Սրտմտութիւն, եւ աղաղակ, եւ հայհոյութիւն։ Ոչ սուգ, եւ ոչ աղաղակ։ Տէր լո՛ւր աղօթից իմոց, եւ աղաղակ իմ առ քեզ եկեսցէ։ Լուաւ աղաղակի իմում։ Ել ել աղաղակ նոցա առաջի Աստուծոյ ի գործոյ անտի։ Զի՞նչ է ձայն աղաղակին այնորիկ։ Աղաղակ ի բանակին այլազգեաց։ Լցցին տունք նոցա աղաղակաւ. եւ այլն։
Գուժեա՛, եւ ի բասան տաջի՛ր զձայն քո, աղաղա՛կ բարձ յայնկոյս ծովուն, զաղաղա՛կ բարձէք, գոգէ՛ք։ Զաղաղակ բարձեալ՝ կարդային առ Շմաւոն։ Զաղաղակ բարձին։ Կացի ի մէջ եկեղեցւոյ աղաղակ բարձեալ։ Աղաղակ արասցէ վասն նոցա յաւուր յայնմիկ իբրեւ զձայն ծովու ամբոխելոյ ալեօք։ Փող հարկանէին, զաղաղակ դնէին. եւ այլն։
Փողք եղեալք՝ զկռչաձայնն զաղաղակ բարձեալ։ Որոյ եւ աղաղակ իսկ եդեալ՝ ասէր։ Մեծաւ գոչմամբ զաղաղակ հարեալ։ Ո՞վ իցէ ի մարդկանէ, որ ի տագնապել հոգւոյն՝ զաղաղակ տացէ. (Ագաթ.։)
to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.
Աղաղակեաց ժողովուրդն, եւ հարին քահանայքն զփողսն։ Այլազգիքն աղաղակեցին, եւ ընթացան ընդդէմ նորա։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ։ Աղաղակեսցուք առ Աստուած փրկիչ մեր։ Սաղմոսիւք աղաղակեսցուք առ նա։ Աղաղակեցէ՛ք առ Տէր ամենայն երկիր։ Առ փայտն աղաղակէ։ Աղաղակեսցեն ի վերայ քո։ Աղաղակեսցէ ամենայն ժողովուրդն, եւ յաղաղակելն նոցա կործանեսցին ինքնին պարիսպք։ Աղաղակեաց ամենայն Իսրայէլ մեծաձայն։ Ի ձայն բարձր աղաղակել։ Աղաղակեաց յականջս իմ մեծաձայն։ Աղաղակեաց Մովսէս առ Տէր։ Աղաղակեցի ի ձայն բարձր։ Մեծաբարբառ աղաղակեցի։ Որ աղաղակեն առ նա ի տուէ եւ ի գիշերի։ Գոչեա՛ եւ աղաղակեա՛։ Ամբոխն աղաղակէր, թէ Աստուծոյ բարբառ է։ Վասն որո՞յ յանցման այնպէս աղաղակէին զնմանէ։ Աղաղակեաց ի ձայն մեծ առ հրեշտակն. եւ այլն։
Աղաղակեցին բերկրալիր բարբառով։ Անձայն աղաղակեն։ Սոյն գիր իմովս ձայնիւ իբրեւ զիս ընդ իմ աղաղակեսցէ. (Նար.։)
Որում աղաղակեն ողորմագին ձայնիւ զվերջին գերեզմանական ձայնն. (Արշ.։)
Աղաղակեմ առ քեզ փրկիչ՝ քանանացւոյն զձայն. (Շար.։)
to destroy, to throw down, to overthrow, to ruin.
Ապա եթէ զամօթն ի սկզբանն իբրեւ զգլխադիր գլխոյն մերկանայցէ, զբնաւն եղծանէ, յամենայնի վերայ աղամասուկ ածիցէ. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)
to stray, to dissipate.
Զուղղորդ ճանապարհն գնայցեն, եւ չաղամողիցեն առ անտեղեկութեան։ Մի՛ ոք այսուհետեւ լիցի յարդ, եւ մի՛ այսր անդր աղամողեալ իբրեւ զունգ։ Աչք սխալեն յերկայնութենէ, եւ յօդոյ, եւ ի մտաց այլուր աղամողելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 11. 13։)
Բազում հետք են աղամողեալք յամենայն կողմանս. (Վեցօր. ՟Թ։)
suppliant, petitionary.
Ամենայն ուրեք կամաց աղաչելեացն ուշ ունէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)
to supplicate, to pray, to conjure.
Զայս միայն աղաչեսցուք զԱստուած, զի համբերել կարասցուք. (Եղիշ.։)
Միայնոյ քեզ մարդասիրի աղաչեմ. (Շար.։)
Ոչ նա ինչ աղաչեցաւ եւ արար, այլ ինքն յանձնէ կարգեաց զամենայն։ Աղաչին եւ աղերսին, եւ զերախտիսն սիրելեացն ոչ յիշեն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հերոդ.։)
cf. Աղաչանք.
Երկրորդ ձայն զխմբական աղաչողութիւն ունի. երրորդ ձայն զիգական աղաչողութիւնսն. (Մովս. քերթ. եկեղ.։)
sympathy, affection, tenderness.
Զայն որ ըստ երկնայնոց առ երկրայինս աղապատանք. (Փիլ. իմաստն.։)
to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.
Ո՞չ աւանիկ այն զօր է՝ զոր դուն աղարտէիր։ Զաղարտեալն յազգաց. (Դտ. ՟Թ. 38։ Ես. ՟Խ՟Թ. 7։)
Սերմն ժանտ. ո՛չ զբնութիւնն աղարտէ, այլ ցուցանէ յառաջին հասակէն բուռն հարեալ զչարեաց։ Մանկունք եւ տկար կանայք աղարտեն զմահ։ Զամենայն իսկ զհրէականսն աղարտես եւ զզոհսն։ Զգործն չաղարտէին, եւ զնշանագործն բամբասէին։ Աղարտել զսքանչելիսն, կամ զքրիստոնէութիւն։ Նաեւ քաղաքաւն եւս աղարտէին, ի Նազարեթէ է ասէին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. եբր.։)
Աղարտել զայն՝ որ ամենայն ընդունելութեան արժանի է. (Փիլ.։)
Ինքն իսկ կամքն չարութեան աղարտեալ լինի (յահեղ ատենի) յունողացն զնա յառաջ։ Այնչափ աղարտէր, եւ համբերէր ամենայնի. (Տօնակ.։) (Ոսկ. եբր.։)
spoiled, vitiated, corrupted, adulterated, tainted, impaired;
disordered, discomposed.
Բնութեամբ ամենայն բան աղաւա՛ղ եւ դիւրաշարժ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
Առաջնոցն (զգայութիւնք) սրեալ էին ամենայն իրօք. մեք աղաւաղաց հասաք, որպէս եւ մարմնոյս կազմածի փանաքւոյ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)
to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.
Եկն Աբրահամու աստուածպաշտութիւնն, եւ աղաւաղեաց զայն (զհեթանոսութիւն). (Եզնիկ.։)
Ոչ ժամանակք աղաւաղեն զնա, եւ ոչ երկայնութիւնք աւուրց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
Ոչ աղաւաղել (կամ աղարտել) զնոցայն. (Տօնակ.։)
privy;
sink.
Զբերանն եւ զաչս եւ զամենայն անդամսն առհասարակ առուս աղբանոցաց գործէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)
spring of water, source, fountain.
ԱՂԲԵՐԱԿՆ գրի եւ ԱՂԲԵՒՐԱԿՆ կամ ԱՂԲԻՒՐԱԿՆ. Ակն աղբեր. եւ աղբիւր. որ եւ ԱԿՆԱՂԲԵՒՐ, կամ ԱԿՆԱՂԲԻՒՐ. ջրի ակ, աղբուր. կէօզ. չէշմէ. փունար պաշը. այն. ըստ յն. աղբիւր ջրոյ.
excrement, dung;
muck, manure;
filth;
place for the reception of all filth.
Ստրուկ արդարեւ որովայնի լինելով՝ զաղբիս (կամ զաղբիսս կամ զաղբիւսս) մեծացուցանէր. (Խոր. ՟Բ. 21։)
sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.
Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեցաք. (Լծ. կոչ.։)
fountain, source, spring, brook;
origin.
ԱՂԲԻՒՐ Գրի անխտիր նովին հնչմամբ ԱՂԲԵՒՐ, ԱՂԲԵՒՐՔ. թո՛ղ զի ոմանք ի գրչաց ի բաց թողուն զտառդ ւ, եւ գրեն ԱՂԲԵՐ, ԶԱՂԲԵՐ, իբր աղբիւր, զաղբիւր։ πηγή fons Աղբուր. փունար, այն, չէշմէ. Տեղի՝ ուստի ջուր բղխէ, որպէս աղբերակն. կամ հոսանք կենդանի ջրոյ՝ արուեստիւ ի մի վայր յօրինեալ.
Աղբիւր ելանէր յերկրէ, եւ ոռոգանէր զամենայն երեսս երկրի։ Պատառեցան ամենայն աղբիւրք անդնդոց բազմաց։ Բաց յաղբերաց ջրոց եւ ի ջրհորոց եւ ի ջրակուտաց։ Հասեալ կամ ի վերայ աղբեր ջրոյս։ Առ աղբերն։ Շրջեսցուք առ ամենայն աղբերբք ջրոց։ Զամենայն աղբերս ջրոց խցջիք։ Աղբիւր կնքեալ. եւ այլն։
Ջուր յաղբերի մինչ ոչ գոյ, տուն դատարկ եւ ընդունայն է. (Կլիմաք.։)
Ամենայն բնութեանց աղբիւր են կամքն Աստուծոյ. (Յճխ.։)
cf. Աղբերանամ.
Գերագոյն պարզութեամբ աղբիւրացեալ ճառագայթին (աստուածայնոյ). (Դիոն. երկն. ՟Թ։ (յն. աղբերական, կամ աղբիւրեղէն)։)
bow;
arc of a circle, arch;
— երկնից, rainbow;
այր աղեղան, archer.
Ա՛ռ դու զգործի քո՝ զաղեղն եւ զկապարճս։ Սրով իմով եւ աղեղամբ։ Փշրեցան զօրութեամբ աղեղունք իւրեանց։ Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ. եւ այլն։
Լարեալ աղեղն թիւր՝ պատրաստական ի ձգել զնետս։ Լայնալիճ աղեղամբք արս քաջակորովս. (Յհ. կթ.։)
ԱՂԵՂՆ ասի եւ Երկայն աղեղնաձեւ գործի գզողացն զբամբակ. աղեղ, անեղ. հալաճ եայը. ուստի ռմկ. ԱՂԵՂՆԱԾ ասի բամբակն բրդգզեալ։ Վստկ.։
archer;
Sagittarius.
Աճեաց, եւ եղեւ աղեղնաւոր։ Գտին զնա աղեղնաւորք աղեղամբք։ Յուսացան ի կորովս աղեղնաւորացն եւ պարսաւորացն։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Հարին աղեղնաւորքն զարքայ Յովսիաս։ Նետօղք եւ աղեղնաւորք մտանիցեն անդր։ Պատուէ՛ր տուք ամենայն աղեղնաւորաց. եւ այլն։
Աշնայնոյ՝ լուծ (որ եւ կշիռ), կարիճ, աղեղնաւոր. (Փիլ. ել.։)
cf. Յաղեմ.
Ի ձեզ աղի ամենայն անհամութիւն աշխարհիս։ Եւ ոչ աղեալն ընդ անհամին. (Եղիշ. յես.։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
to supplicate, top pray.
Համայնից ունօղս զբնաւից աղերսաբանեմ զմեռելոցն՝ քեզ կենդանեաց. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)
to supplicate, to implore, to entreat, to petition.
Բերան իմ աղաչէր, եւ աղերսէի զկին իմ։ Աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, եւ ի ձայն բարձր աղերսիցէ։ Աղերսեա՛ առաջի նորա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 28։ Սիր. ՟Ժ՟Է. 22։)
distaff.
ԱՂԷԿԱՏ կամ ԱՂԵԿԱՏ. գրի եւ ԱՂԷԿԱՆԴ. ἅτρακτος, ἡλακάτη fusus, colus որ եւ Մարմնենի. մանելիք, ձողաձեւ գործի կամ մեքենայ մանելոյ՝ հանդերձ գլխով, յոր պատատի վուշն կամ այծեայն մանելի. րոք. եօրէքէ. (տե՛ս եւ ԻԼ, իլոյ. ԻԼԻԿ)
miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.
Աղիողորմ հեծեծանաց։ Ընդ աղիողորմ թշուառութեան կականման ձայնի. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)
Ի ձայն աղիողորմ հառաչեն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)
Ձայն աղիողորմ՝ ուժգին գոչմամբ յերկինս բարձրացուցանէր. (Վրք. ածաբ.։)
little brick;
tablet;
draught-board;
arithmetical table, logarithm.
Քառասուն եւ հինգն ծննդական թիւ է՝ բաղկացեալ յաղիւսակէ երեքկնացն. եւ է աղիւսակն, ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. շարադրութիւնն ՟Խ՟Ե։ Զամենայն երկին ընդ ոտիւք գոլ էին. քանզի եւ գոյնն՝ շափիղայի առաւել նմանեալ էր. եւ աղիւս՝ միահամուռ աստեղաց է աղիւսակ, դասիւ թուոց՝ բանից եւ համեմատութեանց յարմարեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։ Փիլ. ել. ՟Բ. 37։)
bowels, guts;
tripe, garbage;
intestines, entrails;
strings, chords;
խռովին — իմ, I have pity, compassion;
որդի աղեաց, well loved son.
(զորոյ զեզականն տե՛ս ի վեր՝ ԱՂԻ, աղւոյ) σπλάγχνα, ἕντερον viscera, intestinum Ընդերք, մաշկեղէն խողովակ երկայն ոլորեալ ի փոր կենդանեաց՝ ընդունարան յաւելուածոյ կերակրոց՝ կից ընդ քաղրթի. գարըն իլի, պազըր, պազըրսագ.
Զաղիս որովայնի իւրոյ (Ղովտ զդստերս) դնէր առաջի նոցա։ Աղիք իմ էք, եւ իբրեւ յորդւոց վերայ գթամ ի ձեզ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Առ ի լինել յարմարումն քնարի՝ պարտ է զամենայն աղիսն բարէյարմարս գոլ. (Սահմ. ՟Գ։)
to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.
Զհամատարած անդունդսն աղխաղխեաց ելից (մամոնայ) բազում անօրէնութեամբ։ Բազում բեռամբք աղխաղխես զնաւդ։ Նիւթս վաճառականաց աղխաղխիցէ։ Թէպէտ եւ զամենայն ինչ աղխաղխիցեն, աղքատանան։ Զփիւնիկ ասորին լցեալ աղխաղխեալ արձակեաց. (Ոսկ.։ յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Զայլ ամենայն աղխաղխելով զկապուտս ազգաց։ Զաղխաղխեալ ի սայլսն զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի. (Պիտ.։)
Ուղխիւք գետոց՝ փայտ եւ քարինք, եւ ամենայն որ ինչ դիպիցին՝ աղխաղխելով հոսանօքն բերեն. (Նիւս. կուս.։)
cf. Աղխամաղխեայ.
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
moveables, goods, effects, commodities.
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
rude, barbarous, coarse, uncivilised, gross;
that has a disagreeable sound.
Անդ ապա զնուաճեալսն առ ինքեամբ զաղխատրոյզսն բանիւք համոզեալ։ Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի աղխատրոյզ շփոթից ի վերայ ածեալ. (Յհ. կթ.։)
Ախատրոյժ. ձայն ամբոխի։ (Հին բռ.)
unchastity, lewdness.
Աղտեղագոյն աղէտք աղծապղծութեան։ Համօրէն իսկ աղծապղծութեամբ տարրացեալ ... Պարտական սպանութեան, եւ ամենայն աղծապղծութեան. (Յհ. կթ.։ Պիտ.։)
destitute, indigent, poor, necessitous.
Եթէ լսէ աղքատ, գիտէ զինքն աղկաղկ, եւ ամենայնի կարօտ. (Բրս. սղ.։)
Իբրեւ զտնանկ եւ զաղկաղկ՝ որբոց եւ տարակուսանաց ձայն արձակէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Առաքինութեամբ հոգւոյ է այնպիսին աղկաղկ ի խոհեմութենէ եւ յարւութենէ. (Ոսկ. գծ.։)
kingfisher;
halcyon.
Աղկիովն թռչուն առ ծովեզերբ բնակէ։ Դադարէ ծովն ի խռովութենէ, մինչ տկար թռչունն աղկիոն թխէ զձուս զեօթն օր։ Նաւորդքն զաւուրսն զայնոսիկ յանուն աղկիոն թռչնոյ անուանեն, եւ այսպէս կոչեն, աղկիոնի տեսակ՝ աւուրք. (Վեցօր. ՟Ը։)
idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.
Զյաճախութիւն աղճատանացն՝ որք յաղագս աստուածոցն։ Զգոդոնեայ զկաղնւոյն զաղճատանսն։ Ըստ մանիքեցւոց աղճատանաց։ Շատխօսութեամբ եւ աղճատանօք։ Ոչ ինչ այսպիսի խորհուրդ ածեն հեթանոսք, որոց՝ աղճատանք են ինձ ամենայն նուէրքն եւ խորհուրդքն. (Ածաբ.։)
to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.
Աղմկել զմիտս նոցա։ Աղմկէին զամենայն՝ ի վեր եւ ի վայր յեղյեղլով։ Երկիւղիւ եւ խռովութեամբ բազմաւ ըմբռնեալք աղմկէին։ Մի՛ աղմկեսցիս, քանզի զիջման էր եղեալ իրքն. (Ոսկ. յհ.։)
cf. Աղմուկ.
Ամենայն ինչ խառն ի խուռն ... աղմկութիւն բարեաց, երախտեաց անյիշատակութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։)
alarm, noise, uproar, tumult, bustle;
squabble, fray, scuffle, broil, quarrel, contest;
disorder, confusion;
clamour, riot, rising, sedition, revolt, revolution;
plot, intrigue;
— առնել՝ յարուցանել, յարուցանել աղմուկս շփոթից, աղմուկս յուզել, to trouble, to disturb, to alarm, to embroil, to excite to mutiny or sedition;
զաղմկաւ լինել, to be troubled, in confusion, agitated, embroiled.
Եղեւ սուր առն ի վերայ ընկերի իւրոյ, եւ աղմուկ մեծ յոյժ։ Մերձեցաւ օր, եւ ո՛չ աղմկաւ, եւ ոչ երկամբք։ Զայն աղմուկ եւ զաղաղակ ի վերայ քաղաքին հասուցանէին (զօրքն). (Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 20։ Եզեկ. ՟Է. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 36։)
Տեսանե՞ս զատեանն լի աղմկաւ։ Սուրբ են յարկք նոցա յայնպիսի յաղմկոյ (յն. յաղմկաց). (Ոսկ. յհ. եւ Տիմ.։)
Պահեսցին յաշխարհի աստ յամենայն աղմուկ զբօսանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.
Յանուն քաղցրութեան բարուց՝ աղու ձայնէին զնա. (Խոր. ՟Բ. 7։)