Definitions containing the research րամ : 2963 results

Նեարդ, ներդից

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

· Calfa

NBHL (1)

Նեարդք, մազք, եղնգունք։ Կարթք շարադրութեամբ են ի շարկապաց, եւ ի ջղուտ նիարդաց։ Մկունքն շարակային ի մարմնոյ եւ ի ջղուտ նիարդից շարամանեցելոց. (Նիւս. բն.։)


Յապաղեմ, եցի

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յապաղել ինչ ի հրամայեալ արժանաւորացն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Յապաւեմ, եցի

va.

to retrench, to curtail, to diminish, to cut;
to mutilate, to castrate;
to cut off, to abridge;
to suppress;
— զաւելորդ ուղէշս, to prune, to lop, to trim, to cut;
— զծառս, to detruncate;
— զթեւս, to clip a bird's wings;
— զհերս, to shear, to clip;
to shave;
— զականջս, to crop ears.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման ետ վաղվաղակի յապաւել զնա, եւ ընդ եղբարսն կարգել. (Կլիմաք.։)


Յաջողումն, ման

s.

cf. Յաջողութիւն;
— տալ, to ensure the success of.

· Calfa

NBHL (1)

Աջողմամբն եւ բարեկամօքն մի՛ վստահանալ եւ բարձրամտել. (Պիտառ.։)


Յառաջագոյն

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ. Հայկ, Արամենակ, եւ զայլսն ի կարգի. զորոյ յառաջագոյն ասասցուք. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Յառաջամիտ

adj.

generous, liberal;
voluntary;
— լինել, to offer, to give freely or spontaneously;
to be full of good-will, ardour or eagerness.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՄԻՏ ԼԻՆԵԼ. προθυμέομαι prompto sum animo. Յառաջել յօժար մտօք ի լաւ անդր. յօժարամիտ՝ դիւրապատրաստ եւ զուարթառատ գտանիլ ի տուրս.


Յաստուածուստ

adv.

from God, of God.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածուստ առեալ հրաման. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Յատակաւոր

adj.

solidly bottomed;
paved.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Յատակացեալ, եւ տրամ գետին կարծեցեալ.


Յատկապատում

adj.

precise, narrated in detail, detailed, particularized.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրոյն ուրոյն մանրամասնաբար պատմեալ կամ պատմօղ.


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Առ կենօքն յարակայ մնան. յն. յարամնան. (Արիստ. որակ.։)


Յարանամ, ացայ

vn.

to continue, to last, to remain, to persevere, to be perpetuated;
to join, to unite, to be added.

· Calfa

NBHL (1)

Յար գտանիլ. որպէս յարամնալ. եւ յարիլ, կամ շարունակիլ.


Յարանուանեմ, եցի

va.

to denominate, to name, to call.

· Calfa

NBHL (1)

Դպիր ի դպրութենէ յարանուանեցաւ, եւ արդար յարդարութենէն. (Դամասկ.) (իմա՛ զայս ըստ տրամաբանից. ուր ըստ քերականաց՝ ի դպիր բառէն ածանցմամբ յարանուն լինի դպրութիւն, որպէս եւ յարդարոյ արդարութիւն)։


Յարանուն

adj.

denominative;
concrete.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ըստ տրամաբանից Նմանաւոր անուն ենթակայի ունակութեան կամ որակութեան իրիք.


Յարատեւ

cf. Յարատեւակ.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքինացեալ ոգին ունի իմն տրամադրութեան յարատեւ. (Փիլ. լին.։)

ՅԱՐԱՏԵՒ ՅԱՐԱՏԵՒԱԿ ՅԱՐԱՏԵՒԱԿԱՆ. ἕμμονος, παράμονος perseverans, permanens. Յար տեւօղ. յերկարատեւ. մշտատեւ. յարամնայ.


Յարատեւակ

adj.

persevering, steadfast, permanent, everlasting;
eternal, perpetual, endless.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքինացեալ ոգին ունի իմն տրամադրութեան յարատեւ. (Փիլ. լին.։)

ՅԱՐԱՏԵՒ ՅԱՐԱՏԵՒԱԿ ՅԱՐԱՏԵՒԱԿԱՆ. ἕμμονος, παράμονος perseverans, permanens. Յար տեւօղ. յերկարատեւ. մշտատեւ. յարամնայ.


Յարատեւութիւն, ութեան

s.

perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.

· Calfa

NBHL (2)

Արեգակն եւ լուսին ի սահմանեալ ժամանակս ընթացից՝ ըստ հրամանի արարչին, որ է սիւն եւ նեցուկ յարատեւութեան. (Վանակ. յոբ.։)

ՅԱՐԱՏԵՒՈՂՈՒԹԻՒՆ ՅԱՐԱՏԵՒՈՒԹԻՒՆ. παραμονή permanentia, perseverantia, assiduitas եւ այլն. Հանապազորդութիւն. մշտնջենաւորութիւն. եւ ի սպառատոկունութիւն կամ համբերութիւն. յարամնայութիւն.


Յարգ, ի

s.

price, value;
valuation, estimation;
esteem, consideration, high value or opinion, credit, merit, repute, reputation, fame;
importance, weight;
— դրամոյ, standard, quality.

· Calfa


Յարգանք, նաց

s.

respect, veneration, deference, reverence, consideration, esteem, regard;
honour;
compliments.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ են յարգանք հրամանաց Տեառն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Յարդիմ, եցայ

vn.

to become straw.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յարդ տրամակայեալ, միտեալ յարդեալ. (Մագ. ՟Ի։)


Յարկանեմ, յարկի

va.

cf. Յարկեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յարկեար զհաստատութիւն ջրամած կամարիդ. (Գանձ.։)

Ի սենեակն մտի հրամայեաց յարկանել (զյատակն) տախտակօք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յարմար, աց

adj. adv.

befitting, suitable, fit, proper, congruous, decorous;
commodious, easy;
competent, sufficient;
capable, clever, apt, fit, qualified;
cf. Յարմարապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ինքեանց թանձրամտութեանց եւ տկարութեանցն՝ եւ զպատճառսն յարմար իմն կարկատեն, որոտումն ասեն լինել. (Նանայ.։)


Յարութիւն, ութեան

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ասի անսովոր առմամբ՝ եւ Յար գոլն. եւ Յարիլն, եւ Յարումն. յարակցութիւն. զօդ. յարմարութիւն. եւ Յարատեւութիւն. յարամնայութիւն.


Յաւէժանամ, ացայ

vn.

to be perpetual, to last for ever.

· Calfa

NBHL (1)

διαιωνίζω permaneo. Յաւերժանալ. մշտնջենաւորել. յարանալ. յարամնալ. յարատեւել. հանապազորդել.


Յափշտակեմ, եցի

va.

to ravish, to carry off by force, to carry away with violence, to snatch, to bear off;
to usurp;
to rob, to pillage, to ravage, to plunder;
— զմիտս, to charm, to enchant, to attract, to ravish or carry away the senses;
— զանձն, to escape, to be saved or liberated;
— զսիրտ, to enrapture, to captivate or enslave the heart;
յինքն —, to appropriate, to usurp, to occupy ore possess illegally.

· Calfa

NBHL (1)

Յափշտակելով արար զհրամանն։ Յօժարագոյնս արար՝ յափշտակելով զհրամանն. (Ոսկ. ես.։)


Յեղյեղուկ

s.

changing often, mutable, variable, fickle, inconstant, unstable, fleeting, flighty, unsteady, volatile;
— լեզուաւ, double-tongued, double-dealer;
—ս արկանել, to make one's voice often heard.

· Calfa

NBHL (1)

Ունկն դնէին յեղյեղուկ լեզուի նորա։ Հասեալ էին ի վերայ յեղյեղուկ հրամանաց թագաւորին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)


Մաքառումն, ման

s.

cf. Մաքառ.

· Calfa

NBHL (1)

διάλεξις disputatio. Մաքառիլն. պայքար. վէճ. վիճաբանութիւն. տրամախօսութիւն առարկուածովք.


Մաքրապէս

adv.

purely, neatly;
chastely, modestly;
merely, simply.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս եւ ոչ լսես, մաքրապէս հրաման եղիցի քեզ. (Սեբեր. ՟Թ։)


Մեծագործ

adj.

noble, generous, magnificent;
ostentatious;
grand, imposing, stately, superb, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ընդ վատ ծառայի՝ վասն մեծագործ հրամանի. (Սիր. ՟Լ՟Ե. 14. յն. վասն բազում գործոյ։)


Մեծազօր

adj.

all powerful, omnipotent;
very strong, of a great force;
powerful, potent, mighty.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսչութեամբ մեծազօրին աստուծոյ։ Զօրութիւն մեծազօր։ Մեծազօրն հրամանատարութեամբն. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Ը։)


Մեծախորհուրդ

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մեծախորհուրդ քննութեամբ զհամեմատութիւն հնոյն ընդ նորոյս շարամանութեամբ ունի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)


Մեծակն

adj.

large-eyed.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծակնդ արամազդ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ի Հոմերոսէ։)


Մեծաձայն

adj. adv.

loud, noisy, sounding, sonorous, resounding;
aloud, with loud cries or shouts, noisily, with hue and cry, clamorously;
— աղաղակել, կարդալ, to cry with might and main, to roar out, to cry with all one's strength.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաձայն քարոզ քրիստոսի։ Մեծաձայն բարբառով, կամ հրամանաւ. (Ճ. ՟Բ.։ Արշ.։ Տօնակ.։)


Մեծամեղ, աց

adj. s.

sinning much, very sinful;
great sinner.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեղին սակաւ (քան զարժանն) պատիժս հրամայէ դնել ի վերայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)


Մեծամիտ

adj.

high-minded, conceited, proud, lofty, presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

ὐψιλοκάρδιος elatus corde μεγαλόφρων magna sentiens, altum sapiens μεγαλόψυχος magnanimus. եւ առաւել ըստ հյ. μεγαλόνους, νοῦς μέγας mens vel sensus magnus. Բարձրամիտ. բարձրայօն. հպարտ. եւ ձկտեալ ի մեծամեծ իրս. մենծսիրտ, քիթը մենծ.


Մեծամտեմ, եցի

vn.

cf. Մեծամտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵԾԱՄՏԵՄ ՄԵԾԱՄՏԻՄ. μεγαλοφρονέω, μέγα φρονέω, μέγα կամ ὐψηλά φρονέω altum sapio, majora vel magnifice de me sentio, efferor, superbio φυσώμαι inflor. Բարձրամտել. փքանալ. ամբարտաւանիլ. հպարտանալ. պանծանալ. ճոխանալ.


Մեծամտութիւն, ութեան

s.

high-mindedness, haughtiness, superciliousness, pride, conceit, presumption.

· Calfa

NBHL (2)

Զմեծամտութիւն չարին (սատանայի)։ Մեծամտութիւն (յն. բարձրամիտ) է, որ զինքն մեծարէ. (Բրս. հց.։)

μεγαλόνοια mentis magnitudo, superbia μεγαλαυχία jactantia, ostentatio. Բարձրամտութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն.


Մեծանձնութիւն, ութեան

s.

magnanimity, greatness of mind, generosity;
great stature, tallness.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանելով զմեծանձնութիւն, եւ զկորովութիւն բանիցն, եւ զանյաղթ իմաստութիւն նորա։ Զառ ի յաստուածուստ պատուեալ սրբոյ քահանայապետիդ ի մեծանձնութենէ ընկալաք զհրաման։ Զիսկն խաչիս մեծանձնութեան. (Շ. բարձր.։)


Մեծաշուք

adj. adv.

loaded with the highest honours;
magnificent, splendid, grand, pompous, majestic, sumptuous, solemn;
with great honour;
splendidly, pompously, sumptuously.

· Calfa

NBHL (1)

(Զտաճարն) իւրովի իսկ աստուած հրամայեաց մեծաշուք բազմամարդ կատարել զնա. (Ոսկ. եբր.։)


Մեծասաստ

adj.

severe, austere, authoritative, imperious;
awful, terrible.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ Ոյր սաստն կամ հրամանն է սաստիկ.

Մեծասաստ հրամանաւն աստուծոյ, կամ թագաւորի, կամ դշխոյին. (Վեցօր. ՟Դ։ Ագաթ.։ Շար.։)

Մեծասաստ իշխանութեամբ ետ հրաման ունել կապել. (Կաղանկտ.։)

Ակնարկելով իւրոյ մեծասաստ հրամանատուին տարածեալ սփռեցաւ լոյսն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Մեծատուն, տանց

adj. s.

rich, wealthy, opulent;
the wealthy, rich people, the rich.

· Calfa

NBHL (1)

Աբրամ էր մեծատուն յոյժ անասնով եւ արծաթով եւ ոսկով։ Մին մեծատուն, եւ միւսն աղքատ։ Եւ մեծատանն էին հօտք եւ այլն։ Ստացուածք մեծատանց՝ քաղաք ամուր։ Կանա՛յք մեծատունք արի՛ք։ Վասն ձեր աղքատացաւ՝ որ մեծատունն էր։ Աստուած ընտրեաց զաղքատս աշխարհիս, որ են մեծատունք հաւատովք.եւ այլն։


Մեծացուցանեմ, ուցի

va.

to enlarge, to make to grow, to increase, to augment, to extend;
to enrich;
to render powerful, mighty;
to favour, to befriend, to raise, to exalt, to dignify;
to glorify, to celebrate;
to magnify, to praise highly, to exalt, to extol;
to amplify, to exaggerate.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ է մարդ, զի մեծացուցեր զնա։ Մեծացոյց թագաւորն զդանիէլ։ Զի մի՛ ասիցես, թէ ե՛ս մեծացուցի զաբրամ։ Տէր աղքատացուցանէ, եւ մեծացուցանէ։ Իբրեւ տնանկք, եւ զբազումս մեծացուցանեմք.եւ այլն։

Ուստի ՄԵԾԱՑՈՒՍՑԷ՝ է նոյն իսկ օրհնութիւն տիրամօրն.


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնատիպն ոչ կարացեալ ժուժալ՝ հեռանալ պատկերի իւրոյ, տարամերժիլ մեկուսութեամբ. (Պիտառ.։)


Մեղմագոյնս

adv.

cf. Մեղմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ատել հրամայէ զհայր եւ զմայր, զի սոցա սէրս՝ որ առ իմ սիրովն է, մեղմագոյն երեւեսցին, եւ իբր զատելութիւն թուեսցի. (Մեկն. ղկ.։)


Մենակռիւ

adj.

cf. Մենամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մենակռիւ մենամարտիկ։ Գիշերամարտ մենակռիւ. (Ագաթ.։)


Մետաղ, ի

s. fig.

metal, mineral;
—ք, mine;
exile, banishment;
դնել, արտասահմանել ի —ս, to banish, to exile, to send into banishment;
արկանել ի —ս, to arrest, to imprison.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդին ի մետաղս ահեղ հրամանիդ՝ այսականացն գումար. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Մետաքս, ից, աց

s.

silk;
անգործ —, raw silk;
գործարան —ի, silk-manufactory.

· Calfa

NBHL (1)

(որ եւ յն. մէ՛դաքսա, մէդա՛քսիօն. որպէս բառ օտար լեզուի. զի ըստ բնիկ յն. ասի սիրիգօն ի սիր, այսինքն շերամ որդանէ). μέταξα, μετάξιον, σηρικόν sericum. Թել եւ հիւսք շերամ որդան. եւ Կերպաս ի նոյն ի նիւթոյ.


Մետաքսեայ, էի, ից

cf. Մետաքսեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

σηρικός sericus. Կազմեալ ի մետաքսէ. ապրշմի. ապրշմեղէն. շերամեղէն.


Մերատիպ

cf. Մերակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիա՝ հրոյն վերամբարձեալ կառօք ... յողջոյն եկեալ մերատիպ էական լուսոյն. (Խոր. վրդվռ.։)


Մերկանդամ

fig. bot.

adj. adv. quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքարիւր մերկանդամ արամբքն քաջալերեաց ելանել ի վերայ կուռ վառեալ բանակին. (Եփր. դտ.։)


Մերկապարանոց

adj. fig. adv.

barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկու հրամանն, եւ մերկապարանոց՝ յանդիմանութիւնքն։ Մերկապարանոց լուսաւորութիւն՝ անքօղ եւ անվերարկու. (Նար. ՟Ը. ՟Ժ՟Ա։)