to crown, to adorn with a crown.
Նստաւ ի վերայ առաքելոցն եւ թագազարդեաց զնոսա՝ ըստ Դաւթայ։ Զգերիսն թագազարդեալ. (Ճ. ՟Թ.։)
king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.
Ո՞ այլ ոք առաջին թագաւոր. բայց թէ երանականն եւ փառաւորեալ սուրբ երրորդութիւնն, ըստ մարգարէին՝ թէ թագաւոր մեծ ի վերայ երկրի Աստուած է. (Վահր. յայտն.։)
royal, regal;
royalist;
— ճանապարհ, the king's highway, main road, the highway;
թագաւորական օձ՝ թագաւորական իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ.
ԹԱԳԱՒՈՐԱԿԱՆ ՕՁ, կամ ԻԺ. cf. ԱՐՔԱՅԻԿ. ըստ յն. վասիլի՛սգօս βασιλίσκος regulus
cf. Թագակից;
— լինիմ, cf. Թագաւորակցիմ.
(Աբգար) թագաւորակից Քրիստոսի ըստ մարմնոյ. այսինքն թագաւորեալ առ ժամանակօք ծննդեան փրկչին. (Հ. դեկտ։)
to be crowned;
to reign.
ԹԱԳԱՒՈՐԵԱԼ ՔԱՂԱՔ. βασιλευομένη, βασιλεύουσα regia, dominatrix ըստ յն. ոճոյ, իբր Թագաւորանիստ, թագաւորական. դշխոյ այլոց քաղաքաց.
full to the brim, loaded, overflowing.
Թաղուն. յոյժ խիտ որպէս թաղկ. (լծ. եւ ռմկ. տխած. թըգը, սըգը ). Խտութեամբ խռկեալ. լի եւ խճողեալ. ըստ յն. ճնշեալ. πεποέσμενος (ի πιέζω ) pressus, confertus կոխած, կռած, լեփլեցուն.
whirlwind, water-spout.
Լաւ եւս՝ Թա՛թ առն, ըստ գրոց, ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 4։ կամ ԹԱԹԻՌ, թռոյ, ով. որ կարծի նշանակել զվայրիջեալ թաթաձեւ կնճիթ ամպոյ՝
cf. Թաթառ.
ԹԱԹԱՌ. Լաւ եւս՝ Թա՛թ առն, ըստ գրոց, ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 4։ կամ ԹԱԹԻՌ, թռոյ, ով. որ կարծի նշանակել զվայրիջեալ թաթաձեւ կնճիթ ամպոյ՝
cf. Թախանձ;
թախանձանօք, humbly, in a suppliant manner, earnestly, urgently.
to solicit earnestly, to importune, to entreat with earnestness;
to molest, to annoy, to vex, to torment, to cease not from entreating, or causing annoyance.
Կամ Անցանել ըստ չափն. յանցանել. πλημμελέω incomposite ago, pecco
cf. Թախանձանք.
Իսկ որ գրի ի Վարս ոսկ. ըստ հին ձեռ.
"trap, snare, gin, net;
թակարդօք որսալ, պարփակել, փակել, արկանել ի թակարդ, to draw into a snare, to entrap, to catch;
շաղիլ ի թակարդի, ի թակարդի հարկանիլ, to fall into a snare, to be entrapped;
թակարդաւ ջուր բերել, to beat the water, or the air, to toil in vain, to have one's labour for one' s pains;
որպէս թակարդ զհողմն՝ անցուցանել զխրատ, to be heedless, to disregard warning or admonition, ""in at one ear, out at the other"";
cf. Որոգայթ."
Զոյգ է ըստ առակին ասացեալ, աղիւս լուանալ, եւ կամ թակարդաւ ջուր բերել, զչարութիւնն ի բաց հանել ի մարդոյ ոգւոյն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 54։)
quarter, ward, district;
part;
neighbourhood.
ԹԱՂ ըստ Ա. նշ.
castrated, gelt.
ըստ նմին եւ Վարդան մեկնէ աստ այսպէս.
to inter, to bury, to entomb, to inhume;
to bury in the ground, to pay the last honours;
to hide.
thickness, condensation.
Կարկուտ լինի ըստ ձիւնաբերին դառնալով ի թաղկմանէ անգայտութեան ի սերտութիւն. (Արիստ. աշխ.։) (յն. յոլորտանալոյ ձիւնաբերին, եւ յառնլոյ զծանրութիւն ի թաղկմանէ։)
merchant;
shopkeeper;
retailer;
inn-keeper
Վաճառական (ըստ ար. թաճիր. յոքն. թիւճճեար ).
stupidity, dulness, heaviness of mind, slowness of apprehension.
thick-bearded, well-bearded.
ի տպ. Սարգ. յկ. ՟Ը. որ ըստ ձ. պարտի գրիլ, զթանձր մուրուսն։
to thicken, to grow thick;
to grow hard;
to curdle, to coagulate, to clot;
to augment, to increase, to accumulate;
— ի մարմնի, to become incarnate;
թանձրացաւ սիրտ ժողովրդեանս, this people's heart is waxed gross;
թանձրանայր աղաղակն, the uproar increased;
the fear redoubled.
Օրըստօրէ աճեն չարիքն, եւ թանձրանայ մեղքն. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
to thicken, to condense;
to coagulate, to congeal.
παχύνω crassum reddo Տալ թանձրանալ՝ ըստ ամենայն առման.
to wheeze, to pant, to be out of breath, to breath short, to breath gaspingly;
— ոգւոց, to be asthmatic, to have difficulty in breathing.
Որ ըստ (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8.)
cf. Թասամ.
Որ ըստ (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8.)
theatre, play-house;
drama, play;
the audience, the spectators.
Բառ յն. θέα, θέατρον ludi theatrales, spectaculum այն է ըստ յն. Տեսիլ, եւ Տեսարան. Հանդէս խաղուց հրապարակաւ. խաղ հանդիսական՝ աշխարհական եւ անվայելչական. եւ Ասպարէզ այնպիսի խաղուց. որ եւ ասի ԹԷԱՏՐՈՆ, ՏԵՍԼԱՐԱՆ .... եւս եւ Հանդիսատեսք.
translation, version;
interpretation, explanation;
ճոխագոյն, ընդարձակ —, paraphrase;
ազատ —, բառական —, free translation;
literal -.
Յունարէն թարգմանութեանս տըւչութիւն։ Եօթանասնից արանց հեբրայեցւոց թարգմանութիւն՝ յաշխարհին լեզուէ ի յունարէն լեզու դարձուցեալ։ Այս ըստ եօթանասնիցն թարգմանութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)
loitering, idling, lounge, sauntering;
perplexity, entanglement in business;
frequent resort;
— ական, cf. Թարթափ.
Անհատ անուանեալ, եւ թարթափումն ական զանմասն այնր ամանակի. (ըստ առաքելոյ՝ յանկարծակի յական թօթափել). (Նիւս. կազմ.։)
vain, frivolous, useless;
vile, abject, inferior;
superadded, false, factitious, artificial;
expletive.
ԹԱՐՄԱՏԱՐ ՇԱՂԿԱՊ, ըստ քերականաց. որ ի յն. կոչի առլրական կամ յաւելուածոյ. παραπληρωματικός suppletivus
thick, bushy;
woolly, shaggy;
grave (accent);
flat.
Թաւք (ի տառս) ինն. թ, փ, ք, խ, ց, լ, չ, ջ, ռ. (ըստ յն. երեք, թ, ֆ, ք, կամ խ.) ... գիմն քան զկենն թաւ է, եւ քան զքէն եւ զխէն լերկ. (Թր. քեր.։)
(Ի ձայնս) ոմն սոսկ, ոմն թաւ. (Մամբր.։) Ուստի եւ նշանն սաստիկ առոգանութեան թաւ կոչի՝ հակառակ սոսկի, δασεῖα aspiratio ըստ յն. (spiritus asper) եւ հյ. (...)։
Յորոյ վերայ նշանն իցէ, մի՛ մերձենայցէք. ըստ եբր. աւթ. ւամ օթ. կամ թաւ։
cf. Թաւալեմ.
Գտին զվէմն թաւալեցուցեալ ի գերեզմանէ անտի. (Ղկ. ՟Ի՟Դ. 2.) նոյնպէս է ըստ յն. եւ (Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 4։)
to grow thick;
to become shaggy or hairy.
Թաւ լինել ըստ ամենայն առման, որպէս տերեւախիտ, մազոտ, եւ Հաստ, թանձր.
shaggy, hairy, hirsute;
— այր, hairy man, covered with hairs.
Մորթօք այծենեօք ըստ Եղիայի այր թաւըրծի. (Արշ. վերջաբ։)
that penetrates, piercing;
transparent, diaphanous;
— լինել, cf. Թափ անցանել.
ԹԱՓԱՆՑԻԿ. իբր ռմկ. ըստ յն. διαφανής (անդր կամ յայնկոյս երեւելի). diaphanus, pellucidus այսինքն Թափանցելի ի լուսոյ, անդիմահար, լուսանցոյց, (որպէս ապակի, օդ). ի սուրբ գիրս թարգմանի Երեւելի, կամ Պայծառ։ Կան եւ քանի մի վկայութիւնք՝ որք յայս միտս թերեւս ձգեսցին, բայց մարթին եւ ի բուն նշանակութիւն վերածիլ.
effusion, shedding;
evacuation, expulsion, egestion;
— Միածնին, descent, humiliation, incarnation of J. C.
cf. Յերիւրեմ.
furnished with iron;
fastened with iron, nailed.
Երկաթով գամած, այսինքն բեւեռեալ, պնդեալ. իբր երկաթ անցուցեալ. (զի գամն ռամկօրէն է բեւեռ, եւ ըստ գրոց՝ անցք)
that consists of two sets;
two, double.
Երկրպագեալ ե՛ւս երկախումբն իբրեւ մի աստուած։ Երկախումբ խոստովանեալ ըստ բնութեանց, եւ մի ըստ միաւորութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)
that measures two opposite things;
beam, lever of an engine;
— դրամահատ, lever for coining;
— փոխարինիչ, compensating balance.
Զուգակշիռ ըստ երկուց մասանց. որպէս տիւ եւ գիշեր ի հասարակածի.
that has two times or measures.
Երկամանակք երեք, ա՛, ե՛, ի՛. (յն. α, ι, ο ). եւ երկամանակք ասին, վասն զի երբեմն ձգտին, եւ երբեմն ամփոփին ... Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման առեալ. որպիսի, սի՛րով. (Թր. քեր.։)
cf. Երկայնամիտ.
μακρόθυμος longanimis, patiens ըստ յն. ոճոյ՝ իբր Երկայնամիտ.
very long, elongated;
that lasts long;
far.
patient, that suffers patiently, that perseveres;
— լինել, cf. Երկայնամտեմ.
μακρόθυμος longanimis, lenis, patiens Ոյր միտքն կամ սիրտն եւ հոգին է լայն եւ ընդարձակ. յերկարատեւ համբերօղ. եւ հեզ. (որպէս եւ կարճամիտն է անհամբեր) ըստ յն. եւ եբր. երկայնահոգի, կամ երկայն՝ այսինքն ծանր ի ցասումն.
cf. Երկայնիմ.
Բանն մեծանայ երկայնանալով եւ լայնանալով ըստ արտագնացական ճառին. (Փիլ. ել.։)
length;
longimetry.
length;
court;
longitude;
depth;
— աւուրց՝ կենաց, long days;
length of days, long life, longevity;
խաղալ գնալ յ— գետոյն, to skirt, to run along the river;
յ—, of the length of;
to the...
longitude.
Ի վերայ բերել հրամայէ զկարգ եւ զդիր աւուրցն եւ կանոնաց՝ ըստ երկայնութեան եւ թակրճութեան. (Յհ. իմ. ատ.։)
cf. Աշխատասիրութիւն.
Պատիւ ընծայեցուցանէ ըստ գործոյն՝ նորա երկասիրութեանն. (Փիլ. լին.։)
of two kinds.
Եւ διειδής, διειδέστερος, διειδέστατος conspicuus, clarus. Ըստ հայումս, որպէս Կրկին տեսութեամբ երեւեցուցիչ. ըստ իմաստից յն. Յոյժ պայծառ, յստակ, ջինջ, պարզ.
division into two parts;
— լուսնոյ, dichotomy.
Միակն ոչ զերկատութիւն յինքեան ըստանձնեալ բերէ. (Մագ. ՟Խ՟Դ։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
Երկայն՝ ըստ տեւողութեան ժամանակի, եւ շարունակութեան տեղւոյ, բանից, եւ այլն.
Երկար մովաբացւոյն գոչէ». պիտի երանք, կամ մէջք, ըստ յն։
ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).
duration, length.
Ո՛չ ըստ ինքեան ունել զերկարատեւութիւն զօրէն այլոց տնկոց. (Պիտ.։)
cf. Երկարութիւն.
Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման (առոգանութեան) առեալ. (Թր. քեր.։)