Definitions containing the research րամ : 2963 results

Կաքաւարան, աց

s.

ball-room or dancing-room.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ բազում դրամաւ (կամ դրամօք) ի կաքաւարանն վարեաց իբր ի ձիընթացս մարտիկ ոք. (Փիլ. լիւս.։)


Հակաճառեմ, եցի

vn.

to contradict, to dispute, to debate.

· Calfa

NBHL (1)

Տրամաբանականք ոչ ինքեանք առնուն, այլ զոր տայցէ այն՝ որ հակաճառէն սմա։ Որպէս զի շառագունեալ զհակաճառօղն առ ինքեանս ցուցանիցեն. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հակամէտ

adj.

leaning, inclined;
prone, bent, disposed;
— ի չարն, prone to evil, inclined to mischief.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգէր ի վերայ երկրիս ըստ հակամէտ բարուց իւրոց հրամանատարս, որք զերկիւղ աստուծոյ անգամ եւ ընդ միտս ոչ ածէին. (Ղեւոնդ.։)


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ ընդ հակառակս ելանել հրամանին. (Վրք. ոսկ.։)

Զամենայն ընդ հակառակս եղբօրն հրամանաց յանդգնութեամբ գործէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հակարաշ

cf. Հակառակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զկէսն տրամաչափական կողման՝ հակառակ եւ հակարաշ անհարթ գոլով. (Տօմար.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ մարմնոցն են եւ տրամախոհութեանցն հաճոյութիւնքն որո՞վք պատճառօք ողջասցին. (Պղատ. տիմ.։)


Համագունդ

adj. adv.

cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.

· Calfa

NBHL (2)

Աղաւնեաց համագունդ երամ երամ խաղալոյ. (Եզնիկ.։)

Համագունդերամ շրջին ծիծեռունքն. ընթերցի՛ր, կա՛մ երամ երամ շրջին, եւ կամ համագունդ երամ։


Համազգի, գւոյ, գեաց

adj.

of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ումեմն համազգին արամազդ վկայ, եւ ումեմն օտարականն արամազդ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Համախոհ, ից

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)


Համախորհ

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)


Համախոհութիւն, ութեան

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Մտածութիւն բազում իրաց. եւ Տրամախոհութիւն.


Համակերտ

adj.

similar, like;
—ք, all beings, all creatures.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զերկնից ասիցես, նոյնպէս եւ զերկիր, եւ զայլսն ամենայն համակերտս՝ ծառայացեալս հրամանաց արարչին. (Եզնիկ.։)


Համահարզ, ից

adj.

aid-de-camp;
adjutant.

· Calfa

NBHL (1)

Էած զհամհարզսն՝ նախ յառաջ ինքն անցանէր թագաւորն քան զամենայն զօրսն։ Զանտիգոնոս զհամահարզն իմ։ Իբր զհամահարզ իմ հրամա՛ն տուր պատրաստել զօրու. (Պտմ. աղեքս.։)


Համահրեշտակ

adj.

angelic.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանաւ համահրեշտակ կաթողիկոսին հայոց տեառն գրիգորիսի. (Յիշատ.։)


Համանման, ից

adj. adv.

equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.

· Calfa

NBHL (1)

Համանման երկնաբերձ կայից, կամ ձեռակերտին շամիրամայ, կամ նոցին համանմանիցն։ Զմայրս եւ զհամանմանս հատանեն. (Նար. խչ.։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։ Փիլ.։)


Համապայծառ

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

· Calfa

NBHL (2)

Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)

Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)


Կրկնամասն

s.

seconds.

· Calfa

NBHL (1)

Մասին մասն. երկրորդական մասն. մանրամասն.


Կրկջաձայն

adj.

chucking.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրկջաձայն երամս կաքաւացն. (Փարպ.։)


Կրպակաւոր, աց

cf. Կրպակաւետ.

· Calfa

NBHL (1)

Գնեաց կտաւս ասուեաց, եւ համարէր զդրամն ի կրպակաւորն. (Վրք. հց. ձ։)


Կրօնակից, կցի, կցաց

s.

coreligionary.

· Calfa

NBHL (1)

այսպիսի հրամանօք վարժեալքս եղբարք. այսչափ զգուշութեամբ խրատեալ կրօնակիրք. (Լմբ. պտրգ.։)


Հագագասփիւռ

adj.

pronounced, uttered from the throat.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք բաժանեալ ի զանազան տարմս եւ յերամս. (ո՛չ հագագասփիւռ ոք ի նոցանէ արտաշնչեալ. Զքր. կթ.։)


Կեղծաւոր, աց

adj. s.

double-faced, double-dealing, dissembling;
hypocrite, dissembler.

· Calfa

NBHL (1)

Կեղծաւոր խորամանկութիւն, խարդախութիւն, կամ խորհուրդ, սէր, զղջումն. (Վեցօր.։ արծր։ Յճխ.։ Խոր. ՟Բ. 71։ Մխ. երեմ.։)


Կենասերիմ

vn.

to breed, to multiply, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովածին կենասերքերամախմբեալք. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Կենդանակերպ, ից

s.

sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կենդանակերպ պատկերէ անտի տիրամօրն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Կենդանապահ, ի

adj.

conserving life.

· Calfa

NBHL (1)

Չիշխէ արգելուլ զկենդանութիւնն առանց հրամանի կենդանապահին. Եզնիկ.։


Կենդանացու

adj.

living, alive;
vivifying;
մահկանացու ես դու եւ ոչ —, thou shalt die & not live;
բանք —ք, words of health, of life.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տուր վասն տանն քոյ, զի մահկանացու ես դու, եւ ոչ կենդանացու. յն. մեռիս, եւ ոչ կեցցես. (Կոչ. ՟Բ։)


Կենդինար, աց

s.

hundredweight, quintal.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ լտ. չենդինարիում. centinarium. այս ինքն հարիւրեակ, եւս եւ հարիւր լիտր ոսկի կամ արծաթ. եւս եւ Հարիւրնոց դրամ. (լծ. ռմկ. գանթար, գընթար. որ եւ ՔԱՆՔԱՐ, եւ եիւղլիւք ).


Կենցաղավարեմ, եցի

vn.

cf. Կենցաղավարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ զիա՛րդ հրամայեաց կենցաղավարել։ Այսքան կենցաղավարեաց. (Խոր. ՟Բ. 7։ ՟Գ. 67։)


Կենցաղավարութիւն, ութեան

s.

life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.

· Calfa

NBHL (1)

Խորամանկագոյն ի կենցաղավարութեան. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Կերեցութիւն, ութեան

s.

gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

Շատակերութիւն. որկրամոլութիւն.


Կերողութիւն, ութեան

s.

stuffing, eating to excess, gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

Շատակերութիւն. կերեցութիւն, որկրամոլութիւն. կերխում,


Պառակտեմ, եցի

va.

cf. Պառակտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գային պառակտեալք, եւ անդէն խառնէին ի գունդն Նիկանովրայ. իմա՛ պառակ պառակ. երամովին. (ջաբհնգըլ՞)։


Պառաւիմ, եցայ

vn.

to grow old, aged, to advance in age;
to become old, ancient.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արամազդեանն կաղնին պառաւեալ տայր պտուղ. (Մագ. ՟Կ՟Ը։)


Պատ, ի

s. adj.

wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.

· Calfa

NBHL (2)

Վերինն Երուսաղէմ՝ երկոտասան պարսպօք պատօք, եւ երկոտասան դրամբք յօրինեալ. (Մխ. այրիվ.) (որ կա՜մ է բացայայտիչ պարսպաց, եւ կամ ա. որպէս պատօղք)։

Ասէր զգէս ոչ հատանել, մինչեւ երկայնեսցի եւ պատ առցէ. զի վասն այն կոչի պատանի. եւ ապա կտրել հրամայէր, զի վասն այնորիկ կոչի կտրիճ. (Կիր. պտմ.։)


Պատահ, ից

s. adv.

adventure, accident, contingency, casualty, occurrence, incident, chance, hazard, fortuitous or unforeseen event;
— ըստ —ի or —իցն, accidentally, by chance.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի վնասակարն վհատել անցից, որ ոչն երբէք հանապազ յայսմ յարամնայ պատահս։ Ամենայն ի ներքոյ երկնիս լինելութիւնք՝ ոչինչ առանց հակառակին խառնուածոյ գոյացեալք եղեն ըստ պատահիցն։ Զոր ինչ ունին ի գոյացութիւնսն պատահս։ Ամենաչար աղիտիցն պատճառ սիրողաց՝ մասանցն պատահիւք։ Ամենադժպատեհ պատահիւք լի է իրս. (Պիտ.։)


Պատահումն, ման

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

· Calfa

NBHL (2)

Արդեօք պատահմա՞մբ, եւ կամ ըստ հրամանի ինչ խաղաց մանուկն յորովայնին. (Կիւրղ. ղկ.։)

ՊԱՏԱՀՈՒՄՆ. Ըստ տրամաբանից՝ Եկամուտ իրք ի վերայ գոյացութեան. որակ. պարագայ. հանգամանք.


Պատանդ, աց

s.

hostage;
pledge, gage;
տալ ի —, to plight, to pledge, to offer as a pledge;
առնուլ ի —, to take as a hostage or pledge;
ի — կալ, to be hostage.

· Calfa

NBHL (1)

Որ էր մնացեալ ի պատանդս ի հռոմ քաղաքի։ Տալ պատանդս եւ գրաւականս։ Ա՜ռ նա զորդիս իշխանաց երկրին ի պատանդս։ Զպատանդսն՝ որ էին յակառն՝ հրամայեաց տալ ի ձեռս նորա։ Ածին կալան զպատանդսն առաջի նորա. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 11։ ՟Ը. 8։ ՟Թ. 53։ ՟Ժ. 6. եւ 9։)


Պատասխանատուութիւն, ութեան

s.

answering, answer;
defence, apology, excuse;
responsibility.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հար ցումն տրամաբանական՝ պատասխանատուութեան է խնդիր։ Ոչ եղիցի պատաս խանատուութիւն մու առ այսս. (Պերիարմ.։)


Պատարագամատոյց, տուցի

adj. s.

offering, making a present;
sacrificer;
officiating priest;
missal, massbook;
liturgy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունել քահանայից՝ յԱստուծոյ եւ ի մէնջ հրաման, առանց սուրբ ծածկութի պատարագամատուցին զգենլոյ՝ մատուցանել զսուրբ պատարագն։ Զամենայն սրբոց պատկերս՝ յեկեղեցիս մեր նկարեմք, եւ ի պատարագամատուցի հանդերձս. (Շ. ընդհ. եւ Շ. թղթ.։)


Պատգամատար, աց

s.

messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Տարօղ պատգամաց. կամ հրամանատար ի կողմանէ Աստուծոյ.


Պատգամաւորութիւն, ութեան

s.

message, deputation, mission, embassy;
diplomacy.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանաւ արքունի ի պատգամաւորութիւն խօսէր։ Պատգամաւորութիւն այնուհետեւ երեքին աշխարհքն առ միմեանս առնէին. (Եղիշ. ՟Ե։ Փարպ.։)


Պատենազէն, զինաց

adj.

cuirassed, furnished with armour;
— նաւ, armoured ship.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զրահաւոր պատենազէն պղնձապատ վահանացն նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 39.) (յն. ոսկի եւ պղնձի վահանք)։


Պատերազմ, ի, ունք, աց

s. fig.

war, battle, combat, fight;
temptation;
առտնին or քաղաքական —, intestine or civil war;
պաշտօնարան —ի, War-Office;
պաշտօնեայ or ոստիկան —ի, Minister of War;
պատրաստութիւնք —ի, warlike preparations;
արիւնռուշտ —, bloody battle;
մահացու —, war to the death, deadly fight;
դաշտ —ի, battle-field;
ըստ օրինաց —ի, according to the laws of warfare;
— հրատարակել, to declare war against;
— ահագին ի վերայ ուրուք յարուցանել, to threaten with war;
պատրաստիլ ի, —, to prepare for war;
երթալ ի —, to go to the wars;
առաջին նուագ մտանել ի —, to be in one's first battle;
ձեռն արկանել ի —, to undertake a war;
ի —գրգռել, դրդել, to excite to war;
to engage in war;
— յարդարել ընդդէմ, to combat, to attack;
տալ —, — մղել, to be at war, to make war, to war against, to give battle to, to fight a battle with;
եղեւ — խիստ յոյժ, a bloody battle was fought;
գրգռել, բորբոքել զ—, to excite, to kindle war;
սաստկացաւ —ն, the combat was fierce;
կորուսանել զ—ն, to lose the day, or a battle;
ի ժամանակս —ի, in time of war;
արծաթով պնդի —ն, gold is the sinew of war;
cf. Ընտանի;
cf. Իր;
cf. Խանձեմ;
cf. Մարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռն ի գործ արկեալ բախեցին զպատերազմունս ընդ իրեարս։ Հրամայեաց զօրն պատրաստել զյետին աւուրն մահու պատերազմ. (Զենոբ.։)


Պատժեմ, եցի

va.

to punish, to chastise, to correct, to inflict punishment or correction.

· Calfa

NBHL (1)

Ապաքէն (Գաբրիէլ) հրաման ընկալաւ յԱստուծոյ աւետիս բերել (Զաքարիայի), եւ ոչ եթէ պատժել զարդարն. եւ զի՞ պատուհասեաց. (Իգն.։)


Պատիր

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղր ոչ հրամայէ ընդունել ի տաճարին. եւ պատիրք աշխարհիս չէ ընդունելի ի սուրբս. (Համամ առակ.։ 13)


Պատկառ

adj. s.

respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկառ կալ թագաւորին հրամանաց, կամ անտի կենացն, առաքինութեանց, սպասաւորութեան, պաշտամանն Աստուծոյ, եւ այլն. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Ա։ Իգն.։)


Պատկառեմ, եցի

va.

to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնքան սարսեցի եւ պատկառեցի ի սաստկութենէ քումդ հրամանի, որքան ալիք ծովուն յեզերացն. (Նար. ՟Զ։)


Պատկերահան, աց

s.

portrait-painter.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց ածել առաջի նորա պատկերահան զոմն. (Ճ. ՟Ա.։)


Պատնէշ, նիշի, նէշի, աւ, իւ, նիշաց

s.

rampart, intrenchment, barricade, stockade, barrier, bastion, bulwark;
— պաշարման, circumvallation, contravallation, siege, blockade;
պատել — պաշարմամբ, to besiege;
դնել — շուրջ զքաղաքաւ, to invest a city;
— ածել, արկանել, կանգնել, պատել, to intrench, to throw up intrenchments, to intrench or fortify oneself, to surround with ramparts or trenches, to barricade, to palisade;
to fortify with bastions.

· Calfa

NBHL (1)

χάραξ, χαρακοβολία , χαράκωσις, τάφρος, σκόλοψ vallum, agger, circumvalatio, sepes, fossatum, sudes. (որպէս պատօղ կամ պատեալ նիշ) որ եւ Որմ արգելք. Մահարձան. Խից. Առժամանակեայ որմ պատերազմական. շրջապատ ձողաբարձ. հողաբլուր. խրամ հատեալ, եւ գերանօք եւս պատեալ. թապեա, շարամբօլ, մէթէրիս, չարգըֆէլէք. վր. պատնէ՛զի.


Պատշաճաւոր, ի, աց

adj.

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ հասցեն պատշաճաւորքն մեռելոյն ... հրամայիցէ այն իսկ՝ որ պատշաճաւորն է. (անդ։ 1)