Definitions containing the research ստոր : 752 results

Երկակի

adj. adv. two, double, binary;
twice, doubly.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ (Արիստ. ստորոգ.)


Երկատեմ, եցի

va.

to divide into two kinds, to divide.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմաստասիրութիւնն ի տեսականն եւ ի գործականն երկատեցաք ... երկաքանչիւր ոք յերկատելոցս մասանցս ստորաբաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Երկար

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

· Calfa

NBHL (1)

Երկար ամանակաւ պահեն զվատախառնութեանցն բերս. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Երկաւոր, ի, աց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι, Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Երկաւորեակ, ակք

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Երկաւորիք, րեաց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.


Գերակայ, ից

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեալ ի տեղի գերակայիցն։ Բարձրացուցեր ի ստորայնոցս գերակայիցն կայանս. (Շար.։)


Ժապաւէն, ւինաց

s.

hem, border of a garment, trimming;
purl (of lace);
furbelow;
riband, string;
ferret;
galloon;
lace.

· Calfa

NBHL (1)

λῶμα fimbria, margo περιστόμιον orificium Որպէս թէ ծոպ յապաւեն ծայրից. Անկուծ նեղ՝ ածեալ զսպառուածովք հանդերձից՝ ի ստորոտս եւ յօձիս, որպէս եւ ի ծնօտս կամ յեզերս այլոց իրաց.


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa


Իմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

intelligible, comprehensible, perceptible, conceivable;
intellectual, intelligent;
—ք, spiritual intelligences;
— է, it is to be understood, it means.

· Calfa

NBHL (2)

զիմանալիս մեր մարդ, որ ներքին էր (ի ստորինս), այժմ տրամակայեալ՝ յեղափոխեցաւ վերին. (Մագ. ՟Ե։)

Խստութեամբ սրտի, որպէս խստորով ցանկան զիմանալին իւրեանց մարդ (այսինքն զհոգին սնուցանել). (Լմբ. ատ.։) (որ հայի ի յաջորդ նշ)։


Ինքնագոյ

adj.

self-existent;
natural.

· Calfa

NBHL (1)

αὑτοεῖναι ipsum esse, qui est per se ipsum որ ինքնինեւ ինքեամբ միշտ գոյ. անեղ. անստեղծ. սեպհական ստորոգելի աստուծոյ.


Գերունակութիւն, ութեան

s.

sublimity, preeminence, excellence.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձեալ գովեալ գերունակութեամբ ի ստորեւ վերինն վարագուրի. (Նար. խչ.։)


Գղզիկ

s.

notch of an arrow

· Calfa

NBHL (1)

ԳՂԶԻԿ կամ ԳՂԶՈՒԿ. ռմկ. կէզ, օգ կէզի, կէտուք. յն. գլիֆի՛ս γλυφίς incisura, crena, cocca Գծիկ կամ հերձիք փետրոյ նետին, որ յենու ի լարն աղեղան. ստորին ծայր նետի.


Գղզուկ

s.

cf. Գղզիկ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՂԶԻԿ կամ ԳՂԶՈՒԿ. ռմկ. կէզ, օգ կէզի, կէտուք. յն. գլիֆի՛ս γλυφίς incisura, crena, cocca Գծիկ կամ հերձիք փետրոյ նետին, որ յենու ի լարն աղեղան. ստորին ծայր նետի.


Գնաց

s. pl. gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.

· Calfa

NBHL (1)

Այս են բանակետղք գնացից նոցա։ Կարճեա՛ զգնացս ոտից։ Ոչ գտանին նշմարանք գնացից (հաւու)։ Ի գնացս իւրեանց քարշէին զստորոտս իւրեանց։ Գնացք գետոց։ Ի գնացս ջուրց։ Աւուր գնաց աստի, աւուր գնաց անտի.եւ այլն։


Գոգանամ, ացայ

vn.

to be hollow, to become hollow.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմբռնեցելոյն յօրանչման շնչոյն, յորժամ կողկողիթն ի ստորագոյնն կողմն խռչափողիւքն գոդանայ. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Ե։)


Գոլոշի, շւոյ, շոյ, շեաց

va.

pour, exhalation, smoke, expiration.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստորուստ փորոտեացն ցոլացեալ չարահոտ գոլոշիք. (Պիտ.։)


Գոյացութիւն, ութեան

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս գոյացութեանց։ Գոյացութիւն է, եւ այլն. (Արիստ. ստորոգ.) ուր առաջին գոյացութիւն կոչէ զանհատն. եւ երկրորդ զտեսակն եւ զսեռն։


Գոյեղաբար

adv.

substantially.

· Calfa


Գրուան, ի, աւ

s.

bushel.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ի ներքոյ գրուանին ստորածածկեցայց. (Նար. ՟Լ՟Ե։)


Դաբիրայօրէն

adj.

that resembles the sanctuary.

· Calfa

NBHL (1)

Դաբիրայօրէն յօրինմամբ ի ստորնայնոցս աստի մեկուսեաց. (Նար. խչ.։)


Դրոշմեմ, եցի

va.

to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՐՈՇՄԵԼ. ὐποσημαίνω subscribo Ձեռն դնել գրոյ. ստորագրել. կնքել.


Դրութիւն, ութեան

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

· Calfa


Եզր, զերք, զերաց

s.

border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.

· Calfa

NBHL (2)

Յեզր մագաղաթին տեսանէի կարգ մի։ Գրեալ ի ստորին եզեր. (Փարպ.։)

Եզր է այն, յոր լուծանի առաջարկութիւնն. որպէս ենթակայն եւ ստորոգեալն. եւ եզերքն լուծանին ի վանկս եւ ի գիրս. (Մխ. ապար.։)


Ելութիւն, ութեան

s.

being, existence.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառ է՝ ո՛չ ճշմարիտն բան՝ ելութեանն սոկրատայ, այլ ելութիւն սոկրատայ պատճառ եղեւ գոլոյ զճշմարիտն բան. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Ենթ

prep.

under;
cf. Ընդ.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπό sub Նախդիր բաղադրիչ կամ բարդիչ ըստ հելլենաբանութեան նշանակութեամբ ձայնիս Ընդ՝ մանաւանդ ըստ որում ի ներքոյ. ստոր. տակը.


Ենթակայ, ից

s.

subject.

· Calfa

NBHL (5)

Մարդ զենթակայէ ասի՝ զումեմնէ մարդոյ, եւ նենթակայում ոչ յումեք է ... մակացութիւն նենթակայում է անձին, եւ զենթակայէ ասի զքերականութենէ ... Գոյացութիւն (անհատ) ո՛չ նենթակայում է, եւ ոչ զենթակայէ է. իսկ պատահումն ի հարկէ գոլ նենթակայումն. քանզի թարց ենթակայի ել անկար է. (Արիստ. ստորոգ.։)

ԵՆԹԱԿԱՅ. ըստ տրամաբանից, Եզրն՝ զորմէ ստորոգի ինչ. որպէս եւ ստորոգեալ կոչի՝ որ ինչ ասի զենթակայէ.

Նախադասութիւնքն (բաղկանան) ի ստորոգելոյ եւ յենթակայէ։ Ունի նախադասութիւն՝ ենթակայ եւ ստորոգեալ. (Անյաղթ պորփ.։)

Այլ զայլմէ ստորոգիցի իբր զենթակայէ. (Արիստ. ստորոգ.։)

ὐποκείμενος, -ον subjectus, -um Որ ինչ ի ներքոյ կամ առաջի կայ. ստորակայ. առարկայ.


Ենթակայութիւն, ութեան

s.

existence;
hypostasis.

· Calfa


Ենթամնայ, ի

s.

hyphen, mark of division of a word.

· Calfa

NBHL (2)

Ենթամնայ եւ ստորատդ հակառակ են միմեանց. ենթամնայդ ի խառնել զբանն, իբր թէ օրէնս ուսոյց. իսկ ստորատն ի բաժանել զսոյն. (Երզն. քեր.։)

ὐφέν subunio Գիծ ձգեալ ի ստորէ բառից բարդելոց՝ մանաւանդ առանց ա տառի, ի նշանակ զօդելոյ. որպէս եւ ի յօդել զբառն հատուածեալ ի տողադարձս. զորօրինակ բարձ ընտիր, նոյ ընծայ, օրէնս ուսոյց. եւ ա րեւ, ի մաս տա սէր.


Եպարքոս, աց

s.

prefect;
viceroy, vizier.

· Calfa

NBHL (1)

Եպարքոս, ստորիշխան. (Հին բռ.։)


Եռականգուն

adj.

of three cubits or fathoms.

· Calfa

NBHL (1)

Եռականգուն մեծութիւն ունել։ Ոչինչ է ներհական եռականգնումն։ Եռականգունն՝ քանակ նշանակէ. (Արիստ. ստորոգ.։)


Եռօրեայ, էի

adj.

triduan, of three days.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստորինս իջեալ, եռօրեայ յամեալ. (Գանձ.։)


Երախան, ից

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

· Calfa

NBHL (1)

Փարէր ի վերայ եդեալ զերախանս իմ։ Արտօսր ոչ սակաւ հոսեցուցանէի արտասորեալ իբրու ի վտակաց աղբերց ի ստորակայեալ երախանաց. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ի՟Զ։)


Երեւելութիւն, ութեան

s.

visibility;
appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Ջոկք ստորակայից, եւ այլ բազում ինչ, որք ցուցանեն զերեւելութիւնս». յն. ֆանդասիա՛. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Երթ, ից

s.

walk, way, gait, departure, journey;
cf. Տոմսակ.

· Calfa

NBHL (1)

Էջ մարմնովն եւ աստուածութեամբն ի գերեզման. երթ հոգւովն եւ աստուածութեամբն ի ստորինս դժոխոց. (Ոսկիփոր.։)


Երիկամունք, մանց

s.

reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.

· Calfa

NBHL (1)

νεφρός renes Երկու մասունք ընդերաց առ երի ստորին միջաց թաղեալք ի ճարպս. երիկամ, պոլոճիկ.


Երիցութիւն, ութեան

s.

antiquity, seniority, full ago;
priesthood.

· Calfa

NBHL (1)

Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.


Ըստ

prep.

according to, in relation to, as for, conformably with, agreeably to;
proportionably, at the rate of;
after;
near, relatively;
for, as for;
on;
of;
out;
— իս, — իմումս կարծեաց, according to me, in my opinion;
— իւրում կարի, according to capacity, to the best of one's ability;
այր — սրտին Աստուածոյ, a man after Gods own heart;
կին իցէ քո — միտս, if thou hast a wife after thine own heart;
— բախտի եղեալ նորա, fortunately;
— պատկերի մերում եւ — նմանութեան, in our image and likeness;
— հիւսիսոյ Կխրնոյ, north of Erzeroum;
— անձին, upon one's back;
wearing upon, — the shoulders, — the body;
— ճանապարհին, about the streets;
— հրապարակս գնալ, to pass through, or to wander about the public places;
— բնութեան բարի, naturally or essentially good;
ի չափու կալայց զանձն — օրինակի նորա, I shall be governed by his example;
ելանել — քաղաքն, to go out of town;
այր — առնէ, one after the other;
ամ — ամէ, annually, every year;
օր — օրէ, daily, every day;
— նախահօրն յանցանաց, for the sin of the first father;
— չափու եկամտիցն, in proportion to his income;
— աչս դատել, to judge from the appearance;
— իրետրս պատշաճեալ, well proportioned, symmetrical;
— տեղիս տեղիս եւ — աշխարհս աշխարհս, according to the various places, and different provinces;
— տունս ազգացն՝ ոչխար — երդ, a lamb for every family and every house;
հրաժարել — նմանութիւն, to have no equal, unique;
անցանել — ասհմանս քո, to pass through your confines;
— բանս անցանել, to be inexpressible;
— միտս անցանել, to be beyond understanding, to be past finding out, inconceivable, incomprehensible;
անցանել — չափ, to go beyond;
— ակն լինել յումեքէ, to be far from the sight of, alienated;
— ինքեան, of one's self;
naturally, essentially;
— ամենայնի, totally, in all, entirely;
— այնմ, as is said;
as they say;
— իրիք, — իմիք, in some part, in a certain sense, in some way, or manner;
in part;
— որում, as;
since;
therefore;
— որում..., — նմին, or նոյնպէս, or այսպէս, as..., as;
so..., as;
— օրէն, like, after the fashion of;
— նմանէ, after him;
— այսմանէ, like this, similarly, equally;
եւ որ — այսմանէ.

· Calfa

NBHL (3)

Հանցեն ջուրք ... թռչունս թեւաւորս ի վերայ երկրի ըստ հաստատութեան երկնից. (Ծն. ՟Ա. 20.) իբր ի ստորեւ կամ հանդէպ, շուրջ.

Եւ է այն ըստ Նեստորի, եւ որոց ըստնմայց. (Սարկ. հանգ.։)

κατά, κατ’ (լծ. ըստ. որպէս եւ κάτω , է ի ստոր). secundum, juxta ἁκολούθως consequenter եւ այլն. Հանգէտ. հանգոյն. համեմատ. յար եւ նման այնպէս՝ որպէս. եւ Զհետ երթալով նմանութեան առաջնոյն որպէս երկրորդ. կամ ի ստորեւ քան զառաջինն կարգեալ. պէս.


Ըստգտանեմ, գտի

va.

to accuse, to blame, to reprove, to censure, to condemn, to reproach, to rebuke, to jeer, to reprimand, to impute.

· Calfa

NBHL (1)

καταγινώσκω (որ է ըստգիտել, ստորաճանաչել, կամ ընդդէմ ճանաչել) reprehendo, arguo, decerno adversus aliquem, condemno, accuso, incuso գրի նովին հնչմամբ եւ ՍՏԳՏԱՆԵԼ. Արատ եւ յանցանս գտանել՝ ի վերայ այլոց. ըմբըռնել ի յանցանս. մեղադիր լինել. պախարակել. յանդիմանել մտօք կամ բանիւ. մեղադրել, դատապարտել.


Ըստիմանիմ, եցայ

vn.

to shoe, to put on shoes, or boots.

· Calfa

NBHL (1)

Ունել. հի՛զան, ըստիմանի, զինի։ Ունելն նշանակէ զըստիմանելն, զինելն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Թախանձութիւն, ութեան

s.

cf. Թախանձանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մի ոք ի սահմանացդ ընդ թախանձութեան մեղադրանօք անկանի։ Կրթեա՛ զքեզ կոչեցելովն առ ի բազմաց թախանձութիւն. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ ստորոգ.։)


Թափ, ոյ, ու, ից, ուց

s. adv.

bottom;
depth, profound depth, abyss;
fury, passion;
fire, spirit;
impetuosity, violence;
effort, furious attempt, struggle;
—ք, sheath, scabbard;
—, ընդ —, or զ— անցանել, to penetrate, to pierce, to run through, to bore;
to thread, to spit;
— անկանիլ, մտանել, to run rapidly, to pass through, or traverse with impetuosity, to enter with violence or impetus;
ընդ — անցուցանել՝ — հանել, to pass, to bore, to pierce, to transfix, to thread, to run through;
զ— առեալ շրջել, cf. Թափառիմ;
զ— առնուլ, to prepare for an effort, to gather one's self up;
— տալ, to hurl, to launch, to fling, to throw;
— կրից, fit, outbreak, hurst of passion;
ի —ս դժոխոց, in the depths of hell;
թափն ընդ թափն, penetrative, piercing, with penetration.

· Calfa

NBHL (1)

Մանուկն Նեստորիոս զօրացեալ հոգւով, թափ տուեալ զգետնեաց զլէոս (ըմբիշն). (Ճ. ՟Ա.։)


Զօրավար, աց

s.

general, commandant.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχιστρατηγός, ἁρχιγός, ἅρχων στρατίας , ἠγεμών, ἠγούμενος, στρατηγός imperator exercitus, princeps vel dux militiae Վարիչ զօրու՝ որպէս իշխան եւ առաջնորդ. իբրեւ սպարապետ ընդհանուր, եւ որպէս ստորին զօրագլուխ.


Էակ, աց

s.

being, existence, that exists;
creator, that causes to exist, that extracts from nothing.

· Calfa

NBHL (1)

Էակն որպէս տեսակ բաժանիլ ոչ կարէ. (զի իբրեւ գերազանցական եզր ստորոգի զամենայն իրաց)։ Ո՛չ է էակն սեռ, այլ հոմանուն ձայն. (Անյաղթ պորփ.։)


Ըղձական, ի, աց

gr.

cf. Ըղձալի;
optative (mood);
— դիւթութիւն, witchcraft, sorcery, spell, charm.

· Calfa

NBHL (2)

Խոնարհութիւնք են հինգ. աներեւոյթ, հրամայական, ըղձական, ստորադասական. (Թրակ. քեր.։)

ԸՂՁԱԿԱՆ. εὑκτικός optativus Ըստ քերականաց, մի յեղանակաց խոնարհման բայից. որ ի մեզ նոյն է ընդ ստորադասականի.


Իջանեմ, իջի, էջ

vn.

to descend;
to fall;
to decline;
to sink;
to settle, to subside;
to light, to sit down;
to empty itself;
to lodge, to stop at, to sojourn;
cf. Սերիմ;
ի ծառայութիւն —, to lower one's self to servitude, to become a servant;
յաղքատութիւն —, to impoverish one's self, to become poor;
— ի նաւէ, ի կառաց, յերիվարէ, to disembark, to go ashore, to land;
to alight, to get out of a carriage;
to dismount or alight, to get off, to get down from a horse;
— ի գերեզման՝ իհող մահու, to descend into the grave, to be buried;
— յօթեւան ուրեք, to put up at an hotel;
— ի հպարտութենէն, to humiliate one's self;
to relent, to soften, to become calmed, appeased;
ի թիկունս —, to go to the rescue, to succour;
— ի հանդէս մարտի, to come to blows, to fight;
— գետոց ի ծով, to discharge, to fall into, to disembogue, to disgorge, to empty itself, to overflow;
արտասուք զծնօտիւք իջանեն, the tears fell down his (or her) rosy cheeks;
էջ մրրիկ հողմոյ ի ծովակն, a storm broke over the lake.

· Calfa

NBHL (1)

καταβαίνω, κατέρχομαι, κατάγομαι descendo, devenio, deducor եւ այլն. Էջս առնել. վայրաբերիլ. ի բարձր տեղւոջէ ի վայր կամ ի ստոր գալ՝ երթալ, հոսիլ. իջնալ, ինջնալ.


Իջուցանեմ, ուցի

va.

to make to descend, to cause to fall;
to let down, to lower;
to pull down, to take down;
to unfasten, to untie;
to turn out, to discard, to dismiss, to remove;
— զառագաստ նաւու, to lower sail, to strike sail;
արտասուս —, to shed tears, to weep.

· Calfa

NBHL (1)

κατάγω, καταβιβάζω, καταφέρω , καθίημι, χαλάω deduco, defero, dimitto եւ այլն. Տալ իջանել. ի վայր բերել, ածել, առաջնորդել. խաղացուցանել ի բարձր դրից ի ստորին կողմանս. իջեցնել, ինջեցնել.


Իւրաստեղծ

adj.

created by himself.

· Calfa

NBHL (1)

միայն ստորագրի այս իսկապէս գիտողի զգաղտնիս իւրաստեղծ մարդոյն. (Տօնակ.։)


Լեռնոտեայք, եայց

s. pl. the dwellers on the slopes, or at the foot of a mountain, lowlanders.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեալք ի ստորոտս լերանց, կամ լեռնականք.


Լեռնոտն, ոտին

s.

foot of a mount-ain;
the country extending from the foot of mountains, lowlands.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπόρειος, -ον monti subjectum, promontorium. Ոտն լերին, կամ ստորոտն. Լեռան տակի կողմը.