station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.
Մերթ եւս իբր Կայուն, եթէ չիցէ այսպէս գրելի.
rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.
to clear away any obstacles;
to break a treaty, to repudiate obligations.
ԿԱՊԱԿՈՏՈՐ ԼԻՆԵԼ. Կոտորել խզել զկապ. զամենայն արգելս յոչինչ գրել.
lead;
caper;
caper-bush.
Փոխանակ գրելոյ Կապպար. ռմկ. Կապրցախ. յն. լտ. քա՛բբարիս. κάππαρος , καππαρίς capparis. թ. քէպէր, քէպէրէ. վր. կապարխ. Փշոտ բոյս, կամ թուփ՝ ճանկաւոր փշովք, տարածեալ յոյժ ընդ գետին։ Նոյնանուն է եւ պտուղն դառն որ եփելով, եւ յաղ ի քացախ պահելով լինի ախորժահամ.
to write methodically, in order;
to set down in writing.
ԿԱՐԳԱԳՐԵԼ. Կարգաւ գրել։ (Եղիշ. ՟Ա։ Տօնակ.։)
cf. Տնտես.
Հիւանդացաւ կոնոմ եղեցւոյն. (Վրք. հց. ձ։ Իսկ ի գիրս Ուռպ.) գրի Եգոմոնոս՝ փոխանակ գրելոյ Եգոնոմոս։
corban, gift, alms;
alms-basket.
ԿՈՐԲԱՆ, փոխանակ գրելոյ՝ Կորփան, կամ Կորպան. Իբր յն. κορυφαῖον, κόρυς որ է Գլխանոց. սաղաւարտ. գագաթնադաշտն. գլխու թաս. cf. ԿՈՐԴԱԿ.
will, testament, last will testament;
— առնել, to make one's will;
կտակաւ տալ՝ թողուլ, to bequeath by will, to leave a legacy to;
կատարել զ—, to execute a will.
Սկսաւ ժողովուրդն գրել ի մատեանս իւրեանց, եւ ի կտակս վաճառաց իւրեանց. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 42.) (յն. մի բառ. συνάλλαγμα , commercium, vel contractus ).
to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.
ԿԱՐԳԵԼ. իբր Գրել ի մատենի, ճառել, վիպագրել. եւ Խօսել կարգաբանութեամբ.
to call, to call aloud, to send forth or utter cries;
to cry to, to call upon, to invoke, to implore;
to call, to name;
to call, to invite;
to raise up, to evoke;
to read;
— զանուն ուրուք, to call on the name of;
— յօգնութիւն, to cry out for help;
— զօգնականութիւն, to implore, to crave the aid of;
երջանիկ — ումեք, to call any one happy;
վաշ վաշ —, to insult, to revile;
աւաղ or ողբս —, to deplore, to lament for.
Զոր կարգեաց գրելով Կորիւն. ուստի եւ մեր բազում անգամ կարդալով տեղեկացեալ հաւաստեաւ. (Փարպ.։)
short;
little;
short, brief, curt, concise, succinct, laconic;
— հասակաւ, short in stature;
—ոյ ճանապարհ, the shortest way;
ընդ —ոյ գնալ, to take the shortest or nearest way, to take a short cut;
ի —ոյ or — ի —ոյ, short, brief, abridged, summary;
in short, briefly, in a few words, laconically, succinctly, summarily;
ի —ոյ, in a short time, quickly;
ի —ոյ հատանել, to cut short, to state in few words.
Կարճ ի կարճոյ ցուցանել, լսել, ասել, գրել. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 24։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 5։ Եփր. եբր.։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 4։ Կոչ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Բ. 1։)
closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.
Պատարագ նոցա որպէս կափունք (կամ կափուլք) շանց, մկրտութիւնք նոցա որպէս թլփատութիւն. թերեւս գրելի է, կառափունք։ (Կանոն։)
feigned, dissembled, false, counterfeit, sham, fictitious, artificial, factitious;
affected, prim, finical;
Զկեղծ զաղտեղութեան թամբատոց ի բա՛ց պատառեսցուք. ի յն. գրի, զվատթար ձորձս. որպէս թէ գրելի իցէ ի հյ. կեղտ, կեղտոտ. կամ իմանալի, որպէս անպիտան։
portrait, likeness, picture;
painter;
հասակաչափ՝ փոքր՝ մանրանկար —, full-length, half-length, head-size, miniature portrait;
գեղեցիկ՝ ճշգրիտ —, fine, exact portrait;
տալ հանել զ—, to get one's picture drawn or painted, to have one's likeness taken;
cf. Լուսանկար.
աբգար առաքեաց կենդանագիր յերուսաղէմ առ ի գրել զտէրունական պատկերն. (Դամասկ.։)
to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.
ζωγραφέω pingo. Կենդանի գրել. նկարել զպատկեր կենդանի. նկարագրել. ստուգել. օրինակել. տպաւորել. յօրինել.
painting;
zoo-graphy.
ζωγραφία, ζωγράφημα pictura, effigies Կենդանագրելն, իլն. նկարագրութիւն. եւ Կենդանագիր. նկարագիր. իսկութիւն.
word;
speech, language, tongue;
discourse, sermon;
saying;
diction;
talk, conversation, chat;
word, promise;
report, news;
— ընդ Աստուծոյ, prayer;
— հաւու, cock-crowing;
խօսս արկանել՝ առնել, to speak, to talk;
խօսս առնել՝ դնել, to compose, to write;
ի խօսս գալ՝ մատչել, to begin to speak in one's turn;
to converse, to talk;
ի խօսս առնել, to cause to speak;
ի խօսս լինել՝ — կանաց or լեզուաց լինել, to be the public scorn, to become a bye-word;
կարճել զխօսս ուրուք, to interrupt a person, to break in upon;
—քո յայտ առնեն զգեզ, thy speech bewrayeth thee;
cf. Բան.
ԽՕՍՍ ԴՆԵԼ, կամ առնել. Շարագրել ճառս. արադրել.
hidden, secret, occult;
stealthy, clandestine, underhand, furtive;
—, ի —, in secret, privately, secretly, by stealth, clandestinely;
—ք, hiding-place;
the secrets;
the private parts;
—ք սրտի, bottom, the inmost recess of the heart;
— հրամանք վերին Տեսչութեան, the inscrutable ways of Divine Providence.
Կորացայ ի ծածուկս իմ ի դուճ. (Պիտառ.) (կամ թերեւս գրելի էր, ի ծունկս իմ։) Տե՛ս եւ (Վրք. հց. ՟Ե։)
to form, to figure, to fashion, to make.
διαγράφω, ἑκγράφω describo, delineo, pingo. Կենդանագրել զկերպարանս. նկարագրել. քանդակել. դրոշմել. ծրագրել.
Աչօք իւրովք տեսցէ զինքն կերպագրեալ յորդին իւր սպանեալ ի կայենէ։ Նկարագրել զքանիսն՝ յօրինեալ կերպագրեալ որթս խաղողաբերս այգեգործովք. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Ե. 8։)
Զաաստուածանմանութիւնն յանձինս կերպագրել. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Թ։)
cf. Կերպագրեմ.
μορφόω formo. Կերպարանել զձեւն. ըստ բուն կերպին ձեւացուցանել. կերպագրել. դրոշմել. նկարագրել. յօրինել.
form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.
Զառաքելոցն ունել զկերպարանս։ Խորդք ի թռչելն ձեւացուցանեն զկերպարանս գրելոյ։ Ընդունել զկերպարանս հանդերձիս։ Եփուտ, կերպարանք ինչ հանձնի է։ Զկերպարանս ձեւոյ սրբութեան։ Ըստ կերպարանաց խաչի կախեալ կային։ Կերպարան անձանց խոնարհից։ Կերպարանք ոգւոյս։ Կերպարանք ճշգրտագոյնք կամ ծիծաղելիք։ Ի կերպարանաց պատկերի բանին ծանուցեալ, եւ այլն։ Ու աստուած տեսանիցէ, անդ չեն ինչ պէտք կերպարանաց, եւ ոչ պէսպէս պատմուճանաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
cf. Կղկաթեմ.
ԿՂԿՂԱԼ. Իբր Կղկաթել. (կամ այսպէս է գրելի).
baptized.
ԿՆՔԱՒՈՐ իբր Կնքահայր (եթէ չիցէ այնպէս գրելի).
cf. Կշտապանակ.
Փոխանակ գրելոյ Կշտապանակ.
to smooth, to polish, to gloss;
to put or set in order, to arrange.
Զօրէն կոկեցելոյ իմն մոմոյ (ի պնակտի՝ առ ի գրել ի վերայ). (Փիլ. քհ. ՟Թ։)
knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.
Հմտութւն գրելոցն։ Յորժամ ընդ նոսա հմտութեամբ հակառակիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33. 41։)
written by inspiration of the Holy Ghost.
Սեպհական կամ նման մատենի գրելոյ ի հոգւոյն սրբոյ. հոգեպատում.
cf. Հոլոնեմ.
ՀՈԼՈՆԵԼ, ՀՈԼՈՆԻԼ. որպէս (եթէ չիցէ այնպէս գրելի, կամ Հոլովիլ)
to bring or gather together, to assemble, to collect.
ՀՈԼՈՆԵԼ, ՀՈԼՈՆԻԼ. որպէս (եթէ չիցէ այնպէս գրելի, կամ Հոլովիլ)
to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.
Հոզեալ (կամ հողեալ) բանիւք իմովք , թերեւս գրելի էր, հոծեալ։
dispersed by the wind.
(եթէ չիցէ գրելի Հողամաղ) Ի հողմոյ մաղեալ, հոսեալ.
to write, to describe, to narrate.
Ճառել գրով. արձանագրել. ի գիր անցուցանել. եւ Ճոխաբանել ճառօրէն.
Ընդէ՞ր ոչ գրեաց զամենայն գործսն ... զի առ հարկաւորսն փութային, եւ ոչ ճառագրել. (Ոսկ. գծ.։)
to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.
λαλέω, ἑπιδιηγέομαι, ῤέω dico, loquor, narro եւ այլն. Ճառ խօսել. գրել. ասել. պատմել. քարոզել. հռչակել. յայտնաբանել։
cf. Ճճուեմ.
ՃՂԵԼ. Ճռուողել իբրեւ զձագս. կամ ճչել. (եթէ չիցէ այսպէս գրելի).
exactly alike, the same;
painted from nature;
painting from life.
Նկարագրել զքարինսն ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 8։)
idle, lazy, slothful, sluggish, tardy, dull, slow, lukewarm, cowardly;
listless, careless.
ՀԵՂԳ, փոխանակ գրելոյ Հէգ. հէք. ἑλεεινός miserabilis.
idolatrous.
Դիւապաշտ. դիցապաշտ. կռապարիշտ. (ի բառիցս էշմա՛կի. որ է ըստ վր. դեւ. սատանայ. եւ ըպատէթ. որ է ար. պատիւ. եւ կամ գրելի՝ Հեշմակապաշտ)
afar, distant;
far, from afar.
Ի հեռուստ տեսանել, կամ գրել. (Ես. ՟Լ՟Գ. 17։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Գ. 10։)
tracing out;
ichneumon;
—հան լինիմ, to arrive with, to catch one.
Քետաքերելի. քետայն (խադդ՝ գիծ) բառ է, որ լսի հետահան. իսկ քերելին գրելի իմն է. որպէս հետահանական գրովն զբանս շաղկապելով, եւ զոճսն նշանակելով. (Երզն. քեր.։)
cf. Հետիոտից.
Հետիոտիւք գնալ, կամ ի ջուրս իջանել, կամ ապրիլ. (Լաստ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Գ։ (Նոյն է գրել՝ եւ հետի ոտիւք։))
cf. Հզօրագոյնս.
Վասն զի սիրեմ զձեզ, խնայեմ ի ձեզ՝ գրել հզօրապէս. (Ածազգ. ՟Է։)
to write a genealogy, to cite onesancestors;
to profess astrology.
γενεαλογέω genus recenseo. Խօսել զծննդոց եւ զազգաբանութեանց. գրել զծագմանէ ազգի եւ ազգատոհմի.
running, flowing, liquid, fluid;
flow, flowing, running out
Մերթ. ա. ῤευστός fluxus. իբր Ծորուն. (եթէ չիցէ այսպէս գրելի) ծորածոյ. հոսանուտ. լոյծ.
to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.
διαγράφω describo, delineo, circumscribo. Գծագրել. ստուերագրել. գծել զնշան ուրուական. նշանակել զծիրն. նախանկարել.
milk;
— կովու, այծու, մաքեաց, իշոյ, cow's, goat's, ewe's, ass's;
— ձկան, soft roe;
շիճուկ —ին, butter -;
whey;
թարմ՝ թթու —, fresh, sour -;
կաթամբ սնանիլ, to live on milk;
— տալ, to suckle;
գրել զ—, to suck;
կթել —, to milk;
ամջատել ի կաթանէ, to wean.
to emulate;
to rival, to vie with, to antagonize.
ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.
emulation, competition, strife, contention.
ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.
to compose.
synthesis.
Ստորագրել ի համադրութիւն հաւատոյ մեր. (Ժող. հռոմկլ.։)
concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.
Վկայել կամ ստորագրել համաձայնաբար։ (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։)