Definitions containing the research արմ : 6357 results

Հրեշտակապէս

adv.

like an angel, angelically.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնի հրեշտակապէս երեւէր. (Ճ. ՟Գ.։)


Հրկիզում, զի

va.

cf. Հրկէզ առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարմրագոյն շամփրօք զմարմին սրբոյ վկային հրկիզուին. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրճուակից լինիմ

sv.

to rejoice with, to congratulate.

· Calfa

NBHL (1)

Հրճուակից լինել անմարմին զինուորութեանցն. (Նանայ.։)


Հինգերորդեմ, եցի

va.

to contribute the fifth part of, to take up or give the fifth part of the fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգերորդեսցեն զարմտիս։ Հինգերորդել փարաւոնի. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 34։ ՟Խ՟Է. 26։)


Հիւանդաբար

adv.

like a sick person.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ հիւանդ մարմնով կամ ոգւով.


Հիւանդանոց, աց

cf. Հիւանդարան.

· Calfa

NBHL (1)

νοσοκομεῖον nosocomium, valetudinarium. Բնակարան հիւանդաց. տեղի դարմանոյ հիւանդաց.


Հիւանդատես, աց

adj.

visiting the sick;
— գալ, to visit the sick.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գայ ի տես հիւանդաց. եւ Որ դարմանէ զհիւանդս առընթերակայութեամբ.


Հիւանդացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fall sick, to make ill or infirm.

· Calfa

NBHL (1)

Առողջութեամբ մարմնոյ իւրեանց զառողջ հաւատսն սողոմոնի հիւանդացուցին. (Եփր. համաբ.։)


Հիւանդոտ

adj.

weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմութեամբ մարմնով հիւանդոտ էր. (Ճ. ՟Բ.։)


Հիւթական, ի, աց

adj.

material, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

ὐλικός materialis, terrenus. Նիւթական. տարրական. մարմնեղէն. հողեղէն. երկրաւոր.


Հիւթականութիւն, ութեան

s.

materiality.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթականութիւն. նիւթ. մարմին.


Հիւթային

cf. Հիւթական.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ մարմնաւոր հիւթային աչաց պարագրեալ. (Նար. մծբ.։)


Հիւթանիւթ, ից

adj. s.

material;
material-things, matter;
root.

· Calfa

NBHL (2)

Բոլորովին նիւթեղէն. մարմնաւոր. երկրաւոր. իր հողեղէն. զգալի ինչ. ինչք. տարր. եւ Ծուծ. արմատ.

Ոսկի, եւ որ այլ ինչ հիւթանիւթք իցեն (յն. նիւթ)։ Չարեացն բուսան հիւթանիւթք (յն. արմատք). (Կոչ. ՟Դ. եւ ՟Զ։)


Հիւսածոյ, ից

adj.

woven, plaited.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր հանդերձս հիւսածոյս ի տերեւոյ արմաւենոյ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Հիւսակ, աց

s.

tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Չորիւք հիւսակօք հրաշազարդեալ սեղան՝ կանգնեալ քառանկիւն՝ զարմանասքանչ հրաշիւք. (Նար. տաղ.։)


Հիւսեմ, եցի

va. fig.

to weave;
to plait;
to braid;
to twist, to enlace, to entwine, to intertwine;
to knit;
to compose, to write;
— զնենգութիւն, to hatch wickedness, to frame or get up a plot, to machinate, to devise.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՒՍԵՄ որ եւ ՀԻՒՍՈՒՄ, սի. πλέκω, συμπλέκω plico, complico, necto, connecto, torqueo διατάσσω dospono. Հիւսս առնել. հիւթել. նիւթել. ոլորել. բոլորելով շարամանել. ընդելուզանել. կցել. զօդել. յարմարել. հուսել.


Հիւսումն, ման

s.

cf. Հիւսուած.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ՝ հոգւոյ եւ մարմնոյ՝ ի մի էութիւն երիցն հիւսմամբ. (Նար. կուս.։)


Հիւր, ոց, ից

s. fig.

guest, visitor, stranger;
— անդնդոց, Jonah.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսուչք հիւրոցն։ Զհիւրին դարմանսն։ Ընդունիցին հիւրք երեկօթիւք։ Ի սպասաւորութիւն հիւրոց։ Առանց հիւրի ոչ ճաշակել. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Խոր. ՟Բ. 63։ Խոսր.։)


Հիւրատես

s.

superintendent of the guest's apartment.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսուչ եւ դարմանիչ հիւրից. վերակացու հիւրանոցին.


Հծծեմ, եցի

vn.

to whisper;
to murmur;
— ումեք յունկանէ or յունկն, to whisper in a person's ear.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմացան ամենեքին, մինչեւ հծծել ընդ միմեանս, եւ ասել. զի՞նչ է այս նոր վարդապետութիւնս. (Մրկ. ՟Ա. 27։)


Հնազանդեմ, եցի

va.

cf. Հնազանդեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւր զօրութիւն ոգւոյս կամաց հնազանդել զկամս մարմնոյս. (Շար.։)


Հնանամ, ացայ

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ հնացան ձորձք ձեր։ Որ իբրեւ զտիկ հնացեալ են։ Իբրեւ զձորձս հնասջիք։ Քսակս առանց հնանալոյ (յն. ոչ հնանալիս)։ Կօշիկք նոցա ոչ հնացան։ Քուրձս հնացեալս։ Հողաթափք կամ հանդերձք հնացեալք։ Որ հնանայն եւ ծերանայ, մերձ է յապականութիւն։ Ամպարիշտք հնացեալք, եւ ի մեծութեան են։ Ա՛յ հնացեալ աւուրբք չարութեան։ Զբազմութիւն ծերակոյտ ալեացն հնացելոց։ Բորոտութիւն հնացեալ իցէ ի մորթ մարմնոյ նորա. Վէմ հնասցի ի տեղւոջէ իւրմէ. եւ այլն։

Եւ էր ալեւոր ըստ մարմնոյ, եւ հնացեալ արտաքին մարմինն. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Հնարաւորութիւն, ութեան

s.

possibility, feasibility;
invention;
means, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւթական հնարաւորութիւնս։ Լուաց հնարաւորութեամբ զերեսս նորա։ Ըդ հնարաւորութիւն զարդուցն զարմացան. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնարիմ, եցայ

vn.

to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն հնարս վասն հանգստեան մարմնոյ հնարիմք. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Հնացուցանեմ, ուցի

va.

to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.

· Calfa

NBHL (1)

Հնացոյց զսիմէոն ի մարմնի, մինչեւ եցոյց նմա զբաղձալին. (Տօնակ.։)


Հնգեկին

cf. Հնգապատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքկին զվկայութիւնն յարմարեաց, մանաւանդ թէ հնգեկին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Հնդիկ, դկաց

s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.

· Calfa

NBHL (1)

Հնդիկ եմ, եւ սպիտակ։ Հնդիկ եւ սեաւ դու։ Թէպէտեւ հնդիկ իցես մարմնովդ, հանդիպելոց ես փրկութեանս. (Վրդն. երգ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։ Ածաբ. մկրտ.։)


Հնչեմ, եցի

vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.

· Calfa


Հոգամ, ացայ, ացի

vn.

to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանրասցի գործ մարդկան, եւ այնմ հոգասցեն, եւ մի՛ հոգասցեն ի բանս տարապարտս։ Հոգալ վասն մեղաց, կամ ոգւոյ, մարմնոյ, հանդերձի, վաղուի։ Ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Այլ եւ ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Զմէնջ հոգասցէ։ Զմիմեանց հոգայցեն։ Հոգացեալ ի սրտի իմում։ Սկսաւ տրտմել, եւ հոգալ.եւ այլն։


Հոգեգումար

adj.

assembled by the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեգումարք, եւ ոչ մարմնագունդք. (Նար. առաք.։)


Հոգեկան

adj.

spiritual, incorporeal;
psychical.

· Calfa

NBHL (2)

Աւանդիցն՝ որ հաւատացաւ նոցա, հոգեկանաց եւ մարմնականացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)

Փորձութեանց հոգեկանաց եւ մարմնականաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Հոգեկանութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ կոչի ոչ մարմնոյն ձեւ, որ եւ անասնոցն է, այլ հոգեկանութիւնն. (Լմբ. ժղ.։)


Հոգեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

· Calfa

NBHL (2)

πνευματικός, -κή spiritualis, et spiritus angeli. Ոյր գոյացութիւնն է հոգի. աննիւթական. անմարմին. հրեշտակ, եւ հրեշտակային.

Ոչ տանի գործի մարմնեղէն, եւ ոչ կշռեն իղձք հոգեղէնք. (Նար. ՟Լ՟Բ։)


Հոգենորոգ

adj.

soul-refreshing, soul-reviving;
renewed by the Holy Ghost;
refreshing or reanimating the spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգենորոգ զուարթութեամբ։ Ի տեղի հանգստեան հոգենորոգ մարմնոյ հօրեղբօր. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Հոգենուագ

adj.

singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հոգենուագ երաժշտապետին դաւթայ։ Զհոգենուագ մանուկն զդաւիթ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ Երզն. քեր.։)


Հոգեպէս

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ էր ծնեալ նորա մարմնապէս, եւ ոչ դու ծնանէիր հոգեպէս։ Պրպմ. (ձ։)


Հոգեւոր, աց

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմին առեալ հոգեւոր եւ բանական։ Ասեմք ի մարմին հոգեւոր միանալ բանն։ Զի՞նչ այլ է մարդոյն բնութիւն. բայց միայն մարմին հոգեւոր իմանալի (այսինքն իմացօղ). (Պրպմ. ստէպ։ Նոյնպէս եւ Առ որս. ՟Թ։ Դամասկ.։ Գերման.։)

Ետ զմարմին իւր զերկնաւոր, զանապական եւ զհոգեւոր. (Շար.։ Տե՛ս եւ զբան ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 44. Մարմին հոգեւոր, ի մեկնութեանն։)


Հոգեւորիմ, եցայ

vn.

cf. Հոգիանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդն առաջին՝ արիւնաւոր եւ շնչակեաց կենդանի հաստատեցաւ հոգեւորեալ։ Ընդ մտանել բանին յարգանդ սրբուհւոյն՝ կատարեալ եւ հոգեւորեալ առեցեալն մարմին. (Տօնակ.։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (2)

Դարձաւ ի հոգեւորութենէն, եւ եղեւ մարմին. (Լմբ. սղ.։)

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին, ասելով, աստուածային էր հոգիացեալ հոգեւորութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հոգիածութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգեփոխութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ψυχαγωγία animarum eductio, deductio. Աղանդ՝ որ դնէ զածումն կամ զյածումն հոգւոց, կամ զհոգեփոխութիւն ի մարմնոց ի մարմինս.


Հոգիացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to spiritualize, to purify;
to inspirit, to animate, to vivify, to reanimate, to give new life to, to raise the spirits of;
to restore to life.

· Calfa

NBHL (1)

Զաւերեալ երկիրն եւ զմեռեալն հոգիացուցից եւ առողջացուցից բնակչօքն։ Զարիւնն եւ զմարմին՝ զորս տայք դուք նմին, հոգիացուցեալ՝ աստուած կատարէ։ Զլայնացեալ թիկունս փափկութեամբքն՝ ճգնութեամբն հոգիացուցանէ. (Լմբ. ովս. պտրգ. սղ։ Սոցին հանգոյն եւ Վրդն. սղ.։ Երզն. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Հոլաթեւեմ, եցի

vn. va. to open or extend the wings;
to cover with the wings.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն ի հասարակահոլովն ժամանեալ ժամանակ՝ զմէջս երկնի եւ երկրի հոլաթեւէ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հոլամուկ

s.

bat, vampire.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլամուկք, եւ սարիկք, եւ տարմահաւք. ուր ի յն. է լոկ մի բառ, ψήρ . որ է սարեակ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հոլեմ, եցի

va.

cf. Հոլոնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հոլոնեմ

va.

to bring or gather together, to assemble, to collect.

· Calfa

NBHL (1)

(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ այս շաւիղ հոլովեցաք։ Ի ճգնութիւն մարմնոյն ուրախ զկենացս հոլովի ընթացս։ Անիւ շրջանի ժամանակացս հոլովեալ էր։ Հոլովեալն ի վերայ ժամանակք եղանակաց տարւոյն. (Լմբ. ատ. Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ.։)


Հոլովեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հոլովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերամբարձ ունի զմարմնոյ կեանք, եւ միշտ հոլովեցուցանէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)


Հոլովումն, ման

s. gr.

rolling, rotation, whirling;
movement, turn, vicissitude;
declension.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈԼՈՎՈՒՄՆ. πτῶσις, ἕκκλισις casus, declinatio. Ըստ քերականաց, Պէսպիսութիւն հոլովից. եւ Հոլով. եւ Յարմարութիւն հիւսուածոյ բառի եւ բանի.


Հոծիմ, եցայ

vn.

to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.

· Calfa

NBHL (1)

Հոծեալ եւ յարմարեալ որմունքն. (Խոր. ՟Գ. 28։)


Հողաթաւալ

adj. fig.

rolling on the earth, or in the dust;
mundane, worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Հողաթաւալ միտք, կամ հոգի եւ մարմին. (Տօնակ.։ Լծ. կոչ.։)