to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.
· Calfa
Մի՛ ընդ հովտիս վշտաց հեծութեան զանախտական զկեանսն գրաւեր։ Գրաւեալ զիմս դաժանութիւն ընդ քում համեղութեան։ Մի՛ զգրաւեալս արեամբ հզօրիդ կորուսաներ։ Զարծաթ փրկանաց անցաւոր վարձու ոչ գրաւեաց. (Նար.։)
written;
literary, literal.
· Calfa
Գրաւոր օրէնք, եւ այլն. (Ոսկ. յհ.։ Լմբ. սղ.։)
cf. Գրաւոր.
· Calfa
γρατός, γραφικός scriptorius, litteralis, βιβλικός biblicus որ եւ ԳՐԱՒՈՐ. Գրով դրոշմեալ, մանաւանդ ի սուրբ գիրս. օրինական. մատենական. նշանագրական.
Գրաւորական ժողովուրդն (հին օրինաց)։ Հրաման ընկալաք ի գրաւորականէն, եւ ի նորոգատուր ուսմանց։ Գրաւորական դատապարտութիւն. (Երզն. մտթ.։ Լծ. ածաբ.։ ՃՃ.։)
to enjoy, to amuse, to cocker one's self, to live a merry life.
· Calfa
Գրգիլ. փափականալ. յօրանալ.
to fondle, to treat delicately or effeminately, to caress;
to feed delicately.
· Calfa
Եւ զնոսա գրգել ըստ օրէնս նախնեաց իւրեանց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 25։)
defiance, provocation, challenge, incitement, impulse, instigation, inducement, solicitation, suggestion, temptation, allurement, stimulation, motive.
· Calfa
Երթալ լրտեսել զբազմութիւն զօրացն պարսից, եւ տալ գրգիռս, եթէ հնար իցէ. (Փարպ.։)
to irritate, to excite, to provoke;
to incite, to alarm, to inflame, to instigate, to move, to foment, to nettle, to urge, to rekindle, to revive, to rouse, to rebel.
· Calfa
Սկսաւ գրգռել զզօրսն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 40։)
exciter, provoker.
· Calfa
Սատար, եւ գրգռիչ անօրէն իւրում չար մտածութեան. (Փարպ.։)
to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.
· Calfa
Գրէ՛ իսկ թէ զիս բախելով զարթուցեր. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.
· Calfa
γραμματεύς scriba, γραφεύς scriptor Գրօղ. ճարտար յարհեստ գրչութեան. նօտար. դպիր. ատենադպիր. եւ ընդօրինակօղ գրոց. գրագիր .... եբր. սօֆէր։ Տե՛ս (՟Ա. Եզր. ՟Ը. 3։ ՟Բ. Եզր. ՟Դ. 8. 17. 23։ ՟Է. 5. 10. 25։ Նեեմ. ՟Ը. 1. 4. եւ այլն։)
embraced;
"with embracements;
— սիրով ողջունել զմիյեանս, to salute by embracing each other;
— լինիմ, to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."
· Calfa
Լանջակից եւ գրկախառն հօրն կացուցանէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
that has untied his girdle.
· Calfa
Առնուլ նոցա օրէնս (հաղորդութիւն) զուրբաթ եւ զշաբաթ եւ զկիւրակէ, եւ ի ժամ օրինացն գօտելոյծք եղիցին. (Վրք. հց. ձ. (եդաւ ըստ այլ ձ. Գօտելած. բայց եւ ի լտ. ասի, լուծանեն զգօտիս։))
to gird one's self.
· Calfa
Նմանութեամբ, Սպառազինիլ. զօրանալ. սրտապնդիլ. սօթտըւիլ
wrestler;
— լինել, to wrestle.
· Calfa
Ոչ ժուժկալեմ դէմ հըզօրիդ՝ գօտէկըռիւ ըստ յակոբին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Գօտէմարտութիւն.
· Calfa
Յիշատակ հօրն գօտէկռուութեան. (Մագ. ՟Թ։)
cf. Գօտեւորիմ.
· Calfa
Զօրացեալ արիանայ գօտէպնդեալ ի գործիականն. (Լմբ. առակ.։)
girdle;
twist;
belt;
zone;
— ածել, — ընդ մէջ ածել, to gird, to tie or to draw close round the body;
to be prompt;
այրեցած՝ բարեխառն՝ սառուցեալ —, torrid, temperate, glacial zone;
— լերանց, chain of mountains.
· Calfa
Բազում երկինս ասէին ըստ թուոյ մոլորակաց զգօտիսդ. (Վրդն. օրին.։)
Տիրական գօտի կոչեցեալն շուրջ զարեգակամբն երեւեցաւ զօրն ամենայն. (Մարթին.։) cf. ԱՐԱՄԱԶԴԱՅ ԳՕՏԻ։
to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.
· Calfa
Դադարել ի շինելոյ, յըմպելոյ, յօրհնելոյ, ի սրտմտութենէ, ի խօսելոյ։ Դադարեաց սուր յիսրայելէ։ Դադարել ի ժողովս հսկայից, ի ծոց անզգամաց։ Դադարեաց երկիրն, քաղաքն, յակոբ.եւ այլն։
Դադարեսցեն յիւրաքանչիւր մոլար օրինացն։ Լռեալ դադարեսցէ քրիստոնէութիւնն. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)
Աստանօր դադարեսցէ բանս։ Դադարէ առ գետովն. (Խոր. ՟Բ. 89. ՟Ա. 5։)
to cease, to stop, to calm, to interrupt;
to extinguish, to stanch, to quench;
to drain.
· Calfa
cf. Դադարեմ.
· Calfa
Ես ոչ դադարեցայց, կամ ոչ դադարեցից օրհնել զքեզ. (եւ այլն. Ժմ.։)
atrocity, haughtiness, austerity, harshness;
sharpness, asperity.
· Calfa
Թթուութիւն եւ դաժանութիւն ծառոց։ Դաժանութիւնք արմատոց եւ բուսոց. (Վեցօր. ՟Ե։ Յճխ. ՟Ծ՟Դ։)
to endeavour, to study, to labour.
· Calfa
Նայեսցիս ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն, տեսանե՞ս զիա՛րդ դալակիցի, տկար զօրութեամբն առնիցէ դադար անձին. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Դալարագեղ.
· Calfa
Զդալարագունիցն զվաճառումնն, եւ ոմանք զդնելն արասցեն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
green, verdure.
· Calfa
Դալարութիւն գաւազանի, կամ բուսոց. (Լմբ. իմ.։ Վրդն. օրին.։)
green, fresh.
· Calfa
Որ առ օրին բուսանի, եւ ելանէ ի դալարուտ պահանգի՝ որ արկեալ է յորմ. (Եփր. թագ.։)
wild mint;
calamint;
origan.
· Calfa
Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)
Գրիչք շփոթեն եւ ընդ Գաղձն, որ եւ ԳԱՅԼԽՈՏ. զոր օրինակ.
sepulchral, funeral;
funeral ovation.
· Calfa
Զգեստք իսկ դամբանական երգոցն՝ ո՛չ պսակք վայելեն թերեւս, եւ ոչ ոսկեհուռն զարդք. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
wet-nurse;
nurse;
midwife;
preceptor;
tutor, governor.
· Calfa
Նոյն արարածք՝ որ դարմանիչք առնին ... յորժամ յղփանայ (մարդն) ... օրինադիրն յայնժամ զնոյն դայեակս զայրացուցանէ, եւ նոքօք խրատէ. (Յճխ. ՟Է։)
nurse's office;
bringing up, education.
· Calfa
Դայեկութեան դարմանք մեզ (յերկրէ) ըստ նմանութեան կաթին ի մօրէ. (Ագաթ.։)
Եթէ ի բուն դայեկութիւնս՝ վասն պատուական օրինացն ոչ խնայեաց ի նա, ո՞րչափ եւս ի ձեզ յօտարաշխարհիկս. (Եղիշ. ՟Ը։)
trill, modulation, quaver, warbling.
· Calfa
Իսկ երաժշտականին՝ այլ իսկ առ դալալիկսն, եւ նմանականսն։ Որ պարերգողսն են, եւ դալալիկսն, մի (գլխաւոր), ոչ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
cf. Դանդաղ.
· Calfa
Ո՛չ բարի, յորժամ իցէ դանդաղկոտ առ տուրս ընչից. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
drinking vessel, cup or pot.
· Calfa
Ջուր խնդրեաց, եւ ետ կաթն՝ դաշխուրանաւ զօրաւորաց մատոյց կոգի. (Դատ. ՟Ե. 25։)
poniard, cimeter, cutlass, dagger, sabre;
piano;
— հարկանել, to play on the piano.
· Calfa
Հանեալ զդաշնակն՝ ի մահ դիմեաց. (Սոկր.։) դաշնակ. որպէս Դաշն իմն. եղանակ. օրինակ. պայման.
confederate, allied;
stipulated, conventional.
· Calfa
Որ ոխս ունի ընդ եղբօրն, դաշնաւոր է սատանայի. (Եզնիկ.։)
to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.
· Calfa
Խոստացայ դաշնաւորեցի քեզ հաճոյանալ. (Նար. ՟Ե։ Յօրինաւորն դաշնաւորէ մնալ. Լմբ. տնտես.։)
convention;
conleague.
· Calfa
Ելանեմ ի բնակութենէ եւ ի դաշնաւորութենէ իմմէ։ Հաստատէ զդաշնաւորութիւն մօրն. (ՃՃ.։)
cf. Դողդոջոտ.
· Calfa
Զօրացարո՛ւք ձեռք լքեալք եւ ծունկք դողդոջոտք. (Ոսկ. ես.։)
trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.
· Calfa
Եղեւ շարժ մեծ. եւ ի դողմանէն երկեան իշխանն եւ զօրականքն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ի.։)
cf. Դողութիւն.
· Calfa
Եղեւ շարժ մեծ. եւ ի դողմանէն երկեան իշխանն եւ զօրականքն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ի.։)
as much as.
· Calfa
Որչափ խօսիս զմեծամեծսդ, դոյնչափ զաստուծոյ զօրութիւնն յայտ առնես. (Ոսկ. ես.։)
cattle.
· Calfa
ταῦρος taurus եբր. դօր. թ. տէվար, տավար. որ եւ ՏՈՒԱՐ. Զուարակ, եւ երինջ. արջառ, եւ ոչխար. անդեայք. խաշն.
Դուար եւ հօրան, ոչխարաց բոյլ։ (Հին բռ.)
cessation, intermission, pause, relaxation, truce;
— եւ դադար լինել, to cease;
— եւ պատուէր տալ, to permit;
to give directions;
to order, to bid, to command;
to exhort;
— տալ, to cause to cease;
to give rest, to repose;
— առնել, to halt;
to pause;
— առնուլ, to cease, to break off, to take rest or relaxation, to stop;
— զինուց, armistice, truce.
· Calfa
Ոչ տայ դուլ զօրուն. յն. արձակել. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 8։)
cf. Դոյզն;
— ուրեք, seldom, rarely.
cf. Դաշոյն.
· Calfa
Ընդ զօրութիւն տեառն միաբանեալ հաւատք կնոջն, որ ակն է մտացն, փրկութիւն եղեւ հրաշալի, եւ (ի) դուն ամանակի. (Երզն. մտթ.։)
Եթէ դուն ինչ երեւիցի օրինակ այլաբանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)