adj. adv. without mediator.
· Calfa
Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)
mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.
· Calfa
Մտաց մասն թուելով ոչ ունել ամենեւին՝ անմիտ թուիս ինձ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 28։)
Իբրեւ ոչ եթէ անմիտ ինչ լինէր (այսինքն գտանիւր) յանձն իւր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 13։)
որպէս Անիմանալի. անիմաստ. ἁνόητος. qui intelligi non potest.
առաւել՝ որպէս Թափեալ ի մտաց. խելագար. յիմար. մորոս. անիմաստ. տգէտ. անհանճար. եւ Յիմարական. անխելք, խենդ, խեւ. ագըլսըզ, տէլի, շաշգըն. ἅφρων, ἁσύνετος, ἅνους, ἁνόητος, μωρός. amens, demens, insipiens եւ այլն.
disconsolate, inconsolable;
disconsolately.
· Calfa
Անմխիթար տեղի կամ վայր. (Վրք. հց. ՟Ը։) (Կլիմաք.։)
Որպէս Անմխիթարելի. անփարատելի. անբերելի. ծանր. տխրական.
Անմխիթար տրտմութիւն, կամ սուգ, խորհուրդ, ապաշաւ, սպառնալիք. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ. ՟Գ։ Սկեւռ. յար.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։) Թէպէտեւ սուղ ինչ իցեն տրտմութիւնքն, սակայն նա անմխիթարս կարծեցուցանէ. (Մանդ. ՟Է։)
infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.
· Calfa
Ի պարունակեալ աստեղացն՝ անմոլարքն ամենայն ընդ նմին ընդ երկնի շրջաբերեալ լինին։ Անմոլարիցն բազմութիւն անգիտելի է մարդկան. (Արիստ.։)
Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)
cf. Անմոլար.
· Calfa
Արեգական լոյս, եւ լուսնի, եւ այլոց մոլորակացն, եւ անմոլորից։ Որոշեալ ի մոլորակացն եւ յանմոլորացն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ստէպ.) ուր անխտիր գրի՝ Անմոլոր, կամ Անմոլար։
infallibility.
· Calfa
Անդրէն դառնայ, յօտար բոյն ոչ հպի, բայց ի վար արկանէ զանմոլորութիւնն. (Փիլ. լիւս.։)
eternal remembrance.
· Calfa
Ճշմարտութիւն է առաքինութիւն ըստ անմոռացութեան. վասն զի արժանի է յիշատակի առաքինութիւն. (Փիլ. լին.։)
indomitable, unbroken.
· Calfa
Եդին ի վերայ սայլի՝ լծեալ անմուղ զուարակս. (Մարթին.։)
the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.
· Calfa
Ուր ոչ լինի մտանել. անմատոյց. կիրիլմէզ.
to lose senses, to become crazy or stupid.
· Calfa
ἁφρονεύομαι, ἁσυνετέω, ἁνοηταίνω. desipio, insipienter ago. Անմիտ լինել. անմտութեամբ գործել. անխելք ըլլալ, անխելք բան ընել. ագըլսզլըգ էթմէք.
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
· Calfa
Իբր Անյագական, անյագելի. անդադար. սերտ. սաստիկ. անչափ.
ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.
insatiableness, greediness, gluttony.
· Calfa
Ըմպելի անյագութեան նորին՝ արիւն անմեղաց. (Եղիշ. ՟Գ։)
ἁπληστία, τὸ ἁκόρεστον. insatiabilitas, aviditas inexplebilis. Չյագելն. որկորստութիւն. եւ անյագ լինելն. անգահութիւն. եւ Սաստիկ տենչ. անչափ կարօտ. գաթը հավէս.
invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.
· Calfa
Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։
Յետ եօթնամեայ անյաղթ համերութեանն. (Կլիմաք.։)
Անյաղթելի մարտիրոս, կամ ճգնաւոր, նշան, եւ այլն. (Շար.։)
ԱՆՅԱՂԹ որ եւ ԱՆՅԱՂԹԱԿԱՆ ԱՆՅԱՂԹԵԼԻ. ἁνήττιτος. invictus, invincibilis. Որ ոչն յաղթի յո՛ր եւ է կարգի. անպարտելի. վերագոյն հանդիսացեալ. հզօր. աննուաճելի. անվանելի. որ չյաղթիւր, տակ չի մնար. եէնիլմէզ, տայմա մուզաֆֆէր օլան.
not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.
· Calfa
ἅδηλος. non manifestus, occultus, obscurus, nonnnotus. Որ չէ յայտ կամ յայտնի. անգիտելի. անծանօթ. ծածուկ. գաղտնի. մթին. անհաւաստի. անստոյգ. պէլիրսիզ, նամալիւմ, սըրր, կիզլի.
ԱՆՅԱՅՏ, ԱՆՅԱՅՏՍ. մ. Անյայտ ելիւք.
to annihilate;
to hide.
· Calfa
ԱՆՅԱՅՏԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԱՆՅԱՅՏԵՄ ԱՆՅԱՅՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁφανίζω. ab adspectu removeo. Անյայտ առնել. անհետ առնել. չերեւցնել. պէլիրսիզ էթմէք, եօզ էթմէք.
obscureness, occultness, secretness.
· Calfa
Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo եւ այլն.
Մարդկան տկար են բարքն եւ անհաստատք, որպէս իրքն բազում անյայտութեամբք լի են։ Եւ ոչ հաւատ ի վերայ անյայտութեան բերեալ՝ հաւատ ասասցի. (Աթ. ՟Դ։)
ԱՆՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ԱՆՅԱՅՏՈՒԹԻՒՆ. ἁδηλεία, ἁσάφεια. obscuritas. Անյայտն գոլ. գաղտնութիւն. մթութիւն. անծանօթութիւն. դժուարիմաց կամ անգիտելին գոլ.
cf. Անյայտնութիւն.
· Calfa
Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo. եւ այլն.
ԱՆՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ԱՆՅԱՅՏՈՒԹԻՒՆ. ἁδηλεία, ἁσάφεια. obscuritas. Անյայտն գոլ. գաղտնութիւն. մթութիւն. անծանօթութիւն. դժուարիմաց կամ անգիտելին գոլ.
Մարդկան տկար են բարքն եւ անհաստատք, որպէս իրքն բազում անյայտութեամբք լի են։ Եւ ոչ հաւատ ի վերայ անյայտութեան բերեալ՝ հաւատ ասասցի. (Աթ. ՟Դ։)
anarchy.
· Calfa
Յանիշխանութենէն իբր ի բազմիշխանութեանն (մեղուք) յողդողդեալք քակտեալք։ Դժնեայ է անզգամացն՝ անիշխանութիւն։ Դժնդակագոյն է՝ ըստ ոգւոյն անիշխանութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
bodiless, difformed.
· Calfa
Անմարմնոցն եւ անիրանանց ոգւոց ոչ ինչ ծանր ընդ ոտս անկեալ է եւ խափան եղեալ տեսանել եւ իմանալ զբնութեանն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 90. յորմէ Հին բռ.)
unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.
· Calfa
Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։
Բայց միայն առ արս մի՛ ինչ անիրաւ առնէք", այս ինքն անիրաւութիւն. (Փիլ. լին.։)
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
· Calfa
ἁδικέω. injuriis afficio. Յանիրաւի զրկել, վնասել. յանցանել կամ մեղանչել ումեք. չարաչար եւ վնասակար լինել. զրկանք՝ յանցանք ընել, վնաս տալ. զարար՝ քէտէր վերմէք. զուլմ էթմէք.
to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.
· Calfa
ԱՆԻՐԱՒԻՄ, եցայ. ἁνομέω. injuste ago. Անիրաւ եւ անօրէն գտանիլ. անօրինիլ. գործել զանպատեհս. ատալէթսիզլիք՝ ինսաֆսըզլըգ էթմէք.
injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.
· Calfa
ἁδικία, ἁδίκημα. injstitia, iniquitas, injuria. Պակասութիւն իրաւանց եւ արդարութեան. անիրաւ գոլն. եւ անիրաւ ինչ, զրկանք. չարիք. անօրէնութիւն. ատալէթսիզլիք. զուլմ. ճէվր.
Ո՛չ ըստ իրաւանց եւ ո՛չ ըստ անիրաւութեանց պարտ է զինքն ի բաց բառնալ ումեք. այս ինքն ոչ պատճառաւ եւ ոչ անպատճառաւ անձնասպան լինել. (Սահմ. ՟Թ։)
indissoluble;
insoluble.
· Calfa
Էիցս անլոյծ յարակայութեան անայլայլելի հաստատութիւն. (Դիոն. երկն.։)
որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.
unwashed, impure.
· Calfa
Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)
cf. Անլուայ.
· Calfa
Ոչ թէ ըստ առակին է անլուաց ոտիւք մտանել յատակս տաճարին Աստուծոյ։ Այս՝ որ ասիս, անլուաց ոտիւք, արժան է ստգտանել. (Փիլ. ել. եւ լին։)
indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered
· Calfa
Ի վախճան հասանել մեղացն, եւ անլուծականի կենդանութեանն լինել սկիզբն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
· Calfa
Անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել. (Յհ. իմ.։)
Յորժամ անլուր խրատուն լինիցիմք. (Լաստ.։)
Բազում անգամ ի լուր ականջաց խօսիմք, ասեմք, մի՛ անլուր լինիր, այլ մատո՛ առ իս զականջսդ. (Խոսր.։)
Իբր անլսելի. անիմանալի. այն՝ զոր ոչ հասկանայ ոք.
Ոչ լսելի եղեալ կանխաւ. նոր եւ անկարծ. անհնարին. չլսուած. իշիտիլմէմիշ. ἁνήκουστος. inauditus.
that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.
· Calfa
Առանց լռելոյ. անլռելի ձայնիւ. անդադար. անընդհատ. ἁσιγήτως. incessanter.
infallible;
sure.
· Calfa
Իբր անխաբելի. անպատրելի. չխաբուօղ. ալտանմազ.
Անպատրելիք եւ անխաբք. (Փիլ.։)
Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.
Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
· Calfa
ἅρρηκτος. infractus, immotus, ἅθραυστος, inconcussus, firmus. Որ չէ՛ խախուտ կամ խախտեալ. որ եւ ԱՆԽԱԽՏԵԼԻ. անքակտելի. անդրդուելի. ամբողջ. անփորձ. չըխախտած, պատռուածք մը չունեցօղ, ամուր. գավի, միւհքէմ.
Անխախուտ մնացեալ լիութեամբն. (Ագաթ.։)
cf. Անխախուտ.
· Calfa
Ըստ Աստուածութեան բնութեանն անխախտ եւ անկարօտ. թերեւս գրելի էր՝ անախտ։ (Յհ. իմ. երեւութ.)
cf. Անխախուտ.
· Calfa
Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
Անարատ եւ անխախտելի կուսութիւն. (Շար.։)
Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)
Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)
Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)
Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)
Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)
that loves not peace, turbulent.
· Calfa
Նեղէր տագնապէր անխաղաղասէր կենօք. քանզի յոյժ սիրելի էր նմա խռովութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։)
without movement, stationary;
indeclinable.
· Calfa
Ըստ քերականաց՝ որպէս անհոլով եւ անխոնարհելի. ἅκλιτος.
va. vn. to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
· Calfa
Անխայեսցէ նա յաղքատն եւ ի տնանկն։ Զարդարն ասեմ, այլ անխայեմ, գուցէ ոք համարիցի եւ այլն։ Քակեաց, եւ ոչ անխայեաց։ Խոհակերեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Կոտորեցեր, եւ ոչ անխայեցեր։ Քա՛ւ լիցի անխայել ապաշաւել յանձն իմ։ Ոչ անխայեաց ի մահուանէ զանձինս նոցա. (Սղ. ՟Հ՟Ա. 13։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 6։ Ողբ ՟Բ. 17. 21։ ՟Գ. 43։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 5։ Սղ. ՟Հ՟Է. 50։)
Անխայեա՛ յիս ողորմութեամբ։ Զանխայելն ի կործանելիսն. (Նար.։)
Անխայեցէ՛ք (այս ինքն ներեցէ՛ք) ե՛ղբարք, զի եմ այր ծեր. (Կլիմաք.։)
Անխայեաց զանձն իւր յաշխատութենէ։ Անխայել զձեզ յերդմանէ, կամ զսիրտ ի ցանկութենէ։ Անխայեալ լիցին ի վնասուէ։ Անխայեալ լինէին յերթալոյ ի դատաստան. (Եփր. ել. եւ հռ. եւ Կոր. ստեպ։)
Ամենայն մարդ ի տուէ անխայեալ լինի ի գայթագղութենէ. (Լմբ. ովս.։)
purity, unmixed state;
intemperance.
· Calfa
Ի ներքոյ լի են յափշտակութեամբ եւ անխառնութեամբ։ Զի մի՛ փորձեսցէ զձեզ սատանայ վասն անխառնութեան ձերոյ. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 25։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 5։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
· Calfa
ἅδολος. doli expers, non adulteratus. Հեռի ի խարդախութենէ. ո՛չ խարդախօղ, եւ ոչ խարդախեալ. աննենգ. բարեմիտ. միամիտ. հարազատ. մաքուր. անարատ. հագըգէթլի. սատէ տիլ, տօզրու.
Զի զիշխանութիւնն անխարդախ Փիլիպեայ պահիցէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
incessant, unintermitted, unceasing, continual;
unobstructed;
without opposition or intermission, constantly, incessantly, continually.
· Calfa
Պարզեն զկաւն, զի անխափան լիցի առ ամանոցն ստեղծանելոյ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
not scrupulous;
unexceptionable.
· Calfa
Անխիղճ ձեռօք մերձեսցին ի մարմինն Քրիստոսի. (Կլիմաք.։)
որպէս ոչ խղճելի. խղճմտանք չընելու.
unleavened, azymous, unfermented.
· Calfa
Զհացս իւրեանց ոչ կարացին խմորել, այլ անխմորս բարձին։ Ոչ եթէ զանխմորն իբրեւ զմեռեալ համարիմք ... Եւ խմորունն ե՛ւ անխմորն է ապականելի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)
unprotected, forlorn, destitute.
· Calfa
Մի՛ անխնամ՝ խոցելոցն վիրաւորաց լինիցիք. (Երզն. լս.։)
Եւ զյուղիտա անխնամ տանջելով՝ չարչարէին զնա քերելով։ Որ քարաձիգ ի նա լինէին, եւ անխընա՛մըս քարկոծէին. (Գանձ.։)
to be careless.
· Calfa
Ո՛չ է անտես առնելի, եւ անխնամելի զանկեալսն ի հասարակաց տկարութիւն. (Ածաբ. աղքատասիր.։)
adj. adv. without compassion;
indiscreetly, prodigally, profusely.
· Calfa
Իսկ ի բարւոյ մասին, որպէս ոչ ճշդեալ. լիուլի. պօլ պօլ.
Հա՛րց ցմշակ, եթէ ոք յընտանի եւ ի պտղաբեր անխնայ լինի տունկս. (ՓԻլ. Յովն.։)
Անտերունչք եւ անխնայ եւ անխնամք լիջիք. (Բուզ. ՟Գ. 14։) Յայս արդեօք բերի եւ ասելն.
unsought, unsearched.
· Calfa
ἁζήτιτος. qui exquiri nequit. Ոչ խնդրելի. անքննելի.
imprudent, indiscreet;
inconsiderate, unadvised, rash.
· Calfa
Անմասն ի խոհեմութենէ. անընտրող. անմիտ. եւ անմտական. անխորհուրդ. բարակ չմտածօղ, անխելք. ագըլսըզ. թէտպիրսիզ. թէվէքէլլի.
imprudence.
· Calfa
ԱՆԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ ԱՆԽՈՀՈՒԹԻՒՆ ἁβουλία, παραφορά. imprudentia, consilii inopia, amentia. Անխոհականութիւն. անխորհրդութիւն. անմտութիւն. անխելքութիւն. ագըլսըզլըգ. նատանլըգ. թէտպիրսիզլիք.