to distribute, to share, to part, to divide, to dispense, to assess;
to disseminate.
διανέμω, ἁπονέμω, μερίζω, μεταδίδωμι distribuo, impertior, νέμω tribuo, χορηγέω suppedito, subministro, largior Բաշխ կամ բաժին տալ իւրաքանչիւր ումեք ըստ արժանեաց, կամ ձրի որպէս պարգեւ. բաժանելով տալ. մասնաւորել զբարիս, զուտելիս, եւ այլն. մատակարարել. տնտեսել. պարգեւել, շնորհել. բաժնել.
Առանց նախանձու բաշխեցից։ Բաշխեաց պարգեւս։ Զաւար նորա բաշխեսցէ։ Եւ զերկուս ձկունսն բաշխեաց ամենեցուն, եւ այլն։
Հոգին՝ որ զայսպիսի բաշխէ եկեղեցւոյ արժանաւորացն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Հաւասարից անհաւասար բաշխելն է անիրաւ. (Նիւս. բն.։)
Հաւասարութեամբ բաշխիւր երկրածնաց՝ մանանային զուգամասնութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Զողորմութիւն եւ զշնորհս բիւրուց ազանց բաշխեալ աւետարանէ։ Որք ի բազում տեղիս բաշխեցան, սփռեալ տարածեցան. (Նար. խչ.։)
Իրաւապէս բաշխել զդատաստանս. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
gift, present, gratuity, donation.
Տային զանձինս յանօրէն բաշխոյս կաքաւչաց. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 14։)
distribution, apportionment, division.
Հուր յամենայն տարր արարածոց հաւասարապէս ունի զուգութիւն ըստ էականին կշի՛ռ բաշխութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Բաշխութիւն.
ԲԱշխելն ընչից, կամ աթերաց։ Բաշխման յաղթանակաց։ Ձրի բաշխմամբ։ Բաշխմունք պարգեւաց։ Անաչառ կամ հաւասար բաշխմամբ. (Մանդ. ՟Դ։ Խոր. ՟Գ. 62։ Սարկ.։ Նար.։)
Զաստուածայնոյն շնորհացն բաշխումն։ Որպէս նիւթով իւրիք ի մարմնական բնութեան բաշխմամբ պիտաւորեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)
word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.
λέξις vocabulum, dictio Ձայն մարդկեղէն՝ յօդաւոր եւ նշանական, յորմէ կազմի բան եւ խօսք եւ բարբառ եւ ճառ.
Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն։ Որպիսի ինչ նշանակէ բառն ... այլովք յայտնաբանագունիք բառիւք հաւաստել. (Դիոն. ածայ.։)
Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս՝ իբրու ինձ իսկ թուի, բառիցս եղանակիս թոյլ տալ. (Պղատ. սոկր.։)
bellowing, lowing;
roaring.
ի բառաչ ձայնի բարբառոյ՝ որ անկերպաւոր աննշանական. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)
to bellow, to low;
to roar.
Հարկաւոր էր բառաչել. (Նիւս. կազմ.։)
renowned, famous, excellent;
rich.
(իբր բառից արժանի. լծ. եւ փարթամ. որպէս եւ յն. է՛ւբօրօս) Մեծանուն, եւ մեծատուն. ճոխ. մեծափառ. անուանի. հռչակաւոր. հոյակապ. պանծալի.
Առաւելապէս իմն կամեցեալ երեւեցուցանել բառացիս առ բնաւ ազգօք։ Արտաքին վայելիւք երջանիկ բառիցս. (Պիտ.։)
renown, glory, excellence, beauty.
Զզանազան խիտ ծառոցն ունելով բառացութիւն. Աւա՛ղ անցելոյ երջանկաւէտ բառացութեանն. (Պիտ.։)
dictionary, vocabulary, lexicon, glossary.
ԲԱՌԳԻՐՔ որ եւ ասի ԲԱՌԳԻՐ, ԲԱՌԻ ԳԻՐՔ. λεξικόν lexicon, vocabularium, dictionarium Նոյն է եւ ԲԱՌԱԳԻՐՔ, կամ ԲԱՌԱՐԱՆ. Գիրք հաւաքման եւ մեկնութեան բառից՝ յայլեւայլ լեզուս ըստ ազգի. որ երբեմն էր գործ թեթեւ յամենայն ազինս, եւ դարուց ի դարս ճոխացաւ.
lever;
porringer;
handle.
Եւ զկասկարայս, եւ զբառնալիս, եւ զսանսն. իմա՛ ընդունարան՝ որ տանի ինչ յինքեան, որպէս սկաւառակ, եւ այլն։ (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 16.)
reproach, blame, rebuke.
διαβολή, αἱτία criminatio, obtrectatio, culpa, accusatio Պարսաւագրութիւն, բամբասանք. բանսարկութիւն. քրթմնջիւն, ստգտանք, թշնամանք. նախատինք.
to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.
αἱτιάομαι criminor, incuso Իսկ Բասրելի. ἑπίληπτον reprehensibile Ըստդտանել. յանցաւոր ցուցանել. մեղադրել. բամբասել. պարսաւել. եպերել. անդոսնել. նախատել.
Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեանն։ Եւ մարդկան գովելիս, կամ բասրելիս. (Խոր. ՟Բ. 21։ եւ ՟Ա. 18։)
that spins or weaves finely;
finely spun or woven.
Որ բարակ կտաւս մանէ.
Ամաչեսցեն կտաւագործքն բարակամանք. (Ես. ՟Ժ՟Թ. 9։)
prosopopoeia;
allegory.
Լայնաբար՝ որպէս Այլաբանութիւն. նմանաբանութիւն. իմաստ խորհրդաւոր. եւ Ստեղծաբանութիւն.
Զանուն գետոյն եւ ջրոյն այժմ վկայութիւն փոխեալ՝ յայտնեաց զստուգութիւն բարառնութեանն։ Տե՛ս զբարառնութիւն առակիս։ Ոչ բնաւ շրջէ զբարառնութիւն անուանցն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
idle tales, nonsense, tiresome repetitions, silly story, prating, gossip, dotage
ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.
Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
Իբրու զբարբաջ ծերութեան (յն. պառաւական առասպելս), որ անցեալ զառանցեալ իցէ. (Վեցօր. ՟Գ։)
cf. Բարբանջ.
ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.
Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
Իբրու զբարբաջ ծերութեան (յն. պառաւական առասպելս), որ անցեալ զառանցեալ իցէ. (Վեցօր. ՟Գ։)
to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.
ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.
Առանց առանցանելոյ եւ բարբաջելոյ զգաստաբար կերակրիմք։ Առանցանիցէ եւ բարբանջիցէ եւ խելագարիցէ։ Կրկին իրք են արբենալոյն. մին՝ բարբաջելոյ, զանցանել զգինեաւ, որ է յանցանք. եւ միւսն՝ գինելն, ոչ բարբաջելով գինեզանցութեամբ. (Փիլ.։)
cf. Բարբանջեմ.
ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.
Առանց առանցանելոյ եւ բարբաջելոյ զգաստաբար կերակրիմք։ Առանցանիցէ եւ բարբանջիցէ եւ խելագարիցէ։ Կրկին իրք են արբենալոյն. մին՝ բարբաջելոյ, զանցանել զգինեաւ, որ է յանցանք. եւ միւսն՝ գինելն, ոչ բարբաջելով գինեզանցութեամբ. (Փիլ.։)
to speak;
to cry out, to exclaim.
Արշաւելով (յորսս) զխիզախականն եւ զաղեղնայինն եւեթ բարբառեսցին. (Փարպ.։)
Բարբառեցաւ Դաւիթ ի զօրն։ Բարբառէր առ նա աբեսաղոմ։ Բարբառեալ մեծաձայն՝ լացին։ Բարբառեսցին ի վերայ քո (զօրք) որ իջանեն ի քեզ։ Տէր ի սիովնէ բարբառեցաւ։ Բարբառեցաւ յիս տէր, եւ կորացոյց զիս։ Բարբառեցաւ, եւ ասէ, արի՛ կա՛ց մանո՛ւկ դու։ Բարբառեսջիք ի վերայ վիմին (յն. առ վէմն) յանդիման նոցա, եւ տացէ զջուրս իւր. եւ այլն։
Բանամ զշրթունս, բարբառիմ լեզուաւս, բողոքեմ զանձնէս. (Ժմ.։)
to hesitate, to haggle;
to be busy, embroiled, perplexed.
Եւ դուք զմտաւ ածէք հոգալ ինչ վասն իմ, որպէս եւ հոգայիքն, բայց բարբարէիք իմնէ. (Փիլիպ. ՟Դ. 10։)
to accumulate, to hoard;
to bind up;
to compound, to conjoin.
συντίθημι compono, congero Դիզել, եւ դիզացուցանել. շեղջակուտել. բազմապատկել. բաղադրել. շարադրել. բաղկացուցանել. յաւելուլ յիրեարս.
accumulation, heap;
composition, formation.
Աճումն սրտմտութեան, բարդումն ոխակալութեան։ Մոռացումն մահու, բարդումն ամբարհաւաճութեան. (Կլիմաք.։)
well deserved, worthy, obliging.
εὑεργέτης benemeritus, beneficus Բարերար, երախտաւոր, որում շնորհապարտ է երախտաւորեալն.
Աստուծոյ սպասաւոր, եւ մեզ ի բարիս բարեացապարտ. (Յհ. կթ.։)
fortunate, lucky;
prosperous, happy, favourable, propitious.
εὑτυχής, εὑδαίμων secunda fortuna utens, fortunatus, felix, faustus որ եւ ԲԱՐԵԲԱԽՏԻԿ. ԲԱՐԵԲԱՂԴ. ԲԱՐԵԲԱՍՏ. Որ ունի զբարի՝ այսինքն զյաջող բախտ. բարերջանիկ. բախտաւոր.
Ոչ երբէք կարասցէ (ախտաւորն) բարեբախտ գոլ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Շնորհաւոր եւ բարեբախտ առ ամենեսեան երեւելին. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
cf. Բարեբախտ;
բարեբախտիկ լինել, cf. Բարեբախտիմ.
Յորս եւ բարեբախտիկ եղեալ՝ թագաւորաց. (Վրք. սեղբ.։)
fortune, happiness, prosperity, chance, destiny.
Եւ այսպիսի դիպուածս ի բարեբախտութիւն յաւելեալ՝ փառս յաճախէ Տիգրանայ։ Ո՛վ սողոն սողոն, գեղեցիկ բարբառեցար՝ ոչ երանել զբարեբախտութիւն մարդոյ մինչեւ ցվախճան. (Խոր. ՟Ա. 28։ ՟Բ. 12։)
that praises.
Բարեբան փառաւորութիւն. (Վրդն. սղ.։)
that praises with another or together.
Սերովբէիցն բարեբանակից. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to bless, to praise.
Մանաւանդ՝ Օրհնել զԱստուած, օրհնաբանել. գոհաբանել, փառաբանել. փառատրել.
benediction praise, encomium.
Ոչ լսէ բարեբանութիւն ի յանցաւորաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
Մանաւանդ՝ Օրհնութիւն, որպէս օրհնաբանութիւն Աստուծոյ, գովաբանութիւն, օրհներգութիւն, գովութիւն. փառաբանութիւն.
ՕՐ ԲԱՐԵԲԱՆՈՒԹԵԱՆ. բարեբանեալ օր. բարեբանօղ օր. Օր արմաւենեաց. ողոգոմեան. ծաղկազարդն.
Որ այսպիսի տիեզերագով եւ բարեբանօղ հանդիպեցաք աւուրս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
cf. Բարեբախտ.
Զանիրաւութիւն եւ զամբարհաւաճութիւն ունելով՝ ոչ արդեօք բարեբաստ է, այլ եղկելի լինել հաւաստի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
cf. Բարեբախտ.
Որ պարտեցաւն՝ թշուառական է, իսկ որ վարեցաւն՝ բարեբաստիկ։ Սոդովմայեցւոց գաւառն յառաջ քան զբոցակէզ լինել կարի յոյջ բարեբաստիկ էր։ Կատարած է բարեբաստիկ կենաց՝ առ ի յԱստուածն նմանութիւն. (Փիլ. ստէպ։)
cf. Բարեբախտութիւն.
Սահման բարեբաստութեան՝ Աստուծոյ մերձաւորութեան գալուստ է։ Սկիզբն եւ վախճան բարեբաստութեան՝ կարե՛լ զԱստուած տեսանել է։ Որում բաւական եղեւ զհայրն եւ զարարիչն տեսանել, ի բուն ի ծայր բարեբաստութեան գիտասցէ յառաջ անցեալ. (Փիլ. ստէպ։)
Տարաւ զէութիւն բարեբաստութեանն, որ զնախնին որսաց ի կորուստ։ Ատտիկեցիս ըստ վատթարութեան, այլ ոչ ըստ բարեբաստութեան։ Այլաբանեսցուք ի զանազան բարեբաստութիւնս. (Նար.։)
goodnatured, good-tempered, civil, benign, affable, kind.
Խաչակցութեամբն Քրիստոսի ըստ աւազակին բարեբարոյի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
ԲԱՐԵԲԱՐՈՅՔ. որպէս Բարաբարոյութիւն. լաւութիւն.
productive of good, fruitful, fertile, abundant.
Ի յամուլ երկրէ այսօր բուսաւ մեզ բարեբեր բոյսն բարի. (Շար.։)
fertility, fructification.
εὑφορία fertilitas, foecunditas Արգասաւորութիւն. քաջապտղութիւն, բեղնաւորութիւն.
that has good suckers, shoots or sprouts.
Բարեբողբողջ բոյսս վարսաւոր փայտից. (Նար. խչ.։)
Երեւացաւ ցամաքն հանդերձ բարեբողբոջ բոսօք եւ տնկօք. (Յհ. գառն.։)
that produces good fruit fruitful;
good-natured.
Թողու զաւակ մի բարեբոյս Լիպարիտ անուն։ Ունէին սոքա բողբոջք բարեբոյս զաւակաց. (Օրբել.։)
Կեղծաւորք միշտ զճշմարիտս յանդիմանեն՝ իբրեւ զխոշորս վարուք եւ խիստս մարդկան՝ յօրինադրել, եւ զինքեանս բարեբոյս եւ վշտակից (համարին). (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Զ։)
beautiful, graceful, charming, genteel, pretty, handsome.
Ծնաւ զորդի իւր զՍիսակ՝ բարեգեղ. (Խոր. ՟Ա. 11։)
cf. Անսպառ.
Թագաւորութիւն անսպառական. (Եզնիկ.։)
cf. Անսպառ.
Թագաւորութիւն անսպառական. (Եզնիկ.։)
inexhaustible state.
Անսպառն գոլ. մշտնջենաւորութիւն.
without means, without property, poor.
ἁκτήμων. nihil possidens, inops, pauper. Ոյր ոչ գոն ստացուածք. անինչ. աղքատ, մանաւանդ կամաւորն.
Անստացուած միայնակեաց՝ ճանապարհորդ թեթեաւգնաց. (Վրք. հց. ձ։)
Կրօնաւորաց անինչս եւ անստացուածս լինել. (Շ. ընդհ.։)
unshadowed, unclouded, clear, light.
ἅσκιος. umbra carens, inopacus, lucidus, clarus. Ուր չիք ստուեր, կամ մթութիւն. անաղօտ. լուսաւոր. պայծառ. ուր որ շուք չկայ. քէօրկէսիզ, նուրանի, րուշէն.
Մաքուր լուսով եւ անստուերաւ. (Փիլ. լին.։)
Անստուեր յաւիտենին. (Նար. խչ.։)
cf. Անստուերագիծ.
ճշգրտիւ դրոշմեցին, զի անտրտում եւ անստուերագիր տպաւորեալ եղիցի գրութիւնն. (Շիր. զատիկ.։)
veracity, without falsehood.
Որպէս եւ ուսաք իսկ ի բնական արանց, որ անստութեամբ տան հաւանութիւ իմաստնասէր մարդոյ. (Եղիշ. խաչել.։)
endless, eternal.
Որ զօրաւոր եւ անվախ յարդարեաց զքեզ. (Գէ. ես.։)
ἁτελεύτος. fine carens, ἁκατάλυτος, αίδιος , ἁνήσυτος. perpetuus, aeternus, qui perfici non potst, sempiternus. Որոյ չիք վախճան. անվախճանելի. անկատարած. եւ անկատարելի, անեզր. անանց. անլուծանելի. մշտնջենաւոր. վերջ չունեցօղ, որ լմննալիք չունի. սօնսուզ. նիհայէթսիզ.
Գիր համարոյն ... անվախճան կատարած յաւուրս քառասուն ձգտէր. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 12.) յն. զանկատար առեալ կատարած։
Անվախճան թագաւոր։ Յանվախճան փառաբանողաց։ Յանվախճան յաւիտեանս. (Նար.։)
unsaleable.
Սիմոն կախարդն զանվաճառ շնորհսն հոգւոյն վաճառաւ արծաթոյ գնել կամէր. (Կոչ. ՟Ղ։)
indecency, impropriety;
deformity.
Զառաւել անվայելչութեան տեսանել է գործ. (Պիտ.։)