to receive lovingly, to embrace, to kiss.
Ծնողական գթովն ողջագուրել կամեցաւ զմիածինն։ Այսօր նախամայրն եւայ ողջագուրէ զդուստր իւր. (Լմբ. վերափոխ.։)
Կուտեալ ի վերայ՝ ողջագուրէին զայրն աստուծոյ։ Զմիմեամբք փարեալ ողջագուրէին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)
Ընկալայ զգիրս, եւ ողջագուրեալ շրթամբք՝ ի վերայ աչացս եդեալ խանդաղատական խորհրդով՝ գոհացայ զտեառնէ. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)
thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.
ՈՂՋԱԽՈՀ. σώφρων sobrius, temperans, continens, castus, pudicus. Զգաստ ի վերայ անձին. ժուժկալ. պարկեշտ. ամօթխած. կոյս եւ ամուսնացեալ համեստակրօն.
soundly;
honestly, modestly, chastely.
Ողջախոհաբար եւ սրբաշնապէս վերաթռուցեալս։ Խորհէին ողջախոհաբար. ոչ ողջախոհապէս զհաւատն ունին։ Մի՛ յոյժ մերձակայ հարուածով դժուարել. այլ ողջախոհաբար ունել առ ի խրատ. (Դիոն. ածայ.։ Աթ. ՟Ժ՟Բ։ Ածաբ. կարկտ.։)
burnt offering, holocaust, sacrifice.
Եթէ ողջակէզ իցէ պատարագ նորա։ Ամենայն զոհք քահանային ողջակէզ լինիցի, եւ մի՛ ուտիցի։ Ընծայ ողջակիզին։ Ողջակէզ զոհի է ի հոտ անուշից տեառն։ Ի վերայ սեղանոյ ողջակիզացն։ Առ յատակաւ սեղանոյն ողջակիզաց։ Ուր սպանանիցեն զողջակէզսն. (Ղեւտ. եւ այլն։)
to offer a burnt offering, to sacrifice.
Ողջակիզեցաւ ի վերայ սորա՝ հօր ի հաշտութիւն, եւ քաւութիւն բնաւիցս. (Շ. բարձր.։)
to recover one's health, to heal, to get cured of, to get well again.
Ողջացաւ այրն։ ահաւագիկ ողջացար։ Հիւանդացեալ՝ եւ մի՛ ակնկալցի ողջանալոյ։ Լինիցի ի մորթ մարմնոյ նորա կեղ, եւ ողջասցի։ Նստան ի բանակին, մինչեւ ողջացան (ի վիրաց)։ Դիցեն ի վերայ վիրիդ, եւ ողջասցիս։ Վէր մահուան նորա ողջանայր։ Մինչեւ ողջասցի վէր մահու նորա.եւ այլն։
perfection in all the members.
Ի նանիր պատառել ձեռնարկեն զի վերուստ անկեալ պատմուճանն քրիստոսի, այսինքն զնորա հաւատոցն ողջանդամութիւն. (Գերմ. թղթ.։)
salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.
Եթէ ի վերայ միոյ անձին այսպէս, ո՛րչափ եւս առաւել ի վերայ ողջոյն ազգի միոջ. (Եղիշ. ՟Դ։)
style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.
crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.
Աշխարհի մեծ ոճիրս վնասուց ի նոցանէ (ի դիցն) ընդոստուցանեն։ Ի վերայ եբեր ոճիր վրիժուց. (Ագաթ.։ Պիտ.։)
Ի վերայ մեռելոց գործէին ոճիրս (կամ օճիրս) ըստ հեթանոսական սովորութեանց. (Խոր. ՟Գ. 20։)
Բազում չար ոճիրք (կամ օճիռք) զնա նեղեցին։ Եւ գրեթէ այն իսկ ոճիրք (կամ օճիրք) հակառակութեան գտան պատճառք հինիցն եկելոց ի վերայ մեր. (Յհ. կթ.։)
some, certain, some one, one;
այր —, a man;
կին — անուն մարգարիտա, a woman named Margaret;
ոմն քաղցեալ եւ ոմն արբեալ, one is dying of hunger while another is drunk;
ոմանք մեծատունք եւ ոմանք աղքատք, some are rich and others poor;
ցրուեցան ոմն յայս եւ ոմն յայն կոյս, they are scattered here and there;
զոմանս տեսի անցանել ընդ գետն, ոմանք ի լուղ, եւ ոմանք ի նաւակի, I saw several crossing the river, some swimming, others in a boat.
Զտեղի ոմն խոնարհ, եւ զոմն վերագոյն ասել՝ ո՛չ է առն խոհեմականի. (Պղատ. տիմ.։)
habit, disposition;
valour, strength.
Զքերթողացն արուեստ տապալեն, եւ զոյնս վերծանողացն ծիծաղելի՛ս յարկացոցեն. (Թր. քեր. յորմէ եւ Յհ. կթ.։)
nothing;
void, vacuum;
հաստել յոչէից, to create from nothing;
ստայօդ ոչէիցն երկիր պագանել, to adore false gods.
Զոչ էն ի վերայ աստուծոյ էացուցանեն՝ ըստ մեզ զիջանելով։ Որքան ինչ միանգամ ոք ասէ զնմանէ, զոչէն սահմանէ ի վերայ նորա. (Սարգ. յկ. ՟Ժ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
not any thing, nought, void, nothing;
none, no one, no, not any;
no, in no wise, not at all;
— ամենեւին, nothing at all;
գրեթէ —, almost nothing, scarcely any thing;
— հեռի ի քէն, not very far from you;
վասն ոչնչից, for nothing;
— իւիք, no how, in nowise, by no means;
ստեղծել յոչընչէ, to create out of nothing;
առնել յոչընչէ, to produce from void;
յ— դարձուցանել, to reduce or bring to nothing, to annihilate;
to nullify;
յ— or առ — գրել, համարիլ, to hold or esteem as nothing, to care nothing for, to make no account of, to despise, to contemn;
յոչընչէ յինչ գալ, to be raised or taken from nothing;
ես — ասեմ, I say nothing;
— պատճառ ունիս, you are wrong;
ոյր չիք առողջութիւն՝ չիք եւ —, who has not health has nothing;
— գիտեմ, I know nothing, I don't know.
Ձգեաց զհիւսիւսի զոչընչիւ։ Կախեաց զերկիր ի վերայ ոչնչի. (Յոբ. ՟Ի՟Զ. 7։)
to howl, to yell.
Թագաւոր՝ ասեն՝ ասէ, է՛ջ այտի. ոռնային առաջի աստուծոյ ի վերայ այնորիկ՝ որ առաքեաց զնոսա. (Եփր. համաբ.։)
golden hill.
Խաչն լուսոյ կանգնեալ բարձրացաւ ի վերայ ոսկէբլուրն գողգոթայի։ Ի վերայ գագաթան ոսկէբլուր գողգոթայի. (Կիւրղ. խչ.։)
gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.
ՈՍԿԵԳՈՐԾ կամ ՈՍԿԷԳՈՐԾ. χρυσουργός, χρυσοτεκτών , χρυσοχόος aurifex, aurifaber, aurifusor. Գործօղ զոսկի, այսինքն ի վերայ ոսկւոյ, եւ ի հանքս ոսկւոյ, կամ սպասս ոսկիս եւ ականակապս. որ եւ ՈՍԿԵՐԻՉ.
Ամենայն ոսկեգործ մանրէ զհին անօթ, ապա ձուլէ հալոցօք։ Կաւագործք եւ ոսկէգործք զբեկեալ անօթ վերստին ստեղծանեն. (Լծ. ածաբ.։ Սկեւռ. ես.։)
interlaced or interwoven with gold;
embroidered with gold;
gold-thread, gold-wire;
— դիպակք, կերպասք, brocade.
Ոսկեթել պատմուճան, կամ հանդերձ, կամ դիպակք, կերպասք, վերարկու. (Խոր. ՟Բ. 57։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39։ Լմբ. պտրգ.։ Նար. խչ.։)
golden-winged.
Ո՛վ ոսկեթեւ տենչանացն, որ յերկինս ի վեր հանէր. (Ոսկ. ղկ.։)
cf. Ոսկեհուռն.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Ոսկեհուռ զգեստ, կամ վերարկու, կամ կազմ, կամ մեկնոց. (Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 15։ Եփր. թագ.։)
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Ոսկեհուռ զգեստ, կամ վերարկու, կամ կազմ, կամ մեկնոց. (Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 15։ Եփր. թագ.։)
cf. Ոսկեղինիկ.
Անօթս ոսկեղէնս։ Աստուածս ոսկեղէնս։ Գօտի ոսկեղէն։ Ի վերայ ոսկեղինաց նստցի եւ ննջեսցէ. (Ել. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ի. 23։ Յայտ. ՟Ա. 13։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 6։)
plated with gold.
Ոչ երբէք ելեր ի վերայ կառաց ոսկետախտակաց. (Բրս. հայեաց.։)
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
որ եւ ՈՍԿԵՏՈՒՏ. Որոյ տտունն կամ տուտն է ոսկեղէն. ոսկեհուռն վերջաւորօք.
cf. Ոսկեկազմ.
Վախթանգ արար ի վերայ ոսկիակազմ սաղաւարտին պատկեր գայլոյ եւ առիւծու. (Պտմ. վր.։)
carrying gold.
Ունօղ յիւր վերայ զոսկի կամ զհրեղէն ինչ.
cf. Ոսկիապատակ.
Անփուտ եւ ոսկիապատ սեանցն։ Ի վերայ չորից սեանցն յանփուտ փայտից ոսկիապատաց։ Գարշեցուսցես զկուսսն զարծաթապատս եւ զոսկիապատս։ Հուր անկանի ի տուն դիցն ոսկիապատացն եւ արծաթապատաց. (Ել. ՟Ի՟Զ. 32։ ՟Լ՟Զ. 36։ Եսօլ. 22։ Թղթ. բարուք.։)
Սերովբէն նստէր ի վերայ վիմին ոսկիապատ թեւօքն. (Տաղ կոստանդեայ.։)
lentile;
freckles.
Հացն նորա էր ոսպն եւ գարի։ Ոսպն բռամբ առեալ էարկ յեփ։ Ի վերայ սակաւ ոսպան. (Վրք. հց. ՟Ե։)
to branch out, to ramify, to shoot out;
to become invigorated, ramified.
Ի վերայ հաս պօղոս, թէ ոստացաւ խաբէութիւնն ի ձեռն այնոցիկ. (Եփր. ՟բ. թես.։)
prefecture;
inspectorship;
ministry, office.
Իշխանք ցեղիցն կային ի վերայ ոստիկանութեանն։ Ի վերայ ոստիկանութեան իսրայէլի յայնկոյս յորդանանու։ Պահապանք ոստիկանութեամբ կային ապողոնեայ ի վերայ նոցա. (Թուոց. ՟Է. 2։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 30. եւ ՟Ժ. 75։)
to leap, to jump, to take a leap, to bound, to gambol, to skip, to caper;
to spring on or at, to rush or fall upon;
to rush forward, to fly at.
ἄλλομαι, πηδάω, σκαίρω , σκιρτάω salio, salto, exsilio եւ այլն. որ եւ ՈՍՏՉԻՄ, ՈՍՏԱՆԻՄ. Որպէս ոստ ի դուրս ցցուիլ. ի վեր կամ ի դուրս կամ ի բաց վազել. սարտնուլ. օցտել. խրտչել. եւ Յանկարծ թռչիլ. ի բաց հեռանալ. ցաթկել.
to hop, to leap, skip or frisk about, to frolic, to trip along.
πηδάω salio եւ այլն. Ստէպ ոստնուլ. ի վեր վազել. վազվազել. ցաթկըտել.
Որոյ իցեն կարթք ի վերոյ քան զոտսն՝ ոստոստել նօքօք յերկրէ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 21։)
skipping, tripping, hopping.
Մարախ ի վերայ երկրի ոստոստմամբ շրջի. (Ճ. ՟Ը.։)
leap, jump, skip, bound, gambol.
πήδημα saltatio ἐξακοντισμός ejaculatio. Ոստնուլն. յանկարծ ի վեր երեւումն. յուզումն. ձգումն նետից. վազք. եւ Թռիչք լուսոյ. ասուպ. սել.
to cause to leap.
Ջուրն (ի հողոյ) ի վերկոյս ճնշեալ ոստուցանի. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
standing up.
որ եւ ՅՈՏՆԿԱՑՈՒԹԻՒՆ. Յոտին կալն. կալն ի վերայ ոտից կանգուն.
cf. Ոտնահար.
Ոտնահար եղէց ի վերայ ձերոյ կործանմանն. (Եւագր. ՟Ի՟Ա։)
foot;
of a foot, pedal.
Ոտնաչափ երեւի արեգակն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
ground for the foot, footing;
cf. Ոտնահետ.
Գնացեր ի վերայ ջուրցն, եւ սրբեցեր զնա սուրբ ոտնատեղեօք քովք. (Ճշ.։)
foot-pace;
— լինել, to make a step, to walk, to go forward foot after foot, to pace along.
ՈՏՆԱՓՈԽ կամ ՈՏՆՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Ոտն յոտանէ փոխել. քայլափոխել. վերոտնել. քալել երթալ.
malignant, rejoicing at another's suffering, malevolent, ill-natured;
— լինել, to kick, to cause to fall;
to rejoice at another's woe, to be malignant, malevolent;
to despise, to insult, to laugh at, to mock, to jeer;
— լինել թշուառութեան ուրուք, to insult one in his misfortune.
Ծիծաղեցայց զկորստեամբ ձերով, եւ ոտնհար եղէց։ Ոտնհար լիցին ի վերայ փառաց նորա։ Մի՛ ոտնհար լինիր ինձ թշնամի իմ, զի գլորեցայ։ Մի՛ ոտնհար լիցիս որդւոցն յուդայ յաւուրս կորստեան նոցա։ Մի՛ ոք ոտնհար լիցի այրւոյս։ Փոխանակ զի ոտնհար եղերուք ի վերայ սրբութեանց իմոց, որ պղծեցան։ Եթէ ոտնհար եղէ ի վերայ գլորման թշնամւոյ իմոյ։ Առակ. (՟Ա. 26։ Ովս. ՟Ժ. 5։ Միք. ՟Է. 8։ Աբդ. 15։ Բար. ՟Դ. 12։ Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Ա. 29։)
kick;
ill-will, ill-naturedness, malevolence;
insult, sneer, derision, laugh.
Խնդան ոտնհարութեամբ ի վերայ կործանման թշնամեաց իւրեանց. (Եւագր. ՟Ի՟Դ։)
various, diverse.
Յղփանայի յոքնասեր մրգոցն համեղութեան ճաշակօք, եւ որակայեղց վերերեւութեամբ տենչալի գունոց տեսութեամբ ցանգ զուարճացեալ. (Պիտ.։)
cf. Որակ.
Ի տատասկաց վերայ պարզել, որակութեամբ արեան ներկեալ։ Ի զանազան որակութեանց թելոց կատարեալ. (Շ. վիպ.։ Լմբ. պտրգ.։)
orphanhood, orphanage.
Թեթեւացոյց վերակացութեամբ իւրով զորբութեանցն ծանրութիւն. (Ոսկ. մտթ.։)
as, like, how.
Ոչ ի հարկէ, որգունակ մերս. այլ կամաւ ի վեր քան զմերս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)
adoptive, adopted;
առնուլ յ—ս, to adopt as son;
սնոյց զնա յիւր —ս, he nursed him like his own son.
ՈՐԴԵԳԻՐ կամ ՈՐԴԷԳԻՐ. ὐιόθετος, παῖς θέτος adoptivus, adoptitius filius. Գրեալ ժառանգ իբրեւ որդի. հոգւոյ զաւակ. վերագրեալ յորդիութիւն. ըստ յն. որդեգիր, այսինքն դրութեամբ որդի, եւ ոչ բնութեամբ. հոգեզաւակ օղուլլուգ, ճան էվլատը. ուստի վարի յոքնակի՝ ոճով.
to become the son of;
to be adopted by.
Հայր մեր ասելով, որ սուրբ աւազանաւս նմա որդիացաք։ Աւազանն զմեզ վերստին ծնանի՝ որդիանալ աստուծոյ. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
hating one's progeny.
Զի յորդիատեաց հօրէն զանխլասցի։ Ոչ այնպէս եմ որդիատեաց։ Ասեն վերջին զոմն զաստուած (կռոնոս՝) որդիատեաց, զամենեսեան կլանել. (Ածաբ. յայտն. եւ Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Զ։)
calf-headed;
Isis;
golden calf of the Israelites.
Խաղացին վերտեցին առաջի որթագլխոյն։ Եւ յերոբովամ որթագլուխ արար յերկրպագութիւն նոցա, որպէս երկիր պագանէին յեգիպտոս։ Մի՛ երկիրպագցեն որթագլխոյ դիցն եգիպտացւոց. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)